Vai trò của tôn trung sơn với cách mạng trung quốc trong những năm 1894 1925

Trải qua những thời kỳ đấu tranh cách mạng quyết liệt để chống các thếlực thù trong giặc ngoài, đến 1/10/1949, nớc Cộng hoà dân chủ nhân dânTrung Hoa đã ra đời, đánh dấu sự toàn thắng củ

Lời cảm ơn.

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo- TS Phạm Ngọc Tân đãtận tình hớng dẫn, giúp đỡ và động viên em trong quá trình lựa chọn và thựchiện đề tài này

Để hoàn thành đợc luận văn tốt nghiệp này, em còn nhận dợc sự độngviên, cổ vũ, khích lệ của các thầy, cô giáo trong khoa lich sử Trờng đại họcVinh Các cán bộ quản lý Th viện quốc gia Hà Nội, Th viện trờng Đại họcKhoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Th viện tỉnh Nghệ An, Th viện tỉnh Hà Tĩnhcùng gia đình, bạn bè và ngời thân

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất!

Tác giả

Nguyễn thị ánh Linh

Phần Mở dầu 1.Lý do chọn đề tài.

Trải qua những thời kỳ đấu tranh cách mạng quyết liệt để chống các thếlực thù trong giặc ngoài, đến 1/10/1949, nớc Cộng hoà dân chủ nhân dânTrung Hoa đã ra đời, đánh dấu sự toàn thắng của Cách mạng Trung Quốc, từ

đây Trung Quốc bớc sang một thời kỳ mới- thời kỳ cải tạo xã hội chủ nghĩa vàxây dựng một số cơ sở vật chất bớc đầu cho chủ nghĩa xã hội

Để có đợc những thành tựu to lớn nh ngày nay, đó là kết quả của mộtquá trình đấu tranh gian khổ, đầy hi sinh của nhân dân Trung Quốc Nhữngthành tựu đó gắn liền với công lao, tên tuổi của những ngời anh hùng, nhữngbậc vĩ nhân qua các thời đại Trong đó, ngời đặt nền tảng cơ sở đầu tiên là TônTrung Sơn.

Với tinh thần yêu nớc sâu sắc, cùng với quá trình hoạt động cách mạngkhông ngừng nghỉ của mình, Tôn trung Sơn đã lãnh đạo, chèo lái con thuyềncách mang Trung Quốc vợt qua muôn vàn khó khăn và thử thách trong thời

điểm lịch sử có ý nghĩa trọng đại- cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Cùng với những hoạt động cách mạng của Tôn trung Sơn, cách mạngTrung Quốc đã giành đợc nhiều thắng lợi vẻ vang, to lớn Cá nhân Tôn TrungSơn đóng vai trò hết sức to lớn, có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự pháttriển của cách mạng Trung Quốc

Nhng đến nay ,theo sự hiểu biết của chúng tôi, những chuyên khảo củaViệt Nam nghiên cứu về sự biến chuyển của cách mạng Trung Quốc, đặc biệt

là sự chuyển biến của cách mạng Trung Quốc dới ảnh hởng của Tôn TrungSơn hầu nh cha có Vấn đề này chủ yếu mới chỉ đợc trình bày một cách kháiquát và sơ lợc trong các tác phẩm thông sử Vì thế, việc nghiên cứu nhằm gópphần dựng ra một bức tranh cụ thể hơn và khách quan hơn về quá trình chuyểnbiến của cách mạng Trung Quốc dới ảnh hởng của Tôn Trung Sơn là việc làmcần thiết về mặt nhận thức khoa học

Nghiên cứu vấn đề này sẽ cung cấp thêm những tài liệu cụ thể, nhất lànhững tài liệu về vai trò cuả Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Trung Quốccho những ngời quan tâm đến giai đoạn lịch sử quan trọng và phức tạp (cuốithế kỷ XIX đầu thế kỷ XX) của Trung Quốc

Với những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề ‘‘ Vai trò của Tôn TrungSơn đối với cách mạng Trung Quốc trong những thập kỷ đầu thế kỷ XX’’ làm

đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp

2 Lịch sử vấn đề.

Bên cạnh các ấn phẩm thông sử, trình bày khái quát tiến trình lịch sử

Trung Quốc nh: Lịch sử Trung Quốc“ Lịch sử Trung Quốc ” do Nguyễn Anh Thái chủ biên, “ Lịch sử Trung Quốc Lịch

sử Trung Quốc” do Nguyễn Gia Phu chủ biên, Sử Trung Quốc“ Lịch sử Trung Quốc ” của Nguyễn

Hiến Lệ, “ Lịch sử Trung Quốc Sơ lợc sử Trung Quốc” của Đổng Tập Minh, “ Lịch sử Trung Quốc Sử Trung Quốc” tập

3( Trần Văn Giáp dịch) còn có một số ấn phẩm mạng tính chất chuyên khảoliên quan nhiều đến đề tài nh:

-Cuốn ‘‘ Chủ nghĩa Tam dân của tôn Trung Sơn’’ của Dịch giả TrầnQuốc Trình nêu lên chủ nghĩa dân tộc, dân quyền, dân sinh của Tôn TrungSơn

-Cuốn ‘‘ Chủ nghĩa Tam dân’’ do Viện thông tin Khoa học xã hội xuất

bản viết về các bài phát biểu, các bài giảng của Tôn Trung Sơn

-Cuốn Cách mạng Tân Hợi- 90 năm nhìn lại“ Lịch sử Trung Quốc ’’ phân tích vai trò củaTôn Trung Sơn đối với cách mạng Tân Hợi và cách nhìn nhân về vai trò của

Tôn Trung Sơn trên các phơng diện:văn hoá truyền thống, văn học, tín ỡng

ng Một vài nhận xét về u, nhơc điểm của Tôn Trung Sơn cũng đã đợc Thi

Hữu Tùng, tác giả cuốn Ba vĩ nhân Trung Quốc của thế kỷ XX‘‘ ’’ điểm đến ởtrớc, hoặc xen kẽ trong các sự kiện quan trọng

-Tác phẩm ‘‘Tôn Trung Sơn cuộc đời và sự nghiệp cách mạng’’ của tác

giả Tôn Huệ Phơng (nhà xuất bản Công an nhân dân) đã viết về những chặng

đờng hoạt động của Tôn Trung Sơn

Bên cạnh đó các bài viết của C.Mác-Angghen trong ‘‘Tuyển tập’’(tập 2)

và các bài viết của Hồ Chí Minh đợc tập hợp trong ‘Toàn tập’’ (tập 1, 2 ) đã đa

ra một số t liệu và nhân xét hết sức khách quan và khoa học, là cơ sở cho luậnvăn về phơng pháp luận

Ngoài ra, còn có một số đề tài khoa học, bài viết gần đây trong các tạpchí Nghiên cứu lịch sử gần đây của Việt Nam và Trung Quốc, cũng nh Khoáluận tốt nghiệp của các sinh viên đề cập đến một vài khía cạnh của đề tài màchúng tôi quan tâm

Tóm lại, với những t liệu đã tiếp cận đợc, trên cơ sở hệ thống các kết quảnghiên cứu về Trung Quốc giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chúngtôi nhận thấy: Thứ nhất, hầu hết các công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập đến

sự phát triển của cách mạng Trung Quốc một cách chung chung Thứ hai, một

số công trình nghiên cứu chú trọng đến vai trò của Tôn Trung Sơn, có đánhgiá nhận xét nhng quá thiên về u điểm, cha nhận xét về những thiếu sót ,hạnchế

Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của ngời đi trớc, chúng tôi sẽ tiếptục đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống và khách quan hơn về “ Lịch sử Trung QuốcVai trò của Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Trung Quốctrong những năm1894-1925

3 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu.

3.1 Nguồn tài liệu:

Đề tài đợc thực hiện trên cơ sở nguồn t liệu gốc đã đợc các nhà nghiêncứu Trung Quốc, Liên Xô (trong đó phần chủ yếu đã đợc dịch ra tiếng Việt)

và công bố

Bên cạnh đó, chúng tôi tham khảo các tác phẩm kinh điển của

C.Mác-Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh Ngoài ra còn có một số Khoá luận tốtnghiệp của sinh viên khoa sử các trờng Đại học S phạm Hà Nội, Đại học Khoahọc xã hội và Nhân văn

3.2 Phơng pháp nghiên cứu.

Luận văn dựa vào chủ nghĩa duy vật lịch sử, t tởng Hồ Chí Minh và quan

điểm, đờng lối của Đảng ta làm cơ sở phơng pháp luận cho việc nghiên cứu.Trình bày sự kiện trung thực, xem xét sự vận động của lịch sử trong mối liênquan chặt chẽ với nhau, từ đó đa ra những nhận xét đánh giá

Đây là đề tài lịch sử, nên nội dung đợc thể hiện theo trình tự thời gian vàkhông gian cụ thể, sử dụng phơng pháp lịch sử, phơng pháp lôgích cùng ph-

ơng pháp hệ thống, so sánh, đối chiếu, kết hợp tham khảo ý kiến rồi phân tíchtổng hợp

4.Giới hạn, nhiệm vụ nghiên cứu và đóng góp của luận văn: 4.1 Giới hạn nghiên cú:

Nh tên đề tài đã chỉ rõ, đối tợng nghiên cứu chủ yếu của luận văn là:

‘‘Vai trò của Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Trung Quốc trong những thập

kỷ đầu thế kỷ XX’’ Tuy nhiên để có thể hiểu rõ hơn về thời kỳ lịch sử đó,khoá luận không thể không đề cập đến một vài nét về nền quân chủ nhàThanh, cũng nh các phong trào đấu tranh của nhân dân ở giai đoạn trớc đó.Trong luận văn, chúng tôi cha có điều kiện để trình bày cụ thể mọi hoạt

động của Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Trung Quốc, mà chỉ mới đi vàonhững chuyển biến rõ rệt nhất của Cách mạng Trung Quốc dới ảnh hởng củaTôn Trung Sơn

Giới hạn thời gian của luận văn từ năm 1894 đến năm 1925 Và nh trên

đã đề cập, để có cái nhìn toàn diện, đầy đủ hơn, luận văn có điểm đến thời kỳcuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Từ đối tợng và giới hạn trên, nhiệm vụ khoa học của đề tài là:

-Khái quát về tình hình Trung Quốc nửa sau thế kỷ XIX, trong đó lu ý

đến nguyên nhân thất bại của các phong trào đấu tranh và bài học kinhnghiệm

-Trình bày quá trình hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn

-Nhiệm vụ chủ yếu của đề tài là tập trung làm nổi bật lên vai trò của TônTrung Sơn đối với cách mang Trung Quốc từ 1900-1925

Bớc đầu tổng hợp để đa ra những nhận xét khách quan và khoa học vềquá trình hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn

Nội dung và t liệu của luận văn sẽ đóng góp vào tài liệu tham khảo phục

vụ cho công tác học tập lịch sử Trung Quốc nói riêng và lịch sử Châu á nóichung

5 Bố cục của luận văn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận , tài liệu tham khảo, và phần phụ lục, nộidung luận văn gồm hai chơng:

Chơng 1 Những con đờng cứu nớc ở Trung Quốc trong nửa sau thế kỷ

Mặt hạn chế của chúng tôi là các nguồn tài liêu đợc khai thác sửdụng trong khoá luận chủ yếu là những tài liệu bằng tiếng Việt, cha tiếp xúc

đợc với nhiều tài liệu bằng tiếng Trung Quốc và tiếng nớc ngoài

Cuối cùng, do hạn chế về t liệu,thời gian và nhất là trình độ củatác giả mà khoá luận không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong sự chỉ dẫn,góp ý của các nhà nghiên cứu, thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để khoáluận đợc hoàn chỉnh hơn

MụcLục

Trang

Phần mở đầu

Chơng 1: Những con đờng cứu nớc của Trung Quốc

trong nửa đầu thế kỷ XIX1.1 : Tình hình Trung Quốc từ nửa sau thế kỷ XIX

1.2 : Các con đờng cứu nớc của Trung Quốc trong

nửa sau thế kỷ XIX

1.2.1 : Con đờng Thái Bình Thiên Quốc

1.2.2 : Con đờng của phái Dơng Vụ

1.2.3 : Con đờng cứu nớc của phái Duy Tân

1.3 : Một số nhận xét về con đờng cứu nớc ở Trung Quốc

nửa sau thế kỷ XIX 1.3.1 : Nguyên nhân thất bại

1.3.2 : ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm

Chơng 2: Tôn Trung Sơn với phong trào cách mạng Trung Quốc từnhững năm 1894 đến 1925

2.1 : Những hoạt động cách mạng bớc đầu của Tôn Trung Sơn 2.2 : Về chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn

2.2.1 : Chủ nghĩa Tam dân cũ

2.2.1.1 : Về chủ nghĩa dân tộc

2.2.1.2 : Về chủ nghĩa dân quyền

2.2.1.3 :Về chủ nghĩa dân sinh

2.2.2 :Chủ nghĩa Tam dân mới

2.3 : Những hoạt động cách mạng thực tiễn của Tôn Trung Sơn 2.3.1 : Tôn Trung Sơn với việc thành lập các tổ chức cách mạngcủa giai cấp t sản Trung Quốc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

2.3.1.1: Sự thành lập Hng Trung Hội

2.3.1.2: Sự thành lập chính đảng đầu tiên của giai cấp t sản Trung

Quốc-Đồng Minh hội

2.3.2 : Vai trò của Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Tân Hợi

2.3.3 : Vai trò vủa Tôn Trung Sơn đối với cách mạng Trung Quốc từsau khi cách mạng Tân Hợi thất bại

2.3.3.1 : Trung Quốc sau cách mạng Tân Hợi

2.3.3.2 : Cuộc đấu tranh của Tôn Trung Sơn để bảo vệ Ước pháp.

2.3.3.2 : Cuộc đấu tranh t tởng và phong trào văn hoá mới

2.4 : Một số nhận xét về quá trình hoạt động cách mạng của TônTrung Sơn

Kêt luận

Tài liệu tham khảo

Phần phụ lục

Phần Nội Dung chơng 1:

Những con đờng cứu nớc của Trung Quốc trong nửa sau thế kỷ XIX.

1.1 Tình hình Trung Quốc từ nửa sau Thế kỷ XIX.

Năm 1840, cuộc chiến tranh Thuốc Phiện lần thứ nhất do thực dân Anhtiến hành đã mở toang cách cửa "khép kín" của nớc Trung Quốc phong kiến.Tháng 6 năm 1842, quân Anh tấn công vào sông Ngô Tùng và sau đó tiến vàoLỡng Giang một cách dễ dàng Chính quyền nhà Thanh run sợ vội vàng ký

điều ớc Nam Kinh ngày 29 tháng 8 năm 1842 Điều ớc Nam Kinh là một vănbản đầu hàng nhục nhã, là xiềng xích đầu tiên mà bọn đế quốc Anh tròng vào

cổ Trung Quốc Nó đánh dấu bớc đầu mở rộng thị trờng Trung Quốc của cácnớc phơng Tây, biến Trung Quốc từ một nớc phong kiến tự chủ thành một nớcnửa phong phong kiến, nửa thuộc địa Theo gót đế quốc Anh các đế quốc khác

cũng nhân cơ hội đục nớc béo cò, tìm mọi cách xâu xé Trung Quốc Sau khi

ký với Mỹ điều ớc Vong Hạ (tháng 7/ 1844), với Pháp điều ớc Hoàng Phố(tháng 10/ 1844) Nhà Thanh còn kí nhiều điều ớc với các nớc phơng Tây khácnh: Bỉ, Bồ Đào Nha, Thuỵ Điển, Na Uy…Các điều Các điều ớc đó đã đáp ứng một phầnyêu cầu buôn bán có lợi cho bọn đế quốc và đẩy Trung Quốc vào tình trạng bịnô dịch

Thất bại nhanh chóng của Trung Quốc qua cuộc chiến tranh này đã bộc

lộ rõ sự suy yếu, bạc nhợc của triều đình phong kiến Mãn Thanh và điều đócàng thúc đẩy dã tâm xâm lợc của các nớc T bản phơng tây Từ chiến tranhThuốc Phiện năm 1840 đến chiến tranh Trung - Nhật năm 1894, các nớc t bản(Anh, Pháp, Mỹ, Nhật, Đức, Nga) đã nhiều lần phát động chiến tranh xâm lợcTrung Quốc, vì bại trận, triều đình Mãn Thanh buộc phải ký kết nhiều điều ớcbất bình đẳng, cắt đất đai, bồi thờng chiến phí, mở cửa thơng cảng, thừa nhậnquyền u đãi về thuế quan ,quyền lãnh sự tài phán, tự do truyền giáo của nớcngoài …Các điều Chiến tranh Trung - Nhật năm 1894 và hiệp ớc Mã Quan đợc ký kếtvào ngày 17 tháng 5 năm 1895, rồi liên quân 8 nớc đánh Trung Quốc năm

1900 "đánh dấu sự xâm lợc của chủ nghĩa t bản đã chuyển sang hình thức xâm lợc của chủ nghĩa đế quốc" [17, 102]

Trớc sự tăng cờng xâu xé của bọn đế quốc, Trung Quốc ngày càng rơivào vũng bùn của chế độ nô dịch làm cho mâu thuẫn giữa các tầng lớp nhândân với bè lũ đế quốc ngày một càng sâu sắc Thái độ ơn hèn, đầu óc ích kỷ vìquyền lợi giai cấp của phong kiến Mãn Thanh là nguyên nhân chủ yếu đaTrung Quốc vào tình trạng bi đát đó Vì quyền lợi giai cấp, họ nhanh chóngcấu kết rồi biến thành tay sai của chủ nghĩa đế quốc và dựa vào chủ nghĩa đếquốc để chống lại phong trào cách mạng của nhân dân Trung Quốc

Thực tế cuộc đấu tranh chống sự xâm lợc của thực dân phơng Tây ởTrung Quốc chứng minh rằng, giai cấp phong kiến Trung Quốc, đại diện làtriều đình Mãn Thanh không có khả năng tập hợp, tổ chức, lãnh đạo nhân dânbảo vệ Tổ quốc, giữ gìn độc lập chủ quyền Không thể có con đờng cứu nớcphong kiến lúc bấy giờ, nếu có cũng không thể thành công

Lịch sử tiếp tục phát triển và một con đờng cứu nớc sẽ xuất hiện với cáclực lợng xã hội mới

Cuối thế kỷ XIX , chủ nghĩa t bản phát triển ở Trung Quốc khá mạnh

d-ới hình thức ngoại nhập và ngoại biên, T bản nớc ngoài đẩy mạnh việc kinhdoanh công thơng nghiệp và làm cho bộ mặt kinh tế của Trung Quốc biến đổi

T bản nớc ngoài và t sản mại bản ra sức chèn ép t sản dân tộc: Các nớc đếquốc phân chia Trung Quốc thành những phạm vi thế lực nên tìm cách giữ độcquyền u tiên về buôn bán, dùng hàng hoá để lũng loạn thị trờng, cạnh tranhvới t bản Trung Quốc trong việc xây dựng nhà máy, khai mỏ, làm đờng xe lửa Triều đình Mãn Thanh đã nh

…Các điều ợng cho các nớc đế quốc nhiều đặc quyền đặclợi nên tất nhiên là bênh vực đế quốc và chèn ép t sản dân tộc Vì vậy, giai cấp

t sản dân tộc cảm thấy sâu sắc sự đàn áp kinh tế và chính trị của chủ nghĩa đếquốc cũng nh sự thối nát hủ bại cực độ của chính quyền Mãn Thanh Giai cấp

t sản Trung Quốc trong sự phát triển của mình đã trở thành một lực lợng tíchcực đấu tranh đòi quyền lợi chính trị và đòi độc lập dân tộc.

Muốn đảm bảo quyền lợi của mình, giai cấp t sản Trung Quốc phải xác

định một con đờng đấu tranh con đờng này không thể là việc bám chặt vàochế độ phong kiến suy tàn, mà cũng không phải là dựa vào thực dân T bản n-

ớc ngoài Con đờng này là lật đổ chế độ phong kiến thoát khoải sự thống trịcủa thực dân nớc ngoài Song, việc thực hiện đợc đến mức độ nào còn tuỳthuộc nhiều ở bản chất, quyền lợi, vị trí, mối liên hệ của giai cấp T sản TrungQuốc

Nh vậy, từ năm 1840 chủ nghĩa thực dân tiến hành xâm nhập vào TrungQuốc thông qua hàng loạt cuộc chiến tranh xâm lợc, điều ớc bất bình đẳng …Các điều

Từ đây, Trung Quốc một mặt chịu sự thống trị của chủ nghĩa thực dân dớidạng tô giới, phạm vi ảnh hởng, mặt khác vẫn phải chịu sự thống trị của phongkiến thối nát Chế độ phong kiến không còn nguyên vẹn mà đã xuất hiệnnhững nhân tố mới của chủ nghĩa t bản Đó là tình trạng mà sau này ngời taphân tích là tình trạng " nửa thuộc địa nửa phong kiến" Mâu thuẫn chủ yếutrong xã hội Trung Quốc lúc này, ngoài mâu thuẫn vốn có giữa quảng đạiquần chúng nhân dân với chế độ phong kiến còn có mâu thuẫn giữa toàn thểdân tộc Trung Hoa với các nớc đế quốc Từ đó, ở Trung Quốc đã dấy lênphong trào yêu nớc với hai nhiệm vụ: chống sự xâm lợc của ngoại quốc và áchthống trị của phong kiến trong nớc

Từ một nớc phong kiến trở thành một nớc nửa phong kiến nửa thuộc địavới các lực lợng khác nhau, các cuộc đấu tranh cũng diễn ra gay go phức tạpvới các con đờng khác nhau

1.2.Các con đờng cứu nớc của Trung Quốc trong nửa sau thế kỷ XIX.

1.2.1 Khởi nghĩa nông dân Thái Bình Thiên Quốc.

Sau chiến tranh Thuốc Phiện lần thứ nhất thất bại, ách áp bức bóc lột tànkhốc của chế độ phong kiến Mãn Thanh cùng với sự xâm lợc của thực dân ph-

ơng Tây là nguyên nhân cơ bản đã dẫn đến khởi nghĩa nông dân vĩ đại, đó làcuộc khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc Cuộc khởi nghĩa Thái Bình ThiênQuốc nổ ra ngày 11 tháng 01 năm 1851 ở Kim Điền sau đó phát triển rộng rahầu khắp Trung Quốc Cuộc khởi nghĩa kéo dài 14 năm đã xây dựng nên đợcmột chính quyền và thi hành nhiều biện pháp có tính cách mạng

Hồng Tú Toàn (1814 - 1864), lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Thái BìnhThiên Quốc xuất thân trong một gia đình ở huyện Hoa, tỉnh Quảng Đông.Cũng nh tất cả các cuộc khởi nghĩa nông dân thời kỳ phong kiến, do thiếu lýluận tiên tiến dẫn đờng, nên phải mợn cái áo khoác tôn giáo Lý luận cáchmạng mà Hồng Tú Toàn đề xuất cũng là khoác lên cái áo tôn giáo Năm 1845-

1846, ông viết “ Lịch sử Trung QuốcNguyên đạo tỉnh thế huấn”, “ Lịch sử Trung QuốcNguyên đạo giác thế huấn”, và

“ Lịch sử Trung QuốcNguyên đạo cứu thế ca ,” đó là ba tác phẩm thần học chính trị mang màu sắcbình đẳng của Cơ đốc giáo nguyên thuỷ Ông kêu gọi mọi ngời đoàn kết lại để

đánh đổ bọn yêu quái (phong kiến), xây dựng một xã hội lý tởng thái bình.Những lý luận của ông phản ánh yêu cầu của nhân dân chống phong kiến, nên

đã đợc sự ủng hộ của nhân dân

Phong trào cách mạng Thái Bình Thiên Quốc do Hồng Tú Toàn lãnh đạo

là cuộc khởi nghĩa nông dân quy mô lớn nhât trong lịch sử Trung Quốc Từkhi khởi sự (khởi nghĩa Kim Điền 1851)đến khi thất bại (thất thủ ThiênKinh,1864) cuộc khởi nghĩa đẫ kéo dài 14 năm, thế lực mở rộng đến 17tỉnh ,đánh mạnh vào sự thống trị của chế độ phong kiến Trung Quốc và cuộcxâm lợc của nớc ngoài ,đã để lại một trang lịch sử huy hoàng trong thời kì cận

đại Trung Quốc

Thái Bình Thiên Quốc là một cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất tronglịch sử Trung Quốc Đây không chỉ nói về phạm vi ảnh hởng mà chủ yếu nói

về biện pháp cách mạng triệt để và sáng tạo của nó Trong cuộc chiến đấu vĩ

đại này, giai cấp nông dân Trung Quốc lần đầu tiên đề ra đợc một cơng lĩnhchính trị, kinh tế có hệ thống, mang tính chất dân tộc rõ ràng Chẳng hạn họ

đã đề ra việc phế bỏ chế độ t hữu ruộng đất của phong kiến và phân phối

ruộng đất theo nhân khẩu, tổ chức nhân dân lại, sống trong một xã hội " Có ruộng cùng cày, có cơm cùng ăn, có áo cùng mặc, có tiền cùng tiêu, khắp mọi nơi mọi ngời cùng no ấm"[3, 151] Có thể nói chế độ ruộng đất bình quân,

chính sách xã hội, chính sách nam, nữ bình đẳng là những chính sách đầu tiên

đợc đề ra trong lịch sử cách mạng Trung Quốc Nhng ở thời đại phong kiến,tất cả các lý tởng cách mạng của nông dân cuối cùng rơi vào chủ nghĩa khôngtởng và thất bại

Khởi điểm của phong trào Dơng Vụ (1862-1894) là do một cố quan lại

địa chủ từng dùng súng đạn, tàu thuyền phơng Tây để đàn áp cuộc khởi nghĩa Cuộc vận động Dơng vụ, trớc kia gọi là “ Lịch sử Trung QuốcĐồng Quang Tân Chính”(Chính sách mới của Đồng Quang)

Sau năm 1860, trong quá trình bọn phản động Trung Quốc và bọn nớcngoài phối hợp với nhau đàn áp cách mạng Thái Bình Thiên Quốc, tập đoànthống trị phong kiến nhà Thanh đã dần dần hình thành một lớp quan liêu quânphiệt mại bản

Bọn họ, trong quá trình bắt tay với chủ nghĩa t bản nớc ngoài, khôngnhững cho rằng mâu thuẫn giữa chính phủ nhà Thanh với bọn xâm lợc nớcngoài có thể điều hoà và thoả hiệp đợc với nhau, “ Lịch sử Trung Quốcnhờ cậy ngoại bang giúpsức” đàn áp sự chống đối của quân dân Trung Quốc, mà còn có thể sử dụngnhững kỹ thuật sản xuất của chủ nghĩa t bản để đạt đợc mục đích duy trì nềnthống trị phong kiến đang bị lung lay sắp sụp đổ Những ngời này chính là “ Lịch sử Trung Quốcphái Dơng Vụ”, bao gồm những ngời có chức, có quyền trong chính phủ nhàThanh lúc bấy giờ

Cái gọi là “ Lịch sử Trung QuốcDơng Vụ”, là chỉ tất cả mọi việc có liên quan đến quan hệ

đối ngoại và các việc đi lại, giao thiệp với nớc ngoài Tỉ nh giao thiệp ngoại

vụ, ký kết thoả ớc, cử lu học sinh đi học, mua vũ khí nớc ngoài, thao lợc quân

đội theo “ Lịch sử Trung QuốcPhơng pháp nớc ngoài”, học tập khoa học nớc ngoài, sử dụng cơ khí,máy móc, khai thác hầm mỏ, xây dựng công xởng, nhà máy

Khởi điểm của phong trào Dơng Vụ ( 1862 - 1894) là do một số quan lại

địa chủ đã từng dùng súng đạn, tàu thuyền của phơng Tây để đàn áp cuộc khởinghĩa nông dân Trung Quốc, nên quyết định bắt chớc theo phơng Tây mởmang công nghiệp với hy vọng làm cho "binh cờng, nớc mạnh" để chống lạixâm lợc của bên ngoài và đàn áp phong trào khởi nghĩa nhân dân trong nớc.Những ngời khởi xớng và chủ trì phong trào Dơng Vụ gồm có Cung Thân v-

ơng ở triều đình và các quan lại ngời Hán nh Tăng Quốc Phiên, Lý Hồng

Ch-ơng, Tả Tông Đờng…Các điều trong đó Lý Hồng Chơng là nhân vật chủ chốt

Nội dung của cuộc vận động Dơng vụ rất lớn và phức tạp, đề cập đếncác vấn đề về quân sự, ngoại giao chính trị, kinh tế…Các điều lấy danh nghĩa “ Lịch sử Trung QuốcTự c-ờng” để mở mang nền công nghiệp quân sự, xây dựng lục, hải quân đợc trang

bị vũ khí kiểu mới là một nội dung chính của cuộc vận động

Việc xây dựng nền công nghiệp quân sự, chế tạo súng đạn, tàu thuyền

đợc phái Dơng Vụ chú trọng đầu tiên Việc mở mang công nghiệp quân sự đòihỏi phải có nhiều nhiên liệu và phải có hệ thống giao thông thuận tiện Do đó,bắt đầu từ thập kỷ 60 đã thành lập Cục chế tạo Giang Nam, cục tàu thuyềnPhúc Châu, Sở nội quân giới An Khánh Trong đó cục chế tạo Giang Nam làcông xởng quân sự đầu tiên khá lớn do quan lại xây dựng( Lý Hồng Chơngkhởi công năm 1865 ở Thợng Hải), toàn xởng có hơn 2000 ngời chủ yếu làchế tạo hàng quân dụng nh súng pháo, đạn dợc, thuỷ lôi…Các điều năm 1867 bắt đầuchế tạo thuyền máy và đóng tàu chiến

Cục tàu thuyền Phúc Châu là xởng đóng và sửa chữa tàu lớn nhất củatriều Thanh do Tả Tông Đờng xây dựng năm 1886 ở Phúc Châu Toàn xởng

có hơn 1700 ngời, chủ yếu chế tạo các loại chiến hạm lớn nhỏ

Sở Nội quân giới An Khánh là công binh x, do Tăng Quốc Phiên xâydựng vào tháng 12 năm 1861 Quy mô công xởng không lớn, chủ yếu là chếtạo vũ khí, đạn dợc ,thuốc nổ, đạn pháo…Các điều

Ngoài việc xây dựng các công xởng, phái Dơng Vụ còn cử lu học sinh đihọc tập kỹ thuật Thế nhng, trong quá trình xây dựng nền công nghiệp quân

sự, phái Dơng vụ cũng gặp không ít khó khăn, nan giải, chủ yếu là vấn đề vốnliếng, nguyên liệu, nhiên liệu và giao thông vận tải

Với khẩu hiệu “ Lịch sử Trung Quốclàm giàu đất nớc”, từ những năm 70, ngành công nghiệpkhai thác than và khai thác khoáng sản ra đời Các công ty vận tải tàu thuyền

cũng đợc sáng lập Phái Dơng Vụ đã sử dụng các phơng thức nh “ Lịch sử Trung QuốcQuan xây dựng, quan đôn đốc Thơng gia xây dựng và thơng gia hợp tác xây dựng”[20,

391], để xây dựng các xí nghiệp dân dụng nh Cục Chiêu Thơng Tầu Thuyền,Cục Khoáng Vụ Khai Bình, Cục Điện Báo Thiên Tân, Đờng sắt Tự Các Trang

Đờng Sơn, Cục Dệt vải, cơ khí Thợng hải, xí nghiệp dệt dạ Lan Châu…Các điều Cùng

lúc đó phái Dơng Vụ còn bắt đầu vạch kế họach phòng thủ bờ biển Năm

1884, bớc đầu xây dựng hải quân ở Nam Dơng, Bắc Dơng và Phúc Kiến Saukhi Phái Dơng Vụ kiểm soát cơ quan Hải quân, lại mở rộng xây dựng thêmhạm đội Bắc Dơng thêm một bớc, xây dựng đốc tàu Lữ Thuận, quân cảng UyHải Vệ

Các xí nghiệp công nghiệp mà phái Dơng Vụ kinh doanh lấy phơng

châm không biến đổi quan hệ sản xuất phong kiến “ Lịch sử Trung QuốcCác xí nghiệp thành lập

ra có tính phong kiến, tính ỉ lại nớc ngoài rất cao và trong chừng mực nào đó

có tính lũng đoạn”[34, 392] Bởi vậy , khi phái Dơng Vụ muốn xây dựng xí

nghiệp công nghiệp ở Trung Quốc và vạch kế hoạch phòng thủ bờ biển, đều bịchủ nghĩa đế quốc làm khó dễ và kiềm chế về mặt kỹ thuật công nghiệp, vềvốn liếng và về công tác quản lý Vì vậy, bọn đế quốc còn khống chế mạnhhơn về chính trị, quân sự và kinh tế đối với Trung Quốc Phái Dơng Vụ cũngnhanh chóng bán luôn cả bản thân mình Những xí nghiệp nh vậy khôngnhững khó tránh khỏi phá sản, mà còn cản trở, chế áp nghiêm trọng bớc pháttriển của nền công nghiệp dân tộc Trung Quốc

Đến những năm 80, sự nghiệp Dơng Vụ phát triển sang nhiều lĩnh vựccông nghiệp khác nh điện báo, công nghiệp dệt Cứ thế phong trào Dơng Vụlan rộng, có sự tham gia nhiều thành phần trong xã hội, từ đó xuất hiện giaicấp t sản Trung Quốc Vì vậy, quan lại địa chủ hớng về phơng Tây ở TrungQuốc cho rằng "Dơng Vụ" là con đờng để củng cố chế độ vơng quyền MãnThanh trong việc tăng cờng binh lực để đàn áp nông dân và chống ngoại bangxâm lợc

Song, cuộc chiến tranh Trung - Nhật đã nhấn chìm hạm đội Bắc Dơng

mà phái Dơng Vụ sau nhiều năm xây dựng Phong trào Dơng Vụ cuối cùng bịphá sản.Trong khoảng thời gian 30 năm làm Dơng Vụ, Trung Quốc bị ép buộc

mở của khẩu thông thơng với nhiều nớc hơn Trớc năm 1860 là 7 cửa khẩu,

đến năm 1894 tăng lên 34 cửa khẩu Kim ngạch nhập khẩu của nớc ngoài năm

1864 là hơn 51 triệu lạng, năm 1894 tăng vọt lên 160 triệu lạng

Trong hàng nhập khẩu trớc thập kỷ 80 thuốc phiện chiếm hàng đầu,

nh-ng sau thập kỷ 80, hành-ng dệt vải bônh-ng vợt lên đứnh-ng đầu, thuốc phiện tụt xuốnh-ngthứ hai, nhng số tuyệt đối vẫn không ngừng tăng lên

Hàng xuất khẩu, trớc thập kỷ 80 chủ yếu là chè uống và tơ nõn, sau thập

kỷ 80, bông và đậu nành dần dần tăng lên Trung Quốc buộc phải lao nhanhvào dòng xoáy của chủ nghĩa t bản thế giới Trở thành thị trờng tiêu thụ hànghoá và nơi cung cấp nguyên liệu rẻ mạt cho bọn đế quốc Bởi vậy quá trình

vận động Dơng Vụ cũng chính là qúa trình “ Lịch sử Trung Quốc bọn phản động trong và ngoài

n-ớc phối hợp chặt chẽ với nhau hơn”[34,393] Trung Quốc dần dần tiến sâu

thành một nớc nửa thuộc địa Đó cũng chính là sự tự cứu lấy vận mệnh củachính mình của giai cấp địa chủ

Tuy nhiên, phong trào Dơng Vụ cũng có tác động không nhỏ đối con ờng phát triển của Trung Quốc trong thời cận đại Trớc hết nó phù hợp với trào

đ-lu thế giới t bản chủ nghĩa lúc đó Nó cố gắng rút bớt sự cách biệt giữa Trung

Quốc lạc hậu với các nớc T bản tiên tiến bên ngoài Phong trào Dơng Vụ đã

đẩy nhanh sự ra đời của nhiều ngành công nghiệp, bớc đầu xây dựng quan hệsản xuất tiên tiến bồi dỡng một loạt các nhà kinh doanh, công trình s, phần tửtrí thức và công nhân công nghiệp

Bên cạnh đó, trong xã hội phong kiến thối nát Trung Quốc đã xuất hiệnnhững quan niệm giá trị mới, nhân sinh quan mới Có thể nhận thấy rằng, pháiDơng Vụ có khuynh hớng t bản chủ nghĩa trong tập đoàn thống trị phong kiếntrớc khi giai cấp t sản hình thành Họ khởi xớng phong trào Dơng Vụ nhằmcanh tân đất nớc, chống xâm lợc và bảo vệ quyền lợi của mình

Theo đà phát triển , xây dựng của nền công nghiệp cận đại và các kỷthuật sản xuất mà các nớc t bản chủ nghĩa mang vào, một loạt công nhân sảnxuất ngành nghề đã xuất hiện trong xã hội Trung Quốc Trong những học đ-ờng mới mẻ của phái Dơng Vụ cũng đào tạo ra lớp ngời trí thức và nhân viên

kỹ thuật nắm đợc khoa học tự nhiên

Lợi nhuận của xí nghiệp cũng hấp dẫn, thu hút một số quan lại, địachủ ,thơng nhân bỏ vốn đầu t vào nền công nghiệp cận đại Về mặt kháchquan , có tác dụng kích thích sự phát triển của chủ nghĩa t bản ở Trung Quốc Nhng trên thực tế, con đờng học tập kiểu phơng Tây của phái Dơng Vụkhông phải là con đờng cứu nớc đúng của Trung Quốc lúc bấy giờ

1.2.3 Con đờng cứu nớc của phái Duy Tân.

Sự thất bại của Trung Quốc trong cuộc chiến tranh Trung - Nhật (1894)

và sự phá sản của phong trào Dơng Vụ khiến một số trí thức phong kiến chịu

ảnh hởng t tởng t sản thấy rằng, nếu chỉ tiến hành cải cách trên lĩnh vực kinh

tế và kỹ thuật quân sự thì cha đủ mà còn phải làm một cuộc duy tân nh kiểu

"Minh trị duy tân" ở Nhật Bản, phải tiến hành một cuộc cải cách toàn diện vềmọi mặt chính trị, kinh tế, văn hoá giáo dục và cả quân sự nữa thì mới có thểcứu vãn đợc Trung Quốc Trong cuộc đấu tranh để cứu nớc và chống chủnghĩa chuyên chế phong kiến đã xuất hiện Khang Hữu Vi, Đàm Tự Đồng, L-

ơng Khải Siêu, Nghiêm Phục…Các điều Ngời đại diện kiệt xuất cho phái trí thức cảicách này là Khang Hữu Vi và Lơng Khải Siêu

Khang Hữu Vi (1858 - 1927) hiệu là Tờng Tố, ngời Nam Hải, tỉnhQuảng Đông, xuất thân trong một gia đình quan lại Thời thanh niên, ôngkhông chỉ hấp thụ nền giáo dục phong kiến truyền thống, mà còn tiếp xúc vớimột số trí thức du học ở phơng Tây mà ông rất hâm mộ Những thành tựu củaxã hội dân chủ t sản thúc dục ông cùng bạn bè mong muốn thực hiện hoài bãocải cách Trung Quốc theo hớng t bản chủ nghĩa Tác phẩm chủ yếu của ônggồm: " Tân học nguỵ kinh khảo", "Khổng tử khải chế khảo", "Đại đồng th",

"Mậu tuất tân cảo"…Các điều Trớc chính biến Mậu Tuất, t tởng Khang Hữu Vi cónhiều nhân tố hợp lý của nó Đó là quan điểm lịch sử tiến hóa Ông chống lại

t tởng bảo thủ của chế độ phong kiến nhằm duy trì trật tự lỗi thời

Khang Hữu Vi chủ trơng chia lịch sử xã hội ra làm 3 thời kỳ: "Thời Xung loan", "Thời Thăng loạn", "Thời Thái bình" Ông cho rằng mỗi thời đại

sau lại tiến bộ hơn thời đại trớc đó, đồng thời lại chỉ ra rằng từ "Thời Thăng

bình" sẽ tiến vào "Thời Thái bình" tức là từ thời đại "quân chủ" sẽ tiến vàothời đại "dân chủ" Ông kết hợp quan điểm lịch sử theo thuyết ba thời ấy vớinhững t tởng "tiểu khang" và "đại đồng" thời cổ đại và nêu ra rằng xã hộiphong kiến Trung Quốc không thể ngừng lại ở giai đoạn lịch sử này, phải tiến

theo thời đại đồng lý tởng tức là "Thời Thái bình" Dựa vào quan điểm này,

ông chứng minh tiến hành cải cách là hợp lý, tích cực chống phái thủ cựu làhợp lý Lý luận của Khang Hữu Vi bị bọn phong kiến bảo thủ phản đối quyếtliệt, chúng tìm cách đốt sách vở của ông

Những quan điểm của Khang Hữu vi là quan điểm tiến hoá luận mangtính duy tâm, không phải là quan điểm duy vật biện chứng Ông nhấn mạnh

đến những biến đổi đơn thuần về mặt lợng mà không thừa nhận những biến

đổi về chất Chính vì chủ trơng nh vậy cho nên ông chỉ dùng phơng pháp cải

l-ơng ôn hoà mà không thừa nhận phl-ơng pháp cách mạng trong việc thúc đẩysựtiến hoá của xã hội

Lơng Khải Siêu (1873-1919) tự Trác Nh, hiệu Nhiệm Công, biệt hiệuThơng Giang, còn có biệt hiệu “ Lịch sử Trung QuốcThẩm bằng thất chủ nhân”, ngời quận TânHội, tỉnh Quảng Đông, xuất thân trong một gia đình địa chủ Ông thông minhlanh lợi từ nhỏ, 11 tuổi đỗ tú tài, 16 tuổi đỗ cử nhân Năm 1890, Lơng lên BắcKinh, dự khoa thi hội nhng không đỗ Trên đờng về, ông qua Thợng Hải mua

đợc cuốn “ Lịch sử Trung QuốcDoanh hoàn chí lợc” (Lợc chí thế giới) và một số sách Tây họckhác Về đến Quảng Châu, nghe nói Khang Hữu Vi dâng th lên Hoàng đế yêucầu cải cách không thành và đã trở về quê nhà mở trờng dạy học, ông liền đếnthăm Lơng Khải Siêu hoàn toàn tiếp thu t tởng và chủ trơng cải cách củaKhang Hữu Vi Trong thời gian này, ông đã giúp Khang Hữu Vi biên soạnsách “ Lịch sử Trung QuốcTân học nguỵ kinh thảo”

Mùa xuân năm 1895, Khang Hữu Vi cùng Lơng Khải Siêu lên Bắc Kinh

dự kỳ thi hội Lúc này cuộc chiến tranh Trung –Nhật (1894-1895) vừa kếtthúc, triều đình Mãn Thanh phải ký hiệp ớc Mã Quan hết sức nhục nhã vớiNhật Bản Các sỹ tử đều rất căm phẫn, Khang Hữu Vi liền vận động hơn 1300

cử nhân dự thi, trong đó Lơng Khải Siêu là ngời hiệp trợ đắc lực nhất, dângbức th thứ hai cho vua Quang Tự, phản đối điều ớc đầu hàng, đề nghị nhà vuatiến hành cải cách để tự lực tự cờng Nhng cũng nh trớc đây, th không đến tayvua, nhng đã gây một tiếng vang lớn trong giới trí thức, kể cả một số quan lạicũng biết đến t tởng cải cách của hai ông

Trong kỳ thi này, Khang Hữu Vi đỗ tiến sỹ, đợc bổ nhiệm làm quan ởtriều đình Nhờ đó ông có dịp làm quen với nhiều quan lại ở trung ơng và địa

phơng Tháng 8/1895, hai ông tổ chức “ Lịch sử Trung QuốcHội cờng học” ở Bắc kinh, một học

hội đầu tiên để phổ biến t tởng cải cách Cờng học hội xuất bản một số báo chí

nh “ Lịch sử Trung QuốcVạn quốc công báo”, “ Lịch sử Trung QuốcTrung ngoại ký văn” để phổ biến thời sự, tuyên

truyền cải cách giới thiệu t tởng dân chủ t sản phơng Tây Cứ mời ngày, Hội

tổ chức một kỳ diễn thuyết có quan lại, trí thức, địa chủ, t sản, học sinh đếnnghe Hội tổ chức nhiều chi nhánh ở địa phơng nh Thợng Hải, Hồ Nam,Quảng Đông…Các điều Hội cờng học hoạt động không lâu thì bị phái bảo thủ củatriều đình (do Từ Hi Thái hậu cầm đầu ) công kích và cấm đoán Sau khi Cờng

học hội bị cấm đoán, hai ông lại tổ chức ra Hội Bảo Quốc, Tôn chỉ của HộiBảo Quốc là: bảo quốc (bảo vệ tổ quốc), bảo chủng (bảo vệ nòi giống) hai

ông giơng cao cờ cứu nguy tổ quốc nhằm đánh thức nhiệt tình yêu nớc củaquần chúng nhân dân, nhân đó thúc đẩy cuộc vận động cải lơng trở thànhphong trào yêu nớc có tính quần chúng Nhng không lâu, Hội Bảo Quốc cũng

bị giải tán

Phong trào Duy tân đã ảnh hởng lớn trong nớc, và đợc triều đình biết

đến Vua Quang Tự, lúc đó mới 28 tuổi còn trẻ và đầy nhiệt tình Quang Tựmuốn nhân dịp này dựa vào phái cải cách làm một cuộc duy tân để vừa thay

đổi xã hội Trung Quốc vừa thay đổi luôn cả địa vị lệ thuộc của mình vào Từ

Hi Thái hậu Sau nhiều lần bàn bạc với Khang Hữu Vi, vua Quang Tự đãphong cho Khang làm cố vấn, tiến hành cải cách Trong vòng 103 ngày ( từngày 11/ 6 đến 21/ 9/ 1898) Vua Quang Tự đã ban hành một số pháp lệnh cảicách mà sử sách gọi là "Bách nhật duy tân" trên các lĩnh vực bao gồm kinh tế,chính trị, văn hoá, giáo dục và quân sự

Những biện pháp cải cách này có ý nghĩa tiến bộ rất lớn nhằm thay đổichế độ phong kiến, đa Trung Quốc phát triển theo hớng t bản chủ nghĩa Nhngkhi pháp lệnh đa ra lại không đợc số quan lại Mãn Thanh ủng hộ, bởi vì những

điều cải cách đã đụng chạm đến quyền lợi của toàn bộ đội ngũ trí thức phongkiến đang chuẩn bị bớc vào hàng ngũ quan lại bằng chế độ thi cử Do đó, họ

đã tập trung xung quanh Từ Hi Thái hậu hợp thành phái bảo thủ để chống phácải cách Mặt khác, do Viên Thế Khải con ngời xảo quyệt ăn ở hai lòng, chonên Từ Hi Thái hậu đã tiến hành tổ chức chính biến vào ngày 21/ 9/ 1898 bắtgiam Vua Quang Tự và truy nã phái Duy Tân Sau 103 ngày tồn tại, phongtrào Duy Tân cuối cùng đã thất bại

Những ngời theo phái Duy Tân mang theo nhiệt tình của mình, hy vọngbằng con đờng ôn hoà không tiêu diệt cơ sở chủ yếu của giai cấp phong kiến,

mà chỉ tiến hành những cải cách vụn vặt có thể biến Trung Quốc thành một

n-ớc t bản Họ đã nỗ lực tuyên truyền vận động, chuẩn bị tiến hành "103 ngàybiến pháp" và chỉ trong vòng 103 ngày mộng tởng biến Trung Quốc thành n-

ớc t bản chủ nghĩa bằng con đờng cải cách vụn vặt từ trên xuống là điềukhông tởng Trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, nớc Trung Hoa phong kiến nửathuộc địa không thể nào tiến theo con đờng cải lơng đợc

1.3 Một số nhận xét về con đờng cứu nớc ở Trung Quốc nửa sau thế

kỷ XIX

Những xu hớng cứu nớc, giải phóng dân tộc ở Trung Quốc cuối thế kỷXIX, do những ngời chịu ảnh hởng của t tởng phong kiến hoặc do các sĩ phucấp tiến hay do giai cấp t sản mới ra đời lãnh đạo, bằng biện pháp quyết liệthay ôn hoà nhng đều không đi đến thành công Có nhiều nguyên nhân dẫn đếnthất bại, nhng nguyên nhân chủ yếu là cách mạng Trung Quốc vẫn cha có mộtgiai cấp tiên tiến lãnh đạo và do đó cha đề ra đợc một đờng lối đúng đắn, phùhợp với quy luật lịch sử để đa cách mạng đến thắng lợi

Con đờng đi tới đích độc lập mà giai cấp nông dân tiến hành với cuộckhởi nghĩa long trời lở đất Thái Bình Thiên Quốc có giành đợc vài thắng lợiban đầu nhng cuối cùng do hạn chế của giai cấp và thời đại, những ngời nôngdân Trung Quốc lại trở về với vết xe cũ của giai cấp phong kiến Họ lại lập ramột nhà nớc trong khuôn khổ của xã hội phong kiến và do những mâu thuẫn

cố hữu về quyền lợi mà dẫn tới chém giết lẫn nhau và cuối cùng đẩy cả mộtphong trào to lớn nh thế đi đến chỗ thất bại

Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới sự thất bại của phong trào khởi nghĩa làkhông có một giai cấp tiên tiến lãnh đạo Xét về tính chất các chính sách củaphong trào thì đó là " một cuộc khởi nghĩa nông dân" Tuy làm hai nhiệm vụphản đế và phản phong song đó là vì cuộc đấu tranh cho sự sống còn của bảnthân nó, chứ không phải vì giai cấp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa này là đại diệncho một lực lợng sản xuất mới, quan hệ sản xuất mới Giai cấp lãnh đạo cuộckhởi nghĩa này là nông dân mang tính chất bảo thủ hẹp hòi, phân tán, không

đại diện cho một lực lợng sản xuất mới Giai cấp nông dân có khả năng đậpphá xã hội cũ, nhng khi đẩy cách mạng đến đỉnh điểm cao nhất rồi thì họkhông biết làm gì nữa Sau khi đã xây dựng nên chính quyền của mình ở NamKinh, các lãnh tụ nông dân bắt đầu phong kiến hoá,sống xa hoa, xa rời quầnchúng nhân dân

Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc còn phải đối chọi với hai kẻ thù lớnmạnh của dân tộc và giai cấp, đó là các nớc thực dân đế quốc và phong kiến.Trong khi đó, các lãnh tụ của Thái Bình Thiên Quốc ngày càng chia rẽ, tàn sátlẫn nhau, thì không thể nào tránh khỏi thất bại

Khác với những ngời nông dân, những ngời thuộc phái Dơng vụ, sau đó

là các sĩ phu cấp tiếnmà tiêu biểu nhất là hai ông Khang Hữu Vi và Lơng KhảiSiêu đã tiến hành cải cách, duy tân đất nớc Những cải cách vụn vặt mà các

ông đã tiến hành đều không thành công Có nhiều nguyên nhân làm cho cáccuộc cải cách đi đến thất bại

ở đây nổi lên hai điểm: Một là, sự chống đối quyết liệt cải cách của pháibảo thủ, đứng đầu là Từ Hy Những ngời thực hiện “ Lịch sử Trung Quốcchính sách đóng cửa” nàymuốn khép kín cánh cửa, giữ không cho những yếu tố bên ngoài (cả nhữngyếu tố tích cực) ảnh hởng tới “ Lịch sử Trung Quốcgia phong” của chế độ phong kiến Họ chỉ mớibiết đến những cái “ Lịch sử Trung Quốcnhất” của chế độ phong kiến Trung Quốc mà không hềbiết đến cái tiên tiến của thế giới bên ngoài, do đó họ đã khớc từ tất cả mọi sự

đổi mới

Hai là, thời đại mà các nhà Duy Tân Trung Quốc tiến hành cải cách đã

có sự biến đổi khác nhiều so với trớc đó

Phong trào Duy Tân diễn ra vào những năm cuối cuả thế kỷ XIX, khicác nớc t bản tiên tiến phơng Tây đã bớc sang giai đoạn phát triển cao của nó

là chủ nghĩa đế quốc Dó đó, nó càng đẩy mạnh các cuộc chiến tranh xâm lợcthuộc địa, vấn đề thuộc địa trở thành vấn đề sống còn của chủ nghĩa đế quốc.Trung Quốc là một đất nớc rộng lớn, đông dân, giàu tài nguyên, các nớc t bản

Âu - Mỹ không dễ gì chấp nhận để Trung Quốc bằng con đờng cải cách trở

thành một nớc t bản nh Nhật Bản Bởi vì, họ sẽ mất đi một thuộc địa béo bở ởchâu á Vì vậy, họ tìm cách ngăn cản cải cách, hoặc thờ ơ trớc sự chống đối,

đàn áp của phái bảo thủ

Cuối thế kỷ XIX, nền kinh tế t bản của Trung Quốc còn vô cùng nhỏ bé,giai cấp t sản còn cha có vị trí kinh tế độc lập trong xã hội, cũng không có địa

vị chính trị Trong khi đó, những ngời theo phái Duy Tân lúc đó là đại biểuchính trị của bộ phận t sản, tự do mới từ địa chủ quan liêu chuyển hoá thành.Chính vì vậy nó mang theo tất cả các nhợc điểm của bản thân vào trong cuộcvận động Duy Tân Nó phản ánh tính chất thoả hiệp của giai cấp t sản Tínhchất mềm yếu, thoả hiệp của phong trào Duy Tân biểu hiện ở không tin vàolực lợng quần chúng, phát động phong trào quần chúng, mà trái lại còn run sợ

và thù địch với phong trào quần chúng Phái Duy Tân tuy không bằng lòng vớichính quyền hiện hành thối nát, đối ngoại thì đầu hàng, đối nội thì bóp nặn ,vơ vét của cải nhng họ không muốn nhân dân đứng lên lật đổ chế độ phongkiến Họ vẫn ảo tởng vào việc lấy cơ cấu chính quyền phong kiến làm cơ sởcho phong trào Duy Tân, dùng phơng pháp thoả hiệp với chính quyền MãnThanh để tiến hành công cuộc cải cách nhằm biến Trung Quốc thành nớc tbản độc lập Sự mềm yếu, thái độ thoả hiệp của những ngời theo chủ nghĩa cảilơng cũng tỏ rõ ở việc nuôi rất nhiều ảo tởng đối với đế quốc Khang Hữu Vi

và Lơng Khải Siêu cùng các nhà Duy Tân cải cách đã nhận định rằng TrungQuốc cần đi theo con đờng quân chủ lập hiến giống Anh, Nhật và nh vậy cóthể đợc Anh, Nhật đồng tình ủng hộ Trong khi các nớc đế quốc lại thông quaphong trào này để có thể chi phối, khống chế hơn nữa, đẩy mạnh việc xâm lợcTrung Quốc Chúng hy vọng phái Duy Tân sẽ thành chỗ dựa cho chúng ởTrung Quốc và nhờ đó có thể biến Trung Quốc thành nớc phụ thuộc Do đóchúng ta nhận thấy rằng, con đờng Duy Tân theo phơng Tây không nhữngkhông thoát khỏi sự thống trị của chủ nghĩa thực dân mà còn lệ thuộc hơn vào

bọn đế quốc.

Cùng với quá trình các nớc đế quốc phơng Tây và Nhật Bản xâm lợcTrung Quốc cũng là quá trình nhân dân Trung Quốc không ngừng đấu tranhchống lại kẻ thù xâm lợc Trong nửa sau thế kỷ XIX, các đại biểu u tú nhấtcủa các giai cấp, các tầng lớp đã lần lợt xuất hiện trên u đài chính trị, lãnh đạonhân dân thực hiện nhiệm vụ cứu nớc, giải phóng dân tộc Nhng tất cả mọiphong trào đấu tranh trớc sau đều bị thất bại Có nhiều nguyên nhân dẫn đếnthất bại, nhng nguyên nhân chủ yếu là cách mạng Trung Quốc vẫn cha có giaicấp tiên tiến lãnh đạo và do đó cha đề ra đợc một đờng lối đúng đắn, phù hợpvới quy luật lịch sử để đa cách mạng đến thắng lợi Tuy vậy, các phong tràocách mạng từ nửa sau thế kỷ XIX mặc dù thất bại nhng đã có ý nghĩa to lớn

Nó thúc đẩy sự phát triển của xã hội Trung Quốc và chuẩn bị tiền đề cho côngcuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa củagiai cấp vô sản sau này

Cuộc khởi nghĩa nông dân Thái Bình Thiên Quốc tuy thất bại nhng đãgiáng một đòn chí mạng vào chế độ phong kiến Đồng thời cuộc khởi nghĩa

này cũng đã cho các nớc đế quốc một bài học sâu sắc vì sức mạnh quật khởicủa quần chúng Cuộc khởi nghĩa đã đập tan âm mu chia cắt, thống trị trựctiếp của đế quốc thực dân đối với Trung Quốc

Cuộc khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc cũng đồng thời chỉ rõ con đờngcứu nớc, chống phong kiến, t bản thực dân không thể là con đờng đấu tranhcủa nông dân, mang tính chất bình quân chủ nghĩa, phân tán, chia rẽ và khoác

áo tôn giáo thần bí Thực tế lịch sử chứng minh rằng không có một giai cấptiên tiến lãnh đạo thì cách mạng Trung Quốc không thể nào giành đợc thắnglợi và giai cấp nông dân chỉ đoàn kết chặt chẽ dới ngọn cờ cách mạng của giaicấp công nhân mới có thể tiến lên tự giải phóng mình Phong trào Thái BìnhThiên Quốc với những t tởng cách mạng truyền thống của nó không nhữngkhông bị tiêu diệt mà còn đợc các cuộc đấu tranh cách mạng sau này kế thừaPhong trào Dơng Vụ đã góp phần đẩy nhanh sự ra đời nhiều ngành côngnghiệp, bớc đầu xây dựng quan hệ sản xuất tiên tiến, bồi dỡng một loạt cácnhà kinh doanh, công trình s, phần tử trí thức và công nhân công nghiệp Bêncạnh đó, chứng tỏ trong xã hội phong kiến Trung Quốc đã xuất hiện nhữngquan niệm giá trị mới, nhân sinh quan mới Có thể nhận thấy rằng phái D ơng

Vụ là phái có khuynh hớng t bản chủ nghĩa trong tập đoàn thống trị phongkiến trớc khi giai cấp t sản hình thành Họ khởi xớng phong trào Dơng Vụnhằm canh tân đất nớc, chống xâm lợc và bảo vệ quyền lợi giai cấp mình Phong trào Duy Tân cuối thế kỷ XIX của Trung Quốc có ý nghĩa tiến

bộ, mang tính chất yêu nớc Trong tình hình lúc bấy giờ, Trung Quốc cha cókhả năng tiến hành cuộc cách mạng t sản trong toàn quốc, nhng những tiền đềphát triển chủ nghĩa t bản đã có, cho nên phái Duy Tân đề ra các yêu cầu độclập dân tộc, phát triển theo con đờng t bản chủ nghĩa, học tập kỹ thuật t bảnphơng Tây phần nào cũng phù hợp với lợi ích dân tộc lúc bấy giờ Phongtrào Duy Tân đã tích cực truyền bá học thuyết chính trị - xã hội của giai cấp tsản Phơng Tây và phổ biến khoa học tự nhiên, phái Duy Tân tuyên truyền t t-ởng dân chủ t sản, phản đối chế độ chuyên chế phong kiến, giới thiệu t tởng tự

do, bình đẳng, yêu cầu giải phóng cá nhân, chống đối luân lí tôn pháp và quanniệm đạo đức phong kiến Những đòn đánh mạnh vào hệ t tởng hủ lậu phongkiến đã gây tác dụng mở đờng cho các t tởng mới phát triển Nó mở cánh cửa

để rồi những ngọn gió t tởng tiến bộ trên thế giới không ngừng thổi vào TrungQuốc

Nh vậy, qua những điều trình bày trên, thông qua bức tranh toàn cảnh xãhội Trung Quốc từ nửa sau thế kỷ XIX cùng với các cuộc đấu tranh cách mạngquyết liệt nhng cuối cùng đều thất bại ở Trung Quốc, chúng ta thấy đợc vai trò

to lớn , quyết định của đông đảo quần chúng nhân dân đối với sự thành haybại của cách mạng, thấy đợc vị trí, tầm quan trọng của giai cấp, lực lợng lãnh

đạo cách mạng Cách mạng muốn thành công thì phải đợc sự ủng hộ của quầnchúng, phải có các cơ sở vững chắc trong quần chúng và đặc biệt là cần phải

có một giai cấp tiên tiến lãnh đạo, đề ra đợc một đờng lối đúng đắn, phù hợpvới quy luật lịch sử để đa cách mạng đi đến thắng lợi

Đó là những bài học kinh nghiệm to lớn đợc đúc rút từ sự thất bại củacác phong trào cách mạng trong nửa sau thế kỷ XIX Việc vận dụng một cách

đúng đắn, sáng tạo những bài học kinh nghiệm đó có một ý nghĩa vô cùng tolớn, tạo tiền đề cho sự thắng lợi của các cuộc cách mạng tiến bộ ở giai đoạnlịch sử tiếp theo

ở Trung Quốc trong thời điểm lịch sử cuối thế kỷ XIX đầu XX “ Lịch sử Trung QuốcCon

đ-ờng cứu nớc duy nhất đúng là dùng sức mạnh của nhân dân để lật đổ ách áp bức phong kiến, thực dân và bọn t sản mại bản, quân phiệt” [4, 87]

Chơng 2 Tôn Trung Sơn với phong trào cách mạng Trung Quốc từ

năm 1894 đến 1925 2.1 Những hoạt động cách mạng bớc đầu của Tôn Trung Sơn:

Sự hình thành những nhóm và tổ chức chính trị cách mạng ở TrungQuốc đã bắt đầu ngay sau khi cuộc chiến tranh Trung - Pháp (1884 – 1885)

Đờng lối “ Lịch sử Trung Quốctự cờng” do Chính phủ nhà Thanh thi hành trong hơn hai mơi năm

đã không chịu đợc những thử thách đầu tiên: sự xung đột với Pháp kết thúcbằng sự thất bại của nhà Thanh Sự thiết lập nền đô hộ của Pháp ở Việt Nam

mà theo truyền thống Trung Quốc coi nh ch hầu của mình bị mọi ngời trongnớc xem nh là một sự thất thiệt uy tín xa nay của đế quốc Trung Hoa Nhữngnhà cách mạng Trung Quốc đầu tiên đã nhiều lần nói đến ảnh hởng lớn đốivới họ sau nhiều biến cố chiến tranh Trung - Pháp Tôn Dật Tiên (Tôn Trung

Sơn) đã viết: “ Lịch sử Trung QuốcTừ năm 1885, tức là lúc chúng ta bị thất bại trong cuộc chiến tranh với Pháp, tôi tự đặt cho mình nhiệm vụ lật đổ triều đại nhà Thanh và kiến tạo nền cộng hoà Trung Hoa trên sự đổ nát của nó [24, 523]”

Suy từ về những nguyên nhân thất bại của Trung Quốc trong chiếntranh, những nhà cách mạng Trung Quốc lần đầu tiên đi đến kết luận về sự bấtlực của triều đại cầm quyền trong việc đẩy lùi sự xâm lợc nớc ngoài và bảo vệ

sự toàn vẹn của đất nớc Họ giải thích những tai hoạ đối với đất nớc, sự thốngtrị dốt nát của triều đại Thanh “ Lịch sử Trung Quốcngoại tộc” Sự xung đột cơ bản giữa tàn quânchủ phong kiến Mãn và những lực lợng xã hội mới của Trung Quốc - hiệnthân của nền kinh tế t bản đang hình thành, đợc họ xem nh là sự xung đột dântộc Sau chiến tranh Trung - Pháp, những quan điểm ấy mới chỉ bắt đầu, phải

có cả một chục năm suy t về “ Lịch sử Trung Quốcsự trị vì ngu dốt của triều đại ngoại tộc” thì mộtnhóm nhỏ trí thức Trung Quốc ở miền Nam mới đi đến t tởng đấu tranh vũtrang chống nền quân chủ Sự chuyển biến dần dần từ lập trờng cải cách sanglập trờng đấu tranh cách mạng kết thúc bằng việc hình thành ra một tổ chứcchính trị đầu tiên Tổ chức này phản ánh lợi ích của những lực lợng xã hội mớinêu mục đích lật đổ chính quyền của ngời Mãn, thủ tiêu nền quân chủ và thiếtlập chế độ cộng hoà

Trong số những ngời sáng lập những nhóm bí mật đầu tiên xuất hiện ởHồng Công và Quảng Châu, vai trò chủ chốt thuộc về nhà dân chủ cách mạng

vĩ đại Trung Quốc là Tôn Trung Sơn Tôn Trung Sơn sinh ngày 12 tháng 11

năm 1866 (có một số tài liệu 2/11/1866) tại làng Thuý Hanh( Xuy Khan),huyện Xian san, tỉnh Quảng Đông, trong một gia đình nông dân Trong nhữngnăm 1879 - 1883, Tôn Trung Sơn sống ở Haoai là nơi mà anh cả của ông làTôn My từng sinh sống Năm 1879 - 1882, Tôn Trung Sơn học ở trờng DòngAnh ở Hôrôlulu, sau khi trở về Trung Quốc năm 1883, Tôn Trung Sơn tiếp tụchọc ở trờng Quảng Châu và Hồng Công do các tổ chức truyền giáo Anh sánglập Năm 1886 - 1892, ông học ở trờng y Hồng Công Những bạn thân cùnghọc trờng y với ông là: con trai thân sỹ Trun Sao Bo, những ngời xuất thân từgia đình thơng nhân nh Trun Si Lian và Ian Khao Lin, con trai địa chủ LuKhao Dun Còn có những ngời lãnh đạo những tổ chức cách mạng đầu tiênkhác nh Ian Xuy - Uyn tốt nghiệp trờng chế tạo tàu thuyền Rất nhiều ngờitham gia phong trào cách mạng hoặc học tập ở nớc ngoài Việc tiếp xúc vớinhững thành tựu của các nớc t bản tiên tiến ở châu Âu và Hoa Kỳ, với chế độchính trị của các nớc ấy, việc nghiên cứu lịch sử và văn học phơng Tây đã mởrộng tầm mắt, buộc họ phải suy nghĩ về những con đờng phát triển của TrungQuốc

Trong những năm học tập, các công trình của những nhà phê phán chínhsách “ Lịch sử Trung Quốctự cờng” của Chính phủ đã có ảnh hởng mạnh đến quan điểm của TônTrung Sơn và bạn bè của ông Cuốn “ Lịch sử Trung Quốccảnh giác về những nguy cơ trong thờithịnh vợng”, những bài báo của Van Tao chủ biên tờ báo “ Lịch sử Trung QuốcVạn quốc côngbáo”, Thợng Hải, nhiều bài báo của Khe Xi cộng tác với HuLiOan, Tôn TrungSơn và bạn bè của ông quen biết tác giả ấy

Những nhà cách mạng phê phán chính sách “ Lịch sử Trung Quốctự cờng” có liên hệ mậtthiết với giới mại bản và Hoa Kiều Trung Quốc Do hiểu rằng chính sách củaChính phủ không đem lại những kết quả mong muốn, Trung Quốc không trởthành “ Lịch sử Trung Quốchùng mạnh”, họ đề nghị với ngời Thanh một cơng lĩnh cứu nguy dântộc, thực hiện những cải tạo cấp tiến về kinh tế và chính trị Họ phê phán đờnglối đối ngoại của phái “ Lịch sử Trung Quốctự cờng” nhằm duy trì sự cô lập giả tạo của nhà Thanh

đối với thế giới bên ngoài, chủ trơng phát triển công thơng nghiệp dân tộctrong sự cộng tác chặt chẽ với các nớc t bản phơng Tây Lời kêu gọi học tậpphơng Tây, tuyên truyền những thành tựu của khoa học phơng Tây và sự hoànthiện của chế độ xã hội - chính trị đầu tiên của các nớc t sản đợc thế hệ đầutiên của trí thức mới Trung Quốc nhịêt liệt tiếp thu Do đó những bài báo đầutiên của Tôn Trung Sơn và th từ của ông gửi cho các quan lại nhà Thanhkhông hoàn toàn mang tính độc lập và là những tác phẩm đặc sắc

Trong những bài báo này Tôn Trung Sơn nhắc lại và phổ thông hoánhững luận điểm riêng biệt của Tran Quang In, Van Tao và Khe Xi về u thếcủa các biện pháp phơng Tây trong canh tác nông nghiệp, về sự cần thiết phảikhai khoáng, khuyến khích công nghiệp dân tộc, thay đổi chế độ thu thuếquan đào tạo và khích lệ nhân tài…Các điều

Quan điểm đấu tranh chống Mãn tự phát của nông dân Trung Quốc đã

có ảnh hởng mạnh đến những quan điểm của Tôn Trung Sơn và các đồng chícủa ông Ngay từ nhỏ ông đã từng nghe kể về cuộc chiến tranh của Thái Bìnhquân, ông có thái độ thiện cảm với cuộc khởi nghĩa nông dân vĩ đại ấy Trong

những năm còn là sinh viên, bạn bè của Tôn Trung Sơn gọi ông là “ Lịch sử Trung QuốcHồng TúToàn thứ hai” Trong tâm trí của Tôn Trung Sơn, ngời lãnh tụ của Thái Bìnhquân là ngời anh hùng đã dũng cảm nổi dậy chống ngời Thanh

Trong những năm còn là sinh viên, Tôn Trung Sơn đã nói đến khả nănglật đổ chính phủ trong giới bạn bè, Tôn Trung Sơn, Tran Sao Bo, Ian Khao Lin

và Iube (Tôn Trung Sơn, Trần Thiếu Bạch, Vu Thiếu Hoàn và Dơng Hạc Linh

đợc bạn bè gọi là “ Lịch sử Trung QuốcTứ Đại khấu” Vào buổi tối họ thờng tụ họp ở nhà Ian KhaoLin và tranh cãi mãi về con đờng cứu nguy cho Trung Quốc Từ những phátbiểu về sau của Tôn Trung Sơn cho ngời ta biết rằng trong những năm đó họ

thờng bàn luận về cách mạng “ Lịch sử Trung Quốc không nói chuyện cách mạng thì không thấy vui ” [25, 75]

Ngời bạn gần gũi nhất của ông là Lu Khao Dun đã nói, Tôn Trung Sơn

đã thuyết phục ông về: “ Lịch sử Trung Quốcsự cần thiết phải trả thù một cách quyết liệt ngời Mãn,

ông nói: tranh luận hết ngày này qua ngày khác cuối cùng đi đến một t tởngcăn bản Điều đó đặt cơ sở cho tiên sinh Tôn và tôi bắt đầu chủ trơng đánh đổngời Mãn” Theo sự diễn đạt của Tôn Trung Sơn thì những năm học ở HồngCông đối với ông là “ Lịch sử Trung Quốcthời kỳ của những cuộc tranh luận cách mạng”

Trong những năm làm nghề y ở Ma Cao (1890 - 1892) Tôn Trung Sơn

đã lập ra một số hiệu thuốc chữa bệnh không lấy tiền, định tổ chức việc trồnggiống mới ở huyện Xian-sun, bàn với dân làng kiến thiết một con đờng mới,Tran Si Lian cũng mở một hiệu thuốc, Iule lập ra một hội tuyên truyền nhữngphơng pháp khoa học trong việc nuôi tằm Thế nhng hoạt động chữa bệnh vàhoạt động xã hội ở Ma Cao bị chính quyền thực dân Bồ chống lại Lợi dụngtình thế là Tôn Trung Sơn không có bằng y khoa do Bồ Đào Nha cấp, năm

1892 chính quyền cấm ông hành nghề ở đây

Sau khi trở về Quảng Châu, trong hoạt động của nhóm trí thức trẻ quanhTôn Trung Sơn bắt đầu thấy có một phơng hớng mới Thông qua Trịnh Sỹ L-

ơng, Tôn Trung Sơn kiên trì đặt vấn đề đảo chính vũ trang

Năm 1894 trong “ Lịch sử Trung Quốcth gửi Lý Hồng Chơng”, Tôn Trung Sơn đã phê phánchính sách “ Lịch sử Trung Quốctự cờng” và đa ra một cơng lĩnh cải tạo nhiều điểm giống với cơnglĩnh cải cách của Tran Quang In Tôn Trung Sơn khẳng định: “ Lịch sử Trung QuốcTrung Quốc chỉ

có thể trở nên giàu mạnh khi ngời ta sẽ có thể biểu hiện tối đa tài năng củamình, đất đai mang lại kết quả tối đa khi tài nguyên thiên nhiên đợc sử dụng

tối đa và lu thông hàng hoá đợc xếp đặt” Ông nói: “ Lịch sử Trung Quốc Sỡ dĩ Âu Mỹ giàu mạnh, quân đội hùng mạnh, là do tận dụng hết tài của con ngời, tận dụng hết lợi thế của đất, sử dụng hết năng lực của vật, hàng hoá có thể lu thông Bốn điều đó

là sự đại kinh của sự giàu mạnh, là đại mạnh của trị quốc, nớc ta muốn giàu mạnh cần phải nhìn xa trông rộng, học hỏi ở phơng Tây để làm giàu mạnh cho mình [25, 87]

Ông đa việc nuôi dân lên hàng đầu, trớc nuôi, sau là giáo dục Tôn Vănnói: “ Lịch sử Trung QuốcNông nghiệp là nghề xa xa của Trung Quốc, do đó thiên tử phải trọngdân, lo cho dân Chấn hng chính sách nông nghiệp là việc gấp ngày nay Phụcquốc lấy dân làm gốc, dân lấy lơng thực làm trời, lơng thực không đủ, không

thể nuôi dân, không thể lập quốc ” Ông cũng nhấn mạnh đến tầm quan trọng

của giáo dục, ông nói: “ Lịch sử Trung QuốcHoạ lớn của Trung Quốc ngày nay là ngời biết chữ thì

ít, ngời không biết chữ thì nhiều, nay rèn đúc nhân tài, cả nớc cùng xây dựng trờng học, thì đến khoảng 10 năm không đến nỗi phí công Thời thế thật nguy ngập, có thể không thể đợi lâu hơn bảo thủ ngu dốt thì không thể nói đến việc xây dựng đất nớc ” Ông nói “ Lịch sử Trung QuốcNếu chính phủ nhà Thanh áp dụng những chính sách này, với tài lực của nhân dân Trung Quốc, sẽ có thể đuổi kịp các nớc Châu Âu, áp dụng các phơng pháp mới, không đến 20 năm sẽ có thể vợt Châu Âu ” [25, 88]

“ Lịch sử Trung QuốcTh gửi Lý Hồng Chơng” là một trớc tác vô cùng quan trọng của TônTrung Sơn, t tởng chủ yếu của văn kiện này, trải qua quá trình hoàn thiện, đủcấu thành bộ phận quan trọng của chủ nghĩa Tam dân và kế hoạch thực nghiệpcủa hệ t tởng của Tôn Trung Sơn

2.2 Về chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn.

Tôn Trung Sơn không những là nhà chính trị, nhà cách mạng mà còn lànhà t tởng, nhà lý luận, nhà chiến lợc kinh tế vĩ đại T tởng của ông tinh thâmsâu rộng, nhng trình bày cho nhân dân thì thông tục dễ hiểu Ông rất ham đọcsách, cổ kim Trung Tây, thiên văn địa lý, lịch sử triết học, kinh tế…Các điều đều đọckhông biết mệt mỏi Ông nghiên cứu nhiều mặt để hiểu toàn diện, vận dụngthành thạo tuyệt vời những kiến thức đó vào lý luận và thực tiễn cách mạngTrung Quốc, do đó tầm nhìn của ông cao xa, mở rộng, t tởng của ông đi trớcthời đại, khác với ngời cùng thời

Cuộc đời của Tôn Trung Sơn đồng thời với thực tiễn cách mạng, đãsoạn sách lập thuyết không nghỉ, luôn nói rõ ý kiến của mình Từ năm1917

đến 1919, trong thờigian 2 năm ở Thợng Hải, ông đã đi sâu nghiên cứu, sánglập ra học thuyết “ Lịch sử Trung QuốcTri nan di hành” (biết thì khó làm thì dễ), đã hoàn thành kếhoạch doanh nghiệp trớc đó còn có “ Lịch sử Trung QuốcDân quyền sơ bộ”, sau dó còn có “ Lịch sử Trung Quốc giáodục tinh thần quân dân”…Các điều đều là t tởng triết học của Tôn Trung Sơn, phản ánhhọc thuyết cách mạng, học thuyết của ông đã trở thành một môn khoa họcnghiên cứu về Trung Quốc của thế giới ngày nay

Không nghi ngờ gì nữa, chủ nghĩa Tam dân là bộ phận huy hoàng nhất,tinh hoa nhất trong học thuýêt của Tôn Trung Sơn Trong tuyên ngôn của

Đồng minh hội năm 1905, đa ra khẩu hiệu : “ Lịch sử Trung QuốcLoại bỏ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, sáng lập dân quốc, bình quân địa quyền”, trong đó đã bao hàm chủ nghĩa Tam dân Ngày 2/12/1906, ông diễn thuyết ở Tôkyô, nói về “ Lịch sử Trung QuốcChủ nghĩa Tam dân và tiền đồ của dân tộc Trung Hoa”, chính thức đề xuất chủ tr-

ơng của chủ nghĩa Tam dân và Hiến pháp ngũ quyền Sau đó tất cả những bàidiễn văn của ông đều lấy chủ nghĩa Tam dân làm t tởng trung tâm

một loại t tởng, một loại tín ngỡng và một loại lực lợng Mọi ngời khi gặp một

sự kiện, nghiên cứu đạo lý trong đó, phát hiện trớc tiên là t tởng, sau khi thông suốt t tởng liền sinh ra tín ngỡng, đã có tín ngỡng sẽ sinh ra lực lợng Tại sao nói chủ nghĩa Tam dân là chủ nghĩa cứu nớc? Chủ nghĩa Tam dân là thúc đẩy địa vị quốc tế của Trung Quốc đợc bình đẳng về chính trị, về kinh tế Làm cho Trung Quốc mãi mãi tồn tại trên thế giới Tín ngỡng chủ nghĩa Tam dân có thể sinh ra thế lực cực lớn, thế lực cực lớn đó có thể cứu Trung Quốc”[25,395].

Trong bài diễn văn trớc đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất củaQuốc dân đảng, ông nói: “ Lịch sử Trung QuốcĐiều mà nhân dân không làm đợc chúng ta phảithay họ đòi lại Cho nên chủ nghĩa Tam dân là vì nhân dân, tìm hạnh phúc chonhân dân” Ông vạch rõ thực hiện chủ nghĩa Tam dân là trào lu của thời đạingày nay, là nhu cầu bức thiết của tình hình thế giới buộc Trung quốc phải đitheo

Sở dĩ phơng lợc cách mạng không đợc thực hiện là do ngời của đảngcách mạng lúc đó không hiểu đúng mục đích của cách mạng Mục đích củacách mạng là thực hiện chủ nghĩa Tam dân Tại sao Trung Quốc lại phải thựchiện chủ nghĩa Tam dân? Ông giải thích, ở thời đại thế kỷ XX, khi trào lu vănminh tiến hoá của thế giới đã đạt đến chủ nghĩa dân sinh mà Trung Quôc vẫnsống dới ách chuyên chế của dân tộc khác, thì phải làm cách mạng dân tộc đểlật đổ chuyên chế là cái không thể tránh Nhng thời cơ cách mạng dân tộc, dânquyền của ta vừa gặp trào lu cách mạng dân sinh thế giới này thúc bách mà

có Nếu không làm cách mạng mà cam chịu suy vong, sẽ bị lịch sử đào thải

Cách mạng đi theo chủ nghĩa Tam dân, là con đờng duy nhất của phongtrào cách mạng Trung Quốc, mà lại thích hợp nhất với tình hình trong nớc vàhoàn cảnh Trung Quốc Ông hi vọng nếu có thể đọc kỹ chủ nghĩa Tam dân,hiểu sâu chủ nghĩa Tam dân thì mọi ngời sẽ hiểu đợc phải làm thế nào để cứuTrung Quốc, để Trung Quốc sẽ mau chóng trở thành một nhà nớc giàu mạnh,sánh vai với các cờng quốc

Theo Tôn Trung Sơn, Chủ nghĩa Tam dân thực chất là tập hợp cổ kimtrong và ngoài nớc, đi theo trào lu của thế giới, là sản phẩm kết tinh về chínhtrị, đó là ý nghĩa của học thuyết, nó cũng nh câu nói của Tổng thống Mỹ

Abraham- Lincoln: “ Lịch sử Trung Quốcof the people, by the people and for the people” ý“ Lịch sử Trung Quốc

nghĩa Trung văn của câu nói này không có câu văn nào dịch thích hợp, tôi dịch là dân có, dân trị, dân h“ Lịch sử Trung Quốc ởng …Chủ nghĩa dân có, dân trị, dân h Chủ nghĩa dân có, dân trị, dân h ởng của Lincoln là chủ nghĩa dân tộc ,dân quyền, dân sinh mà tôi chủ trơng”[25, 93]

2.2.1.1 Về chủ nghĩa dân tộc:

Chủ nghĩa dân tộc của Tôn Trung Sơn, một là về đối ngoại, dân tộc phải

tự cứu mình thoát khỏi ách thống trị và chia cắt của các cờng quốc, độc lập tự

do với thế giới, hai là các dân tộc trong đất nớc Trung quốc bình đẳng nhnhau

Theo Tôn Trung Sơn, “ Lịch sử Trung Quốc Lịch sử Trung Quốc đã thể hiện dân tộc Trung Quốc có tính độc lập và năng lực nh các dân tộc khác, hoặc hoà bình yên vui

với nhau, hoặc sống chung với tập quán xấu xa [27, 116]” Khi chính trị nửavời và quân sự xếp xó, tuy không tránh đợc tạm thời bị dân tộc khác chà đạp

và khống chế, nhng cuối cùng có thể thắng nó bằng sức của mình “ Lịch sử Trung Quốc Về việc Mông Cổ thống trị Trung Quốc gần 100 năm, cuối cùng Minh Thái Tổ có thể lãnh đạo hào kiệt trong thiên hạ để khôi phục tông quốc Thế mới biết Mãn Châu khống chế Trung Quốc, cuối cùng ngời Trung Quóc có thể đuổi nó T t- ởng dân tộc thực chất trớc tiên là sự di truyền để lại trong dân, không hoà tan với bên ngoài” [25,198]

T tởng của Tôn Trung Sơn về chủ nghĩa dân tộc, trớc hết đó là những ditruyền để lại trong dân đợc phát huy và sửa đổi những khuyết điểm của nó,không coi phục thù là việc cần làm, mà phải chung sống bình đẳng trong nớcTrung quốc Đó là chủ nghĩa dân tộc đối với nhiều dân tộc trong nớc phải đảmbảo địa vị độc lập của dân tộc, phát huy nền văn hoá vốn có của dân tộc, tiếpthu nền văn hoá thế giới mà mở rộng ra, để các dân tộc sánh vai với thế giới

đó là chủ nghĩa dân tộc với nhiều dân tộc trên thế giới

Tôn Trung Sơn yêu mến tha thiết dân tộc của mình, nhà nớc của mình,yêu văn hoá của tổ quốc mình và có sự tu dỡng sâu sắc về nền văn hoá Trung

Quốc Ông nói: “ Lịch sử Trung QuốcTrung quốc có một hệ t tởng đạo đức chính thống, từ Nghiêu, Thuấn,Vũ, Thang,Văn, Võ,Chu Công đến Khổng Tử, t tởng của tôi là kế thừa

t tởng chính thống đó để phát huy rạng rỡ hơn”[26, 198] Đó cũng là cơ sở

triết học quan trọng trong t tởng của Tôn Trung Sơn

Một bộ phận cấu thành quan trọng khác trong t tởng của Tôn TrungSơn, là thu hút chuyển hoá t tởng văn hoá u tú của các dân tộc phơng Tâydùng vào dân tộc Trung Hoa Tôn Trung Sơn từ nhỏ đến Ha oai là đã bắt đầutìm kiếm vũ khí t tởng lật đổ ách thống trị phong kiến Mãn Thanh, cho nênhọc thuyết t tởng của ông là tập hợp văn hoá Trung Tây, là văn hoá Trung

Quốc đợc rót thêm sức sống mới Ông nói “ Lịch sử Trung Quốc Tôi làm cách mạng Trung Quốc, chủ nghĩa và t tởng vốn có trong lòng Trung quốc, có sự tích cóp các học thuyết ở châu Âu, có những điều tôi thu đợc khi đọc thấy”[27, 316].

Đối với dân tộc của mình, ông có lòng tự hào mãnh liệt, Ngời nói:

“ Lịch sử Trung QuốcTrung Hoa dân quốc là nớc lớn trên thế giới, cũng là đất nớc giàu trên thếgiới” Ông bôn ba nhiều năm ở nớc ngoài, nhìn thấy một số nớc phơng Tây cónền chính trị tiến bộ, mạnh về kinh tế, tiên tiến về khoa học , nên ông chủ tr -

ơng Trung Quốc học tập t tởng, khoa học kỹ thuật của nớc ngoài, làm choTrung quốc giàu lên

Tôn Trung Sơn phản đối sự sùng bái mù quáng các thứ của nớc ngoài,

ông cho rằng , khi tiếp nhận chúng, nhất định phải thích nghi tình hình thực tế

của Trung Quốc: Ông phân tích, “ Lịch sử Trung QuốcTừ xa Trung Quốc là thủ cựu(giữ nếp cũ) Khi giữ lại nếp cũ, luôn phản đối nớc ngoài, tín ngỡng một cách cực đoan Trung Quốc phải hơn nớc ngoài Về sau thất bại, thì không còn giữ nếp cũ nữa, phải duy tân, ngợc lại sùng bái nớc ngoài một cách cực đoan Tin tởng n-

ớc ngoài tốt hơn Trung Quốc, vì sùng bái nớc ngoài, cho nên bỏ hết thú cũ của Trung Quốc, việc gì cũng phỏng theo nớc ngoài, chỉ cần nghe nói nớc ngoài có thú gì là học theo, làm theo” [27, 143] Tôn Trung Sơn nhấn mạnh,

học tập nớc ngoài là phải đón đầu đuổi kịp, không nên đi theo sau họ “ Lịch sử Trung Quốc Ví dụ, học khoa học, phải đón đầu mới có thể giảm bớt đợc thời gian 200 năm Nếu chúng ta còn ngủ say không phấn đấu, không biết khôi phục lại địa vị quốc gia, về sau sẽ phải vong quốc diệt chủng Ngày nay chúng ta đã biết đi theo trào lu thế giới, học tập cái hay của nớc ngoài, có thể còn tôt hơn nớc ngoài, thế gọi là ngời đi sau vợt lên trớc.”[25, 143]

2.2.1.2 Về chủ nghĩa dân quyền:

Tôn Trung Sơn định nghĩa dân quyền là: Phàm là nhóm đông ngời có

đoàn thể, có tổ chức gọi là dân Thế nào gọi là quyền? Quyền là lực lợng uythế; có lực lợng hành xử mệnh lệnh, có lực lợng khống chế quần chúng Hợpnhất dân quyền lại mà nói, dân quyền là lực lợng chính trị của nhân dân Thếnào gọi là lực lợng chính trị? ý nghĩa của hai chữ chính trị nói đơn giản là:Chính tức là việc của nhiều ngời, trị tức là quản lý Việc quản lý nhiều ngời làchính trị có lực lợng quản lý nhiều ngời là chính quyền , nay lấy nhân dânquản lý chính sự gọi là chính quyền

Tôn Trung Sơn cho rằng các nhà t tởng cổ đại đã có t tởng dân quyền

ông nói: “ Lịch sử Trung QuốcĐại đạo chi hàng dã thiên hạ vi công” (chủ trơng thế giói đại đồngcủa dân quỳên lại nói “ Lịch sử Trung QuốcNgôn tất xng Nghiêu Thuấn” (vì Nghiêu Thuấn làchính quyền của mọi nhà) Chính trị của Nghiêu Thuấn, về danh nghĩa là dùngdân quyền, trên thực tế là thực hiện dân quyền , cho nên Khổng Tử luôn sùngbái họ Mạnh Tử nói: “ Lịch sử Trung QuốcDân vi quý, xã tắc thứ chí, quân vi khinh”(quý nhất làdân, đến giang sơn, sau đó mới dến thần dân), lại nói: “ Lịch sử Trung QuốcThiên thị tự ngã dânthị, thiên chính tự ngã dân chính” (trời thấy không bằng quân thấy)…Các điều qua đómới thấy, trớc đây 2000 năm ngời Trung Quốc đã hiểu rõ về dân quyền

Tôn Trung Sơn cho rằng: Chính quyền là ở mọi ngời, một hai ngờikhông thể độc chiếm đợc, dân quyền tức là dân trị

Trong tuyên ngôn ở Đaị hội đại biểu toàn quốc của Quốc Dân Đảng ,Tôn Trung Sơn cũng đã nói rõ nội dung cụ thể của dân quyền: Quốc dânkhông những có quyền tuyển cử, mà còn có quyền sáng chế, phủ quyết, bãi

quan Ph“ Lịch sử Trung Quốc ơng thức vận động dân quyền đợc hiến pháp quy định, lấy ngũ quyền phân lập do Tôn tiên sinh sáng lập ra làm nguyên tắc, tức là lập pháp,

t pháp, hành chính, khảo thí đều phân chia rõ ràng”.[25, 175]

Khi đề cập dến lĩnh vực chính trị, qua việc phân tích chức năng củachính trị, Tôn Trung Sơn đề xuất sự cần thiết của Trung Quốc thực hiện hiến

pháp ngũ quyền ông nói : “ Lịch sử Trung QuốcCách mạng trong lịch sử Trung Quốc, sở dĩ thời gian hỗn loạn kéo dài là do ai ai cũng muốn làm đế chế, tranh giành lẫn nhau Thực hiện chế độ dân chủ thì giành tự quyết, điều này là nói trong tơng lai xây dựng mà thôi điều quyết định đầu tiên là dân chủ,còn điều quyết định thứ hai không thể thiếu chuyên chế dân chủ, cần phải lập hiến pháp, sau đó

có căn cứ để trị nớc” [27,185] Tôn Trung Sơn phân tích rõ, lập pháp châu Âu,

đợc bắt nguồn bởi Montesquieu (nhà văn, nhà t tởng Pháp, tác giả cuốn sách

“ Lịch sử Trung QuốcTinh thần pháp luật”) gọi là lập pháp, t pháp, hành chính Các nớc lập hiếnChâu Âu không thực hiện nó Nhng khi ông đi Âu Mỹ nghiên cứu sâu về pháp

luật chính trị của họ, chọn ra các hay cái giở, tuyệt đối không học hỏi toàn bộ.Còn chế độ thi tuyển, chế độ trật tự truỳên thống của Trung Quốc cũng cónhững điểm hay đáng chắt lọc, để bổ sung cho cho thiếu của pháp luật chínhtrị Âu Mỹ Do đó, ông chủ trơng lấy hai quyền thi tuyển và giám sát, hợp lạivới lập pháp, t pháp, hành chính thành hiến pháp ngũ quyền, đó là chế độ dânquyền trực tiếp để thực sự là quyền làm chủ tại dân

Tôn Trung Sơn đề xuất lý luận có thể phân lập: Trong chính trị bao gồmhai lực lợng Một là chính quyền, hai là trị quyền, một là lực lợng quản lýchính phủ, một là lực lợng chính trị của nhà nớc Vì trong kế hoạch của chúng

ta, muốn hình thành một nhà nớc mới, phải chia đại quyền chính trị thành haithành phần: chính quyền phải giao vào tay nhân dân toàn bộ đại quyền này.Muốn nhân dân có chính quyền đầy đủ, có thể trực tiếp quản lý nhà nớc thíchính quyền này phải là dân quyền Một cái là trị quỳên, muốn giao toàn bộ

đại quyền này vào tay chính phủ thì chính phủ phải có lực lợng rất lớn, quản

lý toàn bộ sự vụ, trị quyền này của chính phủ Nhân dân đã có quyền đầy đủ,phơng pháp quản lý của chính phủ đầy đủ sẽ không sợ lực lợng của chính phủqua lớn không thể quản lý

Tôn Trung Sơn cho rằng chính quyền tức là dân quyền, là lực lợng quản

lý chính phủ Chính phủ quản lý sự vụ của nhân dân Nhân dân có quyềntuyển cử, có quyền bãi miễn, dùng để quản lý quan chức trong chính phủ;nhân dân có quyền sáng chế, quyền phủ quyết pháp luật Thực hiện đợc 4quyền này, mới gọi là dân quyền trực tiếp triệt để Đó mới là chính trị toàndân, là động lực của chính phủ, lúc nào cũng có sự chỉ huy của nhân dân Cònchính phủ đợc tổ chức bởi hiến pháp ngũ quyền mới là cơ quan hoàn chỉnh,mới có thể thay nhân dân làm việc tốt Dùng 4 quyền của nhân dân , để quản

lý 5 quyền trị của chính phủ, đó mới là cơ quan chính trị dân quyền đầy đủ,

có cơ quan dân trị nh vậy, lực lợng của nhân dân và chính phủ mới có thể cânbằng, vấn đề dân quyền mới đợc thực sự giải quyết, chính trị mới đúng quỹ

đạo

2.2.1.3.Về chủ nghĩa dân sinh:

Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn lấy chủ nghĩa dân sinh làm mục

đích cuối cùng Phơng thức thực hiện chủ nghĩa dân sinh là hoà bình Gọi làdân sinh, là sinh hoạt của nhân dân, sinh tồn của xã hội, sinh kế của quốc dân

Do đó ông nói vấn đề dân sinh là vấn đề xã hội, chủ nghĩa cộng sản là chủnghĩa đại đồng Phạm vi của chủ nghĩa xã hội là nghiên cứu vấn đề kinh tế xãhội và sinh hoạt của loài ngời, nghiên cứu vấn đề sinh kế của nhân dân thaythế chủ nghĩa xã hội, vì dân sinh không đợc thực hiện cho nên văn minh củaxã hội không thể pơhát triển, không thay đổi đợc tổ chức kinh tế, đạo đức thụtlùi, phát sinh đủ các loại việc bất bình…Các điều

Để thực hiện đợc dân sinh, Tôn Trung Sơn đã đa ra hai biện pháp: một

là bình quân địa quyền, hai là tiết chế t bản Ông cho rằng , nguyên nhân chủyếu tạo ra tổ chức kinh tế bất bình đẳng, không đồng đều là do ruộng đất bị số

ít ngời chiếm hữu, cho nên nhà nớc cần có luật ruộng đất, luật sử dụng ruộng

đất, luật trng thu ruộng đất, luật thuế đất T nhân sở hữu ruộng đất do chủ đất

đánh giá báo cho chính quyền, nhà nớc theo giá mà thu thuế, đó là ý nghĩachủ yếu của địa quyền bình quân Trong xí nghiệp một bộ phận quy vào tnhân sở hữu, nhng quy mô quá lớn, có ý nghĩa trọng đại đối với quốc kế dânsinh nh đờng săt, đờng thuỷ, ngân hàng thì do nhà nớc quản lý kinh doanh,

nh vậy t bản t nhân không thể thao túng sinh kế của quốc dân, đó là ý nghĩachủ yếu của tiết chế t bản Bắt đầu từ hai phơng diện này, đã có cơ sở tốt đểthực hiện chủ nghĩa dân sinh

Tôn Trung Sơn cho rằng muốn giải quyết vấn đề dân sinh nhất địnhphải có phát triển t bản, chấn hng doanh nghiệp, thứ nhất sự nghiệp giao thông

nh đờng sắt, đờng thuỷ phải xây dựng đại quy mô; Thứ hai, hầm mỏ khoángsản Trung Quốc cực kỳ phong phú, hàng hoá chôn dới đất thật tiếc, nhất địnhphải khai thác; Thứ ba, công nghiệp Trung Quốc không thể nhanh chóng chấnhng

Ông cho rằng, phải lấy chế độ t bản đã thành công của nớc ngoài, để tạothành thế giới cộng sản tơng lai của Trung Quốc, làm đợc nh vậy mới là bỏ ítcông sức mà đợc việc lớn Nếu ngồi đợi sau khi chúng ta có t bản rồi mới phát

triển doanh nghiệp thì quá muộn “ Lịch sử Trung Quốc Hiện nay Trung Quốc không có máy móc, giao thông đờng sắt khoảng 7000 dặm Anh, muốn đủ dùng phải tăng lên gấp

10 lần so với hiện nay, chí ít phải có sáu, bảy vạn dặm Anh mới đủ dùng Cho nên không thể nhờ vào nớc ngoài để phát triển sự nghiệp giao thông vận tải, lại không thể không thuê những nhân tài có học vấn có kinh nghiệm để tham gia sự nghiệp này Còn về khoáng sản chúng ta cha khai thác, ngời Trung Quốc đông hơn ngời Mỹ, đất đai rộng hơn đất Mỹ, mỗi năm nớc Mỹ sản xuất

6 triệu tấn than, gang thép có 90 triệu tấn, mỗi năm sản lợng sắt thép và than của Trung Quốc chỉ bằng một phần ngàn của Mỹ, cho nên muốn mau chóng khai thác khoáng sản, cũng cần vay vốn nớc ngoài Ngoài ra công nghiệp

đóng tàu, khai thác các ngành hàng hải, xây dựng các nhà máy quy mô lớn trong công nghiệp, đều không thể không vay vốn nớc ngoài.”[25, 124]

Khi giảng về chủ nghĩa dân sinh, từ các mặt ăn, ở, đi lại, để thuyết minhvấn đề thứ nhất của chủ nghĩa dân sinh, từ vấn đề cơm ăn đến vấn đề nôngnghiệp, từ vấn đề áo mặc dẫn đến vấn đề sản xuất nguyên liệu, Tôn Trung Sơn

đều nói rất rõ ràng tỉ mỉ Chủ nghĩa dân sinh là nguồn động lực của xã hội.Xây dựng một đất nớc giàu mạnh phát triển, ngời ngời đều có cuộc sống đảmbảo, không có giàu nghèo, ngời ngời an c lạc nghiệp, trở thành một xã hội đại

đồng, đó là chủ nghĩa và lý tởng của ông

Ba chủ nghĩa dân tộc, dân quyền, dân sinh có thể nhất quán lại Chủnghĩa dân sinh là tìm sự bình đẳng của địa vị kinh tế, chủ nghĩa dân quyền làtìm sự bình đẳng của địa vị chính trị, do đó chủ nghĩa Tam dân của TônTrung Sơn là tìm sự bình đẳng của Trung Quốc, xây dựng cho nhân dân, tìmhạnh phúc cho nhân dân

ở trên khi nói đến chủ nghĩa dân quyền chúng ta có nói đến hiến phápngũ quyền Chủ trơng này là một cống hiến quan trọng của Tôn Trung Sơncho thế giới Khi ông lu vong đến các nớc, ông cho rằng chỉ có hiến pháp Tamquyền thì cha hoàn thiện, từ trong Tam quyền phân lập ra quyền giám sát của

quan lại hành xử kết tội, cộng thêm quyền khảo thí (thi tuyển) chọn quan lạivốn có của Trung Quốc: Quyền hạn lập pháp thuộc nghị sỹ quốc hội Nh vậy ,ngời đứng đầu bộ máy hành chính là tổng thống, nhân viên t pháp là quanphán xét, thực hiện quyền kết tội là quan giám sát và hành xử quyền khảo thí

có quan khảo thí Do đó mới cấu thành một bộ máy hoàn thiện quản lý nhà n

-ớc Hiến pháp ngũ quyền là thành quả có đợc của Tôn Trung Sơn về lĩnh vựcchính trị học, thông qua tổng kết nghiên cứu kinh nghiệm chính thể từ Đôngsang Tây, từ cổ chí kim

Sau biết bao cố gắng và thử thách nhằm cứu nguy cho đất nớc, TônTrung Sơn hoàn toàn thất vọng đối với nền văn minh phơng Tây Thế là, TônTrung Sơn tập trung chú ý đến nớc Nga, một đất nớc vừa trải qua cách mạngtháng Mời năm 1917.Đặc biệt, sau phong trào Ngũ Tứ, t tởng chính trị của

ông đã có sự biến chuyển ở trong nớc ông bắt đầu đặt hi vọng vào Đảng cộngsản Trung Quốc, một chính đảng vừa mới thành lập cha lâu Tôn Trung Sơn đãchỉnh sửa Chủ nghĩa tam dân cũ (1907), đa ra chủ nghĩa Tam dân mới, định ra

ba chính sách lớn: “ Lịch sử Trung QuốcLiên Nga, liên cộng, giúp đỡ công nông” Việc giải thích

lại chủ nghĩa Tam dân, có thể coi đây chính là viên ngọc sáng ngời trong cuộc

đời hoạt động chính trị của Tôn Trung Sơn

Trong bài “ Lịch sử Trung QuốcKỷ niệm Tôn Trung Sơn”, Mao Trạch Đông đã chỉ ra một

cách sâu sắc rằng: “ Lịch sử Trung QuốcTôn Trung Sơn tiên sinh sở dĩ trở thành vĩ đại, không chỉ vì ông đã lãnh đạo cuộc cách mạng Tân Hợi vĩ đại, mà còn vì ông biết hoà hợp với nhu cầu của dân chúng, sáng suốt đề ra ba chính sách cách mạng to lớn: Liên Nga, liên cộng, giúp đỡ công nông, giải thích lại chủ nghĩa Tam dân,xây dựng nên chủ nghĩa dân chủ mới trên cơ sở ba chính sách đó” [27,

311]

Sự tự đổi mới trong những năm cuối đời của Tôn Trung Sơn đợc quyết

định bởi sự theo đuổi kiên trì không mệt mỏi con đờng cách mạng của ông.Sau khi cách mạng Tân Hợi thất bại, Tôn Trung Sơn vẫn không ngừng nghỉ b-

ớc chân cách mạng, ông vẫn dày công chèo lái phong trào cách mạng để phùhợp với trào lu cách mạng thế giới Sau khi nhận rõ tình hình, bọn đế quốcmuốn “ Lịch sử Trung Quốcchia năm sẻ bảy” muốn “ Lịch sử Trung Quốcgặm nhấm dần mòn” đất nớc Trung Quốc,

ông đã từng bớc chuyển dần hàm ý chủ nghĩa dân tộc sang việc đấu tranh vớichủ nghĩa đế quốc, ông hiểu ra rằng “ Lịch sử Trung Quốcsở dĩ các thế lực đen tối, phản cáchmạng vẫn còn tồn tại vì “ Lịch sử Trung Quốcbọn đế quốc luôn ôm ấp che chở chúng” “ Lịch sử Trung QuốcSự chiếnbại của cách mạng trong suốt 30 năm nay, nguyên nhân trực tiếp là bọn quânphiệt và gián tiếp là bè lũ đế quốc” Bởi vậy ông quyết tâm phải đấu tranh chotới cùng với bè lũ đế quốc có sự cấu kết của các tập đoàn quân phiệt, đổi tônchỉ chủ nghĩa dân tộc trong chủ nghĩa Tam dân thành tôn chỉ chống đế quốc

Là một nhà cách mạng vĩ đại, về t tởng chính trị và cải cách xã hội, TônTrung Sơn không tự trói mình trong những quan điểm cố hữu, mà rất nhạy bén

điều chỉnh kịp thời nhận thức của mình theo nhu cầu của cách mạng Về lýluận , ông tích cực học hỏi các học thuyết có lợi cho tiến bộ xã hội, khiêm tốnnoi theo tất cả các tấm gơng chính trị tiên tiến trên thế giới Cũng vì đã từng

gặp quá nhiều thất bại trên đờng cách mạng, nên ông quyết tâm vứt bỏ hết mọithiên kiến chính trị và thiên kiến dân tộc: bất kể sự tổ chức của một phờng hội

có tính quần chúng, hay sự thành lập của một chính đảng hoặc sự ra đời củamột thể chế mới trên trờng quốc tế, chỉ cần là tiến bộ, chỉ cấn có ích cho xãhội loài ngời, ông đều nhiệt thành chào đón Chính trong lúc ông đang đấutranh ngoan cờng bền bỉ để cứu vãn chính thể cộng hoà đang bị lũ quan liêuquân phiệt giày xéo thì cách mạng tháng Mời Nga đã bùng nổ, chính quyềnXô viết do Lênin lãnh đạo đã ra đời Khi đó tuy rằng Tôn Trung Sơn còn chahiểu hết tính chất của cách mạng tháng Mời, nhng ông đã ý thức đợc rằng đâychính thắng lợi của những ngời cách mạng, thắng lợi này là một sự cỗ vũ lớn

đối với ông Ông bắt đầu quan tâm nghiên cứu tình hình các mặt chính trị,kinh tế, quân sự của chính quyền cách mạng này Đồng thời, Lê nin cũng đãnhiều lần cử đại biểu đến hội đàm với ông, qua việc tiếp xúc với các đại biểuNga, ông đã dần dần nhận thức sâu sắc hơn về cách mạng tháng Mời Nga vàchính quyền của nó Và sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã khiếncho Tôn Trung Sơn đang trong tình trạng đau khổ tìm lối ra, chợt nhìn thấy

ánh sáng và hi vọng

Chúng ta hoàn toàn có thể nói rằng, cuộc đời của Tôn Trung Sơn làcuộc đời không ngừng theo đuổi, không ngừng tự đổi mới, đây chính là đặc tr-

ng bản chất trong thế giới cá tính của ông, cũng chính là nguyên nhân để ông

có thể nắm bắt đợc trào lu thời đại, thuận theo trào lu thời đại Quả đúng nh

Lý Đại Chiêu dã từng đánh giá: “ Lịch sử Trung Quốc Trong lịch sử cách mạng dân tộc Trung Quốc, (Tôn Trung Sơn) Tiên sinh đã biết kế thừa truyền thống sáng tạo, tiếp thu cái mới, đào thải cái cũ, đem cơ sở của cách mạng vun trồng trên mảnh

đất công nông Trung Quốc, liên kết rộng rãi với quần chúng cách mạng thế giới” [12, 543]

Việc tự đổi mới của Tôn Trung Sơn bắt nguồn từ việc thờng xuyên quantâm và suy nghĩ của ông về nôĩ thống khổ của quảng đại nhân dân TrungQuốc Xuất phát từ sự quan tâm suy nghĩ ấy, và cũng qua nhiều lần thất bạitrong quá trình cách mạng trớc đây, ông rút ra một bài học sâu sắc- cần phải

đánh thức dân chúng dậy Sở dĩ Tôn Trung Sơn tình nguyện bớc vào cuộc đờicách mạng chuyên nghiệp, là vì mục đích cơ bản của ông là cứu vãn TrungQuốc, cứu vớt dân lành Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo khổ, ngay

từ nhỏ, Tôn Trung Sơn đã hạ quyết tâm cho rằng “ Lịch sử Trung Quốc cuộc sống của nông dânTrung Quốc quyết không thể cứ đau khổ mãi nh thế này đợc” Thời niên thiếu

ông chịu ảnh hởng t tởng của Hồng Tú Toàn, vô cùng tán thởng chế độ “ Lịch sử Trung Quốcbìnhquân ruộng đất”, “ Lịch sử Trung Quốccó ruộng cùng cày” của Thái Bình Thiên Quốc Trong thờigian ở nớc ngoài, ông đã tận mắt nhìn thấy dân nghèo không có ruộng cày, chỉbiết cày thuê cuốc mớn, rau cháo qua ngày, công nghiệp đều nằm trong taymột số nhà t bản, một khi nhà máy hết việc làm, công nhân lập tức lâm vàocảnh đói khát cơ hàn…Các điều

Từng bớc chứng kiến sự bất bình đẳng ghê gớm ấy, nên hạt nhân trongchủ nghĩa dân sinh của Tôn Trung Sơn chính là phải loại trừ căn bệnh xã hội,

sự chênh lệch quá lớn giữa giàu và nghèo, khiến cho Trung Quốc “ Lịch sử Trung Quốctránh xa vết

xe đổ của xã hội Âu Mỹ”, làm cách mạng chính trị, làm cách mạng xã hội,mục tiêu cuối cùng là ở chỗ này Chủ nghĩa dân sinh của Tôn Trung Sơn mặcdầu còn nhiều khuyết điểm, nhng nó đã thể hiện đợc sự mong mỏi và quantâm của Tôn Trung Sơn nhằm cải thiện địa vị kinh tế nghèo hèn của những ng-

ời dân lao khổ và ông đã rất tích cực tìm mọi cách để cho quần chúng lao khổ

có đợc một cuộc sống hạnh phúc “ Lịch sử Trung Quốcnhà nhà no đủ” Lý tởng vĩ đai đó của ôngquả là một lời tuyên chiến và một sự công phá vào chế độ sở hữu ruộng đấtcủa giai cấp địa chủ đã tồn tại mấy ngàn năm

Sau khi cách mạng Tân Hợi thất bại, không lúc nào Tôn Trung Sơnkhông dốc hết tâm trí cho sự nghiệp cải tạo Trung Quốc, cải tạo đời sống dânchúng Ví dụ cuốn sách “ Lịch sử Trung QuốcXây dựng xã hội” (“ Lịch sử Trung QuốcXã hội thông tắc”)là tập 3 trong

bộ sách “ Lịch sử Trung QuốcPhơng hớng chiến lợc xây dựng đất nớc” của Tôn Trung Sơn, cuốnsách này đợc hoàn thành vào 21/3/1917 Đây là cuốn sách ghi chép về chơngtrình và nguyên tắc của hội nghị bàn về chế độ dân chủ của Tôn Trung Sơn,

trong lời mở đầu ông viết: “ Lịch sử Trung QuốcBộ sách này bàn về phơng pháp bớc đầu giáo dục dân chúng nớc ta thực hiện dân quyền …Chủ nghĩa dân có, dân trị, dân h khi mọi ng ời biết làm theo sách này, thì lòng dân sẽ quy về một mối, sức dân sẽ thành sức mạnh, nh vậy , một dân tộc có bốn trăm triệu dân có nền văn minh rực rỡ nh dân tộc ta …Chủ nghĩa dân có, dân trị, dân h nếu biết

đồng tâm mu cầu sự giàu mạnh, thì tôi dám khẳng định rằng chỉ sau 10 năm

có thể đuổi kịp và vợt các siêu cờng châu Âu”[24, 94]

Để nhân dân đợc hởng quyền dân chủ, để đất nớc có đợc một chỉnh thểdân chủ, Tôn Trung Sơn không tiếc sức mình ra sức tuyên truyền t tởng dânchủ, dốc cạn bầu nhiệt huyết ấy để xây dựng chơng trình, thiết lập một chế độchính trị dân chủ Cho đến những năm cuối đời, chịu ảnh hởng của ĐảngCộng sản Trung Quốc, ông đã thấu hiểu một chân lý: muốn làm cách mạng thì

“ Lịch sử Trung Quốcphải biết thức tỉnh dân chúng”, làm đợc nh vậy thì nền tự do và độc lập chânchính của dân tộc Trung Hoa mới hi vọng trở thành hiện thực Trong Tuyênngôn cải tổ của Quốc dân đảng, về chủ nghĩa dân quyền, ông viết: “ Lịch sử Trung QuốcDânquyền của Trung Hoa dân quốc, chỉ có nhân dân của Dân quốc mới có quyềnhởng” Về chủ nghĩa dân sinh của Tôn Trung Sơn, nguyên tắc quan trọng của

nó, một là bình quân địa quyền; hai là tiết chế t bản, chống lại việc thao túngruộng đất nằm trong tay một số ngời Bài diễn văn của Tôn Trung Sơn đọc tại

lễ khai giảng khoá 2 lớp tập huấn về phong trào nông dân mở tại Quảng Châu,

đã phản ánh đầy đủ sự nhận thức của ông về lực lợng cách mạng của đông đảo

quần chúng lao khổ Ông nói: “ Lịch sử Trung QuốcChính phủ cách mạng này, muốn xây dựng một quốc gia mà trong đó nhân dân là chủ, nông dân là lực lợng chiếm tuyệt

đại đa số trong nhân dân Trung Quốc, nếu nông dân không tham gia cách mạng, thì cách mạng của chúng ta sẽ không có nền móng Việc cải tổ lần này của Đảng Quốc dân, là muốn Đảng hãy hoà vào phong trào nông dân, chính

là lấy nông dân làm nền móng …Chủ nghĩa dân có, dân trị, dân h cách mạng của chúng ta có thể sẽ thành công” [24, 95]

Tóm lại, đặc trng cá tính tiếp thu cái mới, gạt bỏ cáo cũ, theo đuổikhông ngừng đã khiến cho những năm tháng cuối đời của Tôn Trung Sơn có

một sự đổi mới xa nay cha từng có, cũng chính đặc trng ấy đã khiến hình tợngcủa ông trở nên rực rỡ sáng ngời giữa dòng sông lịch sử !

2.3 Những hoạt động cách mạng thực tiễn của Tôn Trung Sơn.

2.3.1 Tôn Trung Sơn với việc thành lập các tổ chức cách mạng của

giai cấp t sản Trung Quốc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

2.3.1.2 Sự thành lập Hng Trung Hội.

Cuộc chiến tranh Trung - Nhật 1894 - 1895 đã có ảnh hởng to lớn đến

đời sống chính trị xã hội của Trung Quốc Về sau Tôn Trung Sơn đã nhấnmạnh là sau những thất bại đầu tiên trong chiến tranh, nền quân chủ Mãn

Thanh đã hoàn toàn “ Lịch sử Trung Quốcmất sức hấp dẫn về sự hùng mạnh của nó”[6, 50] Chiến

tranh kết thúc đẩy Tôn Trung Sơn những đồng chí của ông bớc vào cuộc đấutranh chính trị độc lập đầu tiên Họ cho rằng, đã thích hợp để lật đổ triều đìnhMãn Thanh, họ bắt tay vào thành lập ra một tổ chức cách mạng bí mật Quyết

định đó chín muồi một khi “ Lịch sử Trung Quốcbị thất bại vì những biện pháp hoà bình” Việc LýHồng Chơng từ chối không gặp Tôn Trung Sơn, sự tìm hiểu tình hình trong n-

ớc trong mùa hè 1894 Tất cả những điều ấy cuối cùng đã quyết định sựchuyển biến của Tôn Trung Sơn sang lập trờng cách mạng

Tôn Trung Sơn đi đến đảo Haoai với ý định tranh thủ sự ủng hộ của Hoakiều Haoai là một trong những quần đảo vào nửa sau thế kỷ XIX tiếp nhận

đông đảo ngời Trung Quốc di c tới Ngời Hoa chiếm 1/4 dân c trên đảo, chiếmnhững vị trí tơng đối vững chắc trong sản xuất sản phẩm nông nghiệp và buônbán Sau khi đến Haoai và liên hệ với giới Hoa kiều rộng rãi, Tôn Trung Sơnbắt đầu tuyên truyền chống triều đình Mãn Thanh, ông đã đợc sự ủng hộ củanhững thành viên có ảnh hởng trong cộng đồng Hoa Kiều ở Hônôlulu và củanhững nhà lãnh đạo các hội kín địa phơng

Tháng 11 năm 1894, tại nhà của một Hoa kiều, trong một cuộc họp bímật gồm 20 ngời, Tôn Trung Sơn tuyên bố thành lập “ Lịch sử Trung QuốcHng Trung Hội” Tạihội nghị đã phân nhiệm vụ cho các thành viên của hội và thông qua những vănkiện cơng lĩnh xác định mục đích và nhiệm vụ của hội Tuyên ngôn của HngTrung hội do Tôn Trung Sơn viết phản ánh chủ nghĩa ái quốc sâu sắc và sự lo

lắng cho số phận của Trung Quốc Trong tuyên ngôn có nói: “ Lịch sử Trung QuốcKhông phải ngày đầu tiên gỉ ăn mòn Trung Quốc! Những ngời bề tôi chìm ngập trong sự

hủ lậu và vô xỉ, mạo nhận điều xấu là điều tốt, đầy rẫy thói kiêu ngạo hợm

đời, những kẻ bên dới thì tối tăm ngu dốt và ít khi có thể nghĩ về tơng lai Sau vết nhơ bôi nhọ đất nớc, sau thất bại của quân đội, kẻ thù đã chiếm đoạt các nớc ch hầu của chúng ta và đe doạ biên cơng tổ quốc Nớc Trung Hoa uy nghi không còn vị trí xứng đáng trong các nớc láng giềng nh xa, nền văn hoá và phong tục của chúng ta bị ngời ngoài coi khinh”[23,376].

Lo lắng cho tơng lai của đất nớc, bản tuyên ngôn nêu lên rằng TrungQuốc đang trên bờ vực thẳm và đang bị đe doạ mất chủ quyền Dựa trên lậpluận cho rằng trong trật tự hiện tồn của đất nớc, khi mà “ Lịch sử Trung Quốcsự cai trị đất nớc hhỏng”, “ Lịch sử Trung Quốckhi triều đình mua bán chức vụ”, “ Lịch sử Trung Quốckhi nạn hối lộ công khai” khôngthể chống lại đợc nguy cơ bên ngoài, những ngời sáng lập Hng Trung Hội kêu

gọi tất cả những ngời Trung Quốc sống trong ngoài nớc hãy đoàn kết cùng

đấu tranh để cứu nguy cho đất nớc

Trong vòng 2 tháng, tại Haoai đã có 120 ngời gia nhập Hng Trung hội.Xét theo địa vị xã hội của các hội viên Hng Trung hội bao gồm những ngời th-

ơng nhân nhỏ và một số hội viên thuộc giới khá giả của T sản Hoa kiều (chủcác trại lớn, chủ các trại chăn nuôi súc vật) Hng Trung hội mới đợc xây dựng

đã phát triển hoạt động quyên góp tiền cần thiết cho cuộc đấu tranh chống nhàThanh Phơng hớng thứ hai trong hoạt động của Hội ở Ha oai là tìm ngời sẵnsàng đi Trung Quốc và tham gia trực tiếp vào cuộc đấu tranh chống chính phủ.Một số chuyên gia quân sự nớc ngoài đợc Hng Trung hội mời dạy cho các hộiviên, cứ 2 ngày trong một tuần dạy và luyện tập quân sự, có khoảng 20 ngời

đến dự

Sau khi thành lập tổ chức Hng Trung hội, Tôn Trung Sơn còn tuyên đọc

“ Lịch sử Trung Quốcchơng trình Hng Trung hội” do ông khởi thảo,và đợc hội nghị nhất trí thôngqua Chơng trình gồm có 9 điều đơn giản và rõ ràng: “ Lịch sử Trung QuốcChấn hng Trung Hoa,duy trì quốc lễ”, không viết rõ nội dung lật đổ Mãn Thanh Nhng trong “ Lịch sử Trung Quốcth ng-

ời gia nhập hội” thì viết rõ tôn chỉ thực sự của Hng Trng hội, nội dung là:

“ Lịch sử Trung QuốcNgời liên minh X, huyện XX đánh đuổi Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập chính phủ hợp chủng Nếu có hai lòng, thần minh giám sát”[7, 432].

Sau khi thành lập tổ chức ở Haoai, Tôn Trung Sơn dự định sang Mỹ đểtuyên truyền trong Hoa kiều ở đây và quyên góp tiền Nhng trong th từ từTrung Quốc gửi sang, các bạn của ông báo cho ông biết về sự tăng cờng tâmtrạng chống chính phủ ở trong nớc do sự thất bại trực tiếp của quân đội vàhạm đội nhà Thanh trong cuộc chiến tranh Trung - Nhật Vì vậy, vào cuốinăm 1894, Tôn Trung Sơn về nớc và ngay sau đó một nhóm hội viên HngTrung hội từ Haoai về Trung Quốc để tham gia cuộc đấu tranh chống Thanh.Sau khi Tôn Trung Sơn trở về nớc, các đồng chí thân cận nhất của ông đã tụhọp ở Hồng Kông nh Tran Sao Bo, Tran Si Lian, IuLe Họ đã thông qua quyết

định xây dựng chi nhánh chính của Hng Trung hội Hoàn cảnh hoàn toànthuận lợi cho việc tuyên truyền chống chính phủ, Tôn Trung Sơn và các đồngchí của ông nhanh chóng khôi phục những quan hệ cũ, thiết lập những mốiliên hệ mới Do kết quả của những cuộc trao đổi với những nhà lãnh đạo hội

“ Lịch sử Trung Quốcphục văn nhân xã” là Ian Xuy-Uyn và Xe Duan Tai, một bộ phận hội viêncủa hội này tuyên bố tán thành thống nhất với “ Lịch sử Trung QuốcHng Trung hội” và tham giavào cuộc đấu tranh chống chính phủ đã đợc chuẩn bị

Ngày 18 tháng 2 năm 1895 chi nhánh chính của tổ chức, tổng hội HngTrung hội cử hành đại hội thành lập tại số 13 phố Trung Hoàn Sỹ - HồngKông Ngôi nhà này lấy tên “ Lịch sử Trung QuốcCan hanh hành” để tránh tai mắt của mật thám Hạt nhân của tổ chức ở Quảng Châu và Hồng Kông gồm 50 ngời Đa sốhội viên của những chi nhánh ấy cũng giống nh ở Haoai xuất thân từ tầng lớpbuôn bán Nhng trong chi nhánh ở Hồng Kông và Quảng Châu có một nhómtrí thức tham gia: Bác sỹ, luật s, giáo viên và những ngời lãnh đạo các hội kín.Chơng trình của tổng hội đợc sửa thành 10 điều với nội dung bao hàm tơng