MÔTIP hóa THÂN TRONG TRUYỆN cổ TÍCH NGƯỜI VIỆT

Thompson Standard Dictionnary of Folklore…Ở Việt Nam nhiều người đưa ra khái niệm này như: Trần Đình SửDẫn luận thi pháp học, Nguyễn Tấn ĐắcTruyện kể dân gian đọc bằng tupy và motif, Ngu

ĐỀ TÀI: MÔTIP HÓA THÂN TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH NGƯỜI VIỆT.

1 Lý do chọn đề tài

Môtip là đơn vị cơ bản cấu tạo cốt truyện truyện cổ tích Nghiên cứu môtip trong truyện cổ tích là tìm hiểu truyện cổ tích từ góc độ hình thái học, một phương diện nghiên cứu quan trọng trong thi pháp học Trong truyện cổ tích môtip xuất hiện rất phong phú trở thành một đặc trưng cấu trúc thể loại: môtip sinh nở thần kì, môtip người lấy tiên, môtip dũng sĩ diệt đại bàng, môtip sự bắt chước không thành công…Môtip hóa thân là một môtip độc đáo, gắn liền với yếu tố thấn kì Đây lại là một yếu tố không thể thiếu trong truyện cổ tích, nó ẩn chứa nhiều tầng văn hóa và quan niệm nhân sinh của người Viêt Vì thế nghiên cứu môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt không chỉ có ý nghĩa soi sáng móc xích kết cấu truyện cổ tích mà còn làm rõ, lý giải những quan niệm văn hóa và triết lý nhân sinh được thể hiện trong truyện cổ tích người Việt

Ta thấy rằng sự lặp lại của môtip hóa thân ở nhiều truyện cổ tích người Việt là một tín hiệu nghệ thuật đáng được chú ý, trong đó một số truyện được đưa vào chương trình ngữ văn ở trường phổ thông Nghiên cứu môtip hóa thân vừa có ý nghĩa làm rõ đặc trưng thể loại truyên cổ tích, vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn góp phần tích cực vào việc giảng dạy tác phẩm văn học dân gian ở trường phổ thông

Môtip hoá thân là một đề tài mới, trước nay chưa có công trình nào đề cập tới Do đó nghiên cứu đề tài này chúng tôi hi vọng đóng góp được một phần nào đó trong việc tìm hiểu môtip truyện cổ tích và đưa đến cái nhìn mới mẻ về môtip hóa thân này

2 Nội dung chính của đề tài.

2.1 Khái niệm môtip và môtip hóa thân.

2.1.1 Khái niệm môtip.

Môtip là thuật ngữ vay mượn tiếng Pháp (motif), được nhiều nhà khoa học , nhiều đề tài nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập đến Ở nước ngoài người đầu tiên đưa ra khái niệm môtip là nhà folklore học người Nga ở thế kỷ

XIX A.N.Vexelopxki, theo ông môtip được hiểu là “những công thức trả lời cho các vấn đề mà giới tự nhiên đặt cho con người từ những thuở nguyên sơ, khắp mọi nơi, hoặc là những ấn tượng về hiện thực được đúc kết nổi bật hoặc tỏ

ra quan trọng và được lặp đi lặp lại”[20;tr 133-134].Tiếp đó có nhiều nhà

nghiên cứu đưa ra khái niệm môp như: A.Aarne (Verzerichnis der Marchentypen); C Thompson (Standard Dictionnary of Folklore)…Ở Việt Nam nhiều người đưa ra khái niệm này như: Trần Đình Sử(Dẫn luận thi pháp học), Nguyễn Tấn Đắc(Truyện kể dân gian đọc bằng tupy và motif), Nguyễn Bích Hà(Thạch Sanh và kiểu truyện dũng sĩ trong truyện cổ Việt Nam và Đông Nam Á), Lê Bá Hán(Từ điển thuật ngữ văn học), Nguyễn Thị Hiền (Nghiên cứu truyện cổ dân gian Việt Nam theo bảng mục lục tra cứu tupe và motif truyện cổ dân gian của A.Aarne và C.Thompson)…

Như vậy ta hiểu môtip là đơn vị tham gia cấu tạo cốt truyện được hình thành ổn định bền vững , được sử dụng phổ biến và lặp lại trong các sáng tác văn học nghệ thuật, nhất là trong văn học dân gian, nhằm thể hiện một tư tưởng, một quan niệm nào đó của tác giả

Truyện cổ tích là một thể loại đặc sắc trong văn học dân gian, được sáng tác dựa trên hư cấu nghệ thuật là thể loại văn chương đích thực.Ta thấy được rằng truyện cổ tích là một loại truyện kể dân gian được sáng tác dựa trên sự hư cấu nghệ thuật có chủ tâm, thường có yếu tố kì ảo Nó ra đời cùng với quá trình tan rã của chế độ công xã nguyên thủy, đặc biệt nở rộ trong xã họi có sự phân hóa giai cấp Thông qua những số phận khác nhau của nhân vật, truyện phản ánh

và lí giải những mâu thuẫn và xung đột trong đời sống gia đình và xã hội, qua đó

thể hiện quan niệm đạo đức, lí tưởng xã hội và ước mơ của nhân dân.Khái niệm môtip tuy được các nhà nghiên cứu định nghĩa khác nhau nhưng nhìn chung ta thấy môtip có các chức năng sau: tính bền vững ổn định, tính lặp lại, tính quan niệm…

2.1.2 Khái niệm môtip hóa thân.

Theo từ nguyên hóa nghĩa là “thay đổi thành cái khác”, hóa thân là “biến hóa của thần thánh thành người hay thành vật khác” [25; tr 817,819]

Sự hóa thân theo nghĩa trên giống sự biến hóa trong thần thoại.Nhân vật trong thân thoại có khả năng biến hóa từ dạng này sang dạng khác: thần biến hóa thành người trần, thành con vật, cây cối… và từ các dạng đó lại biến hóa trở lại thành thần Sự biến hóa trong thần thoại thể hiện năng lực siêu tự nhiên, kết quả của tư duy thần linh chủ nghiã và niền tin vào mối quan hệ qua lại giữa thần linh, con người và vạn vật Tuy nhiên sự biến hóa trong thần thoại khác sự biến hóa trong truyện cổ tích Trong truyện cổ tích sự hóa thân của nhân vật từ người sang các dạng khác không băt nguồn từ năng lực tự thân của nhân vật mà là kết quả nhân vật nhận lấy từ một tác nhân bên ngoài Sự hóa thân này là một dạng, một hình thức cụ thể của yếu tố kì ảo trong truyện cổ tích

Trong truyện cổ tích, sự hóa thân của nhân vật có thể xuât hiện ở đầu hoặc

ở giữa truyện Trong truyện Tấm Cám, Tấm trải qua nhiều lần biến hóa: con

chim vàng anh, cây xoan, khung cửi, quả thị Trong truyện cổ tích Nga hoặc phương Tây, hoàng tử bị mụ dì ghẻ biến thành cóc thành chim thiên nga…

(Hoàng tử cóc, Bầy chim thiên Nga) Những môtip này nằm trong chức năng sự

gây hại của nhân vật ác (nhân vật đối thủ) đối với nhân vật chính trong truyện cổ tích thần kì, mở đầu hoặc nằm trong quá trình phiêu lưu của nhân vật chính trải qua nhiều thử thách trong quan hệ với nhân vật đối thủ, trước khi đi đến một kết thúc có hậu thường là nhân vật chính thoát khỏi sự phù phép khỏi sự biến hóa trở lại đúng nguyên hình và địa vị của mình Như vậy sự hóa thân ở đây không phải là kết quả về số phận của nhân vật Sự hóa thân này không thuộc môtip hóa thân mà đề tài này nghiên cứu

Trong truyện cổ tích người Việt sự hóa thân của nhân vật thường xuất hiện ở cuối truyện gắn với cách giải thích về số phận nhân vật của tác giả dân gian Kết thúc truyện nhân vật bị biến thành các dạng khác như : thành cây cối, con vật, vật thể, thần linh và sự hóa thân này là kết quả của những chuỗi hành động của nhân vật trước đó Ở đây không có sự biến hóa trở lại như sự hóa thân

ở đầu , giữa truyện nói trên Trong giới hạn đề tài, chúng tôi chỉ nghiên cứu môtip hóa thân xuất hiện ở cuối truyện, gắn với cách lí giải kết cục số phận nhân vật

Như vậy môtip hóa thân là môtip xuất hiện ở phần cuối truyện trong một

số truyện cổ tích người Việt trong đó nhân vật biến hóa thành các dạng khác như con vật, đồ vật, vật thể, thần linh…Sự biến hóa hay hóa thân này là câu trả lời cho số phận của nhân vật , thường là kết quả của chuỗi hành động của nhân vật hay bi kịch cuộc đời của nhân vật

Chẳng hạn : Sự tích con khỉ vợ chồng nhà giàu bị vị thần trừng phạt biến thành con khỉ, hay Sự tích Đá vọng phu kết thúc bằng việc người vợ đứng ngóng

trông chồng đến hóa đá

2.2 Khảo sát, thống kê.

Sau khi khảo sát truyện cổ tích người Việt được sưu tầm, biên soạn trong

cuốn Tổng tập văn học dân gian người Việt, tâp 6, 7 chúng tôi sưu tầm được 37

truyện xuất hiện môtip hóa thân.Trong đó có nhiều truyện, tần số xuất hiện môtip hóa thân đối với một nhân vật ( 2 hoặc 3 nhân vật ) Ở cả 3 tiểu loại truyện cổ tích : truyện cổ tích thần kì, truyện cổ tích sinh hoạt, truyện cổ tích loài vật Trong đó truyện cổ tích thần kì có môtip hóa thân xuất hiện là 31 lần, truyện cổ tích sinh hoạt là lần, truyện cổ tích loài vật là lần

Môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt có sự phong phú về các dạng hóa thân như hóa thân thành cây cối, thành con vật, đồ vật, vật thể, thần linh…Có sự phong phú đa dạng về chức năng của môtip như : chức năng giải thích nguồn gốc, đặc điểm con vật, loài vật; chức năng giải thích địa danh; chức năng giải thích phong tục; chức năng trừng phạt; chức năng hóa giải bi kịch

Thực hiện môtip hóa thân này có sự xuất hiện của tác nhân gây biến hóa hoặc không Tác nhân gây biến hóa như: Bụt, Đức Phật, Phật Bà, Ngọc Hoàng,

Vị Tiên…xuất hiện lần Không có tác nhân gây biến hóa xuất hiện lần

Như vậy môtip hóa thân xuất hiện nhiều ở tiểu loại truyện cổ tích thần kì Nhưng là những truyện cổ tích thần kì này này đã có xu hướng chuyển dần sang truyện cổ tích sinh hoạt, vì ta thấy được rằng ở những truyện cổ tích thần kì này kết thúc không còn có hậu, không còn thể hiện được sự thắng thế hoàn toàn của cái đẹp, cái tốt mà kết thúc thường là rơi vào những bi kịch nghĩa là ở những truyện này đã gần với hiện thực đời sống con người hơn và yếu tố kì ảo đã giảm hơn Đây cũng là đặc điểm riêng của truyện cổ tích Việt Nam Theo ý kiến của

Tăng Kim Ngân : “ Xu hướng chuyển từ dịa hạt thần kì sang địa hạt của những vấn đề thế tục, sang tiểu loại truyện cổ tích sinh hoạt”[15; tr 191] Có lẽ vì thế

mà môtip hóa thân trong truyện cổ tích Việt Nam khá nhiều so với truyện cổ tích thế giới

Sự phong phú về dạng biến hóa cho thấy sự quan sát, trí tưởng tượng phong phú của tác giả dân gian, phản ánh mối quan hệ phong phú của con người với thế giới tự nhiên như với các con vật, đồ vật, vật thể, cây cối…sự phong phú này làm cho môtip trong truyện cổ tích người Việt vừa có yếu tố bất biến, ổn định,vừa có yếu tố khả biến thấy được sự linh hoạt, sinh động của môtip.Vì thế

mà việc khảo sát và nghiên cứu đề tài này càng lí thú và hấp dẫn

2.3 Chức năng của môtip hóa thân.

Môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt thực hiện những chức năng như chức năng giải thích nguồn gốc, đăc điểm của các hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội; chức năng trừng phạt; chức năng hóa giải bi kịch…

2.3.1 Chức năng giải thich nguồn gốc, đặc điểm của các hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội.

Trong dân gian có vô vàn sự vật, hiện tượng mà khi nhìn vào đó và bằng

sự sáng tạo và trí tượng tượng phong phú của mình tác giả dân gian đã sáng tác

ra những câu chuyện cổ tích độc đáo, mang nhiều ý nghĩa

Tác giả dân gian đã dùng môtip hóa thân để giải thích cho nguồn gốc, đặc điểm của những hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội.Chức năng giải thích

là một chức năng cơ bản của thần thoại, nhưng ở truyện cổ tích cũng có chức năng này nhưng lại là chức năng phi cốt truyện Khi nhìn vào đặc điểm của các con vật, vật thể, cây cối tác giả dân gian đã sang tạo ra những câu chuyện cổ tích mang đậm màu sắc xã hội.Theo Đinh Gia Khánh nhận xét khi nhìn đối sánh với

cách giải thích trong thần thoại: “ Nếu hai cách giải thích đều chất phác, thơ ngây, đều thể hiện óc tượng tượng phong phú kết hợp với nhận xét tinh vi các sự vật trong tự nhiên, thì thái độ của truyện cổ tích đối với sự giải thích đó khác thái độ của thần thoại.Truyện cổ tích không hề có tham vọng cho rằng sự giải thích đó là chân lí Hơn nữa truyện cổ tích thường mượn cách giải thích đó để nêu bật lên một vấn đề xã hội”[16;tr 300].

Chẳng hạn như: Sự tích chim hít cô, dựa vào mối liên hệ giữa tiếng kêu

của con chim với với câu chuyện hiện thực chua xót về cuộc sống của người dân

lao động nghèo đói Hay những truyện như Sự tích chim gọi vịt, Sự chim phướng, Sự tích chim chìa vôi…đều dựa vào tiếng kêu để giải thích.

Ở truyện Sự tích cây vú sữa ta thấy được mối liên hệ giữa đặc điểm của

quả vú sữa là có nước màu trắng đục và ngọt như dòng sữa mẹ với câu chuyện

sự hóa thân của người mệ hết lòng vì con Ở đây tác giả dân gian đã hình tượng hóa cây vú sữa với hình ảnh người mẹ thương con, hi sinh cả cuộc đời vì con

Hay là ở những truyện như: Đá vọng phu đó là mối liên hệ giữa hình thù,

hình dáng của hiện tượng tự nhiên với câu chuyện nhân sinh về con người: người vợ thủy chung ngóng trông chông đến hóa đá.Từ đó thể hiện bi kịch của con người đồng thời thể hiện sự thủy chung, son sắt của người phụ nữ

Cũng như vậy ở Truyện trầu cau để giải thích cho phong tục ăn trầu của

người Việt: đó chính là sự hòa quyện của ba thứ vôi, trầu, cau tạo thành thứ có màu đỏ như máu ăn vào thì miệng thơm môi đỏ thể hiện đươc tình cảm anh em keo sơn gắn bó, tình cảm vợ chồng thủy chung son sắt

Dựa vào mối liên hệ về hình thức này, tác giả dân gian đã sáng tạo ra những câu chuyện cổ tích giải thích nguồn gốc, đặc điểm các con vật, đồ vật, vật thể, cây cối, những địa danh, những phong tục mà nhờ đó sự giải thích này tỏ ra hợp lí và thuyết phục người nghe như một câu chuyện có thật Mặt khác dân gian đã khoác lên các sự vật, hiện tượng tự nhiên vô tri vô giác một lớp áo mang màu sắc xã hội và triết lí nhân sinh, những bài học giàu ý nghĩa nhân văn về nhân tình thế thái Từ những câu chuyện cổ tích với môtip hóa thân những dáng núi, những sự vật cũng dường như có linh hồn và thay lời con người kể chuyện

cổ tích

2.3.2 Chức năng trừng phạt.

Chức năng trừng phạt là một trong những chức năng cơ bản của truyện cổ tích Việc truyện cổ tích sử dụng mootip hóa thân cũng nhằm thực hiện chức năng này Nếu như những nhân vật được xây dựng trong truyền thuyết có tầm vóc to lớn khác thường để gánh vác giang sơn, dân tộc thì những nhân vật trong truyện cổ tích lại là những con người bình thường phản ánh những số phận

những vấn đề hàng ngày của cuộc sống Mà theo Nguyễn Xuân Đức: “ Xét về chức năng cổ tích nhằm nhận thức và phản ánh mối quan hệ giữa con người với con người trong xã hội xoay quanh cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, tốt và xấu”.

[8; tr 58]

Việc các nhân vật trong truyện cổ tích người Việt sau khi làm việc xâú thường bị trừng trị bằng cách biến thành các con vật, đồ vât, vật thể…nhằm thể hiện triêt lí nhân sinh cao cả của tác giả dân gian về cái ác sẽ bị trừng trị và niềm tin vào công lí ở đời

Chẳng hạn như truyện Người đàn bà hóa thành con muỗi nói về người

đàn bà phụ bạc chồng bị Đức Phật biến thành con muỗi suốt đời chui rúc hút

máu người để tìm lại ba giọt máu đã mất.Hay truyện Sự tích con bọ hung vị thần

hèn nhát đã báo sai tin của Ngọc Hoàng bị Ngọc Hoàng biến thánh con bọ hung

suốt đời chui rúc trong đống phân Ở truyện Sự tích con thiêu thân, Sự tích con khỉ, Sự tích con muỗi…

Môtip hóa thân trong truyện cổ tích với chức năng trừng phạt biến những con người độc ác, tham lam, bất hiếu, không chung thủy thanh những con vật bẩn thỉu, hôi thối, dơ dáy để thể hiện quan niệm của nhân dân ta về cái ác phải bị trưng trị nghiêm khắc, đích đáng Từ đó để thấy triêt lí nhân văn mà nhân dân ta về cái ác và cái thiện ở đời Qua đó tác giả dân gian muốn khuyên răn con người nên sống và làm những việc thiện đồng thời răn đe những kể ác đừng làm những việc xấu xa, độc ác nếu không sẽ bị trừng trị đích đáng và sẽ co một kết cục không mấy tốt đẹp Nhưng từ đó cũng thấy được ước mơ của nhân dân ta về công lí ở đời và khẳng định niềm tin của con người vào một xã hội công bằng và tốt đẹp hơn

2.3.3 Chức năng hóa giải bi kịch.

Không phải bất kì câu chuyện cổ tích nào cũng đều kết thúc có hậu nhân vật hiền lành luôn được sống hạnh phúc, sung sướng mà có những câu chuyện kết thúc bằng những bi kịch đau lòng Môtip hóa thân ra đời cũng nhằm hóa giải

bi kịch đó

Trong truyện cổ tích người Việt xuất hiện nhiều câu chuyện kết thúc bi

kịch như: Chim đa đa, Năm trâu sáu cột, Đôi sam, Sự tích chim chìa vôi, Sự tích chim hít cô, Nàng Tô Thị, Sự tích đá vọng phu, Truyện trầu cau, Sự tích đá Bà Rầu…Sự hóa thân ở đây thể hiện ở các dạng cụ thể như hóa đá, hóa cây, hóa

thành con vật…

Các nhân vật trong truyện thường bị rơi vào một hoàn cảnh cụ thể nào đó rồi hóa thân Chẳng hạn như nhân vât em bé bị bố dượng bỏ vào rừng cho đến khi chết đói và hóa thành con chim đa đa với tiếng kêu ai oán xót xa trong

truyện Chim đa đa Hay trong truyện Sự tích chim hít cô cậu bé bi cô ăn hết

cháo đã bị chết đói và hóa thành con chim hít cô Ở Những truyện cổ tích này không chỉ nói đến sự ra đời của các con vật mà còn thể hiện được những vấn đề

xã hội sâu sắc như đói kém, sự bóc lột…

Bi kịch như càng được khắc sâu được in đậm hơn là ở những câu chuyện

nhân vật hóa đá Trong truyện Nàng Tô Thị, Sự tích đá vọng phu…đều xuất phát

từ câu chuyện bi kịch về anh em ruột thịt lấy nhầm nhau sau khi biết chuyện người chồng bỏ đi còn ngươi vợ mòn mỏi ngóng trông chồng cho đến khi hóa

đá Hình ảnh người phụ nữ bồng con hóa đá đứng trơ trơ giữa trời đất như khắc sâu vào lòng người nghe, người đọc một nỗi đau đớn, xót xa Người ta cho rằng

sự hóa đá đó dường như là sự tích tụ, dồn nén của nỗi đau con người mà thành.Nếu như ở môtip người hóa thân thành các con vật thể hiện tiếng kêu ai oán, xót xa thì ở môtip hóa đá lại như khăc sâu hơn vào nỗi đau của con người

Như vậy môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt có chức năng nhấn mạnh, hóa giải bi kịch của con người.Đồng thời qua đó để thấy được tấm lòng thương cảm của tác giả dân gian đối với số phận con người càng thấm thía hơn tư tưởng nhân văn mà nhân dân ra đã gửi gắm

2.4 Một số cơ sở hình thành môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt.

Văn học viết nói chung và văn học dân gian nói riêng khi ra đời đêuù băt nguồn từ những cơ sở nhất định nào đó và truyện cổ tích cũng không nằm ngoài quy luật đó Đinh Gia Khánh, khi nói về nguồn gốc của truyện cổ tích đã viết:

“Nguồn gốc chính của truyện cổ tích Việt Nam là cuộc sống xã hội Việt Nam ngày xưa, là những sự kiện vô cùng phong phuscuar cuộc sống ấy.thường thì cốt truyện đầu tiên bắt nguồn từ một sự việc xẩy ra ở một địa phương nào đó và có liên quan đến những nhân vật có thực Sự việc đó hấp dẫn sự chú ý của nhân dân vì những lí do nào đó rồi vì thế mà được lưu truyền từ đời này qua đời khác”[16; tr 301].

Môtip hóa thân trong truyện cổ tích ra đời từ những cơ sở sau: môtip hóa thân bắt nguồn từ quan niệm thần thoại, ảnh hưởng của Phật giáo đến sự hình thành môtip hóa thân, môtip hóa thân bắt nguồn từ tín ngưỡng và phong tục dân gian

2.4.1 Môtip hóa thân bắt nguồn từ quan niệm thần thoại.

V.Ia.Propp trong công trình nghiên cứu “ Hình thái học truyện cổ tích” đã

cho rằng : Mọi truyện cổ tích thần kì đều phát sinh từ thần thoại

Thần thoại ra đời sớm trong xã hội cộng đồng nguyên thủy, các nhân thân vật trong thần thoại chủ yếu là các vị thần với sức mạnh và tài năng siêu nhiên Sang truyện cổ tích nhân vật là nhưng con người bình thường nhỏ bé trong xã hội, còn những vị thần trong thần thoại khi sang truyện cổ tích đã được dân gian hóa không còn đóng vai trò trung tâm nữa mà chỉ còn là những nhân vật trợ thủ vừa giúp đỡ nhân vật hiền lành vừa trừng trị nhât vật ác

Những nhân vật thực hiện sự hóa thân trong truyện cổ tích người Việt như: Ông Tiên, Ngọc Hoàng, Đức Phật, Phật Bà, Diêm Vương…xuất hiện trong

các truyện như Con kiến thì Vị Tiên biến anh nhà giàu thành con kiến, Người đàn bà hóa thành con muỗi Đức Phật biến người đàn bà thành con muỗi, Sư ông hóa thành con ếch thì Phật Bà biến vị hòa thượng thành con ếch…

Môtip hóa thân có cơ sở hình thành từ quan niệm con người gắn với tự nhiên có mối quan hệ qua lại với tự nhiên Đó là quan niệm “vạn vật hữu linh” mọi vật đều có linh hồn, con người sinh ra từ tự nhiên và chết cũng trở về với tự nhiên Do đó trong truyện cổ tích người Việt khi nhân vật hóa thành các dạng vật thể khác nhau là có chịu sự ảnh hưởng của quan niệm đó của thần thoại Biến những con người độc ác, tham lam thành các con vật bẩn thỉu,dơ dáy hay hóa thân cho những con người hiền lành,tốt bụng thành các con vật, vât thể được người yêu quý, thờ phụng…

Như vậy môtip hóa thân có chịu ảnh hưởng của quan niệm thần thoại rất lớn, đó là việc đưa các vị thần vào thực hiện sự hóa thân và đưa con người trở về với tự nhiên

2.4.2 Ảnh hưởng của Phật giáo đến sự hình thành môtip hóa thân trong truyện cổ tích người Việt.

Phật giáo là một tôn giáo ngoại lai có nguồn gốc từ Ấn Độ là một trong những tôn giáo lớn trên thế giới có ảnh hưởng đến các nước Phương Đông trong đó có Việt Nam Đạo Phật du nhập vào Việt Nam khá sớm, vào khoảng đầu công nguyên từ cuối thế kỉ II, Đạo Phật đã đi vào đời sống tinh thần của người Việt một cách hòa bình tự nguyện