Vai trò của nhà máy xi măng bỉm sơn đối với quá trình hình thành và phát triển thị xã bỉm sơn

Ngày nay, trong công cuộccông nghiệp hoá - hiên đại hoá đất nớc, việc nghiên cứu về các cơ sở kinh tế,các nhà máy, xí nghiệp ở địa phơng cũng là một yêu cầu cấp thiết để làm rõnhững vấn

Mục Lục

Phần A Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài: 5

4 Nguồn t liệu và phơng pháp nghiên cứu: 6

5 Bố cục của khoá luận: 7

B Nội Dung 8

Chơng 1 Khái quát về Điều kiện tự nhiên, truyền thống lịch sử - văn hoá, con ngời Bỉm Sơn 8

1.1 Điều kiện tự nhiên 8

1.1.1 Vị trí địa lý: 8

1.1.2 Tài nguyên thiên nhiên 10

1.2 Truyền thống lịch sử - văn hoá con ngời Bỉm Sơn 12

1.2.1 Truyền thống lịch sử: 12

1.2.2 Ttruyền thống văn hoá 17

Chơng 2 Quá trình hình thành và phát triển của nhà máy xi măng Bỉm Sơn (1980 - 2004) 19

2.1 Chủ trơng xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn của Đảng và Nhà nớc 19

2.2 Bớc đầu xây dựng nhà máy (1968 - 1977) 20

2.2.1 Tiến hành công tác khảo sát thăm dò địa chất (1968 - 1974) 20

2.2.2 Chuẩn bị cơ sở vật chất (1974 - 1977) 21

2.2.3 Tiến hành xây dựng nhà máy (1974 - 1977) 22

2.3 Hoàn thành xây dựng nhà máy và đi vào sản xuất, phát triển (1982 - 2004). 25

2.3.1 Hoàn thành xây dựng nhà máy: 25

2.3.2 Bớc đầu nhà máy đi vào tổ chức sản xuất : 26

2.3.3 Nhà máy xi măng Bỉm Sơn trong thời kỳ đổi mới(1986 - 2003) 28

Chơng 3 Vai trò của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành và phát triển thị x Bỉm Sơn.ã Bỉm Sơn. 38

3.1 Bỉm Sơn - Bớc phát triển từ thị trấn lên thị xã 38

3.2 Đóng góp của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với quá trình hình thành và phát triển của thị xã 45

3.2.1 Kinh tế - xã hội: 45

3.2.2.Về chính trị - an ninh - quốc phòng: 55

3.2.3 Văn hoá - giáo dục - y tế: 62

C Kết luận 68

Tài Liệu Tham Khảo 72

Phần A Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài:

1.1 Nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử địa phơng là một mảng đề tài luôn thuhút sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu cũng nh sinh viên chuyên ngànhLịch sử Việt Nam Qua đó, góp phần làm phong phú hơn lịch sử dân tộc cũng

nh làm rõ hơn những nét đặc thù, những đặc điểm riêng của lịch sử địa phơng,những đóng góp cuả địa phơng trong sự phát triển chung của dân tộc.Cho đếnnay đã có nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử các tỉnh, huyện, xã, lịch sử

Đảng bộ ở hầu hết các địa phơng trong cả nớc Tuy nhiên, trong một thờigian dài, các đề tài nghiên cứu chỉ tập trung vào các đề tài chính trị, lịch sử vàcuộc đấu tranh giai cấp, ít đề cập đến các vấn đề kinh tế, xã hội, hoặc nếu cócũng chỉ là để phục vụ cho các đề tài chính trị Ngày nay, trong công cuộccông nghiệp hoá - hiên đại hoá đất nớc, việc nghiên cứu về các cơ sở kinh tế,các nhà máy, xí nghiệp ở địa phơng cũng là một yêu cầu cấp thiết để làm rõnhững vấn đề kinh tế - xã hội, những thành tựu đã đạt đợc, những hạn chế.Qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, thúc

đẩy sự nghiệp đổi mới đất nớc phát triển, xây dựng một nớc Việt Nam dângiàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

1.2 Ngay trong hoàn cảnh ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc,nhằm đẩy mạnh công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Đảng vàNhà nớc đã chủ trơng xây dựng một nhà máy xi măng có công suất lớn ở BỉmSơn, Thanh Hoá Việc khảo sát thăm dò nguyên liệu và chuẩn bị những điềukiện xây dựng đợc tiến hành và càng đợc đẩy mạnh hơn sau chiến tranh Ngày4/3/1980, Chính phủ ra quyết định số 334BXD - TCCB thành lập Nhà máy ximăng Bỉm Sơn, đến ngày 1/9/1993, đổi tên là Công ty xi măng Bỉm Sơn Trảiqua hơn hai mơi năm xây dựng và phát triển, Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã

đạt đợc nhiều thành tựu to lớn, có nhiều đóng góp đối với sự phát triển của đấtnớc nói chung và tỉnh Thanh Hoá nói riêng trên con đờng công nghiệp hoá-hiện đại hoá Ngày 4/3/2000, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ra đời và phát triển,Công ty xi măng Bỉm Sơn vinh dự đợc đón nhận danh hiệu "Anh hùng Lao

động''

Gắn liền với sự hình thành và phát triển của Nhà máy xi măng là quátrình đô thị hoá trên mảnh đất Bỉm Sơn Thị xã Bỉm Sơn ra đời và ngày càng

đổi mới, đạt đợc những thành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực kinh tế- xã hội,văn hoá - giáo dục, chính trị- an ninh- quốc phòng Trong quá trình đó, cán bộ

và nhân dân thị xã luôn thuấm nhuần khẩu hiệu hành động "thị xã Bỉm Sơn

từ xi măng mà đi lên, vì xi măng mà phục vụ" Nhà máy xi măng Bỉm Sơn

với những thành quả to lớn đã góp phần quan trọng trong việc tạo lập và nângcao vị thế thị xã, đa Bỉm Sơn phát triển thành cụm công nghiệp phía BắcThanh Hoá

Vì vậy, nghiên cứu về Nhà máy xi măng Bỉm Sơn để làm rõ vai trò của nó

đối với sự hình thành và phát triển của thị xã Bỉm Sơn không chỉ có ý nghĩakhoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn nhất định, gợi mở những vấn đề quantrọng trong quá trình thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá của nớc ta hiệnnay

Với những lý do đó, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài "Vai trò của nhà máy xi

măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành và phát triển thị xã"

2 Lịch sử vấn đề

Đề tài "Vai trò của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành và

phát triển thị xã Bỉm Sơn" là một đề tài mới, cho đến nay cha có một công

trình chuyên khảo nào đề cập đến Tuy nhiên, để thực hiện đề tài này, chúngtôi đã kế thừa một số kết quả nghiên cứu dới những góc độ khác nhau của cáccông trình sau:

2.1 Trong quyển "Lịch sử Đảng bộ thị xã Bỉm Sơn" của NXB Chính trị

Quốc gia đã giới thiệu, tuy còn sơ lợc, về chủ trơng thành lập và quá trình ra

đời của nhà máy và lịch sử phát triển của Đảng bộ thị xã song cha đề cập đếnmối quan hệ mật thiết giữa nhà máy và thị xã, cha làm nổi bật vai trò của nhàmáy đối với thị xã

2.2 Quyển "Xi măng Bỉm Sơn 10 năm xây dựng và trởng thành" (1980

-1990) do Ban Giám đốc thờng vụ Đảng uỷ, thờng vụ công đoàn nhà máy xuấtbản và lu hành nội bộ, ra đời đã phản ánh về quá trình xây dựng, phát triển sảnxuất của tập thể cán bộ công nhân viên chức nhà máy trong 10 năm với nhữngthành tựu đáng ghi nhận, tuy cha thật là đầy đủ

2.3 Quyển "Xi măng Bỉm Sơn 20 năm xây dựng và trởng thành" (1980 2000) của NXB Văn hoá Dân tộc, năm 2000, đã giới thiệu những thành tựu

-mà nhà máy đạt đợc trong 20 năm qua

2.4 Trong quyển "Xi măng tuổi trăng rằm" NXB Thanh Hoá cũng chỉ viếtlên đợc những câu chuyện, những tâm sự về nhà máy xi măng, về quá trìnhxây dựng của nó.

2.5 Các bản báo cáo sơ kết, tổng kết của Đảng uỷ, Ban Giám đốc nhà máyqua các năm từ 1999 - 2004, những tập tranh ảnh, bìa hoạ báo đã giới thiệu

về truyền thống của nhà máy, những thành tựu trong các hoạt động sản xuất,kinh doanh của nhà máy

Nhìn chung, các công trình trên đây chủ yếu đề cập đến nhà máy xi măngBỉm Sơn: về chủ trơng, quá trình thành lập, về các giai đoạn phát triển, nhữngthành tựu to lớn mà nhà máy đã đạt đợc Tuy nhiên, để làm rõ những vấn đềcơ bản về vai trò, tác động của nhà máy đối với sự hình thành và phát triển củathị xã, những đóng góp to lớn của nhà máy đối với thị xã trên các phơng diệnkinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh thì cha một đề tài nàonghiên cứu đầy đủ, nếu có cũng chỉ phản ánh đợc một vài nét khái quát, ở mặtnày hoặc mặt khác mà thôi

Tuy nhiên những tài liệu trên đây sẽ là cơ sở, là nguồn t liệu quan trọng đểchúng tôi tiến hành khoá luận của mình

Mạnh dạn chọn đề tài "Vai trò của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với sự

hình thành và phát triển thị xã Bỉm Sơn", chúng tôi muốn trình bày một

cách toàn diện và có hệ thống về quá trình hình thành, phát triển của nhà máy

xi măng Bỉm Sơn, những thành tựu đã đạt đợc trong hơn hai mơi năm xâydựng và trởng thành Qua đó góp phần làm rõ vai trò của nó đối với sự hìnhthành và phát triển của thị xã Bỉm Sơn trên các mặt chính trị, kinh tế văn hoá,xã hội Từ đó rút ra những nhận xét, những bài học kinh nghiệm quý báu có ýnghĩa thực tiễn trong công cuộc công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc hômnay

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

3.1 Đối tợng nghiên cứu

Với đề tài "Vai trò của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành

và phát triển thị xã Bỉm Sơn", chúng tôi đê cập một cách toàn diện và có hệ

thống về quá trình hình thành và phát triển của nhà máy xi măng Bỉm Sơn,cũng nh các bớc phát triển đi lên của thị xã Qua đó làm rõ vai trò to lớn củanhà máy đối với thị xã Để từ đó rút ra những tác động tích cực, cũng nh hạnchế của nhà máy đối với sự ra đời và phát triển của thị xã trên các mặt kinh tế,

xã hội, chính trị, văn hoá Thực tiễn đó đã chứng tỏ sự đúng đắn trong đờng lối

đổi mới của Đảng và công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đồng thờicũng đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết về sự phát triển đô thị, vấn đềmôi trờng, về việc xây dựng nếp sống công nghiệp, văn minh côngnghiệp nhằm đa đất nớc tiến kịp với các nớc trong khu vực và trên thế giới

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Để thực hiện đợc mục đích của đề tài khoá luận của mình, trớc hết chúngtôi đề cập đến điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý cũng nh truyền thống lịch sử củavùng đất Bỉm Sơn Những khó khăn và thuận lợi đặt ra khi thực hiện chủ tr-

ơng của Đảng và Nhà nớc là xây dựng nhà máy xi măng Bỉm Sơn Quá trìnhhình thành và phát triển của nhà máy và thị xã Bỉm Sơn trong mối quan hệkhăng khít, hỗ trợ, thúc đẩy nhau cùng phát triển Vai trò to lớn của nhà máy

xi măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành và phát triển của thị xã, những đónggóp của nhà máy trong việc đổi mới diện mạo cuả thị xã theo hớng côngnghiệp hoá, hiện đại hoá Qua đó, khẳng định một lần nữa sự đúng đắn, sángtạo của Đảng, Nhà nớc với chủ trơng xây dựng và phát triển nhà máy

Về thời gian: Đề tài giới hạn từ khi nhà máy thành lập 1980 - 2004,

t-ơng ứng với quá trình hình thành và phát triển của thị xã

Về không gian: Đề tài đợc xác định trong một không gian là thị xã BỉmSơn, vì nhà máy đợc xây dựng trên vùng đất Bỉm Sơn Mặc dù vậy việc xác

định không gian và thời gian của đề tài chỉ mang ý nghĩa tơng đối, bởi lẽ thịxã Bỉm Sơn chỉ là một thị xã trực thuộc tỉnh Thanh Hoá, mà đóng góp của nhàmáy xi măng Bỉm Sơn không chỉ riêng đối với khu vực Bỉm Sơn mà trên bìnhdiện cả nớc, vì vậy trong quá trình nghiên cứu chúng tôi có đề cập đến cácmốc thời gian và không gian có liên quan đến đề tài

4 Nguồn t liệu và phơng pháp nghiên cứu:

4.1 Nguồn t liệu:

Bên cạnh việc tham khảo các t liệu nghiên cứu về nhà máy xi măng BỉmSơn trên bình diện cả nớc và trong toàn tỉnh, chúng tôi chủ yếu tập trung khaithác nguồn t liệu lịch sử địa phơng phục vụ trực tiếp cho đề tài, các báo cáo,tổng kết, sơ kết hàng năm, các số liệu thống kê của nhà máy xi măng Bỉm Sơncũng nh của thị xã, và các công trình nghiên cứu của một số tác giả khác.Ngoài ra chúng tôi cũng đã trực tiếp về hiện trờng khảo sát thực tế tại nhàmáy xi măng Bỉm Sơn, gặp gỡ các giám đốc cũ và mới, các công nhân, Uỷ

ban nhân nhân thị xã Bỉm Sơn, những thế hệ lãnh đạo nhằm thu thập thêm tliệu phục vụ cho đề tài.

4.2 Phơng pháp nghiên cứu:

Phơng pháp nghiên cứu mà chúng tôi sử dụng cho khoá luận này là phơngpháp lịch sử, phơng pháp lôgic, ngoài ra còn sử dụng phơng pháp chuyênngành nh: Thống kê, đối chiếu, kết hợp với phơng pháp điền dã su tầm lịch sử

địa phơng

5 Bố cục của khoá luận:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chínhcủa khoá luận đợc trình bày trong 3 chơng sau:

Chơng 1: Khái quát điều kiện tự nhiên, truyền thống lịch sử- văn hoá, vùng đất con ngời Bỉm Sơn.

Chơng 2: Quá trình hình thành và phát triển của nhà máy xi măng Bỉm Sơn.

Chơng 3: Vai trò của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đối với sự hình thành và

đóng góp của các thày cô giáo và các bạn sinh viên

B Nội Dung

Chơng 1 Khái quát về Điều kiện tự nhiên, truyền thống

lịch sử - văn hoá, con ngời Bỉm Sơn

1.1 Điều kiện tự nhiên.

1.1.1 Vị trí địa lý:

Bỉm Sơn - vùng đất nằm trên con đờng thiên lý từ Bắc vào Nam, là điểm

địa đầu của tỉnh Thanh, nơi bắt đầu bằng những dãy núi trùng điệp với hai

điểm mút đánh dấu, điểm đầu là Dốc Xây và điểm cuối là cầu Tống Giang thơ

mộng Nằm ở phía nam dãy núi Tam Điệp, thị trấn Bỉm Sơn (nay là thị xã BỉmSơn) là một phần đất thuộc vùng cực bắc huyện Hà Trung trớc kia Đây là địabàn không chỉ có một vị trí trọng yếu trong lịch sử đánh giặc của dân tộc ta,

mà còn giữ một vai trò quan trọng trong chiến lợc phát triển kinh tế, côngnghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc

Bỉm Sơn nằm cách thành phố Thanh Hoá 34km về phía Bắc, cách thủ đô

Hà Nội 120km về phía Nam, là một vùng đồi núi trung du có nhiều dãy núi đávôi trùng điệp, xen vào đó là những đồi núi thấp và thung lũng Phía đông thịxã Bỉm Sơn giáp huyện Nga Sơn, phía tây giáp huyện Hà Trung, phía Bắc giápthị xã Tam Điệp của tỉnh Ninh Bình

Thị xã Bỉm Sơn thuộc khu vực toạ độ địa lý 2002' đến 2009' vĩ độ Bắc,tổng diện tích tự nhiên là 6.681 ha, trong đó đất đô thị chiếm 5.099 ha, đấtngoài đô thị là 1.582 ha, đất thổ c chiếm 213, 44 ha.[1;11] Đây là vùng đất có

địa hình thấp dần từ tây sang đông rất phức tạp, vừa mang đặc điểm của vùngbán sơn địa, vừa mang đặc điểm của vùng chiêm trũng

Đặc điểm địa chất của vùng Bỉm Sơn thuộc đới cấu tạo Sơn La phụ đớiNinh Bình, đất đá của vùng đợc tạo thành từ nguyên đại trung sinh kỷ Iơriatcách ngày nay khoảng 300 triệu năm, trong lòng đất có nhiều hang độngCácxtơ ngầm Tuy diện tích không rộng, nhng Bỉm Sơn vừa có vùng đồngbằng, vùng núi đá, vùng đồi và sông suối ở phía nam có đồi Bỉm, phía tây có

đồi Trạch Lâm, đặc biệt phía Bắc có dãy núi Tam Điệp sừng sững án ngữ quốc

lộ 1- con đờng thiên lý xa và nay là tuyến giao thông chiến lợc của cả nớc.Với vị trí địa lý trên, Bỉm Sơn vừa mang sắc thái văn hoá xứ Thanh vừa tiếpnhận ảnh hởng văn hoá đồng bằng Bắc Bộ tạo nên sự giao thoa văn hoá giữamiền Bắc và miền Trung đặc sắc phong phú

Cũng bởi vị thế chiến lợc lợi hại ấy, ngay từ những ngày đầu xây dựng vàphát triển quốc gia phong kiến dân tộc, trong các cuộc khág chiến chống giặcngoại xâm, Bỉm Sơn nhiều lần đợc chọn làm căn cứ, nơi diễn ra những trận

đánh quan trọng để tiến công địch, cũng nh là nơi bảo toàn lực lợng để tránhthế mạnh ban đầu của giặc, chuẩn bị cho các cuộc phản công đánh bại quânthù

Năm 970 - 980, Lê Hoàn trấn áp xong các thế lực cát cứ đã lên lên ngôivua, tiếp tục sự nghiệp của Đinh Tiên Hoàng, xây dựng quốc gia Đại Cồ Việtphát triển

Thế kỷ XV, nghĩa quân Lam Sơn đã chọn vùng đất Bỉm Sơn là nơi tập kíchlực lợng, là nơi trung chuyển lơng thực trong thời gian Bắc tiến đánh tan áchthống trị của nhà Minh, giải phóng dân tộc.

Giáp tết 1789, Biện Sơn (Bỉm Sơn) - Tam Điệp là nơi hội quân của NguyễnHuệ và Ngô Thì Nhậm chuẩn bị cho cuộc hành quân thần tốc kéo quân ra Bắc

đập tan 29 vạn quân xâm lợc nhà Thanh

Những địa danh nh làng Gạo, Gò Ông Dụ, Đập Chắn, thôn Thao Trờng nơiluyện tập của tớng Phan Văn Lân đã đi vào lịch sử nh những minh chứng cho

vị trí chiến lợc quan trọng của vùng đất Bỉm Sơn trong sự nghiệp dựng nớc vàgiữ nớc của dân tộc

1.1.2 Tài nguyên thiên nhiên

Bên cạnh vị thế chiến lợc quan trọng đó, Bỉm Sơn còn là một vùng đất cótiềm năng to lớn, nhiều tài nguyên khoáng sản, phục vụ cho công cuộc xâydựng và phát triển kinh tế của đất nớc, đặc biệt trong ngành công nghiệp xâydựng ở Bỉm Sơn, diện tích mỏ đá là 1.186,8 ha chiếm khoảng 18% tổng diệntích tự nhiên, trữ lợng đá vôi dự báo có vài tỷ m3[1;17] Hiện nay lợng đá vôithăm dò là 600 triệu m3, chất lợng đá vôi ở đây có hàm lợng oxit canxi(CaO)

và oxit magiê(MgO) rất thích hợp cho sản xuất xi măng và là nguyên liệu tôt

để sản xuất các loại hoá chất nh: Đất đèn, bột nhẹ làm chất lọc đờng và làm đá

ốp lát, làm giấy làm thuỷ tinh

Cùng với đá vôi, ở Bỉm Sơn đá phiến sét cũng có trữ lợng khá lớn.Trữ lợngthăm dò hiện nay là hơn 300 triệu tấn nhng dự báo còn lên đến hàng tỷ tấn.[1;18] Đá phiến sét đầu tiên đợc phát hiện ở làng Cổ Đam, chất lợng phù hợp

để sản xuất xi măng thay thế hẳn cho loại đất sét dẻo Đất phiến sét là nguyênliệu chính xếp sau đá vôi để sản xuất xi măng Poóclăng Đặc biệt theo tài liệuthử sơ bộ đá phiến sét Bỉm Sơn có thể sản xuất "Keramzit" một loại cốt liệucủa bê tông nhẹ, theo đánh giá của các nhà địa chất trong các vùng đã xâydựng nhà máy xi măng nh: Hoàng Thạch, Bút Sơn, Nghi Sơn, Hà Tiên nhngnguyên liệu đá phiến sét ở Bỉm Sơn là dồi dào hơn cả

Ngoài hai nguyên liệu trên, Bỉm Sơn còn có đất sét dẻo để làm gạch ngói ở

Đông thôn, Đoài thôn, Trạch Lâm với trữ lợng đủ để cho các nhà máy gạchngói có công suất 100 triệu viên/năm

Với tiềm năng khoáng sản nh trên, Bỉm Sơn hoàn toàn có khả năng pháttriển mạnh nền công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng từ thông thờng đến caocấp và ngành công nghiệp hoá chất.

Không chỉ nhiều tiềm năng khoáng sản để phát triển công nghiệp, mà BỉmSơn còn có khả năng phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp Đất nông nghiệp ở

đây có tới 2.105 ha Trong đó hơn một nửa là đất rừng, đất vờn đồi, đất cồnbãi có thể trồng các cây lơng thực, thực phẩm, cây công nghiệp

ở Bỉm Sơn, nguồn nớc ngầm trong lòng đất đã đợc đoàn địa chất 47 thăm

dò và xác định thuộc dạng nớc ngầm cácxtơ, trữ lợng khá phong phú để phục

vụ cho sản xuất công nghiệp Những dòng sông đợc sử dụng phục vụ đời sốngnhân dân trong sinh hoạt và trong sản xuất nh sông Hoạt chảy qua địa phận xã

Hà Lan một đoạn dài 720m, sông Tống nằm ở phía nam hai làng Bỉm vàTrạch Lâm (Xã Quang Trung)

Đặc điểm vị trí địa lý, địa hình đã làm cho vùng Bỉm Sơn chịu ảnh hởngcủa ba vùng khí hậu xen kẽ là Tây Bắc - Đông Bắc Bắc Bộ và cận Bắc Trung

Bộ Nhiệt độ trung bình hàng năm là 23,60C, lợng ma trung bình hàng năm đạt1.514 mm/năm, năm cao nhất là 2.106 mm, năm thấp nhất đạt 776mm Độ ẩmkhông khí trung bình 80% chế độ gió biển chuyển theo mùa Hàng năm có gió

Đông Nam thổi vào mùa hè, gió Đông Bắc thổi vào mùa đông, tạo nên khí hậunắng lắm ma nhiều, rét sớm Đây là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đadạng các loại cây trong phát triển nông nghiệp Gió phơn Tây Nam khô nóngtrong các tháng 5, 6 lại tạo thuận lợi cho phơi sấy bảo quản sản phẩm

Là vùng đất địa đầu của tỉnh Thanh và tuyến giao thông chiến lợc của đấtnớc, thị xã Bỉm Sơn có thế mạnh về giao thông vận tải, rất thuận lợi để pháttriển kinh tế, sự trao đổi, giao lu giữa các vùng trong cả nớc

Ngay từ đầu thế kỷ XX, vào năm 1905, tuyến đờng xe lửa Hà Nội - ThanhHoá đã chạy qua Bỉm Sơn Ga Bỉm Sơn cũng đợc xây dựng để làm nơi trungchuyển hàng hoá Từ năm 1911, chính quyền thuộc địa đã làm đờng ôtô chạythông đến cửa Bạng Sách "Đại Nam nhất thống chí" đã ghi nhận có cầu TốngGiang và cầu Cổ Đam ở địa phận thuộc thị xã Bỉm Sơn bây giờ [1;12]

Ngày nay, Bỉm Sơn có trục đờng sắt Bắc - Nam chạy qua dài 9,2km, đờngquốc lộ 1A chạy dài 9,8km, nối thị xã với các trung tâm kinh tế, chính trị củatỉnh và của cả nớc Bỉm Sơn có đờng giao thông tỉnh lộ đoạn Đoài Thôn đi ĐaNam 4,9km, và một phần đờng 7 nối với các địa phơng khác trong tỉnh, trở

thành đầu mối giao thông của vùng kinh tế động lực phía Bắc của tỉnh ThanhHoá Hệ thống giao thông nội thị cũng ngày càng hoàn thiện với tổng chiềudài 159,7km trong đó có 28,87km đờng nhựa và bê tông nhựa; 4,88km đờngrải đá; 38,3km đờng cấp phối; 87,8km đờng đất và 3,8km đờng sắt chuyêndùng của nhà máy xi măng[1;21].

Là vùng trung tâm công nghiệp, có nền kinh tế đa dạng nằm kề các vùngsản xuất nông - lâm nghiệp của vùng phía bắc tỉnh Thanh Hoá và vùng phíanam tỉnh Ninh Bình, có đờng giao thông thuận tiện, cùng với tài nguyên thiênnhiên, khoáng sản, thị xã Bỉm Sơn có tiềm năng lớn không chỉ phát triển côngnghiệp, vật liệu xây dựng mà cả phát triển thơng nghiệp, dịch vụ

Từ khi thực hiện công cuộc đổi mới và sự chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh

tế qua các kỳ Đại hội Đảng bộ thị xã khoá IV (1989), khoá V(1991), khoáVI(1996) thì những tiềm năng ấy của Bỉm Sơn, dù là ở dạng tiềm ẩn, đã đợckhai thác và phát triển mạnh mẽ

Đó cũng là những điều kiện thuận lợi trong quá trình phát triển đa thị xã đilên theo hớng công nghiệp hoá - hiện đại hoá

1.2 Truyền thống lịch sử - văn hoá, con ngời Bỉm Sơn

1.2.1 Truyền thống lịch sử:

Bỉm Sơn là tên gọi của một vùng đất đã trải qua một quá trình phát triển lâudài, gắn liền với lịch sử dựng nớc và giữ nớc của dân tộc.Đầu thời kỳ Bắcthuộc, Bỉm Sơn thuộc huyện D Phát, quận Cửu Chân Đến thời Lơng Vũ Đế,Bỉm Sơn thuộc huyện Nhật Nam, quận Cửu Chân rồi huyện Nhật nam, Châu

ái Thời Lý, Trần, Bỉm Sơn nằm trong lộ Thanh Hoá Năm 1397, phủ ThanhHoá đổi thành trấn Thanh Đô, Bỉm Sơn lúc này thuộc huyện Tống Giang,Châu ái, trấn Thanh Đô Đến thời Lê sơ, Bỉm Sơn thuộc về huyện TốngGiang, phủ Hà Trung Thời Lê Trung Hng, Bỉm Sơn thuộc huyện Tống Sơn,phủ Hà Trung, Thanh Hoa nội trấn Thời Nguyễn, năm Minh Mệnh thứ12(1831), đổi trấn Thanh Hoa làm tỉnh Thanh Hoa Năm Thiệu Trị thứ ba(1843) đổi thành tỉnh Thanh Hoá

Địa phận Bỉm Sơn vào thời Nguyễn có xã Trạch Lâm, thôn Cổ Đam, thônCẩm La, trang Biển Sơn, trang Phú Dơng, trang Đồng Căng, thôn Điền Lô,trang Đa Nam, thôn Đoài thuộc xã Phú Điền, thôn Đông, trang Mỹ Quan(tổng Đông Bạn) trong suốt thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, các làng xã ở Bỉm

Sơn không có gì thay đổi Sau Cách mạng Tháng Tám, có sự thay đổi về hànhchính, Bỉm Sơn thuộc về hai xã Hoạt Giang và Tống Giang, huyện Hà Trung.

Đến năm 1954, Bỉm Sơn lại thuộc về hai xã Hà Dơng và Hà Lan, huyện HàTrung Ngày 8/3/1967, theo Quyết định số 89/NV của Bộ trởng Bộ Nội vụ,Thị trấn nông trờng Hà Trung đợc thành lập thuộc huyện Hà Trung Tháng6/1977, theo Quyết định số 140/BT của Bộ trởng Phủ Thủ tớng, thị trấn BỉmSơn ra đời trực thuộc tỉnh Thanh Hoá.Trải qua một quá trình phát triển, ngày18/12/1981, theo Quyết định số 157/HĐBT, thị xã Bỉm Sơn đợc thành lập gồmthị trấn Bỉm Sơn, thị trấn Nông trờng Hà Trung và các xã Hà Lan, QuangTrung của huyện Trung Sơn Tháng 9/1983, ba phờng Ba Đình, Lam Sơn,Ngọc Trạo đợc thành lập Tháng 2/ 1991, thị trấn Nông trờng Hà Trung đổitên thành Phờng Bắc Sơn Hiện nay, thị xã gồm có bốn phờng: Ba Đình, LamSơn, Ngọc Trạo, Bắc Sơn và hai xã Hà Lan, Quang Trung

Tên gọi Bỉm Sơn có lẽ xuất hiện ở nửa sau thế kỷ XIX Trong sách Tổng ,trấn xã danh bị lãm (biên soạn đầu thế kỷ XX) không thấy địa danh Bỉm Sơn

mà chỉ thấy địa danh trang Biển Sơn Trong sách Đại Nam nhất thống chí cóghi " xã Bỉm Sơn huyện Tống Sơn" Theo nhân dân làng Bỉm (xã QuangTrung) cũng nói làng Bỉm ngày xa đợc gọi là trang Biển Sơn Có lẽ Bỉm Sơnchính là trang Biển Sơn trớc đây [1; 25]

Trong suốt hơn một nghìn năm đen tối dới thời Bắc thuộc, cùng với nhândân cả nớc, nhân dân Bỉm Sơn đã nhiều lần đứng lên chống lại ách đô hộ củangoại bang

Năm 40, Bỉm Sơn đã hoà vào phong trào ủng hộ cuộc khởi nghĩa Hai BàTrng nổi lên ở vùng Lữu Châu (Thanh Hoá)

Năm 248, nhân dân các làng Bỉm Sơn lại tham gia tích cực vào cuộc khởinghĩa đánh đuổi giặc Ngô do nữ anh hùng Triệu Thị Trinh khởi xớng và lãnh

đạo

Bằng sự góp sức không mệt mỏi, các thế hệ nối tiếp nhau ở đây đã gópphần vào việc giành lại quyền độc lập tự chủ, kết thúc thời kỳ Bắc thuộc.Truyền thống đấu tranh bất khuất của nhân dân Bỉm Sơn tiếp tục đợc kế thừa

và phát triển trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ quốc gia phong kiến độc lập.Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai (1284 -1285), nhândân Bỉm Sơn đã góp phần cùng nhân dân trong lộ Thanh Hoá bảo vệ an toàncho cơ quan đầu não kháng chiến

Vào thế kỷ XV, nhân dân Bỉm Sơn đã giúp cho khởi nghĩa của Lê Lợi tiêudiệt quân Minh, mở đờng Bắc tiến giải phóng cả nớc, dựng nên vơng triềusáng giá nhất trong các triều đại phong kiến dân tộc- Nhà Lê.

Những địa danh đến nay vẫn còn nh một minh chứng của lịch sử nh: Đìnhlàng Gạo, đèo Ba Dội, Đồi Ông là những chứng tích anh hùng của một thờitoàn dân Bỉm Sơn theo vua Quang Trung đi đánh giặc giữ nớc ở thế kỷ XVIII.Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lợc nớc ta Hèn nhát, bất lực triều

đình Nguyễn từng bớc nhợng bộ rồi can tâm thừa nhận ách thống trị của đếquốc Pháp Trong khi ngọn cờ dân tộc bị nhà nớc buông lơi thì lòng yêu nớc,

ý chí quật cờng đã thúc đẩy nhân dân ta từ Bắc tới Nam, trong đó có nhân dânBỉm Sơn đứng lên chống xâm lợc Trong phong trào Cần Vơng, nhân dân BỉmSơn đã góp sức ngời sức của vào sự nghiệp chính nghĩa,đặc biệt là đã xâydựng chiến luỹ Ba Đình (Nga Sơn) một trong những trung tâm kháng Pháp nổitiếng của cả nớc, làm cho kẻ thù phải khiếp sợ

Phong trào Cần Vơng thất bại, thực dân Pháp ngày càng xiết chặt ách đô hộlên đất nớc ta Nhân dân cả nớc, nhân dân Bỉm Sơn lầm than trong đói nghèo,cơ cực, bị tớc đoạt quyền sống, quyền tự do, quyền mu cầu hạnh phúc Sự ápbức bóc lột tàn bạo của thực dân Pháp và tay sai đã làm cho các làng xã BỉmSơn ngày càng thêm xơ xác tiêu điều Đúng nh lãnh tụ Nguyễn ái Quốc đãnói " Sự áp bức bóc lột vô nhân đạo của đế quốc Pháp đã làm cho đồng bào tahiểu rằng có cách mạng thì sống không có cách mạng thì chết" Với lòng yêuquê hơng đất nớc cùng ý chí quật cờng, nhân dân Bỉm Sơn đã kế tiếp nhau

đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giành chính quyền vào mùa thu ThángTám 1945 Tiếp đó, dới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Bỉm Sơn đã đứng lêntiến hành cuộc chiến tranh cách mạng trong ba mơi năm chống thực dân Pháp

và đế quốc Mỹ xâm lợc, giải phóng miền Nam thống nhất đất nớc.Trong hơn

20 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nớc, cùng với công cuộc xây dựng quê

h-ơng, nhân dân Bỉm Sơn không những làm tròn nhiệm vụ của hậu phh-ơng, màcòn góp phần cùng nhân dân miền Bắc đánh thắng hai cuộc chiến tranh pháhoại của đế quốc Mỹ Một trong những chiến công vang dội của quân và dânBỉm Sơn trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ là

đã bắn rơi chiếc máy bay F4 của địch và bắt sống tên giặc lái ngày 18/9/1967.[1;58]

Truyền thống đấu tranh bất khuất của nhân dân Bỉm Sơn không chỉ thể hiệntrong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm mà còn phát huy trong quátrình lao động sản suất Trớc khi đất nớc thống nhất, Bỉm Sơn chỉ là một làngquê nghèo, rừng núi hoang sơ, dân c tha thớt, ngành kinh tế chủ yếu là trồnglúa nớc Sau ngày thống nhất đất nớc, kinh tế Bỉm Sơn đã có sự chuyển biếnmang tính cách mạng, bởi sự ra đời của nhiều ngành kinh tế, trong đó côngnghiệp đóng vai trò nổi trội Công cuộc đổi mới do Đảng khởi xớng và lãnh

đạo làm xuất hiện nền kinh tế nhiều thành phần và nhiều loại hình kinh tếnăng động ở Bỉm Sơn Đặc biệt, sự ra đời của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã đaBỉm Sơn thành trung tâm công nghiệp, tận dụng những điều kiện tiềm năngthuận lợi để xây dựng phát triển nhà máy, tạo công ăn việc làm cho nhiềucông nhân, làm thay đổi diện mạo của một vùng kinh tế mà trớc kia chủ yếu lànông nghiệp

Là vùng đất giàu tiềm năng, trải qua nhiều giai đoạn phát triển của lịch sửdân tộc, tích hợp và bảo tồn đợc những giá trị văn hoá cao đẹp, Đảng bộ vànhân dân Bỉm Sơn có đủ tinh thần và khả năng góp phần thực hiện thành công

đờng lối đổi mới do Đảng khởi xớng và lãnh đạo, để phát triển Bỉm Sơn thànhthị xã vững mạnh về mọi mặt, đầu tàu trong vùng kinh tế động lực phía Bắctỉnh Thanh Hoá

Nh vậy, đi lên từ khó khăn nghèo khổ, song các thế hệ của nhân dân BỉmSơn, dới sự lãnh đạo của Đảng, với tinh thần yêu nớc và cách mạng, đã khôngngừng vơn lên phát huy thế mạnh, khắc phục những hạn chế, để ngày một đathị xã phát triển, đi lên cùng đất nớc Từ 1977, dân số Bỉm Sơn là 22.800 ngời,tính đến tháng 4 năm 1999 là 53.936 ngời và hiện nay dân số là 55.940 ngời.Trong đó nam chiếm 50,5% và nữ chiếm 49,5% Số ngời có trình độ cao đẳng

là trên 14%, trung học chuyên nghiệp là 22,5% so với tổng số lao động Thànhphần dân c gồm 12 dân tộc, trong đó đa phần là ngời kinh

Nằm trên mảnh đất có nhiều tiềm năng, nhiều truyền thống quý báu trong

sự nghiệp dựng nớc và giữ nớc, con ngời Bỉm Sơn có phẩm chất chịu khó,năng động tiếp thu nhanh những kỹ thuật tiên tiến áp dụng trong sản xuất

Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp xây dựng nhcơ khí chế tạo, dệt may và phát triển khu đô thị đáp ứng yêu cầu công nghiệphoá- hiện đại hoá đất nớc

1.2.2 Bỉm Sơn - với truyền thống văn hoá

Nằm trong vùng có nền văn hoá lâu đời đã khá phát triển từ thời Hoa Lộc(hậu kỳ đá mới),[1;34] lại là vùng đất địa đầu của xứ Thanh, c dân Bỉm Sơn đãsớm hình thành một nền văn hoá đa dạng vừa có tính dung nạp vừa có sức lantoả Là vùng đất của huyền thoại, Bỉm Sơn chứa nhiều truyền thuyết dân giannổi tiếng Đó là truyền thuyết về công chúa Liễu Hạnh đã 3 lần giáng trần,hiển thánh tại Sòng Sơn.[1;35] Truyền thuyết về chàng Từ Thức, ngời làngCẩm La, chán quan trờng đi ngao du sơn thuỷ, sau đó nỗi nhớ quê hơng đã từgiã cõi tiên trở về cõi trần Đời sống nội tâm phong phú, giàu sức tởng tợngcủa nhân dân trong vùng đã làm cho nhiều tên làng, tên núi, tên sông ở BỉmSơn trở thành cốt lõi lịch sử văn hoá của những câu chuyện dân gian lý thú nhchuyện ông tổ làng Cẩm La, chuyện Khe Tiễn Đằng sau những tình tiết ly kỳthần bí của các truyền thuyết dân gian ấy là lòng yêu quê hơng đất nớc thathiết, là khát vọng chiến thắng đói nghèo, ghét bất công, bạo ngợc và ẩn chứatính tơng thân, tơng ái của ngời dân Bỉm Sơn

Cũng nh các làng quê khác, lễ hội là một trong những hoạt động văn hoátinh thần chủ yếu của ngời dân Bỉm Sơn nh lễ hội đền Từ Thức ở làng Cẩm

La (Quang Trung), lễ hội ở đền Dốc Xây, đền Chín Giếng Nhng lễ hội đôngvui nhất, đợc cả nớc biết đến nhất vẫn là lễ hội đền Sòng Sơn (từ ngày 10 đến26/2 âm lịch) với những nghi lễ nh rớc kiệu long trọng Lễ hội đền Sòng Sơnnơi gắn kết giữa hiện thực và huyền thoại đã đi vào ca dao :

"Còn trời, còn nớc, còn nonMùng mời rớc Mẫu ta còn đi xem

Ai về nhắn chị cùng em

Rủ nhau dắt ríu đi lên đền Sòng"

Vui là vui vậy, không tày Sòng Sơn"[1;37]

Sự phong phú trong hoạt động văn hoá xen lẫn nhiều yếu tố tín ngỡng, tôngiáo nh: Mẫu, thần, phật, đã thể hiện sinh động tính đa dạng trong tâm linhcủa c dân Bỉm Sơn Bản sắc cùng với những di sản văn hoá vật chất và tinhthần cũng chính là nguồn lực để nhân dân Bỉm Sơn vợt qua những thử tháchcủa lịch sử, những khắc nghiệt của thiên tai, xây dựng, phát triển quê hơng

Chơng 2 Quá trình hình thành và phát triển của nhà

máy xi măng Bỉm Sơn

2.1 Chủ trơng xây dựng nhà máy xi măng Bỉm Sơn của Đảng và nhà nớc.

Cuối thập kỷ 60, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nớc của dân tộc đang

đi vào giai đoạn ác liệt nhất thì Đảng và Nhà nứơc ta đã hoạch định một chiếnlợc xây dựng, để sau khi thống nhất đất nớc dân tộc ta bắt tay ngay vào côngcuộc xây dựng kiến thiết đất nớc Trên cơ sở đó, Nhà nớc đã hoạch định chiếnlợc xây dựng một số công trình lớn nh nhà máy thuỷ điện Hoà Bình, nhà máynhiệt điện Phả Lại, cầu Thăng Long Để đáp ứng một phần nhu cầu về ximăng cho công cuộc xây dựng các công trình, Đảng và Nhà nớc chủ trơngxây dựng một nhà máy xi măng có công suất lớn tại khu vực Bỉm Sơn

Mục đích của chủ trơng này là:

Thứ nhất: Sau khi xây dựng xong nhà máy đi vào hoạt động sản xuất sẽ

đem lại hiệu quả to lớn về kinh tế, quốc phòng cho đất nớc; mở ra một khucông nghiệp, sản xuất vật liệu xây dựng lớn nhất ở khu vực Bắc miền Trung,cung cấp vật liệu xi măng cho cả nớc, phục vụ các công trình trọng điểm quốcgia nh: nhà máy thuỷ điện Hoà Bình, cầu Thăng Long, nhiệt điện Phả Lại.Song trớc mắt nó phục vụ cho việc xây dựng lại hệ thống giao thông bị huỷhoại do chiến tranh, giải quyết nạn khan hiếm xi măng của đất nớc, trong lúcchỉ có nguồn sản xuất ít ỏi của xi măng Hải Phòng và sau này có thêm ximăng Hà Tiên

Thứ hai: Giải quyết công ăn việc làm cho hàng vạn ngời, góp phần xâydựng đội ngũ công nhân hiện đại, có trình độ kỹ thuật cao, nắm bắt đợc cácthành tựu kỹ thuật Nhanh chóng tiếp thu kỹ thuật sản xuất xi măng, làm chủtốt các công đoạn sản xuất của một nhà máy hiện đại, tiếp thu công nghệ và

kỹ thuật do Liên Xô giúp đỡ

Thứ ba: Nhà máy xi măng Bỉm Sơn là khu công nghiệp lớn tạo nên mộttrung tâm kinh tế phía Bắc tỉnh Thanh Hoá, đồng thời thu hút nguồn nhân lựcdồi dào của tỉnh và các tỉnh phía Bắc miền Trung, góp phần nhanh chóng đôthị hoá vùng đồi núi Bỉm Sơn

Thứ t: Nhà máy xi măng Bỉm Sơn còn là công trình mang ý nghĩa lịch sửlớn nhất trong chiến tranh và trong xây dựng, thể hiện tình đoàn kết, hữu nghịgiữa nhân dân Liên Xô và nhân dân Việt Nam

Với những ý nghĩa to lớn ấy, Đảng và Nhà nớc ta đã nhanh chóng chỉ đạocác cấp, các ngành tập trung bắt tay vào thực hiện nhiệm vụ xây dựng nhàmáy xi măng Bỉm Sơn [14;17]

2.2 Bớc đầu xây dựng nhà máy (1968 - 1977)

2.2.1 Tiến hành công tác khảo sát thăm dò địa chất (1968 - 1974)

Ngày 15/10/1968, ngay khi khu IV đang là trọng điểm đánh phá ác liệt của

đế quốc Mỹ, đợc sự đồng ý của Nhà nớc, Tổng cục địa chất đã quyết định giaonhiệm vụ cho Đoàn 306 (trớc kia là Đoàn 46) tiến hành khảo sát thăm dò địatầng khu vực Bỉm Sơn - Tam Điệp, nhằm xác định tài nguyên khoáng sản đểchuẩn bị cho việc xây dựng một nhà máy xi măng

Ngày 10/2/1969, cuộc khảo sát thăm dò đợc bắt đầu triển khai ở mỏ đá vôiYên Duyên, mỏ đá phiến sét Cổ Đam, mỏ puzơla Long Khê và địa tầng nhiềuvùng thuộc khu vực Bỉm Sơn trên phạm vi 10km2

Khi đoàn khảo sát đang thực hiện nhiệm vụ, thì tại khu vực Bỉm Sơnnhững nhà máy mới đợc xây dựng Từ ngày 24/7/1971, xí nghiệp gạch BỉmSơn, kế tiếp đó là các cơ sở gạch Ba Lan, gạch Bungari, gạch plôc, gạch látHung, đợc thành lập Năm 1972, đồng chí Đỗ Mời, Chủ nhiệm Uỷ ban Xâydựng Nhà nớc về Bỉm Sơn thị sát, kiểm tra thực địa Đến khoảng cuối năm

1973, các kết quả nghiên cứu khảo sát của đoàn địa chất 46 cho thấy vùngBỉm Sơn có nguồn đá vôi và đá phiến sét chất lợng tốt đủ điều kiện để xâydựng một nhà máy xi măng với công suất 2 triệu tấn / năm Ngoài nguyên liệuchính là đá vôi và đất sét dùng sản xuất vôi và xi măng rất tốt còn có thể sảnxuất một số sản phẩm khác nh Sôđa, đất đèn, làm phụ gia, làm giấy, làm thuỷtinh

Ngày 16/3/1974, trên cơ sở những cứ liệu khoa học về tài nguyên và vị trícủa Bỉm Sơn, Đảng và Nhà nớc quyết định xây dựng trên khu vực này một nhàmáy xi măng hiện đại có công suất lớn nhất nớc ta.[1;63]

2.2.2 Chuẩn bị cơ sở vật chất (1974 - 1977)

Bớc đầu chuẩn bị cơ sở vật chất:

Sau khi khảo sát thăm dò địa chất vùng đất Bỉm Sơn, phơng án xây dựngnhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc hoạch định Đồng thời, vị trí mặt bằng xâydựng cùng nguồn nguyên liệu cung cấp cho nhà máy đã đợc chính thức xác

định

Về vị trí: Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc đặt cách ga xe lửa Bỉm Sơnkhoảng 3km về phía đông bắc chiếm diện tích chừng 50ha trong điạ hìnhthung lũng đá vôi và đất sét là hai nguyên liệu chính với trữ lợng rất lớn.

Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc thiết kế ở vị trí trung tâm một thị trờng tiêuthụ gồm các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, Thái Bình, Ninh Bình, Nam Hà Vềmặt vị trí địa lý nhà máy xi măng Bỉm Sơn có những đặc điểm nh:

-Nhà máy nằm sát vùng nguyên liệu chính:

+ Đá vôi: Thuộc dãy núi Tam Điệp và các vùng phụ cận trữ lợng 270 triệutấn, có hàm lợng MgO và SiO2 cao thuận lợi để sản xuất vôi, xi măng.[13 ;43]+ Đất sét làm xi măng chạy dọc theo trục đờng B từ ngã t ga đến khuchuyên gia, trữ lợng 64 triệu tấn, đợc khai thác từ mỏ Cổ Đam cách nhà máygần 2km.[13;43]

Ngoài hai nguyên liệu chính ở trên trong phối liệu còn sử dụng xỉ pirit làmnguyên liệu điều chỉnh Xỉ pirit là chất thải của nhà máy Supe - Phốt phát LâmThao tỉnh Phú Thọ Xỉ pirit đợc vận chuyển về nhà máy bằng đờng sắt.Thạch cao mua ở Lào và vận chuyển từ Quảng Trị ra Bỉm Sơn

Về nhiên liệu, nhà máy sử dụng than cám số 3 Hòn Gai, than đợc vậnchuyển bằng đờng thuỷ từ Quảng Ninh về cảng Ninh Phúc tỉnh Ninh Bìnhbằng đờng sắt trực tiếp về nhà maý, than Na Dơng loại 1 đợc khai thác ở LạngSơn đợc vận chuyển bằng đờng sắt về Bỉm Sơn

Xây dựng nhà máy xi măng Bỉm Sơn, Đảng và Nhà nớc ta nhận đợc sự hợptác giúp đỡ to lớn của nhân dân Liên Xô Theo ký kết thảo thuận giữa haichính phủ Việt Nam và Liên Xô thì Liên Xô sẽ giúp ta toàn bộ công nghệ vàtrang thiết bị hiện đại, thiết kế kỹ thuật để xây dựng nhà máy với hai dâychuyền sản xuất xi măng có công suất 1,2 triệu tấn/năm Không những thế,Liên Xô còn giúp đỡ trực tiếp và toàn diện từ khâu thiết kế đến trang thiết bị

kỹ thuật máy móc tiên tiến Đồng thời Liên Xô đa sang Việt Nam một tập thểchuyên gia có trình độ chuyên môn cao giúp ta lắp đặt, xây dựng, vận hành vàhiệu chỉnh nhà máy

Nh vậy, việc xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã hội tụ trên một vị thếthuận lợi về 4 phơng diện cơ bản là thị trờng tiêu thụ rộng lớn, nguồn nguyênvật liệu phong phú, giao thông thuận lợi và nguồn nhân lực sản xuất dồi dào,

sự giúp đỡ tận tình của các chuyên gia Liên Xô Đó là những điều kiện thuậnlợi cơ bản có tính chiến lợc của Nhà máy xi măng Bỉm Sơn

2.2.3 Tiến hành xây dựng nhà máy (1974 - 1977)

Sau khi hoàn thành công việc xây dựng cơ sở vật chất ban đầu cho nhàmáy, công trờng xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn bớc sang giai đoạn mới,giai đoạn tổ chức thi công lắp đặt tiến hành xây dựng nhà máy

Giai đoạn này bắt đầu từ tháng 2/1977 đến tháng 2/1982, nhằm thi côngxây dựng các hạng mục chủ yếu của Nhà máy xi măng Bỉm Sơn Nhiệm vụ

đặt ra của cán bộ, công nhân công trờng là khẩn trơng, nhanh chóng xây dựng

9 cụm công trình cơ bản của nhà máy trên phạm vi 50ha,[14;20] hoàn thành

và đa dây chuyền sản xuất số 1 vào hoạt động Cuộc xây dựng thi công cáccụm hạng mục chủ yếu nh:

- Cụm công trình mỏ và đờng vào mỏ bao gồm xây dựng một con đờngnhựa hiện đại có sức chịu tải cao Xây dựng khu mỏ đá đủ sức khai thác hàngnăm từ 1,5 đến 2 triệu tấn đá vôi sạch ít tạp chất [13;52]

- Cụm nguyên liệu gồm nơi nghiền và phân loại nguyên liệu Lắp đặt hai hệthống máy nghiền lu có kích thớc 4x13,5m công suất 160 tấn/giờ.[13;53] Hai

hệ thống máy nghiền sấy than làm việc theo chu trình khép kín, với công suất26,5 tấn/giờ, cùng hệ thống vận chuyển đá phiến sét, đất bùn, xỉ pi-rit

- Cụm thành phần bao gồm hệ thống xi lô chứa xi măng rời, hệ thống đóngbao xi măng và xuất xi măng rời

- Cụm năng lợng gồm hai trạm biến thế cỡ lớn 110/63kw, mỗi máy có côngsuất 40.000KVA Ngoài ra có các trạm phân phối, hệ thống cáp ngầm Điệndùng cho Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc lấy từ đờng dây tải điện quốc gia110KV từ Ninh Bình đi Thanh Hoá

Bên cạnh đó còn có các cụm công trình vận chuyển, cụm công trình phụtrợ

Đầu năm 1977, theo kế hoạch đã định, Liên Xô cử các chuyên gia đếncông trờng trực tiếp giúp đỡ thi công và xây dựng nhà máy Lúc đầu đoànchuyên gia Liên Xô có hơn 100 ngời, sau đó có 263 ngời do đồng chí Tahulàm trởng đoàn Đoàn chuyên gia Liên Xô bao gồm những ngời có ngànhnghề khác nhau trong lĩnh vực xây dựng, đây là những chuyên gia lành nghề,

có trình độ kỹ thuật cao

Tháng 2/1977, toàn công trờng xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn bớcvào thời kỳ làm việc sôi nổi, mục tiêu thi đua của các đơn vị trên công trờng là

hoàn thành việc xây dựng nền móng của các hạng mục công trình, lập thànhtích chào mừng 60 năm Cách mạng Tháng Mời Nga vĩ đại.

Cũng trong thời gian này, giữa năm 1977, quá trình xây dựng Nhà máy ximăng Bỉm Sơn cũng gặp một số khó khăn nh: Trong khi công trờng thi công

đào móng lò nung số 1 và bể bùn thì gặp phải hang động Cacxtơ, một hiện ợng địa chất phức tạp Đây là những khó khăn bớc đầu của ta trong quá trình

t-xây dựng, khi kinh phí thì ít, kinh nghiệm xử lý cha có Song với khẩu hiệu "

Bắt hang động phải cúi đầu cho nhà máy mọc lên", [13;54]vợt qua nắng lửa

gay gắt, ma bão luôn xảy ra, các cán bộ, công nhân, kỹ s của các đoàn địachất 306, xí nghiệp khảo sát xây dựng số 2, xí nghiệp khai thác nớc đã khắcphục đợc sự cố đó Với sự hợp tác chặt chẽ giữa hai nhà nớc Liên Xô và ViệtNam, đầu năm 1978 một đoàn chuyên gia Liên Xô do giáo s, viện sỹ ViệnHàn Lâm khoa học Liên Xô A.Bramốp dẫn đầu sang Việt Nam Bằng phơngpháp "Đào móng đến đá gỗi và sử lý bằng bê tông đòn", hiện tợng Cáctơ ngầm

đã đợc xử lý

Sang năm 1979, hơn 13.000 cán bộ, công nhân, bộ đội và tập thể chuyêngia Liên Xô trên công trờng tập trung thi công phần ngầm và xây lắp xen kẽphần nổi của dây chuyền công nghệ số 1.[13;58] các đơn vị xây dựng và lắpmáy hoàn thành lắp ráp lò nung số 1 và phần xây cụm công trình cáp điện.Bớc sang năm 1980, tuy gặp nhiều khó khăn về vật t thiết bị, lại bị các cơnbão số 3, 4 gây nhiều thiệt hại, nhng công trờng vẫn hoàn thành nhiều hạngmục công trình, cơ bản hoàn thành 90 % khối lợng công việc xây dựng củadây chuyền số 1

Năm 1981, thời gian cuối của việc lắp ráp hoàn chỉnh dây chuyền sản xuất

số 1, các đơn vị xây dựng trên công trờng, cùng với tập thể chuyên gia LiênXô ký giao ớc thi đua thành lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng Cộng sảnLiên - Xô lần thứ XXVI và Đại hội Đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ

V Với khẩu hiệu " Tất cả cho dây chuyền số 1 vào sản xuất" tạo nên mộtkhông khí làm việc sôi nổi trên toàn công trờng Đến cuối năm 1981, các côngviệc đợc thi công nối tiếp nhau hoàn thành Cuối tháng 10, dây chuyền số 1 đã

đợc thi công lắp ráp hoàn chỉnh với khối lợng 10.830 tấn

Ngày 22/12/1981, kỷ niệm 37 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân ViệtNam, lò nung số 1 chính thức đi vào hoạt động sản xuất Mẻ Clanhke đầu tiêncủa Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã ra lò vào hồi 10 giờ sáng

Tiếp đó, ngày 28/12/81, những bao xi măng Bỉm Sơn đầu tiên mác P400,nhãn hiệu "Con voi" của nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã chính thức xuất xởng.[13;62]

Việc dây chuyền số 1 của Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đi vào hoạt động vàcho những tấn xi măng đầu tiên tạo điều thuận lợi cơ bản cho việc xây dựngdây chuyền số 2 và tiếp tục hiệu chỉnh máy móc sau này Từ tháng 2/1982,toàn công trờng tập trung thi công xây lắp dây chuyền sản xuất số 2 Cùng vớinhững kinh nghiệm đã có trong quá trình xây lắp dây chuyền số 1,việc xâylắp, hiệu chỉnh dây chuyền số 2 có những điều kiện thuận lợi, tốc độ hoànchỉnh các công đoạn của dây chuyền càng nhanh chóng hơn

Ngày 6/11/1983, kỷ niệm lần thứ 66 Cách mạng Tháng Mời Nga vĩ đại,dây chuyền sản xuất số 2 chính thức đi vào hoạt động Có thể nói đây là thànhtích tuyệt vời của hàng vạn cán bộ, công nhân, kỹ s và các chuyên gia LiênXô Đó là những thành quả to lớn của họ sau những năm tháng lao động quênmình trên công trờng xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn, để đáp ứng nhucầu xi măng quan trọng cho việc xây dựng kinh tế, củng cố quốc phòng.Những thành tích đó ngày càng tô đậm thêm tình hữu nghị và sự hợp tác giữaViệt Nam - Liên Xô

2.3 Hoàn thành xây dựng nhà máy và đi vào sản xuất, phát triển (1982 - 2000).

2.3.1 Hoàn thành xây dựng nhà máy:

Sau 5 năm, kể từ ngày khởi công xây dựng (năm 1976), với công sức củahàng ngàn công nhân Việt Nam sát cánh cùng hàng trăm chuyên gia Liên Xô,ngày 22/12/1981, lò nung số 1 đi vào sản xuất, vào 10 giờ sáng cùng ngày, mẻClanhke đầu tiên đã ra lò trớc sự cảm động và vui mừng của hàng nghìn cán

bộ, công nhân viên Việt Nam và Liên Xô

Ngày 28/12/1981, những bao xi măng P400 mang nhãn hiệu "Con voi" củaNhà máy xi măng Bỉm Sơn đã ra xởng Sự kiện này đánh dấu quá trình hoànthành xây dựng của nhà máy Những bao xi măng Bỉm Sơn đã toả đi khắp mọimiền của đất nớc góp phần xây dựng những công trình mới của Tổ Quốc vànhân dân

Trên cơ sở những thành quả của dây chuyền số 1, tháng 2/1982, cán bộ,công nhân toàn công trờng tập trung thi công xây lắp dây chuyền sản xuất số

2 Đến đầu tháng 11/1983, dây chuyền sản xuất số 2 đã hoàn thành và chínhthức đi vào sản xuất.

Song song với việc hai dây chuyền đi vào sản xuất, từ năm 1983 đến năm

1985, các đơn vị trên công trờng tiếp tục xây lắp các phần còn lại hoàn chỉnhnhà máy Đến hết tháng 1 năm 1985, nhà máy chính thức đợc xây dựng hoànchỉnh

Ngày 3/2/1985, Đảng, Nhà nớc đã tiến hành tổ chức trọng thể lễ khánhthành nhà máy Đồng chí Đỗ Mời, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí th Ban chấp hànhTrung ơng Đảng, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trởng và đồng chí V.N Sapơrin,

đại sứ Liên Xô tại Việt Nam đã cắt băng khánh thành nhà máy trớc sự chứngkiến của hàng vạn cán bộ, công nhân, bộ đội, những ngời lao động Việt Nam

và cán bộ, chuyên gia Liên Xô cùng toàn thể phóng viên báo chí, tuyên truyềntrong và ngoài nớc

2.3.2 Bớc đầu nhà máy đi vào tổ chức sản xuất:

Xây dựng Nhà máy xi măng Bỉm Sơn, Đảng, Nhà nớc và nhân dân ViệtNam nhận đợc sự hợp tác, giúp đỡ của Đảng, Nhà nớc và nhân dân Liên Xôvới một dây chuyền công nghệ sản xuất xi măng đầu tiên và hiện đại nhất ở n-

ớc ta vào thời điểm đó Quy trình sản xuất hoàn toàn bằng cơ giới hoá và mộtphần tự động hoá, cùng với trang thiết bị máy móc hiện đại Ngay sau khi cóquyết định thành lập nhà máy, bộ máy quản lý nhanh chóng hình thành, BanGiám đốc đầu tiên gồm giám đốc, phó giám đốc giúp việc cho ban giám đốcgồm có 4 phòng

Trớc khi nhà máy đi vào sản xuất, một trong những công việc chuẩn bịhàng đầu đợc đặt ra đó là đào tạo đội ngũ công nhân Vì vậy, song song vớiquá trình xây dựng nhà máy, một lớp công nhân đợc đào tạo gấp rút trongthời gian ngắn Vì vậy, ngay sau khi bớc vào sản xuất những bao xi măng đầutiên, nhà máy đã có một đội ngũ cán bộ công nhân viên đáp ứng yêu cầu sảnxuất và không ngừng tăng lên về số lợng và trình độ chuyên môn nghiệp vụ:Năm1980, nhà máy có 907 cán bộ, công nhân viên, bao gồm 1 Phó tiến sỹ, 58ngời có trình độ đại học, 68 ngời có trình độ trung học và 757 ngời là côngnhân kỹ thuật[13;78] Năm 1982 có 1.583 công nhân Năm 1985 có 2.771 ng-

ời, trong đó nữ công nhân viên có 547 ngời Hiện nay,số công nhân đã lên đến3.000 ngời.[14;54] Đội ngũ công nhân nhà máy về cơ bản là lực lợng thanhniên ham hiểu biết, dễ tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật Số công

nhân này chủ yếu là con em Bỉm Sơn và các địa phơng của tỉnh Thanh Hoá,Ninh Bình.

Ngay sau khi thành lập và bớc đầu sản xuất, do gặp nhiều khó khăn do cơchế quản lý hành chính tập trung quan liêu bao cấp cộng với những khó khăn

về điện, than, công nhân viên đã làm cho nhà máy lâm vào tình trạng tiêuthụ sản phẩm xi măng không kịp thời Nhng đợc sự quan tâm chỉ đạo của

Đảng và Nhà nớc, nhà máy đã vợt qua đợc những thử thách, khó khăn để hoànthành kế hoạch sản xuất Bởi vậy, trải qua từng giai đoạn và công đoạn sảnxuất, một số thiết bị chính của nhà máy đã hoạt động vợt công suất thiết kếnh: lò nung đã đạt 76 tấn/giờ; máy nghiền xi măng đạt 80 tấn/giờ So với năm

1982, năm 1983 công suất bình quân một số thiết bị chính tăng từ 5% đến20% nh máy nghiền nguyên liệu đạt 100 tấn /giờ/ 1982 đã tăng lên 120tấn/giờ/1983( tăng 20 tấn), riêng tháng 11 năm 1983 đạt 143 tấn/giờ Lò nungnăm 1982 đạt 58 tấn/giờ - tăng 12% Sau 10 tháng vận hành, nhà máy đã đa lònung số 1 đạt gần với công suất thiết kế Năm 1982, sản xuất và tiêu thụ131.438 tấn xi măng rời và bao, đến năm 1983 đã đạt 292.485 tấn xi măng( tăng 93% so với năm 1982).[13;97]

Qua hai năm sản xuất, đến năm 1984, bộ máy cán bộ, quản lý đã từng bớc

đi vào nề nếp Đội ngũ công nhân trởng thành cả về số lợng và chất lợng.Công suất máy móc, thiết bị sản xuất và năng suất lao động đợc nâng lên Đây

là năm mà nhà máy đã hoàn thành vợt mức kế hoạch Kết quả sản xuất và tiêuthụ 459.022 tấn xi măng đảm bảo chất lợng và trọng lợng đạt 101,1% kếhoạch, tăng 55% kế hoach so với năm 1983.[13;97]

Năm 1985, nhà máy sản xuất và tiêu thụ đợc 426.828 tấn xi măng bao vàrời, đạt 103,7% kế hoạch Đặc biệt năm 1985, nhà máy đã khánh thành toàn

bộ dây chuyền và sản xuất đợc tấn xi măng thứ 1 triệu

Nhìn lại thành quả 4 năm, với một chặng đờng không dài, nhà máy đã vợtqua nhiều thử thách, trong cơ chế hành chính quan liêu bao cấp, sản xuất đợc1.329.773 tấn xi măng rời và bao đạt tiêu chuẩn chất lợng cao Đây là thànhquả lao động của hàng vạn lao động, hàng vạn cán bộ, công nhân, bộ đội ViệtNam và các chuyên gia Liên Xô trong nhiều năm xây dựng và bớc đầu thựchiện sản xuất Kết quả đó dã đánh dấu sự trởng thành trong giai đoạn đầu tiêncủa Nhà máy xi măng Bỉm Sơn Nó thể hiện sự lớn mạnh của giai cấp côngnhân Việt Nam trong tiến trình phát triển, xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong

thời bình Đồng thời, nó cũng thể hiện tình cảm đoàn kết, hữu nghị, gắn bógiữa nhân dân Liên Xô và nhân dân Việt Nam.

2.3.3 Nhà máy xi măng Bỉm Sơn trong thời kỳ đổi mới(1986 - 2003)

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá, cùng với quá trình đổimới của Đảng và Nhà nớc, từ năm 1986 đến năm 1990, Nhà máy xi măng BỉmSơn chuyển dần từ cơ chế quản lý bao cấp sang cơ chế quản lý hạch toán kinh

tế xã hội chủ nghĩa Dới ánh sáng nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VI mà tinhthần cơ bản là đổi mới t duy, nhất là t duy kinh tế, xi măng Bỉm Sơn đã có bớcphát triển mới Đợc sự giúp đỡ của chuyên gia Liên Xô, cán bộ công nhânviên chức đã hoàn toàn làm chủ đợc thiết bị và khai thác năng lực thiết bị ngàycàng có hiệu quả cao Sản lợng năm sau cao hơn năm trớc, năm 1990 đã sảnxuất đợc hơn 1 triệu tấn xi măng cho đất nớc

Từ năm 1988 đến năm 1992, Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đã sản xuất đợc4,7 triệu tấn xi măng tăng gấp 2 lần so với 5 năm trớc Lợi nhuận hàng nămtăng cao, thu nhập hàng tháng của cán bộ công nhân viên chức ngày càng đợcnâng cao, đời sống ngày càng ổn định

Ngày 1/9/1993, Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc đổi tên thành Công ty ximăng Bỉm Sơn trên cơ sở Nhà máy xi măng Bỉm Sơn và Công ty kinh doanh ximăng Bỉm Sơn với số lợng công nhân viên 3.000 ngời Trong đó số công nhân

có trình độ đại học là 237 ngời, 262 công nhân có trình độ trung cấp, cao

đẳng, gần 2.000 công nhân kỹ thuật, trong đó nữ là 762 ngời.Từ năm 1993 trở

đi, Công ty thực hiện mô hình gắn liền giữa sản xuất với tiêu thụ Thời kỳ nàychuyên gia Liên Xô rút hết về nớc do biến động chính trị ở Liên Xô và Đông

Âu Nhà máy vừa không có chuyên gia giúp đỡ kỹ thuật, vừa mất nguồn cungcấp vật t, thiết bị phụ tùng cho sản xuất Vào thời điểm vô cùng khó khăn này,bản chất tốt đẹp của giai cấp công nhân Việt Nam đã đợc phát huy hơn baogiờ hết, tự lực, tự cờng, lao động sáng tạo, vợt qua mọi khó khăn, thử thách,làm chủ nhà máy và khai thác có hiệu quả năng lực của thiết bị Vì vậy, năm

1993 đã sản xuất đợc 1.216 triệu tấn xi măng vợt công suất thiết kế Từ năm

1994 trở đi, nhà máy thực sự bớc vào thời kỳ cạnh tranh đầy khó khăn, dothiết bị sản xuất đã cũ và lạc hậu so với các nhà máy mới trong nớc và thếgiới, giá thành sản phẩm cao, kém sức mạnh cạnh tranh Trớc thực tế này, lãnh

đạo Công ty định hớng, nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh

sản phẩm xi măng Bỉm Sơn nhng không để ngời lao động mất việc làm đảmbảo đời sống cho ngời lao động.

Từ định hớng ấy và thực hiện chủ trơng cổ phần hoá các doanh nghiệp của

Đảng và Chính phủ, Công ty đã tiến hành cổ phần hoá phân xởng sản xuất vỏbao thành công ty cổ phần bao bì Bỉm Sơn công suất 20 triệu vỏ bao/năm.Công ty cổ phần bao bì Bỉm Sơn đã thu hút gần 300 lao động sản xuất kinhdoanh phát triển tốt

Năm 2003, Công ty cổ phần bao bì Bỉm Sơn đã xây dựng thêm một dâychuyền sản xuất mới nâng công suất nhà máy lên 40 triêụ vỏ bao/năm, bằngvốn tự có của công ty.[7;3]

Vừa ổn định vừa tiến hành cải tiến quản lý, tổ chức lại sản xuất, nâng caonăng lực sản xuất kinh doanh bằng đầu t chiều sâu, hiện đại hoá dây chuyềncông nghệ trong tiến trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc, Công ty đãhoạch định chơng trình hiện đại hoá nâng cao công suất nhà máy với giai

đoạn: Cải tạo hiện đại hoá nâng công suất lò nung số 2 lên 1,2 triệu tấn ximăng/năm, sản xuất bằng phơng pháp khô hiện đại và xây dựng dây chuyềnmới 2 triệu tấn xi măng/năm ngay trong nhà máy để giảm suất đầu t xây dựng.Ngày 17/2/2003, ngọn lử lò nung Clanhkes bằng phơng pháp khô đã rựccháy cho những tấn sản phẩm đầu tiên đạt chất lợng rất cao Đây là dự án cảitạo hiện đại hoá có suất đầu t thấp, chất lợng cao, tiết kiệm và đảm bảo antoàn Năm 2003, năm đầu sản xuất theo chế độ chạy bảo hành cơ điện nhng đãsản xuất vợt công suất thiết kế góp phần đạt sản lợng hơn 2 triệu tấn xi măngbằng 120% kế hoạch năm

Đợc sự đồng ý của Chính phủ cho phép tiếp tục lộ trình hiện đại hoá nhàmáy, ngày 9/3/2004, Công ty xi măng Bỉm Sơn thực hiện dự án xây dựngchuyển mới hiện đại công suất 2 triệu tấn/năm

Ngày 3/6/2004, Tổng công ty xi măng Việt Nam đã ký quyết định đầu t dự

án xây dựng dây chuyền mới xi măng Bỉm Sơn 2 triệu tấn/năm

Những thành tựu trong sản xuất và kinh doanh của nhà máy từ 1982- 2003

đợc thể hiện rõ nét trong bảng thống kê (phụ lục 1)

Với những thành tích xuất sắc đạt đợc trong suốt thời kỳ đổi mới, tập thểcán bộ công nhân viên chức, Công ty xi măng Bỉm Sơn đã đợc Nhà nớc traotặng danh hiệu cao quý"Anh hùng lao động"

Kể từ ngày thành lập đến năm 2003, Công ty xi măng Bỉm Sơn đã sản xuất

và tiêu thụ đạt 11.463tỷ VNĐ lợi nhuận đạt 830 tỷ đồng VN, nộp ngân sách1.721 tỷ VNĐ[7;2] Xi măng Bỉm Sơn mang nhãn hiệu "Con voi" đã xây dựngnhiều công trình trọng điểm quốc gia nh thuỷ điện Hoà Bình, cầu ThăngLong, cầu Bến Thuỷ, đờng dây tải điện 500KV và nhiều cơ sở hạ tầng quantrọng khác của đất nớc, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Vừa phát triển sản xuất, Công ty vừa chăm lo đời sống cho cán bộ côngnhân viên chức thu nhập bình quân hàng tháng mỗi ngời hơn 2 triệu VNĐ,

đảm bảo chế độ khác cho ngời lao động, quan tâm đến các hoạt động xã hội,

từ thiện Công ty đã nhận phụng dỡng suốt đời 136 mẹ Việt Nam Anh hùng vàgia đình thơng binh liệt sỹ khó khăn; đóng góp vào quỹ đền ơn đáp nghĩa; quỹxoá đói giảm nghèo; các quỹ từ thiện khác mỗi năm hơn 1 tỷ VNĐ; ủng hộ

địa phơng xây dựng nhiều cơ sở hạ tầng nh trờng học, bệnh viện, đờng giaothông, hệ thống thuỷ lợi và xây dựng nhà ở cho ngời nghèo Riêng năm 2004,Công ty đã đóng góp 1,5 tỷ VNĐ để xây dựng 300 ngôi nhà cho ngời nghèotỉnh Thanh Hoá.[3;3]

Kết quả sản xuất, kinh doanh của Công ty xi măng Bỉm Sơn đã góp phần tolớn cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện mục tiêu vì: Dân giàu, nớc mạnh, xãhội công bằng dân chủ, văn minh

Đến nay, sau hơn 20 năm sản xuất, xi măng nhãn hiệu "Con voi" khôngnhững đã đợc phổ biến và a chuộng trên thị trờng trong nớc, mà đang có mặt ởthị trờng nhiều nớc, góp phần vào việc thực hiện một trong 3 Chơng trìnhKinh tế lớn mà nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Đảng đã vạch ra

Từ khi ra đời đến nay Nhà máy xi măng Bỉm Sơn mà nay là Công ty ximăng Bỉm Sơn đã đợc cấp các chứng chỉ về chất lợng nh:

- Đợc cấp chứng nhận hệ thống quản lý chất lợng theo tiêu chuẩn ISO 9000

- 2000

- Từ năm 1988 đơc cấp dấu chất lợng nhà nớc

- Từ năm 1994 đợc cấp chứng nhận sản phẩm hợp chuẩn

- Đợc tặng giải thởng Vàng Chất lợng Việt Nam năm 2000

- Đợc tặng giải thởng Quả Cầu Vàng năm 2003

- Đợc cấp chứng nhận: Hàng Việt Nam chất lợng cao từ năm 1997 đến nay

- Đợc tặng giải thởng Quốc Gia: Cúp vàng vì sự nghiệp Xanh Việt Nam

Đặc biệt, năm 2002, Công ty xi măng Bỉm Sơn đã đợc phong tặng:"Anhhùng Lao động".

Hệ thống kinh doanh có trọng tâm giao dịch tiêu thụ đặt tại trụ sở công ty

Văn phòng đại diện tại Lào

Hiện nay, Công ty xi măng Bỉm Sơn đã hoàn thành cải tạo hiện đại hoánâng công suất nhà máy lên 1,8 triệu tấn/năm

Từ năm 1980 đến năm 2004, chặng đờng phấn đấu xây dựng và trởngthành, là niềm tự hào to lớn của cán bộ, công nhân Nhà máy xi măng BỉmSơn Hơn 20 năm, tuổi đời không dài, nhng trong hơn 20 năm đó cán bộ, côngnhân viên chức nhà máy đã phải trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, có lúcsôi sục khí thế đi lên, nhng cũng có những thời điểm đầy cam go, thử thách.Thực tiễn của quá trình hoạt động của Nhà máy xi măng Bỉm Sơn hơn 20 nămqua đã viết nên những trang sử vẻ vang về truyền thống lao động, sáng tạo vớibiết bao thành tích to lớn của nhà máytrong những năm tháng đầy khó khănnhng cũng rất hào hùng của đất nớc.Đó chính là truyền thống cần cù, sáng tạotrong lao động, kiên trì học tập để nắm bắt và làm chủ khoa học kỹ thuật,nhằm đa năng suất, chất lợng và hiệu quả của nhà máy ngày một lên cao đápứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng đất nớc

Qua truyền thống hơn 20 năm xây dựng và trởng thành của Nhà máy ximăng Bỉm Sơn, nhà máy lớn nhất hiện nay của ngành xi măng Việt Nam, càngthấy rõ sự lớn mạnh của giai cấp công nhân Việt Nam và nền công nghiệpViệt Nam

Sau khi có cơ chế sản xuất mới, Công ty thực sự đợc định hình vững chắc,

sẽ đóng góp lớn về cơ sở vật chất cho sự nghiệp xây dựng công nghiệp hoá vàbảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam XHCN

Nhà máy xi măng Bỉm Sơn còn là hiện thân của tình hữu nghị Việt - Xôthắm thiết, tinh thần quốc tế trong sáng của đội ngũ chuyên gia Liên Xô đợcthể hiện trong lao động gian khổ và sáng tạo đã khắc sâu trong lòng nhân dânViệt Nam với niềm quý trọng và biết ơn sâu sắc Với những thành tựu đạt

đựơc trong hơn 20 năm qua đã chứng minh và khẳng định đờng lối lãnh đạo

đúng đắn của Đảng, Nhà nớc ta, đặc biệt là khẳng định vai trò lãnh đạo của

Đảng uỷ - Ban Giám đốc Công ty, khẳng định sự đoàn kết nhất trí của giai cấpcông nhân nhà máy; Đồng thời thể hiện sức mạnh, sự trởng thành vững vàngcủa Công ty trong cơ chế thị trờng Hơn nữa, những thành tựu, những kết quả

về kinh tế - xã hội mà Công ty đạt đợc đã và đang là tiền đề cho sự hội nhậpkinh tế Việt Nam trong khu vực ASEAN - Đông Nam á và trên thế giới.Với truyền thống tốt đẹp trong 20 năm qua, chắc chắn bớc vào thế kỷ mới,thế kỷ XXI, Công ty xi măng Bỉm Sơn sẽ vững vàng hơn để giành nhữngthắng lợi mới trong sản xuất kinh doanh, trong sự hội nhập với nền kinh tế khuvực và kinh tế toàn cầu

Ngày nay, trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá, công cuộc xâydựng đất nớc đợc đẩy mạnh trên khắp mọi miền, từ thành thị đến nông thôn,nên mỗi sản phẩm của nhà máy còn là một biểu hiện cụ thể, rõ nét tô đẹp cho

bộ mặt quê hơng đất nớc, thắt chặt thêm mối tình đoàn kết công nông vữngchắc Vùng đồi núi hoang vu, heo hút của Bỉm Sơn xa đợc đổi khác và đangtừng giờ từng ngày vơn lên sánh vai cùng các thị xã có bề dày truyền thốngcủa cả nớc, là sự gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nhà máy

xi măng

Từ khi đất nớc thực hiện công cuộc đổi mới cho đến nay, Công ty xi măngBỉm Sơn đã có những bớc đi vững mạnh và ngày càng khẳng định vai trò, vịthế của mình với t thế là một doanh nghiệp nhà nớc Chính sự phát triển đó đã

có tác dụng to lớn đối với công cuộc đổi mới của đất nớc, nó chứng minh ờng lối đổi mới của Đảng ta đã vạch ra tại Đại Hội VI (tháng 12/1986) là

đ-đúng đắn, sáng suốt, đờng lối đó đã đi vào thực tiễn đất nớc Chính đờng lối

đổi mới đó, sự thành công của công ty nó có tác dụng quan trọng đối với sự ra

đời và phát triển của thị xã Bỉm Sơn, góp phần giải quyết số lao động d thừatrong nông nghiệp, thúc đẩy tăng cờng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn,cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, đồng thời

đóng góp cho sự Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá ở nông thôn

Dựng nớc và giữ nớc là sự nghiệp bao trùm xuyên suốt lịch sử dân tộc.Cùng với cuộc cách mạng dân tộc - dân chủ ở Việt Nam, Đảng, Nhà nớc ta

đã đồng thời tiến hành cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, nhằm đa dân tộc

ta, đất nớc ta thoát khỏi tình trạng đói nghèo, lạc hậu Tiến hành xây dựngNhà máy xi măng Bỉm Sơn, Đảng - nhà nớc đã chủ trơng từng bớc xây dựngmột nền công nghiệp và thực hiện công nghiệp hoá ở Việt Nam, nhằm đápứng vật liệu xây dựng, kiến thiết đất nớc

Nhà máy xi măng Bỉm Sơn đợc xây dựng và đi vào sản xuất trong bối cảnh

đất nớc vừa thoát khỏi chiến tranh, lại nằm trong thời kỳ bao cấp, nhất là từnăm 1982 đến năm 1990 khi mà nền kinh tế đất nớc đang trải qua nhiều khókhăn thử thách với một cơ chế tập trung hoá sản xuất, quan liêu bao cấp, với

sự khủng hoảng kinh tế nh mức lơng, đời sống xã hội gặp nhiều khó khăn,trong bối cảnh của lịch sử xã hội giai đoạn đó, nhà máy xi măng Bỉm Sơn vớimột đội ngũ cán bộ công nhân trẻ trung đầy nhiệt huyết; với sự lãnh đạo của

Đảng, chính phủ cùng sự quan tâm của các cấp, các nghành và sự giúp đỡ hợptác nhiệt tình của Đảng - nhân dân Liên Xô, nhà máy đã vợt qua muôn ngànkhó khăn, hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch sản xuất xi măng, cung cấp cho đất n-

ớc một khối lợng vật liêu xây dựng khổng lồ góp phần tái kiến thiết đất nớc,

đẩy nhanh tiến độ xây dựng các hạng mục công trình trọng điểm nh: Thuỷ

điện Sông Đà, cầu Thăng Long, Bảo tàng Hồ Chí Minh cùng nhiều công trìnhkhác của đất nớc, Có thể thấy trong giai đoạn lịch sử này, nhà máy xi măngBim Sơn thực sự là một khu công nghiệp vật liệu đầu tiên trong ngành xâydựng ở Việt Nam và nhà máy đã hoàn thành xứ mệnh lịch sử của mình ở thời

kỳ chế độ bao cấp

Bớc sang thời kỳ mới, thời kỳ chuyển đổi từ cơ chế quan liêu bao cấp sanghạch toán kinh doanh từ năm 1991 đến năm 2000 nhà máy, công ty xi măngBỉm Sơn lại một lần nữa đi tiên phong trong cuộc thử nghiệm hạch toán sảnxuất kinh doanh Những năm 1991 - 1992, khi hệ thống xã hội chủ nghĩa ở

Đông Âu tan rã, các chuyên gia Liên Xô rút về nớc, nhà máy gặp muôn vànkhó khăn về trang thiết bị, chuyên gia kỹ thuật, đang là giai đoạn đầy thửthách gay go của nhà máy - công ty xi măng Bỉm Sơn đã từng bớc tháo gỡ khókhăn, vợt qua những thử thách trong sản xuất, đa công ty tiến vào thời kỳ côngnghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc

Hơn 20 năm, nhà máy - công ty xi măng Bỉm Sơn với những thành tựu đạt

đợc, đã đợc Đảng , Nhà nớc tặng thởng:

- Huân chơng lao động hạng 3 năm 1983

- Cờ thởng luân lu của Hội đồng Bộ trởng năm 1984

- Huân chơng lao động hạng 3 cho Công đoàn năm1985

- Bộ Nội vụ tặng cờ về phong trào bảo vệ Tổ Quốc 4 năm liền

- Trung ơng Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh tặng cờ mang chândung Bác Hồ cho Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của nhà máy 9năm liền từ 1991 đến 1999

- Trung ơng Hội Cựu chiến binh Việt Nam tặng cờ thi đua xuất sắc 5 nămliền cho Hội Cựu chiến binh xuất sắc của công ty, từ năm 1995 đến năm 1999

- Uỷ ban nhân dân tỉnh Thanh Hoá tặng bằng khen cho Hội Cựu chiến binhcủa công ty, năm 1999

- Bộ Xây dựng tặng cờ đơn vị xuất sắc năm 1999

- Đạt giải vàng chất lợng Việt Nam năm 2000

- Đợc phong tặng danh hiệu "Đơn vị anh hùng lao động" trong thời kỳ đổimới

Đợc tặng giải thởng Quốc Gia "Cúp vàng vì sự nghiệp xanh Việt Nam 2003"

-Những phần thởng cao quý của Đảng và Nhà nớc, của các ban ngành, Bộ

và địa phơng dành cho cán bộ, công nhân nhà máy - công ty xi măng BỉmSơn, trong hơn 20 năm qua đã khẳng định sự trởng thành, những thành tựu đã

đạt đợc trong quá trình lao động, xây dựng, sản xuất của giai cấp công nhân ởcông ty Đó là niềm phần khởi tự hào, là sức mạnh của tập thể cán bộ, côngnhân công ty, đồng thời là động lực thúc đẩy Công ty xi măng Bỉm Sơn vữngbớc ở tuổi hai mơi