Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với toán cho trẻ mầm non

Hoạt động vui chơi là môt trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần

BM 03-TMSKKN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG

LÀM QUEN VỚI TOÁN CHO TRẺ MẦM NON

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Bác Hồ đã từng nói: “Non sông Việt Nam có được vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các cường Quốc Năm Châu hay không, chính là nhờ vào việc học tập của các cháu” câu nói ấy của Bác Hồ đã khẳng định rằng: Trẻ

em chính là những người chủ tương lai của đất nước, đất nước có giàu mạnh, phồn vinh hay không là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy ngay từ lứa tuổi Mầm Non trẻ cần được chăm sóc và giáo dục thật tốt, đó chính là trách nhiệm của gia đình của

xã hội và của ngành giáo dục

Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non Hoạt động vui chơi là môt trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn “ Làm quen với toán” Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng học tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Đối với môn học này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ Xuất phát

từ nhận thức của trẻ từ trực quan sinh động, đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực tiễn Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh Từ đó hình thành hệ thống hoá kiến thức một cách chính xác, khoa học

Bản thân tôi được phân công dạy lớp Lá là lứa tuổi cuối cùng của tuổi Mầm Non, việc chuẩn bị cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về toán học là rất cần thiết, giúp trẻ có được vốn kiến thức cơ bản về toán học làm nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo, cho việc học suốt đời Giáo dục trẻ phải tuân thủ theo nguyên tắc

từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, phải đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học: Nhà trẻ, Mầm, Chồi, rồi mới tới lớp Lá Nhưng trên thực tế lớp tôi đa số trẻ còn hạn chế kỹ năng đếm, kỹ năng tổng hợp, kỹ năng xếp tương ứng, kỹ năng so sánh các loại hình hình học, hạn chế khả năng xác định vị trí trong không gian Lại thêm phụ huynh không quan tâm đến con em mình, họ luôn giao phó việc dạy dỗ con em mình cho cô giáo và nhà trường Từ việc trẻ không có những kiến thức sơ đẳng nói trên, dẫn đến tình trạng trẻ chán tham gia hoạt động làm quen với toán

Từ thực tế trên, tôi cảm thấy rất lo lắng trong việc dạy trẻ làm quen một số biểu tượng toán sơ đẳng của lứa tuổi 5-6, khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với toán tôi cũng cảm thấy rất nặng nề Tôi luôn suy nghĩ bằng cách nào đó giúp

trẻ vừa ôn luyện được những kiến thức cũ, lại vừa giúp trẻ tiếp thu được những kiến thức mới, để giờ hoạt động làm quen với toán của trẻ không còn nặng nề nữa Chính vì thế mà tôi lựa chọn đề tài “một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với toán cho trẻ 5-6 tuổi” làm đề tài nghiên cứu của mình, nhằm giúp trẻ có một hành trang vững vàng về toán học khi bước vào học tiểu học, và cũng là để phát triển toàn diện cho trẻ

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao Do trẻ ở độ tuổi mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nên nhiệm vụ của giáo viên là phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học sơ đẳng, cung cấp những kỹ năng cơ bản nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế

Tiến sĩ Đỗ Thị Minh Liên trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội có viết “Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục mầm non là hình thành cơ sở ban đầu về nhân cách con người phát triển toàn diện Hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non là một nội dung quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các biểu tượng toán học cần hình thành cho trẻ,

mà còn phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động,

mà trọng tâm là “Tiết học toán” cho trẻ tuổi mầm non Hơn nữa nội dung, phương pháp hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non phải phù hợp với đặc điểm phát triển tâm, sinh lý của trẻ, điều kiện kinh tế xã hội mà trẻ là thành viên”

Với xã hội hiện nay, một xã hội phát triển với nền công nghiệp hóa, hiện đại hóa, có sự phát triển mạnh mẽ về khoa học, đòi hỏi phải có những con người hiện đại thích ứng được với những đổi thay của xã hội Làm quen với toán ở trường Mầm non nói chung và ở lớp Lá nói riêng có một vai trò to lớn, nó là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách, phát triển toàn diện cho trẻ

Muốn trẻ phát triển toàn diện, thành con người mới phù hợp với nền kinh tế

xã hội hiện đại, đòi hỏi giáo viên cũng phải đổi mới hoạt động giáo dục cho phù hợp với thời đại, vì vậy việc tìm ra những biện pháp, hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với Toán phù hợp với đặc điểm phát triển tâm, sinh lý của trẻ, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội là rất cần thiết Qua quá trình hoạt động làm quen với Toán, trẻ nắm được những kiến thức sơ đẳng về tập hợp, con số, phép đếm, kích thước và hình dạng của vật, trẻ biết định hướng trong không gian, thời gian… Tất

cả các nội dung đó đều có tác dụng phát triển toàn diện cho trẻ, trong đó có phát triển trí tuệ

Việc dạy cho trẻ nắm chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này đẽ dàng hơn mà còn giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức của các môn học khác một cách nhanh nhạy và chính xác hơn

Mà để dạy trẻ được những nội dung này và nắm bắt kiến thức được một cách có hệ thống và chính xác, đòi hỏi người giáo viên phải sự thay đổi mới trong phương pháp dạy trẻ theo hướng cực hoá hoạt động lấy trẻ làm trung tâm Trẻ tự mình khám phá nhận xét phán đoán về những vấn đề có liên quan đến môn học Chính vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ tôi mạnh dạn đưa ra biện pháp “lấy trẻ làm trung tâm”, dựa trên giải pháp đã có nhằm cải tiến nâng cao chất lượng làm quen với Toán cho trẻ Mầm non

Giải pháp này thể hiện sự quan tâm thiết thực đến trẻ em tôn trọng quyền của trẻ được sống và phát triển, quyền được học tập hình thành tiếp thu nền giáo dục tiến

bộ, được hưởng nền văn hoá của dân tộc mình Trên cơ sở tiếp thu và vận dụng những thành tựu niên ngành, thì giải pháp này còn góp phần làm sáng rõ đúng đắn các vấn đề lý luận và học tập vui chơi của trẻ với phương châm “ Học mà chơi, chơi mà học” trong trường Mầm non làm phong phú hơn về cách hiểu và cách nhìn trẻ em hiện nay trong giáo dục Mầm non

Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy là một giải pháp đã được thực hiện nhưng trước đây vì những điều kiện riêng nên việc áp dụng công nghệ thông tin vào Toán trong trường tôi chưa được thực hiện nhiều và chưa có điều kiện Ngày này, với xu thế công nghệ, đồ dùng trực quan hết sức quan trọng bên cạnh đó có thể thay đổi đồ dùng cho tiết học mới lạ hơn bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Trẻ sẽ không còn nhàm chán mà qua đó trẻ còn được tự thực hiện và trải nghiệm những điều mới mẻ trên máy tính, hay máy chiếu

Nhưng trên thực tế cho thấy trẻ chưa tích cực tham gia vào các hoạt động làm quen với Toán, trẻ còn lơ là, thậm chí còn sợ tham gia hoạt động làm quen với Toán, điều đó ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển của trẻ, trong đó có sự hạn chế

về phát triển tư duy cho trẻ Hoạt động của làm quen với Toán và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để xây dụng những trò chơi học tập nhằm phản ánh nội dung cơ bản của tiết học Toán góp một phần nhỏ vào đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả cho tiết học Toán, giờ học sôi nổi say mê không mệt mỏi.Vì vậy việc tìm ra các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với Toán cho trẻ là rất cần thiết, giúp khơi dậy ở trẻ sự sáng tạo, kích thích tư duy phát triển, giúp trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu về tập hợp, các con số, kích thước, hình dạng, không gian và thời gian… là cơ sở đầu tiên cho sự phát triển nhân cách toàn diện của trẻ sau này

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

Để nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ làm quen với Toán cho trẻ Mầm non tôi thực hiện những giải pháp như sau:

1 Giải pháp 1: Tự nghiên cứu học tập, nâng cao tay nghề về làm quen với Toán

Là một giáo viên trẻ, tôi luôn mong muốn cho học sinh của mình được phát triển theo chiều hướng tích cực nhất, tiếp thu bài học ở mức độ cao nhất Vì thế tôi luôn không ngừng học hỏi, nghiên cứu để tìm ra những phương pháp, biện pháp, hình thức giáo dục hay nhất, phù hợp nhất để đưa vào giảng dạy

Tôi luôn tìm hiểu, nghiên cứu trong các tài liệu, sách, báo, để học hỏi thêm những kiến thức chuyên ngành, những kiến thức Toán học ở từng độ tuổi, học hỏi những kinh nghiệm giảng dạy, tìm ra những phương pháp, biện pháp, hình thức mới để đưa vào áp dụng trong giảng dạy cho lớp tôi phụ trách

Tôi luôn lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp của Ban Giám Hiệu, của đồng nghiệp qua các buổi dự giờ, qua tiết kiến tập, thường xuyên đi dự giờ đồng nghiệp, học hỏi những cái hay nơi đồng nghiệp, để rút ra những kinh nghiệm giảng dạy cho bản thân

Ngoài ra tôi còn nghiên cứu trên các phương tiện thông tin đại chúng: trên tivi, trên internet, xem những chương trình có liên quan đến hoạt động làm quen với Toán: Chương trình ai nhanh hơn, ai thông minh hơn, đố vui, vui học toán… từ

đó rút ra kinh nghiệm cho bản thân về các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với toán Bản thân tôi cũng đã có bằng tin học, và từ đó tôi luôn nghiên cứu để thiết kế được giáo án điện tử tốt hơn

Nhờ siêng năng nghiên cứu, học hỏi, rèn luyện bản thân, mà tôi đã tìm ra được những phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức phù hợp cho trẻ lớp tôi, kết quả là trẻ không còn chán các hoạt động làm quen với Toán nữa, mà ngược lại trẻ rất hứng thú với hoạt động làm quen với Toán

2 Giải pháp 2: Chuẩn bị tốt các điều kiện giảng dạy

Để giờ hoạt động có chủ đích đạt hiệu quả cao, trước khi tiến hành tổ chức hoạt động có chủ đích cho trẻ tôi phải chuẩn bị một số việc:

2.1 Nghiên cứu soạn giảng:

Dựa vào đặc điểm lứa tuổi, tình hình thực tế của lớp, mà tôi lên kế hoạch giảng dạy cho phù hợp Với chương trình giáo dục mầm non mới cho phép giáo viên được tự ý lên kế hoạch cho lớp mình, tuy nhiên vì đây là hoạt động làm quen với Toán, nên giáo viên phải dựa vào nội dung chương trình giáo dục của lứa tuổi

mà bộ giáo dục đã đề ra, và cũng phải tuân thủ nguyên tắc “Từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp” mà lên kế hoạch cho phù hợp

Ví dụ: Phải dạy trẻ nhận biết phân biệt hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật,

rồi mới dạy trẻ nhận biết phân biệt khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật

Hoặc: Phải dạy trẻ đếm đến 10, nhận biết các nhóm có 10 đối tượng, nhận biết số 10, rồi mới dạy trẻ nhận biết mối quan hệ hơn kém trong phạm vi 10, tạo nhóm có số lượng 10, tách gộp trong phạm vi 10

Khi đã lựa chọn được đề tài, lên kế hoạch phù hợp, tôi đi vào soạn giảng bài dạy, trong quá trình soạn giảng tôi phải nghiên cứu kỹ yêu cầu, kiến thức, kỹ năng của nội dung bài dạy để tìm những phương pháp, hình thức tổ chức, những trò chơi phù hợp với nội dung bài dạy nhằm lôi cuốn sự chú ý của trẻ, tìm những hình thức

tổ chức cho trẻ dễ hiểu, dễ nhớ Sau khi soạn giảng xong tôi học thuộc giáo án để khi tổ chức tiết dạy cho trẻ, tôi không bị lúng túng Nhờ nghiên cứu soạn giảng tốt,

thuộc giáo án mà tôi tự tin hơn khi tổ chức tiết dạy cho trẻ, trẻ cũng hứng thú tham gia vào giờ học hơn, từ đó trẻ tiếp thu bài tốt hơn

2.2 Chuẩn bị đồ dùng phục vụ cho hoạt động làm quen với Toán:

Đồ dùng trực quan được đưa vào dạy trẻ lứa tuổi Mầm non mang lại hiệu quả giáo dục rất cao, vì tư duy của trẻ tuổi Mầm non là tư duy trực quan hình ảnh,

vì vậy việc chuẩn bị đồ dùng cho tiết dạy là rất quan trọng Tùy thuộc vào nội dung

và yêu cầu của bài dạy mà tôi chuẩn bị đồ dùng thật phù hợp, có thể là chuẩn bị tranh vẽ, mô hình, những hình rời, những con rối, sa bàn, những bài thơ, câu chuyện, bài hát… phù hợp với nội dung và yêu cầu của hoạt động

Ví dụ: Để chuẩn bị cho tiết dạy “Nhận biết phân biệt khối cầu, khối trụ” chủ

đề bản thân

Tôi đã chuẩn bị những đồ dùng đồ chơi có dạng hình tròn: đồng hồ, mặt nạ,

đồ dùng đồ chơi có dạng khối cầu như: quả bóng, viên bi…để ôn luyện cho trẻ cách nhận biết hình tròn, khối cầu Chuẩn bị một robot bạn trai: đầu, bàn tay, bàn chân có dạng khối cầu, cánh tay, chân, có dạng khối trụ, các bộ phận của robot được nối kết vào nhau bằng những sợi dây thun để robot có thể cử động được, nhằm gây hứng thú cho trẻ, giúp trẻ nhớ bài nhanh và khắc sâu kiến thức cho trẻ

Tôi còn chuẩn bị cho mỗi cháu có một khối cầu, một khối trụ để trẻ được thao tác trực tiếp với các khối hình, trẻ tự khám phá ra được các đặc điểm riêng biệt của khối, giúp trẻ nhận biết về khối một cách chính xác

Tôi đã chuẩn bị cho mỗi trẻ một cái bảng con, một hộp đất sét, một khăn ẩm cho trẻ lau tay, để trẻ dùng đất nặn, nặn các dạng khối cầu, khối trụ và tạo ra các đồ vật có dạng khối cầu, khối trụ theo sự sáng tạo của trẻ, giúp củng cố sự nhận biết của trẻ về khối cầu, khối trụ

Ngoài ra, tôi còn chuẩn bị thiết kế thật nhiều các hình ảnh phong phú, đa dạng, mới lạ, hấp dẫn bằng chương trình powerpoint để trình chiếu trên màn hình cho trẻ làm quen với Toán

Việc chuẩn bị tốt đồ dùng cho hoạt động làm quen với Toán sẽ giúp cô khỏi lúng túng khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với toán, thêm phần tự tin khi giảng dạy, trẻ có đồ dùng học tập đầy đủ sẽ hứng thú, tập trung học hơn, tiếp thu bài nhanh, nhớ bài lâu hơn, kết quả học tập đạt cao hơn

3 Giải pháp 3: Hướng dẫn trẻ làm quen với Toán trong giờ hoạt động có chủ đích

Đây là hoạt động chính trong ngày của trẻ, hoạt động này kéo dài trong khoảng thời gian 25-30 phút, có thể kéo dài đến 30 - 35 phút nếu trẻ còn hứng thú

Trước khi tiến hành tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với Toán, tôi phải nắm được nội dung, kiến thức, yêu cầu của hoạt động, bám sát giáo án, tổ chức cho trẻ làm quen với toán trong giờ hoạt động có chủ đích thật nhẹ nhàng, tuy là hoạt

động chính, nhưng không nên gò ép, áp đặt trẻ, mà tôi luôn là người hướng dẫn, gợi ý để trẻ được tự do hoạt động trong khuôn khổ, miễn sao đạt hiệu quả cao nhất

Tôi tích hợp các bài thơ, bài hát, câu chuyện, sử dụng đồ dùng trực quan phù hợp với nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ vào bài gây sự hứng thú cho trẻ

Ví dụ: Dạy trẻ “Nhận biết mối quan hệ hơn kém trong phạm vi 7, tạo nhóm

có số lượng là 7” chủ đề gia đình Tôi dùng bài hát “Sinh nhật mẹ” để dẫn vào bài, tôi giả làm Mẹ dẫn trẻ đến một bàn tiệc để trẻ cùng tham gia tiệc mừng sinh nhật

mẹ, trên bàn ăn tôi chuẩn bị: 1 bánh sinh nhật, 3 đĩa trái cây, 6 cái ly, 7 cái chén, 7 đôi đũa, 7 cái thìa, một bó hoa có 7 bông hoa Tôi yêu cầu trẻ tìm những đồ dùng

có 7 cái Tôi còn chuẩn bị cho mỗi trẻ có 7 cái chén, 7 cái muỗng, dưới sự hướng dẫn của tôi, trẻ biết so sánh, thêm bớt và tạo nhóm có 7 đối tượng dựa trên những

đồ dùng trực quan tôi đã chuẩn bị cho trẻ

Phần kết thúc hoạt động có chủ đích cũng rất nhẹ nhàng, từ từ, không nên quá đột ngột

Với những hình thức tổ chức tiết học như vậy, trẻ rất hứng thú tham gia vào các giờ học, trẻ tiếp thu kiến thức nhanh, khắc sâu kiến thức hơn Cháu Huỳnh Anh, Anh Vũ, Hùng Cường, Yến Nhi, Hồng Ngọc, Minh Trí, Trướng Mạnh, Ngọc Sáng, trước đây không hứng thú với hoạt động làm quen với Toán, thậm chí các cháu này rất sợ tham gia các hoạt động làm quen với Toán, cứ đến giờ hoạt động làm quen với Toán là các cháu mếu máo khóc, nhìn ra ngoài, không tập trung, cắn móng tay, có trẻ còn ngủ ngục luôn trong giờ hoạt động làm quen với Toán, như bạn Anh Vũ, nhưng nay các cháu đã không còn sợ hoặc chán tham gia hoạt động làm quen với Toán nữa, mà ngược lại các cháu rất thích thú tham gia hoạt động làm quen với Toán, các cháu tiếp thu bài tốt, hăng say phát biểu, những cháu chưa biết đếm, nay đã biết đếm không những đếm đến 5 mà các cháu còn biết đếm đến

10, 20 một cách thành thạo, các cháu đã biết tổng hợp kết quả sau mỗi lần đếm, đã biết tách, gộp và nói kết quả sau mỗi lần tách gộp, tất cả các cháu đã biết cách xếp tương ứng 1-1, đã nhận biết được các hình hình học (Hình tròn, hình tam giác, hình vuông, hình chữ nhật), các khối (Khối Trụ, khối Cấu, khối Chữ nhật, khối Tam giác, khối Vuông)

Hình thức khen gợi và động viên trẻ cũng mang lại hiệu quả giáo dục cao, tôi luôn khen ngợi trẻ đúng lúc, kịp thời để gây hứng thú học tập cho trẻ

Ví dụ: Khi trẻ trả lời được câu hỏi của tôi, hoặc trẻ thực hiện được nhiệm vụ

tôi giao, tôi cho lớp vỗ tay tuyên dương, khen ngợi, trẻ được cô và bạn khen nên rất phấn khởi, cố gắng học tốt hơn nữa để lại được cô khen, từ đó trẻ tích cực tham gia học tập hơn, tiếp thu bài tốt hơn

Hoặc với những nội dung khó mà đa số trẻ trong lớp không biết, tôi lôi cuốn

sự chú ý tập trung suy nghĩ của trẻ bằng cách treo giải thưởng “cháu nào thực hiện được nhiệm vụ cô giao hoặc trả lời được câu hỏi… cuối buổi học cô sẽ thưởng 2 cây cờ, thưởng kẹo…” trẻ rất thích được cắm 2 cây cờ, được thưởng kẹo nên đã cố gắng tập trung suy nghĩ, để tìm ra câu trả lời đúng

Cuối buổi học, tôi tuyên dương những trẻ ngoan, chú ý học, chăm phát biểu bằng cách cho trẻ cắm cờ hoặc thưởng kẹo, để gây hứng thú cho trẻ, để các giờ học sau trẻ tập trung hơn, tiếp thu bài tốt hơn, và cũng để cho những trẻ chưa ngoan nhìn vào đó và nêu gương, cháu cũng muốn được khen giống bạn thì phải ngoan,

cố gắng học tập để cũng được thưởng như bạn

4 Giải pháp 4: Lấy trẻ làm trung tâm

Như chúng ta đã biết, theo kết quả điều tra EDI Việt Nam, 50,68% trẻ 5-6 tuổi bị thiếu hụt và có nguy cơ thiếu hụt ở ít nhất một lĩnh vực Đây là một cảnh báo với Giáo dục mầm non Việt Nam Để nâng cao chất lượng EDI, đây là thời điểm mà chúng ta cần phải thay đổi và thống nhất quan điểm và cách thực hiện làm thế nào

để phát triển chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một nhiệm vụ hết sức quan trọng

Những trải nghiệm trong những năm đầu đời nên phù hợp với mức độ phát triển của trẻ và phải được xây dựng trển cơ sở những gì trẻ đã biết và có thể làm Điều này có nghĩa là chúng ta phải cận trọng để không cố gắng dạy cho trẻ những gì quá khó đối với trẻ để có thê hiểu hoặc làm Để làm được thì trước tiên tôi phải phân loại được học sinh lớp mình, cháu nào chậm tiếp thu hơn, cháu nào nhanh tiếp thu hơn, vá cháu thích gì? Muốn gì? Hỏi những câu hỏi như thế nào trẻ sẽ dễ trả lời hơn thay cho những câu hỏi trước đây mà khi tôi hỏi trẻ, trẻ không trả lời Khi nắm bắt được điều này, thì việc học Toán đối với trẻ không có gì là quá khó

Ví dụ: Cố gắng dạy trẻ thêm 2 chữ số trước khi trẻ hiểu về số lượng và ý nghĩa của

con số

Trước đây biện pháp đưa hoạt động nhóm vào tiết dạy trẻ: Việc tổ chức cho trẻ hoạt động nhóm là rất cần thiết, mang lại hiệu quả giáo dục cao Giờ đây giải pháp “lấy trẻ làm trung tâm” đang được thực hiện trong các hoạt động của trẻ Vì qua hoạt động trẻ được tự trải nghiệm, tự khám phá, tự tìm tòi, tư duy trẻ được phát triển

Ví dụ: Dạy trẻ thêm bớt trong phạm vi 10, Giáo viên mời trẻ lên gắn số lượng và

đếm Thay vì để Giáo viên tự làm, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn chứ không làm hết cho trẻ

Lấy trẻ làm trung tâm dựa vào nhu cầu, hứng thú của trẻ, thay vì áp đặt, gò bó, tạo không khí cứng nhắc, lấy trẻ làm trung tâm cần đảm bảo hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi đứa trẻ đều được hiểu, đánh giá đúng và được tôn trọng Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công Mỗi đứa trẻ đều có các cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau kể cả thông qua vui chơi “Học bằng chơi, chơi mà học” Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì trẻ đang hứng thú và đang thực hiện, bằng cách đặt những câu hỏi mang tính tư duy lắng nghe trẻ trò chuyện và giao tiếp với trẻ chỉ dẫn đưa ra gợi ý khuyến khích trẻ chơi cùng trẻ củng cố kiến thức và các kĩ năng khác Hỗ trợ và

mở rộng việc học của trẻ Cách chúng ta nói chuyện với trẻ là vô cùng quan trọng

Vì vậy mà trò chơi được đưa vào để dạy trẻ nhằm phá vỡ không khí ngột ngạt, căng thẳng trong giờ hoạt động có chủ đích, giúp trẻ có cảm giác thật nhẹ nhàng,

thoải mái, trẻ cứ tưởng mình đang chơi chứ không phải đang học Trò chơi được đưa vào tiết dạy chủ yếu được sử dụng trong phần ôn luyện kiến thức cho trẻ, tôi lựa chọn những trò chơi mang tính tập thể nhưng mỗi cá nhân trẻ phải tự thực hiện,

nỗ lực nhiều hơn từ đó trẻ sẽ được củng cố bài tốt hơn

Ví dụ: Để ôn luyện đếm đến 9, nhận biết số 9, tôi cho trẻ chơi trò chơi “Tìm

đúng bàn tiệc” Tôi chuẩn bị các bàn tiệc sinh nhật mẹ, trên mỗi bàn đều có gắn số

từ 1 đến 9, bàn có số 1 một người ngồi vào, bàn gắn số 2, hai người… Với trò chơi như vậy tôi đã tổ chức cho cả lớp cùng chơi, trẻ rất hứng thú và củng cố bài tốt Hay trò chơi “tìm đúng toa Tàu”, mỗi trẻ có một thẻ số khác nhau, tương ứng với toa Tàu, với trò chơi này trẻ có thể tìm cho mình một toa, và mỗi lần chơi là một toa Tàu khác nhau

5 Giải pháp 5: Nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với Toán ở mọi lúc mọi nơi và lồng ghép trong các hoạt động

Hoạt động có chủ đích của trẻ lứa tuổi Mầm non chiếm thời gian rất ngắn so với các hoạt động trong ngày, vì vậy tôi luôn tận dụng mọi thời gian trong ngày để cho trẻ được ôn luyện những kiến thức cũ, và cho trẻ làm quen dần với kiến thức mới ở mọi lúc, mọi nơi

5.1 Giờ đón, trả trẻ:

Tôi đã tận dụng giờ đón, trả trẻ để cho trẻ được ôn luyện bằng cách: Tôi cho trẻ so sánh độ cao thấp giữa các trẻ với nhau, đếm các bạn đến lớp, ôn luyện các kỹ năng thêm bớt

Ví dụ: Trong lớp mình có 4 bạn, thêm 2 bạn mới đi học nữa là trong lớp

mình có mấy bạn? Hoặc: có 7 bạn về hết 3 bạn còn mấy bạn?

Tôi đố trẻ biết đâu là tay phải, tay trái của trẻ, đâu là tay phải, tay trái của cô

để củng cố sự định hướng phải, trái cho trẻ Tôi còn cho trẻ đếm và nhận dạng các

đồ dùng đồ chơi trẻ đang chơi để củng cố về số lượng cũng như các hình, khối cho trẻ Cho trẻ nói màu sắc, đọc các chữ số có trên nón, áo, giầy, dép, cặp của trẻ Trẻ được tự do ôn luyện trong góc mở (học toán) Tôi gợi ý, hướng dẫn trẻ biết cách lập đề toán thêm bớt trong khả năng trẻ

5.2 Giờ hoạt động Ngoài trời:

Tôi cho trẻ nhặt lá vàng trong thời gian quy định, khi trẻ nhặt xong, tôi cho trẻ đếm

số lượng lá mới nhặt được, cho trẻ chia thành từng nhóm có số lượng lá bằng nhau… hoặc cũng với những chiếc lá đó, tôi cho trẻ so sánh độ lớn, nhỏ của các chiếc lá Hoặc tôi cho các cháu so sánh cao thấp của 2, 3 hay nhiều đối tượng trên chính bản thân trẻ và bản thân các bạn Hoặc cho trẻ ôn luyện về các hình hình học, các khối qua hình dạng của các loại đồ chơi

5.3 Giờ hoạt động Góc:

Tôi gợi hỏi để trẻ đếm số lượng trẻ chơi trong nhóm, cho trẻ nhận dạng các khối hình của gạch xây dựng, từ các khối có thể xếp nhà cao tầng với các khối vuông, tam giác, chữ nhật…so sánh độ cao thấp của cây xanh, hoa, ở góc xây dựng, góc thiên nhiên, độ to nhỏ của các chậu cảnh ở góc thiên nhiên, trẻ biết đo lường khi chơi với cát, nước, khi tưới cây, đổ nước vào chai

Ngoài ra tôi còn lồng ghép cho trẻ làm quen với Toán vào các ngày hội ngày lễ của trường, của lớp: Ngày tết trung thu (trẻ đếm số lồng đèn, số bánh trung thu, hoặc nhận diện các hình, khối, qua hình dạng của các loại bánh trung thu, các lồng đèn…) ngày lễ Tết Nguyên Đán (trẻ đếm số quả chưng ngày Tết, số bánh, số kẹo mứt, hình dạng của bánh chưng, bánh dày, bánh tét…) ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 trẻ đếm số hoa tặng Cô giáo, tặng Mẹ…

Tôi luôn tranh thủ mọi thời gian trong các thời điểm trong ngày để cho trẻ làm quen với toán, miễn sao phù hợp và trẻ có thể tiếp thu được Nhằm mục đích cho trẻ ôn lại các kiến thức toán học đã được học, cho trẻ làm quen với những kiến thức mới, muốn cho việc ôn luyện đạt kết quả cao, tôi đã tổ chức cho trẻ dưới nhiều hình thức: Trò chơi, đố vui, giao nhiệm vụ, thi đua giữa các nhóm…

Tôi còn đưa các kiến thức Toán học lồng ghép vào các hoạt động có chủ đích khác của trẻ: Hoạt động khám phá khoa học, thể dục chính thức, làm quen văn học, giáo dục âm nhạc, hoạt động tạo hình, làm quen chữ cái, và cả hoạt động nha học đường, để ôn luyện kiến thức cho trẻ

Ví dụ: Ở hoạt động tạo hình, khi cho trẻ dán hình vuông to nhỏ làm nhà cao

tầng, dán ôtô khách, cô có thể củng cố cho trẻ nhận biết về các hình hình học: mái nhà có dạng hình gì? Cửa nhà dạng hình gì? Bánh xe dạng hình gì?

Giờ tổ chức hoạt động thể dục cho trẻ ôn luyện về phép đếm qua việc cho trẻ đếm số vòng, số túi cát, số trẻ chơi…, hoặc ôn luyện độ rộng hẹp của các vạch mức khi cho trẻ bật xa…

Hoạt động khám phá khoa học: Cho trẻ so sánh độ to nhỏ của các loại quả,

độ cao thấp của Ba, Mẹ, con, đếm số người trong gia đình Chọn đồ dùng ăn, đồ dùng uống, phân loại động vật sống trong rừng, động vật sống dưới nước, Phương tiện giao thông đường bộ theo 1, 2 dấu hiệu cho trước

Hoạt động làm quen văn học, ôn luyện về số lượng bằng cách cho trẻ kể và đếm các nhân vật trong chuyện…

Hoạt động giáo dục âm nhạc cũng có thể củng cố về số lượng cho trẻ: số lượng trẻ tham gia trò chơi âm nhạc, đếm số ghế, số vòng trong trò chơi “ai nhanh nhất”…

Hoạt động làm quen chữ cái: cho trẻ đếm các nét của chữ, đếm các chữ có trong từ, so sánh độ cao thấp của các nét chữ, đếm, so sánh số bạn lên chơi…

Với hoạt động nha học đường: Trẻ đếm số bạn có răng đẹp, bạn có răng chưa đẹp, kể tên, đếm các nhân vật có trong chuyện…

Qua việc hướng dẫn trẻ làm quen với Toán ở mọi lúc mọi nơi, lồng ghép vào các hoạt động đã mang lại hiệu quả rất cao: Đa số trẻ đã biết đếm đến số lượng cô

đã dạy, thậm chí là biết đếm nhiều hơn nữa, trẻ đã nhận biết được các chữ số cô đã dạy hoặc chưa dạy, trẻ đã nhận biết phân biệt được tay phải, tay trái một cách chính xác Cháu Ngọc Sáng, Huỳnh Anh, Trường Mạnh, Minh Trí, Hồng Ngọc trước đây các cháu không biết đếm, không nhận biết được bất kì chữ số nào, không phân biệt được đâu là tay phải, đâu là tay trái, hay lẫn lộn, nhưng nay các cháu cũng đã biết phân biệt đâu tay trái, tay phải của bản thân trẻ và của bạn khác nữa, các cháu đã biết đếm thành thạo, nhận biết được các chữ số cô đã dạy Một số cháu thể hiện rõ khả năng Toán học của mình: Cháu Xuân Vy, Trúc Ly, Công Hậu, Gia Hân, Hạnh Dung, Hữu Khanh các cháu thực hiện thêm bớt rất giỏi, và nói kết quả sau mỗi lần thêm bớt nhanh và chính xác mà không cần có đồ dùng trực quan hỗ trợ

6 Giải pháp 6: Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ làm quen với Toán trong và ngoài lớp

Để trẻ được học tập tốt, ngoài việc hường dẫn trẻ trong giờ hoạt động có chủ đích, thì việc tạo môi trường trong và ngoài lớp cho trẻ được hoạt động, để trẻ ôn lại những kiến thức đã học là rất cần thiết Vì thế ngay từ ngày đầu năm tôi đã tạo môi trường toán học trong lớp thật hấp dẫn giúp trẻ được trải nghiệm với các kiến thức toán học

Tạo góc mở cho trẻ học toán bằng cách: Tôi dán những túi đựng, những miếng nỉ lên tường, tôi cắt sẵn những chữ số hoặc cho trẻ sử dụng thẻ số bằng giấy, tôi làm sẵn các đồ dùng theo chủ đề, đề tài để cho trẻ được tự do trải nghiệm với những nội dung Toán học đã được học

Ví dụ: Cho trẻ ôn luyện đếm đến 7, nhận biết chữ số 7 thuộc chủ đề Gia

đình, tôi làm khoảng 7 đến 10 bát, chén… bộ số từ 1-10 Trẻ lấy các đồ dùng tôi đã làm gắn tương ứng 1-1 lên bảng, hoặc bỏ vào túi theo số trẻ đã chọn, trẻ tự gắn các

số theo thứ tự số tự nhiên

Tôi trang trí lớp bằng các hình ảnh to, nhỏ khác nhau để trẻ có thể ôn luyện

so sánh to, nhỏ, cao thấp…

Ở các góc tôi chuẩn bị cho trẻ các dây đeo màu sắc khác, vòng màu để trẻ phân biệt nhóm chơi, vừa để ôn luyện kiến thức Toán học cho trẻ

Tạo môi trường cho trẻ làm quen với toán trong trường mầm Non là rất cần thiết, giúp trẻ hứng thú, lôi cuốn trẻ đến với Toán học một cách tích cực, giúp củng

cố kiến thức cho trẻ

Phần bố trí và sử dụng đồ dùng đồ chơi trong hoạt động cho trẻ làm quen với Toán cũng rất quan trọng: Giờ hoạt động làm quen với Toán cần rất nhiều đồ dùng để trẻ được trải nghiệm, vì vậy đòi hỏi tôi phải biết bố trí đồ dùng đồ chơi sao thật khoa học, tránh rườm rà, luộm thuộm khắp lớp, đồ chơi phải được dải đều trong lớp sao cho đẹp mắt, trẻ dễ lấy để sử dụng, không nên bố trí một chỗ quá nhiều đồ dùng chật chội, rối mắt, chỗ thì lại quá trống Đồ dùng đồ chơi được đưa vào để dạy trẻ phải được sử dụng hết tính năng, sử dụng hợp lý, có hiệu quả Nếu