Trong bối cảnh hiện nay, Internet và mạng xã hội đã không còn xa lạ đối với cuộc sống. Internet và mạng xã hội giúp chúng ta có thể dễ dàng nắm bắt được các thông tin từ rất nhiều nguồn khác nhau với tốc độ lan truyền nhanh chóng, vượt ra ngoài những giới hạn về địa lý và thời gian. Với rất nhiều tính năng được tích hợp bên trong,mạng xã hội đang trở thành nơi chia sẻ thông tin của người sử dụng một cách dễ dàng và nhanh chóng nhờ một số tính năngnhư chat, email, phim ảnh, livestream, chia sẻ file, blog, xã luận… Không gian mạng thực sự đã mở ra một thế giới vô cùng hấp dẫn với người dùng, nơi mà tất cả các giác quan của họ đều được thỏa mãn một cách tốt nhất.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ TÀI : Tìm hiểu văn hóa ứng xử trên mạng xã hội hiện nay
Thành viên nhóm 5:
TIỂU LUẬN: Cơ sở an ninh mạng Hà nội,2021 Mục Lục LỜI NÓI ĐẦU 4
I.GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ - KHÁI NIỆM 5
1.Khái niệm 55
2.Văn hóa và văn hóa ứng xử trên không gian mạng 5
II THỰC TRẠNG 6
Thực trạng văn hóa mạng ở Việt Nam hiện nay 7
Trang 2* Đối tượng sử dụng Internet và tham gia mạng xã hội 7
* Động cơ và mục đích truy cập Internet và sử dụng mạng xã hội 8
* Phương tiện, thời gian truy cập và các trang mạng phổ biến 8
* Ngôn ngữ sử dụng trên mạng xã hội 9
III Nguyên nhân 9
IV Hậu Quả Và Lợi Ích 10
1 Lợi ích của mạng xã hội 10
1.1 Cập nhật tin tức về đời sống, xã hội 10
1.2 Kết nối các mối quan hệ 10
1.3 Nâng cao sự hiểu biết, kỹ năng sống 10
1.4 Giớithiệu bản thân đến với mọi người 11
1.5 Kinh doanh, quảng cáo miễn phí trên mạng xã hội 11
1.6 Giải trí 11
1.7 Tiếtkiệm chi phí, thời gian và sức lao động 11
1.8 Phát huy tài năng, điểm mạnh của bản thân 11
1.10 Bày tỏ quan điểm cá nhân 12
2 Mặt tiêu cực của mạng xã hội 12
2.1 Giảm tương tác giữa người với người 12
2.2 Tăng mong muốn gây chú ý 12
2.3 Xao lãng với mục tiêu cá nhân 13
2.4 Giết chết sự sáng tạo 13
2.5 Có nguy cơ bị trầm cảm 13
2.6 Thiếu sự riêng tư 13
V Giải pháp 13
* Một số kiến nghị 14
IV Kết luận 15
Bài học rút ra để ứng xử trên mạng xã hội một cách có văn hóa 16
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
Như chúng ta đã biết thì hiện nay mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều người bên cạnh những mặt tốt như: tìm kiếm
thông tin kết nối bè bạn, thì mạng xã hội cũng gây ra nhiều hệ lụy cho đời sống văn hóa, xã hội khi cộng đồng mạng sử dụng trang cá nhân như một thế giới tự do phát ngôn, tự do cung cấp thông tin, hình ảnh cá nhân không đượckiểm soát, cả những phát ngôn bốc đồng nông nổi bấtchấp hậu quả, Để hiểu hơn về vấn nạn này thì hôm nay nhóm chúng em xin trình bày về văn hóa ứng xử trên mạng xã hội để chúng ta hiểu rõ hơn
Trong bối cảnh hiện nay, Internet và mạng xã hội đã không còn xa lạ đối với cuộc sống Internet và mạng xã hội giúp chúng ta có thể dễ dàng nắm bắt được các thông tin
từ rất nhiều nguồn khác nhau với tốc độ lan truyền nhanh chóng, vượt ra ngoài những giới hạn về địa lý và thời gian Với rất nhiều tính năng được tích hợp bên trong,mạng
xã hội đang trở thành nơi chia sẻ thông tin của người sử dụng một cách dễ dàng và nhanh chóng nhờ một số tính năngnhư chat, email, phim ảnh, livestream, chia sẻ file, blog, xã luận… Không gian mạng thực sự đã mở ra một thế giới vô cùng hấp dẫn với người dùng, nơi mà tất cả các giác quan của họ đều được thỏa mãn một cách tốt nhất Tuy nhiên, không phải ai cũng có ý thức khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội.Bên cạnh những thông tin tích cực, thúc đẩy sự phát triển xã hội, cũng tồn tại việc một số
cá nhân, tổ chức “lợi dụng” quyền tự do ngôn luận cung cấp những thông tin sai trái, độc hại, không phù hợp về chuẩn mực đạo đức, văn hóa, thuần phong mỹ tục Thậm chí, có những thông tin xuyên tạc, gây hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, gây mâu thuẫn trong xã hội
Do đó, việc nhận định những biểu hiện lệch lạc về văn hóa ứng xử trên không gian mạng trong giai đoạn hiện nay và đưa ra những biện pháp điều chỉnh kịp thời là vấn đề
vô cùng cấp thiết
Trang 4I.GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ - KHÁI NIỆM
1.Khái niệm
Mạng xã hội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác
2.Văn hóa và văn hóa ứng xử trên không gian mạng
Cho tới nay, các nhà khoa học đã thống kê có hơn 400 định nghĩa về văn hóa Nghĩa là
sự xác định khái niệm văn hóa không đơn giản bởi mỗi học giả đều xuất phát từ những
cứ liệu riêng, góc độ riêng, mục đích riêng phù hợp với vấn đề mình cần nghiên cứu Văn hóa được UNESCO định nghĩa thông qua bản Tuyên bố về những chính sách văn hóa tại Hội nghị quốc tế do UNESCO chủ trì từ ngày 26 tháng 7 đến ngày 6 tháng 8 năm 1982 tại Mêhico như sau:
“Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân Chính văn hóa đã làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân một cách có đạo lý Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân,
tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình mới mẻ, những công trình vượt trội bản thân” (4)
Như vậy, có thể nói, thông qua các chức năng của mình, văn hóa đã chứng tỏ đây là một lĩnh vực có một đời sống riêng, quy luật hoạt động riêng nhưng lại không nằm ngoài kinh tế và chính trị, vì sự phát triển và hoàn thiện con người và xã hội là mục tiêu cao cả của văn hóa Chức năng giáo dục, chức năng nhận thức, chức năng thẩm
mỹ và chức năng giải trí Đứng từ góc độ bản chất của văn hóa xem văn hóa là một tổng thể của rất nhiều hoạt động phong phú và đa dạng sản xuất, sáng tạo ra các sản phẩm văn hóa hữu thể và vô thể nhằm tác động tới con người và xã hội với mục đích cao cả nhất là vì sự phát triển và hoàn thiện con người và xã hội thì văn hóa có các chức năng:
Trang 5Văn hóa ứng xử là một thành tố cơ bản của văn hóa, đó là một biểu hiện của giao tiếp,
là sự phản ứng của con người trước sự tác động của người khác với mình trong một tình huống nhất định được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng của con người nhằm đạt kết quả tốt trong mối quan hệ giữa con người với nhau Văn hóa ứng
xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi,
cử chỉ, lời nói của từng cá nhân trong giao tiếp xã hội (3)
Trong giai đoạn hiện nay, nhất là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ
tư đang có ảnh hưởng ngày càng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu, sự bùng nổ của mạng
xã hội khiến vấn đề văn hóa ứng xử trên không gian mạng càng được chú trọng quan tâm Vấn đề văn hóa ứng xử trên không gian mạng được thể hiện thông qua các hành
vi ứng xử, giao tiếp hằng ngày trên nhiều ứng dụng và trang web như: facebook, zalo, email, mocha, youtube, các web chat…
Facebook (2004) Youtube (2005)
Twitter (2006) Các trang mạng xã hội nổi tiếng
Trang 6II THỰC TRẠNG
Thực trạng văn hóa mạng ở Việt Nam hiện nay
Mạng xã hội xuất hiện ở Việt Nam vào khoảng năm 2005 - 2006 với sự thâm nhập
và phát triển của các mạng xã hội nước ngoài và sự hình thành, phát triển của mạng
xã hội do người Việt tạo ra
Cùng với sự xuất hiện của hàng loạt các mạng xã hội lớn trên thế giới như Linkedin (ra đời năm 2002), Facebook (2004), Youtube (2005), Twitter (năm 2006), Google+ (2011), có sự xuất hiện và phát triển của hàng loạt mạng xã hội thuần Việt như ZoomBan, Yobanbe, FaceViet.com, VietSpace, Clip.vn Yume, Tamtay.vn, Truongxua.vn, ZingMe, Go.vn,
Do sự tiện lợi, mạng xã hội đã trở thành một phần tất yếu trong đời sống của hàng trăm triệu thành viên khắp thế giới sử dụng nó như một tiện ích được ưa chuộng nhất Hiện nay đã có 96% dân số Mỹ, khoảng hơn 296 triệu người tham gia mạng
xã hội
Các hoạt động phổ biến trên các trang mạng xã hội thường là các hoạt động thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, quan điểm cá nhân; giao tiếp, liên lạc, trao đổi thông tin với bạn
bè, người thân; kết bạn làm quen những người mới; chia sẻ, tìm kiếm các thông tin Tuy nhiên, cũng có một xu hướng hiện nay đó là các bạn trẻ dùng mạng xã hội, nhất là Facebook của mình để kinh doanh online
Thực tế cho thấy, sau gần 20 năm kể từ khi xuất hiện tại Việt Nam (đối với Internet), 10 năm (đối với mạng xã hội), Internet và mạng xã hội đã và đang phát triển mạnh mẽ, luôn theo kịp sự phát triển và các mô hình Internet và mạng xã hội trên thế giới, đồng thời ngày càng đi sâu vào cuộc sống của người dùng Việt Nam,
tạo ra một giá trị văn hóa mới - văn hóa mạng,
Trang 7* Đối tượng sử dụng Internet và tham gia mạng xã hội
*Đối tượng sử dụng mạng Internet thường xuyên nhất là nhóm lứa tuổi 15 tuổi đến
40 tuổi Nhóm đối tượng này lại gồm 2 thành phần chủ yếu là học sinh, sinh viên và người đang đi làm
- Nhóm người đang đi làm sử dụng mạng vào mục đích khác nhau do tính chất của công việc khác nhau
- Những người lao động chân tay có tiếp cận Internet và tham gia mạng xã hội nhưng hạn chế về mặt thời gian cũng như mục đích sử dụng
- Nhóm những người lao động trí óc tiếp cận và sử dụng Internet với mức độ nhiều hơn do tính chất công việc đòi hỏi thông tin, tài liệu với số lượng lớn
- Nhóm đối tượng không sử dụng mạng thường xuyên.Nhóm này chủ yếu là người già và người có hoàn cảnh khó khăn nên nhu cầu tiếp cận và điều kiện tiếp cận thông tin hạn chế
- Nhóm đối tượng người có hoàn cảnh khó khăn như đồng bào các dân tộc thiểu số
ở vùng núi khó khăn, hay biên giới hải đảo ít có điều kiện tiếp cận và sử dụng
* Động cơ và mục đích truy cập Internet và sử dụng mạng xã hội
Có nhiều mục đích khác nhau đối với mỗi người sử dụng Internet, nhưng khái quát lại có thể kể đến những mục đích cơ bản nhất là:
Thông tin
Liên lạc, giao tiếp
Giải trí
Thương mại/trao đổi
Trang 8Ở những người dùng Internet, tuy mục đích truy cập có thể giống nhau nhưng cách thức lại có thể khác nhau và vô cùng đa dạng Có người đọc, nắm bắt thông tin trên các cổng thông tin hay trang web tin tức, báo mạng điện tử; có người lại truy cập, chủ động sử dụng các công cụ tìm kiếm để tiếp cận các chủ đề thông tin mà bản thân có nhu cầu Hay với mục đích là giải trí, có người chơi game online, xem phim, xem truyền hình hay nghe nhạc, đọc truyện
* Phương tiện, thời gian truy cập và các trang mạng phổ biến
Khoa học công nghệ là một cuộc chạy đua không ngừng nghỉ Giá thành truyền dẫn ngày càng có xu hướng giảm Để truy cập Internet, người ta có thể sử dụng nhiều phương tiện khác nhau như máy tính bàn, laptop, tivi có kết nối Internet hay điện thoại thông minh Với các loại phương tiện truy cập phong phú như vậy thì vấn đề thời lượng truy cập của các nhóm đối tượng có xu hướng tăng là điều dễ hiểu Theo kết quả điều tra của Viện Nghiên cứu báo chí, Viện Hàn lâm Khoa học - Xã hội Việt Nam thì thời gian truy cập mạng trung bình của các nhóm đối tượng trong một ngày là khoảng 3,7 giờ Đây là một con số khá cao
Facebook là trang mạng xã hội có số người sử dụng nhiều nhất Giải thích cho điều này nhiều người cho rằng đây là mạng toàn cầu và có độ phủ sóng rộng khắp nên hấp dẫn phần đông các bạn trẻ
* Ngôn ngữ sử dụng trên mạng xã hội
Biểu hiện rõ ràng nhất của văn hóa mạng chính là “ngôn ngữ mạng xã hội”.Ngôn
ngữ mạng có khởi đầu giống như “tiếng lóng” hay “từ chuyên môn”, chỉ phục vụ một nhóm nhỏ người dùng, nhưng sau đó, do sự kết nối không giới hạn của các mạng xã hội mà nó nhanh chóng trở thành một “tài sản chung” của một cộng đồng rộng lớn người dùng thông qua sự tương tác vượt trội của mạng xã hội Chính vì thế ngôn ngữ mạng xã hội phản ánh văn hóa của người dùng trên mạng xã hội Một vấn đề đáng lo ngại là việc sử dụng ngôn ngữ mạng xã hội là một sự hỗn tạp, lai căng làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt, đặc biệt là giới trẻ Việc dùng tiếng Việt kết hợp với ngôn ngữ khác (phổ biến nhất là kết hợp với tiếng Anh) có xu hướng tăng lên đáng báo động Tiếng Việt được dùng theo cách riêng với sự kết hợp “lạ hóa” và khó hiểu Các biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, văn hóa trên mạng
xã hội hiện nay đã đến mức đáng báo động Nếu không có các thiết chế hoặc chế tài phù hợp để ngăn chặn thì rất có thể những hiện tượng đó sẽ tiếp tục lan rộng và phát triển thành những hành vi nguy hiểm cho xã hội
Trang 9III Nguyên nhân
Nhiều người chọn cách nổi tiếng bằng việc quay các video, clip, tung hình ảnh phản cảm để thu hút sự chú ý
Thích thể hiện bản thân, mong muốn được thể hiện cái tôi
Báo chí, truyền thông cũng vô tình cổ xúy các hành vi này
Lối sống cộng đồng, có xu hướng sao chép lẫn nhau của đại bộ phận các bạn trẻ
Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là nằm ở bản thân ý thức của mỗi người
IV Hậu Quả Và Lợi Ích
1 Lợi ích của mạng xã hội
Trước hết chúng ta không thể không nói đến mặt tích cực của mạng xã hội đối với người, qua thực trạng sử dụng nhóm em tìm hiểu được 10 lợi ích tiêu biểu của mạng xã hội đối với nguời dùng :
1.1 Cập nhật tin tức về đời sống, xã hội
Trong thời đại hiện nay, chỉ cần không online mạng xã hội một ngày là đủ để bản thân cảm thấy tuột hậu so với thời đại Bởi các tin tức về đời sống xã hội luôn được cập nhật trên mạng xã hội mọi lúc mọi nơi
Tính chất thời gian thực cũng như khả năng tiếp cận đại chúng là một trong những
ưu điểm đưa thông tin về đời sống đến được nhiều người
Trang 101.2 Kết nối các mối quan hệ
Một trong những ưu điểm vượt bật giúp mạng xã hội tồn tại được đến thời điểm hiện tại là tính kết nối cộng đồng
Điều này đôi khi giúp những gia đình tìm được người thân thất lạc mấy chục năm hoặc những người bạn cũ kết nối với nhau Nếu như không có mạng xã hội thì những điều này gần như là không tưởng
1.3 Nâng cao sự hiểu biết, kỹ năng sống
Mạng xã hội là nơi để mọi người chia sẻ kiến thức, kỹ năng và bản thân trong một cộng đồng
Nhờ sự phát triển của các hội nhóm mà người dùng có thể học hỏi thêm nhiều kiến thức, kỹ năng mà không cần phải đến lớp học, tốn nhiều chi phí như trước đây Mọi người có thể tự học thêm một kỹ năng như đan, móc len ngay trên Youtube mà không cần “tiền bối” cầm tay chỉ việc
1.4 Giới thiệu bản thân đến với mọi người
Trong thời đại hiện nay, mạng xã hội còn là một công cụ đắc lực để bạn giới thiệu bản thân của mình Trong các CV hiện nay, trang cá nhân trên mạng xã hội là một bằng chứng cụ thể về trình độ, tính cách cũng như một phần khả năng của bạn Bên cạnh đó, những người có ảnh hưởng đến một cộng đồng nhỏ trên mạng xã hội cũng sẽ kiếm được nhiều công việc liên quan đến khả năng bản thân như chụp hình lookbook, quảng cáo sản phẩm,…
1.5 Kinh doanh, quảng cáo miễn phí trên mạng xã hội
Hiện nay, chỉ cần một số vốn nhỏ chúng ta đã có thể mở một gian hàng nhỏ ngay tại trang cá nhân của mình hoặc quảng cáo, sản phẩm thương hiệu với số chi phí rất nhỏ so với kinh doanh truyền thống
1.6 Giải trí
Không thể phủ nhận tính giải trí của mạng xã hội đối với mỗi cá nhân người dùng Mạng xã hội đã nghiên cứu rất kỹ về hành vi người dùng để thiết kế giao diện rất thân thiện với người dùng, khiến người dùng luôn cảm thấy thoải mái khi trải nghiệm các mạng xã hội
Trang 11Đồng thời, số lượng người dùng mạng xã hội đông đảo như hiện nay khiến những nội dung giải trí cũng đa dạng hơn
1.7 Tiết kiệm chi phí, thời gian và sức lao động
Social Marketing đã tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho các doanh nghiệp mỗi đợt
có chiến dịch Marketing nào trong công ty Thay vì in rất nhiều tờ rơi, poster, thì doanh nghiệp chỉ cần một bài đăng trên trang của công ty đã có khả năng tiếp cận với rất nhiều khách hàng mục tiêu
1.8 Phát huy tài năng, điểm mạnh của bản thân
Mạng xã hội là nơi bản thân bạn được thể hiện và từ đó là động lực để bạn phát huy những ưu điểm của mình
Bạn có thể thể hiện khả năng viết lách, chụp ảnh, thậm chí là may vá, thêu thùa ngay trên trang các nhân của mình
Biết đâu bạn sẽ tìm ra được một cộng đồng người có cùng sở thích để phát huy được ưu điểm của bản thân
Các thông tin cấp báo về bão lũ, thiên tai làm thế nào có thể lan truyền bằng phương tiện nào nhanh và mạnh hơn là mạng xã hội
Có thể thấy trong thời gian vừa qua, mạng xã hội đã làm rất tốt vai trò của mình về chuyện cấp báo, khuyến cáo về dịch bệnh và thiên tai giúp người dân thoát khỏi những khó khăn này
1.10 Bày tỏ quan điểm cá nhân
Trên thực tế, hiện tại cuộc sống đã công bằng hơn khi có mạng xã hội Lúc chưa có mạng xã hội, tiếng nói của người dân rất khó để phản ánh về các vấn đề xã hội Trong thời điểm hiện tại, mỗi người dân sử dụng mạng xã hội đều có quyền bày tỏ quan điểm cá nhân về các vấn đề trong cuộc sống
Từ đó đưa ra những thảo luận, bình luận về vấn đề khiến xã hội tốt đẹp, văn minh hơn