Tiểu luận Sở hữu trí tuệ Các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả

Khái quát các quy định về hành vi xâm phạm quyền tác giả, nêu cụ thể các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả trong pháp luật Việt Nam, một số vướng mắc trong lĩnh vực này và đề xuất hướng giải quyết

MỤC LỤ

A Mở đầu 2

B Nội dung 3

I Khái quát chung về quyền tác giả 3

II Hành vi xâm phạm quyền tác giả 3

1 Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả 3

2 Hành vi xâm phạm quyền tác giả 4

III Các biện pháp xử lý 6

1 Biện pháp hành chính 7

2 Biện pháp dân sự 10

3 Biện pháp hình sự 11

IV Liên hệ thực tiễn 13

1 Thực trạng việc xâm phạm và một số tình huống xử lý xâm phạm quyền tác giả 13

2 Giải pháp 15

C Kết luận 17

D Tài liệu tham khảo: 18

A Mở đầu

Trong xu hướng phát triển của xã hội hiện nay, để có thể phát triển sánh vai với nước bạn; thì bên cạnh những đột phá, sự ra đời của các sản phẩm khoa học, thông minh thì về xã hội cũng cần trau dồi và phát triển nền văn hóa dân tộc (các tác phẩm, công trình kiến trúc, ) ra đời Song song với sự ra đời của các tác phẩm này thì vấn đề quyền tác giả cũng được quan tâm, đề cao và chú trọng hơn bao giờ hết Có thể nói, hệ thống pháp luật Việt Nam đã tạo hành lang pháp lý

an toàn khuyến khích các hoạt động sáng tạo và bảo hộ thành quả của lao động

đó Hệ thống này là phương tiện để các chủ thể quyền tác giả sử dụng nhằm bảo

vệ quyền lợi của mình đồng thời là công cụ quản lý của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Tuy nhiên, hiện nay tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là xâm phạm quyền tác giả không hề giảm đi mà vẫn có chiều hướng gia tăng, có tính phức tạp và ngày càng nghiêm trọng Việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả ở Việt Nam hiện nay có ý nghĩa quan trọng để khắc phục tình trạng này Trên cơ sở đó, trong phạm vi bài tiểu luận, tôi xin được trình bày

về vấn đề “Xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành”

B Nội dung

I Khái quát chung về quyền tác giả

Quyền tác giả là độc quyền của một tác giả cho tác phẩm của người này Quyền tác giả được dùng để bảo vệ các sáng tạo tinh thần có tính chất văn hóa (cũng còn được gọi là tác phẩm) thí dụ như các bài viết về khoa học hay văn học, sáng tác nhạc, ghi âm, tranh vẽ, hình chụp, phim và các chương trình truyền thanh Các quy định về quyền tác giả bảo vệ các quyền lợi cá nhân và lợi ích kinh tế của tác giả trong mối liên quan với tác phẩm này, đặt việc bảo vệ sở hữu vật chất và sở hữu trí tuệ song đôi với nhau Trên thực tế, pháp luật Việt Nam rất chú trọng việc bảo vệ quyền tác giả Tác giả không cần thực hiện các thủ tục đăng ký bản quyền tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho tác phẩm để có thể được bảo hộ các quyền nhân thân cũng như quyền tài sản của mình Tác phẩm đã đương nhiên được công nhận khi tác phẩm này kết quả sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuận, khoa học, có tính mới, có một phần công lao của tác giả, có thể chỉ ra được là có tính chất duy nhất và được thể hiện dưới một hình thức nhất định

Như vậy, quyền tác giả là phạm vi những quyền mà pháp luật thừa nhận và bảo hộ đối với tác giả có tác phẩm Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật sở

hữu trí tuệ 2005 thì “Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác

phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu”.

II Hành vi xâm phạm quyền tác giả

1 Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 105/2006/NĐ-CP Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, để xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả, ta dựa vào bốn yếu tố sau:

Thứ nhất, đối tượng bị xem xét thuộc phạm vi các đối tượng đang được bảo

hộ quyền tác giả

Thứ hai, có yếu tố xâm phạm trong tác phẩm bị coi là đối tượng bị xâm phạm

Thứ ba, người thực hiện hành vi xâm phạm quyền tác giả không phải là chủ thể quyền tác giả gồm tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả và không phải là người được pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép theo quy định tại các Điều 25, 26 của Luật Sở hữu trí tuệ

Thứ tư, hành vi bị xem xét xảy ra tại Việt Nam Hành vi bị xem xét cũng bị coi là xảy ra tại Việt Nam nếu hành vi đó xảy ra trên mạng internet nhưng nhằm vào người tiêu dùng hoặc người dùng tin tại Việt Nam

2 Hành vi xâm phạm quyền tác giả

Việc xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả dựa trên hai cơ sở: yếu tố xâm phạm quyền tác giả và hành vi xâm phạm quyền tác giả

Yếu tố xâm phạm quyền tác giả là các sản phẩm được các chủ thể khác ngoài tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả tạo ra mà không có sự đồng ý hay sự thỏa thuận của họ Pháp luật Việt Nam quy định các yếu tố xâm phạm quyền tác giả chung với quyền liên quan tại Điều 7 Nghị định số 105/2006 Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền

sở hữu trí tuệ và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ như sau:

“Điều 7 Yếu tố xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan

1 Yếu tố xâm phạm quyền tác giả có thể thuộc một trong các dạng sau đây: a) Bản sao tác phẩm được tạo ra một cách trái phép;

b) Tác phẩm phái sinh được tạo ra một cách trái phép;

c) Tác phẩm giả mạo tên, chữ ký của tác giả, mạo danh hoặc chiếm đoạt quyền tác giả;

d) Phần tác phẩm bị trích đoạn, sao chép, lắp ghép trái phép;

đ) Sản phẩm có gắn thiết bị kỹ thuật bảo vệ quyền tác giả bị vô hiệu hoá trái phép.

Sản phẩm có yếu tố xâm phạm quy định tại khoản này bị coi là sản phẩm xâm phạm quyền tác giả.”

Hành vi xâm phạm quyền tác giả là những hoạt động trực tiếp xâm hại đến quyền nhân thân hoặc quyền tài sản của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả thông qua việc tác động đến tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, tạo ra các yếu

tố xâm phạm quyền tác giả đã được nêu ra ở trên Luật sở hữu trí tuệ 2005 quy định chi tiết các hành vi này tại Điều 28:

“Điều 28 Hành vi xâm phạm quyền tác giả

1 Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.

2 Mạo danh tác giả.

3 Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả.

4 Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó

5 Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

6 Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này.

7 Làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh, trừ trường hợp quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 của Luật này.

8 Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 25 của Luật này.

9 Cho thuê tác phẩm mà không trả tiền nhuận bút, thù lao và quyền lợi vật chất khác cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.

10 Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

11 Xuất bản tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

12 Cố ý huỷ bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.

13 Cố ý xoá, thay đổi thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử có trong tác phẩm.

14 Sản xuất, lắp ráp, biến đổi, phân phối, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc cho thuê thiết bị khi biết hoặc có cơ sở để biết thiết bị đó làm vô hiệu các biện pháp

kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.

15 Làm và bán tác phẩm mà chữ ký của tác giả bị giả mạo.

16 Xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối bản sao tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.”

III Các biện pháp xử lý

Pháp luật nước ta thừa nhận nhiều biện pháp xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả Các biện pháp này là những cách thức được Nhà nước sử dụng để bảo vệ quyền tác giả khi quyền này bị xâm hại Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả: biện pháp hành chính, biện pháp dân sự và biện pháp hình sự Khi có

hành vi xâm phạm quyền tác giả, việc xác định biện pháp nào sẽ được áp dụng

để bảo vệ các quyền nhân thân và quyền tài sản của chủ thể quyền tác giả dựa vào hai yếu tố: một là sự lựa chọn của người bị xâm hại; hai là tính chất, mức độ xâm phạm Việc xác định tính chất, mức độ xâm phạm sẽ do các cơ quan có thẩm quyền thực hiện dựa trên các quy định của pháp luật, từ đó xem xét áp dụng các biện pháp phù hợp Ngoài ra, các cơ quan tài phán cũng sẽ tôn trọng lựa chọn của người bị xâm hại quyền tác giả mà đưa ra quyết định áp dụng các biện pháp thích hợp dựa trên sự lựa chọn đó

1 Biện pháp hành chính

Xử lý vi phạm hành chính đối với quyền tác giả là việc cơ quan nhà nước

có thẩm quyền áp dụng các biện pháp nhất định xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả của cá nhân, tổ chức mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình

sự Xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả bằng biện pháp hành chính được Luật

sở hữu trí tuệ 2009 đề cập đến nhưng nó lại được quy định chi tiết tại Nghị định 131/2013/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, cụ thể là từ Điều 8 đến Điều 20 và các mức phạt cũng như hình thức

xử phạt bổ sung được tóm tắt như sau:

Theo quy định tại Điều 8 và Điều 10, các chủ thể thực hiện hành vi vận chuyển, tàng trữ hàng hóa sao chép lậu và xâm phạm quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm thông qua các hành động vận chuyển hàng hóa được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc tự ý sửa chữa,

cắt xén tác phẩm gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả sẽ bị phạt

tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng; tàng trữ hàng hóa được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc xuyên tạc tác phẩm gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng Các cơ quan có thẩm quyền tiến hành xử

phạt còn có thể áp dụng hình thức xử phạt bổ sung tịch thu tang vật vi phạm đối

với hành vi vận chuyển, tàng trữ hàng hóa sao chép lậu và biện pháp khắc phục hậu quả buộc cải chính công khai trên phương tiện thông tin đại chúng thông tin

sai sự thật hoặc buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện

tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm đối với hành vi xâm phạm quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Đối với hành vi xâm phạm quyền đứng tên, đặt tên tác phẩm được quy định tại Điều 9, các chủ thể sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng tác phẩm mà không nêu tên thật, bút danh tác giả, tên tác phẩm hoặc nêu không đúng tên thật hoặc bút danh tác giả, tên tác phẩm trên bản sao tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng và có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả buộc cải chính công khai trên phương tiện thông tin đại chúng thông tin sai lệch hoặc buộc sửa lại đúng tên tác giả, tên tác phẩm trên bản sao tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có thông tin sai lệch về tên tác giả, tên tác phẩm

Các chủ thể xâm phạm quyền tác giả theo Điều 11, Điều 12, Điều 14 quy định về hành vi xâm phạm quyền công bố tác phẩm, xâm phạm quyền làm tác phẩm phái sinh, xâm phạm quyền cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính thông qua các hành động công bố tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định; làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả; cho thuê bản gốc, bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính mà không được phép của chủ

sở hữu quyền tác giả theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng Ngoài ra, họ cũng có thể buộc phải tiến hành các biện pháp khắc phục hậu quả khi thực hiện các hành vi quy định tại Điều 11 và 12 lần lượt như sau: buộc cải chính công khai trên phương tiện thông tin đại chúng và buộc

dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số

Đối với hành vi xâm phạm quyền cho phép biểu diễn tác phẩm trước công chúng được quy định tại Điều 13, mức xử phạt tiền được áp dụng sẽ là từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi biểu diễn trực tiếp tác phẩm trước công chúng mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo

quy định, từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi biểu diễn tác phẩm thông qua các chương trình ghi âm, ghi hình hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà công chúng có thể tiếp cận được mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định; biện pháp khắc phục hậu quả là buộc dỡ bỏ bản sao bản ghi âm, ghi hình vi phạm

Theo quy định tại Điều 15, nếu thực hiện hành vi xâm phạm quyền phân phối tác phẩm, các chủ thể xâm hại sẽ bị Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi phân phối tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả và bắt buộc tiến hành biện pháp khắc phục hậu quả buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm

Điều 16 quy định hành vi xâm phạm quyền nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm bị Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm mà không được phép của chủ

sở hữu quyền tác giả theo quy định và bị buộc tái xuất tang vật vi phạm hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm để khắc phục hậu quả

Hành vi xâm phạm quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng tại Điều 17 được quy định sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định và bị buộc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm

Các chủ thể ngoài các chủ thể có quyền tác giả đối với tác phẩm mà có hành vi xâm phạm quyền sao chép tác phẩm theo quy định tại Điều 18 thông qua việc sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đồng thời buộc thi hành biện pháp khắc phục hậu quả buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức

điện tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm

Điều 19 quy định mức xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 nếu thực hiện việc giả mạo chữ ký của tác giả trên tác phẩm và buộc tiêu hủy tang vật vi phạm để khắc phục hậu quả đối với hành vi giả mạo chữ ký của tác giả trên tác phẩm

Theo quy định tại Điều 20, hành vi xâm phạm quyền áp dụng biện pháp công nghệ để tự bảo vệ quyền tác giả bị áp dụng mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng cố ý xóa, thay đổi thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử gắn với bản gốc hoặc bản sao tác phẩm; từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu cố ý hủy bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật, công nghệ do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình; từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu sản xuất, lắp ráp, biến đổi, phân phối, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc cho thuê thiết bị hoặc hệ thống làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật, công nghệ do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình đồng thời với biện pháp khắc phục hậu quả buộc tái xuất tang vật vi phạm đối với hành vi nhập khẩu hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm

2 Biện pháp dân sự

Biện pháp dân sự được áp dụng để xử lý hành vi xâm phạm theo yêu cầu của chủ thể quyền tác giả hoặc của tổ chức, cá nhan bị thiệt hại do hành vi xâm phạm gây ra, kể cả khi hành vi đó đã hoặc đang bị xử lý bằng biện pháp hành chính hoặc biện pháp hình sự Theo quy định tại Điều 202 của Luật sở hữu trí tuệ, để xử lý tổ chức cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung, tòa án có quyền áp dụng các biện pháp dân sự bao gồm:

“Điều 202 Các biện pháp dân sự

Toà án áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành

vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ: