LUẬN án TIẾN sĩ NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG và BIỆN PHÁP cơ bản NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUÁ TRÌNH GIÁO dục TINH THẦN CHIẾN đấu CHO NGƯỜI CHIẾN sĩ TRONG GIAI đoạn mới

Từ cuối những năm 80 trở lại đây, tình hình thế giới diễn biến rất phức tạp gây nhiều bất lợi cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta. Sự sụp đổ cảu Liên Xô và Đông Âu, sự thoái trào của phong trào cách mạng thế giới đã đặt Việt Nam vào một tình thế hiểm nghèo. Các thế lực thù địch trong và ngoài nước nhân cơ hội này đã ráo riết tăng cường hoạt động diễn biến hoà bình đe doạ độc lập chủ quyền của nhân dân ta. Vì vậy nhiệm vụ cấp bách hàng đầu trong những năm tới là chống diễn biến hoà bình và bạo loạn lật đổ, đồng thời sẵn sàng ứng phó với các tình huống chiến tranh khác có thể xảy ra. Tình hình trên đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh, một đội quân thiện chiến với những chiến sĩ có tinh thần chiến đấu cao.

NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP

CƠ BẢN NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC TINH THẦN CHIẾN ĐẤU CHO NGƯỜI CHIẾN SĨ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ cuối những năm 80 trở lại đây, tình hình thế giới diễn biến rất phứctạp gây nhiều bất lợi cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Sự sụp đổcảu Liên Xô và Đông Âu, sự thoái trào của phong trào cách mạng thế giới

đã đặt Việt Nam vào một tình thế hiểm nghèo Các thế lực thù địch trong

và ngoài nước nhân cơ hội này đã ráo riết tăng cường hoạt động "diễn biếnhoà bình" đe doạ độc lập chủ quyền của nhân dân ta Vì vậy nhiệm vụ cấpbách hàng đầu trong những năm tới là chống "diễn biến hoà bình" và bạoloạn lật đổ, đồng thời sẵn sàng ứng phó với các tình huống chiến tranh khác

có thể xảy ra Tình hình trên đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải xây dựng lựclượng vũ trang nhân dân vững mạnh, một đội quân thiện chiến với nhữngchiến sĩ có tinh thần chiến đấu cao

Cuộc chiến tranh nếu xảy ra trong tương lai sẽ là một cuộc chiếntranh khắc hẳn với mọi cuộc chiến tranh mà dân tộc và quân đội ta đãđương đầu Về mặt chính trị là một cuộc chiến tranh nhằm lật đổ Đảng và

chế độ Về mặt quân sự là cuộc chiến tranh có sử dụng hệ thống vũ khímới, vũ khí công nghệ cao chiến tranh có thể sẽ diễn ra với quy mô lớn,khốc liệt ngày từ ngày đầu, không phân biệt tiền tuyến, hậu phương.Vũ khícông nghệ cao khi được sử dụng sẽ kéo theo sự thay đổi cơ bản về phươngpháp, thủ đoạn tác chiến Cuộc chiến sẽ ác liệt, phức tạp hơn, kết hợp tiếncông bên ngoài với lực lượng phản động ở bên trong Để giành thắng lợitrong cuộc chiến tranh đó, ngoài những yếu tố về lãnh đạo, chỉ huy… cònđòi hỏi người chiến sĩ phải có tinh thần chiến đấu cao.

Hiện nay đất nước ta đang chuyển mình mạnh mẽ sau những nămtháng trì trệ Bên cạnh những tác động tích cực còn có những tác động tiêucực của cơ chế thị trường, của thời "mở cửa" đã làm cho không ít nhữngchuẩn mực đạo đức, các bậc thang giá trị đảo lộn Trong lớp chiến sĩ trẻngày nay đôi lúc những định hướng giá trị vật chất có phần nổi trội hơnnhững định hướng giá trị tinh thần Còn có những tư tưởng coi những ngàytrong quân ngũ là "thừa" nên gắng sống tạm bợ cho qua ngày Tất cả nhữngvấn đề đó ảnh hưởng đến quá trình xây dựng tinh thần chiến đấu cho ngườichiến sĩ

Tính chất hoạt động quân sự trong thời chiến cũng như trong thờibình; những yêu cầu phục tùng vô điều kiện mệnh lệnh của người chỉ huy;tính thống nhất về tư tưởng và hành động trong quân đội, cũng đòi hỏingười lính phải có tinh thần chiến đấu cao

Thực trạng hiện nay qua một số điều tra xã hội học cho thấy quá trìnhxây dựng tinh thần chiến đấu cho chiến sĩ, do nhiều nguyên nhân khácnhau, có nơi có lúc còn bị buông lỏng, còn mang tính tự phát Tinh thầnchiến đấu ở một số chiến sĩ không cao, cá biệt có những chiến sĩ bị sa sút

về phẩm chất, ý chí chiến đấu Tình hình đó đòi hỏi công tác lý luận giáodục phải có những nghiên cứu công phu, tìm ra những giải pháp có tính khảthi cho quá trình giáo dục ở đơn vị cơ sở

Chính vì vậy nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, xác định nhữngphương hướng cơ bản để nâng cao hiệu quả quá trình giáo dục tinh thầnchiến đấu cho người chiến sĩ là một vấn đề cấp thiết.

2 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu là quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu chongười chiến sĩ

Đối tượng nghiên cứu là những phương hướng và biện pháp cơ bảnnâng cao hiệu quả quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu cho người chiếnsĩ

3 Giả thuyết khoa học

Nếu xác định được đúng đắn những thành tố và đặc trưng cơ bản củatinh thần chiến đấu, trên cơ sở đó lựa chọn những phương hướng và biệnpháp tác động sư phạm phù hợp thì có thể nâng cao được hiệu quả quátrình giáo dục tinh thần chiến đấu cho người chiến sĩ

4 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Với mục đích góp phần nâng cao hiệu quả quá trình giáo dục tinh thầnchiến đấu, luận án có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Trên cơ sở kế thừa các công trình đã được nghiên cứu, đề tài phântích những cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình giáo dục tinh thần chiếnđấu

- Luận chứng khoa học những vấn đề về thành tố và đặc trưng cơ bảncủa tinh thần chiến đấu

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích kinh nghiệm, thử nghiệm s ưphạm, tìm ra những phương hướng và biện pháp cơ bản để nâng cao hiệuquả quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Luận án không nghiên cứu toàn bộ quá trình giáo dục tinh thần chiếnđấu, không đi sâu vào những vấn đề nội dung, phương pháp… mà chỉnghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình này Trên cơ sở đó gópphần luận giải những vấn đề cấp bách hiện nay như: xác định nhữngphương hướng và biện pháp cơ bản để nâng cao hiệu quả quá trình xâydựng tinh thần chiến đấu cho người chiến sĩ.

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận của đề tài là hệ thống các quan điểm tư tưởngcủa chủ nghĩa Mác-Lênin, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta về vịtrí, vai trò của nhân tố chính trị, tinh thần trong chiến tranh và những vấn

đề về huấn luyện- giáo dục quân nhân Đồng thời đề tài dựa vào những kếtquả nghiên cứu của giáo dục học, tâm lý học ở trong nước và nước ngoài

Phương pháp nghiên cứu của đề tài

- Vận dụng phương pháp tiếp cận tích hợp: hệ thống- giá trị- hoạtđộng để phân tích quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu

- Sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu chủ yếu như: Phươngpháp thử nghiệm sư phạm; phương pháp trò chuyện, phỏng vấn, an két;phương pháp phân tích kinh nghiệm và kết quả giáo dục; phương phápnghiên cứu các tài liệu giáo dục; phương pháp tổng kết lịch sử, phươngpháp chuyên gia và phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

6 Những đóng góp mới về khoa học của luận án

- Luận án góp phần luận giải khoa học những vấn đề về thành tố, đặctrưng cơ bản của tinh thần chiến đấu

- Trên cơ sở phân tích lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, luận án đềxuất những phương hướng và biện pháp cơ bản để nao hiệu quả quá trìnhgiáo dục tinh thần chiến đấu ở các đơn vị cơ sở

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm phần mở đầu, 2 chương với 9 tiết, 27 sơ đồ bảng biểu,phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

TINH THẦN CHIẾN ĐẤU CHO NGƯỜI CHIẾN SĨ

Từ khi lịch sử thành văn, con người đã chứng kiến và chịu ảnh hưởngcủa hàng trăm cuộc chiến tranh sắc tộc, giai cấp lớn nhỏ hoặc khác nhau,trong đó có hai cuộc chiến tranh thế giới Hàng trăm triệu người đã ngãxuống Trong những cuộc chiến tranh đó, lịch sử cũng đã chứng minh rằngsức mạnh của chiến thắng đó do nhiều yếu tố tạo nên những quan trọng hơn

cả là yếu tố tinh thần

Tinh thần là một khái niệm rộng lớn, phức tạp, nhiều tầng bậc Xét ởbình diện triết học, tinh thần đồng nghĩa với ý thức, tư duy Có tinh thần cánhân- ý thức cá nhân và tinh thần cộng đồng - ý thức xã hội Đó là tinh

thần có tính chủ quan, nhưng một khi tinh thần trở thành một thực tế đờisống thì nó có tính khách quan, tồn tại một cách độc lập, vận hành theonhững quy luật riêng của nó.

Tinh thần chiến đấu là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong lĩnhvực hoạt động quân sự Ở đây, chúng tôi tiếp cận khái niệm tinh thần chiến

đấu không chỉ với tư cách là một hiện tượng ý thức tinh thần mà còn là một phẩm chất nhân cách của người chiến sĩ Đó là một trong những phẩm

chất cốt lõi cho phép họ hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.Làm rõ nội hàm khái niệm tinh thần chiến đấu có ý nghĩa đặc biệtquan trọng là cơ sở lý luận để xây dựng mục tiêu, đề xuất các giải phápnâng cao hiệu quả xây dựng tinh thần chiến đấu cho người chiến sĩ Nhữngvấn đề này sẽ được trình bày cụ thể ở tiết 1.2

I.1 Tinh thần chiến đấu- nhân tố tạo thành sức mạnh chiến đấu của quân đội cách mạng

Đặt vấn đề.

Trong lịch sử xã hội loài người, từ khi tổ chức ra quân đội, để củng cốquyền lực của mình các giai cấp thống trị đều giành quyền kiểm soát quânđội Với quan điểm giai cấp khác nhau ở mỗi chế độ xã hội chủ nghĩa, cómột cách tiếp cận khác nhau trong xây dựng quân đội Nhưng một điểm

đặc biệt lưu ý là: các giai cấp thống trị đều phải nắm thật chặt mục tiêu

chiến đấu của quân đội và bằng mọi thủđoạn xây dựng sức mạnh chiến đấu

của đạo quân ấy

Sức chiến đấu của bất kỳ quân đội nào cũng đều phụ thuộc vào cácyếu tố số lượng và chất lượng người lính; vũ khí và kỹ thuật chiến đấu; cơcấu tổ chức; trình độ phát triển của tư tưởng lý luận quân sự Trong đó yếu

tố chất lượng người lính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đó là yếu tố quyết

định, nó làm cho các yếu tố khác phát huy tác dụng Vì con người là lực

lượng chính trong đấu tranh vũ trang là nhân tố quyết định tiến trình và kết

cục của chiến tranh [78] Nói đênư chất lượng người lính là nói đến trạng

thái tinh thần của họ mà biểu hiện cụ thê là tính thần chiến đấu Nhiều

tướng lĩnh và các nhà lý luận quân sự đều thừa nhận và dánh giá cao sứcmạnh tinh thần của quân đội Napôlêon nói: "Lực lượng tinh thần gấp balực lượng vật chất [30] Calaudơvít cho rằng: "Lực lượng tinh thần thấmsâu vào toàn bộ yếu tố chiến tranh", ý chí với tinh cách là một đại lượngtinh thần, chính là cái thúc đẩy và chỉ huy toàn bộ khối lượng vật chất".Ông khẳng định: "Những hiện tượng thể chất cũng giống như cái cán gỗ,trong khi hiện tượng tinh thần là cái mũi nhọn thực sự, đúc bằng kim loạiquý" [30]

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã xem xét đánh giá đúngđắn khoa học yếu tố tinh thần, Ph.Ăngghen đã viết từ một trăm năm nayrằng: "Quyết định thắng lợi của trận đánh không phải khẩu súng mà là conngười"[78] Tinh thần giữ một vai trò quyết định trong chiến tranh vì khiđược thể hiện ở sức mạnh vật chất nó có thể làm cho sức mạnh chiến đấucủa quân đội tăng lên hoặc giảm xuống Có tinh thần chiến đấu cao, ngườilính mới có thể chịu đựng và vượt qua được hy sinh gian khổ, sử dụng mộtcách có hiệu quả vũ khí kỹ thuật Có thể nói sức mạnh chiến đấu của quânđội được thể hiện ở tinh thần chiến đấu của người lính

Lênin đã đề ra một luận điểm có thể coi là một trong những quy luậtquan trọng và phổ biến nhất của chiến tranh: "Trong mọi cuộc chiến tranhrốt cuộc thắng lợi đều tuỳ thuộc vào tâm trạng của quần chúng đang đổmáu trên chiến trường"[6]

1.1 Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà chỉ huy quân sự nói về tinh thần chiến đấu

1.1.1 Tiếp thu một cách sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ

nghĩa Mác-Lênin vễd quân đội kiểu mới Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khôngngừng chăn lo xây dựng quân đội về mọi mặt Một trong những vấn đềNgười quan tâm hàng đầu là xây dựng tinh thần chiến đấu cho người lính-một nhân tố đặc biệt quan trọng đảm bảo cho chiến thắng của quân đội.Những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng tinh thầnchiến đấu cho người lính thể hiện hầu hết trong các bài viết và nói củaNgười với cán bộ, chiến sĩ quân đội ta Tư tưởng đó của người được vậndụng trong suốt hai cuộc kháng chiến và ngày nay lại càng có ý nghĩa quantrọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên bàn về phẩm chất nhân cáchcủa người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam Trong dịp kỷ niệm ngàythành lập Quân giải phóng Việt Nam 22-12-1947, Người đã viết: "Vệquocó quân, dân quân du kích phải luôn luôn phát triển cái kỷ luật nghiêmnhư sắt, cái tinh thần vững như đồng, cái ý chí quật cường tất thắng, cáiđạo đức: trí, dũng, liêm, trung"[7] Đó cũng chính là những thành tố cơ bản

của tinh thần chiến đấu của người lính.

Trong buổi nói chuyện tại hội nghị quân sự lần thứ 5 (tháng 8-1948)Người đã đề cập đến một vấn đề hết sức hệ trọng, đó là phẩm chất nhâncách của người làm tướng Người nói: "Trong quân đội nhiệm vụ của ngườitường là phải: trí, dũng, nhân, tín, liêm, trung"[9] Đối với người lính,không phải vô tình mà người nhấn mạnh những thành tố của tinh thầnchiến đấu: trí, dũng trước cả những phẩm chất nhân cách khác Đó thật sự

là một tư duy rất mới, một cuộc cách mạng về quan niệm đạo đức của Chủtịch Hồ Chí Minh

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Người thì người lính có tinh thầnchiến đấu cao không phải là kiểu "người hùng" cá nhân chỉ biết ào ạt xốc

tới như báo chí phim ảnh phương Tây tuyên truyền, kích động Họ chính lànhững người lính bình thường nhưng biết xả thân vì cách mạng, dám đánh

và biết đánh thắng Nếu như họ có là anh hùng, chiến sĩ thi đua thì "chính

là nhờ công lao chung của tập thể Họ là "tinh hoa của dân tộc đã nêu caotinh thần trung với nước, hiếu với dân, dũng cảm mưu trí, khiêm tốn, giản

dị, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, khó khăn không ngại, gian khổ không sờn,quyết hoàn thành nhiệm vụ cứu nước, góp phần vào sự nghiệp vẻ vang củadân tộc"[13]

Trong một số bức thư gửi cán bộ, chiến sĩ ta, một trong những vấn đềđầu tiên Người đề cập đến là việc nâng cao tinh htanà chiến đấu cho bộ đội.Đối với Người, vấn đề "xây dựng lực lượng thật tốt, chất lượng thật cao",

"làm cho cán bộ chiến sĩ giữ vững và nâng cao ý chí chiến đấu, là vấn đềcốt tử Đó cũng là vấn đề xuyên suốt trong toàn bộ tư tưởng của Người.Xây dựng tinh thần chiến đấu cho quân nhân là motọ quá trình phứctạp, đòi hỏi một sự tiếp cận khoa học và phải có những bước đi thích hợp.Các nhà học giả quân sự tư sản từ nhiều thập kỷ qua thường dùng haiphương thức cơ bản để lên giây cót tinh thần cho quân đội của giai cấp tưsản Đó là lừa bịp về chính trị và mua chuộc về lợi ích vật chất Nh ưng trênthực tế kết quả không đạt được như điều họ mong muốn Kết cục của chiếntranh dù có diễn ra như thế nào đi nữa thì người lính của quân đội tư sảnvẫn phải gánh chịu những tổn thương nặng nề về tâm lý, tinh thần Nhữngnỗi ám ảnh về sự chết chóc của chiến tranh phi nghĩa vẫn đeo đẳng suốtcuộc đời họ

Với những tư tưởng hoàn toàn trong xây dựng quân đội, Chủ tịch HồChí Minh chỉ rõ việc làm đầu tiên để xây dựng tinh thần cho người línhlà:"Làm cho mỗi đội viên hiểu rõ nhiệm vụ vẻ vang của họ", hiểu rõ mụctiêu chiến đấu của quân đội ta là: "Chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của

Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội"[15] Người động viên, khích lệ những chiến

sĩ đã "quyết đem xương máu giữ vững nền thống nhất và độc lập cho Nhànước nhà" Người trân trọng gọi là "đại biểu cái tinh thần tự tôn, tự lập củadân tộc mấy nghìn năm để lại"[8].

Trong quá trình xây dựng tinh thần chiến đấu cho người lính, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đòi hỏi công tác tư tưởng phải đi trước một bước Đầu tiênphải thống nhất về tư tưởng, "tư tưởng có thống nhất, hành động mới thốngnhất, tư tưởng và hành động có thống nhất mới đánh thắng được địch"[12]

Là một nhà chiến lược quân sự thiên tài, ngay từ những năm đầu tiêncủa sự nghiệp xây dựng quân đội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định:

"Quân đội ta nhất định phải tiến từng bước lên chính quy hiện đại"[14].Người đã nhìn thấy trước những đòi hỏi khách quan của công cuộc bảo vệ

Tổ quốc trong giai đoạn mới, những đòi hỏi về phẩm chất và năng lựcchiến đấu của người lính trong cuộc chiến tranh nếu xảy ra trong tương lai

Để chiến thắng trong cuộc chiến tranh đó không có cách nào khác quân đội

ta phải trở thành một quân đội chính quy tinh nhuệ, thiện chiến, có kỷ luật.Tính kỷ luật chính là một nội dung quan trọng của tinh thần chiến đấu.Bởi vậy Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu mọi người phải coi "quânlệnh như sơn", trong bất kỳ điều kiện, hoàn cảnh nào cũng phải tự giácnghiêm minh chấp hành kỷ luật Đối với Người những thói quen mệnhlệnh, hành chính, những biện pháp cưỡng bức, quân phiệt đều xa lạ với kỷluật tự giác của quân đội, nó chằng những không củng cố được kỷ luật màcòn làm tăng thêm những rạn nứt và sự cách biệt giữa cán bộ và chiến sĩ.Người thường căn dặn phải bằng giáo dục, thuyết phục để việc chấp hành

kỷ luật trở thành nhu cầu của mỗi chiến đấu Người đòi hỏi kỷ luật phảinghiêm minh, công bằng và dân chủ; cán bộ "phải làm gương mẫu trongchấp hành kỷ luật", thực hiện "thưởng phạt công minh" và lấy việc duy trì

kỷ luật ngăn ngừa các vụ việc vi phạm kỷ luật Như vậy theo quan điểm

Chủ tịch Hồ Chí Minh củng cố kỷ luật là một biện pháp tích cực để xâydựng tinh thần chiến đấu cho quân đội

Từ trong thực tiễn của cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tháy nhucầu cấp bách của việc phải bồi dưỡng những tri thức quân sự hiện đại, mộtyếu tố quan trọng của tinh thần chiến đấu của người quân nhân Ngườinói:"Trí là phải có óc sáng suốt để nìn mọi việc, để suy xét địch cho

đúng"[9] Như vậy "trí" ở đây chính là thế giới quan, với tri thức là điểm

khởi đầu Chính vì vậy Người động viên cán bộ, chiến sĩ: "Phải tích cựchọc tập", "luôn luôn ra sức cầu tiến bộ" [10] Riêng với cán bộ, Người căndặn: "Các chú phải học tập tư tưởng chiến lược, chiến thuật, học cách dậy

bộ đội đánh giặc, học phương pháp chỉ huy chiến đấu" [17] Người coitrọng việc: "Nghiên cứu kinh nghiệm cũ để giúp cho thực hành mới", đồngthời phải học cái mới, học phải đi đôi với hành Người cảnh tỉnh cho những

ai bằng lòng với vốn tri thức đã có: "Kỹ thuật hiện ngày càng tiến, khônggắng học tập thì sẽ lạc hậu"[14]

Hoạt động quân sự là một loại hình hoạt động đặc biệt Trong thờibình người lính học tập rèn luyện ở cường độ cao, trong những điều kiệnsát với thực té chiến đấu Còn trong thời chiến người lính phải hoạt độngcăng thẳng dài ngày, chịu đựng sự ác liệt của bom đạn, sự đấu tranh giữacái sống và cái chết, v.v Điều đó đòi hỏi người lính phải có những phẩmchất đạo đức, tâm lý vững vàng, một trí tuệ sắc bén, một sức khoẻ dẻo daibền bỉ đủ sức chịu đựng những thử thách nặng nề nhất Vì vậy Chủ tịch HồChí Minh căn dặn: "Phải luyện tập thân thể cho mạnh mẽ, nghiên cứu kỹthuật cho thông thạo, trau dồi tinh thần cho vững chắc"

Giáo dục con người phát triển toàn diện là điều người hằng mongmuốn Người căn dặn các nhà làm công tác giáo dục: "Nếu anh em tưtưởng vững chính trị vững, kỹ thuật khá, thân thể khoẻ mạnh thì nhất địnhthắng; trái lại nếu anh em chính trị khá, quân sự kém, hoặc chính trị quân

sự đều khá nhưng thân thể yếu thì cũng không thể thắng được"[17] Những

tư tưởng đó của Người đến nay vẫn còn nguyên giá trị

1.1.2 Quán triệt những tư tưởng trên của người, nhiều thế hệ các nhà

lãnh đạo quân sự Việt Nam đã giải quyết thành công vấn đề xây dựng tinhthần chiến đấu cho quân nhân trong các cuộc kháng chiến lâu dài và anhdũng của dân tộc

Đại tướng Võ Nguyên Giáp- Người anh cả của lực lượng vũ trangnhân dân đã rất quan tâm đến vấn đề này, Đại tướng cho rằng: "Không cótinh thần chiến đấu hoặc tinh thần chiến đấu thấp kém thì không thể cónghị lực cách mạng sáng tạo, không thể có hành động chiến đấu tích cực,không có cơ sở để phát huy sức mạnh của các yếu tố vật chất, kỹ thuật,nghệ thuật tác chiến… Một quân đội dù được tổ chức, trang bị, huấn luyệntốt cũng dễ dàng bị đánh bại nếu tinh thần chiến đấu kém"[47] Chính vì

vậy nhiều lần Đại tường khẳng định tinh thần chiến đấu của cán bộ chiến sĩ

là một nhân tố tạo thành sức mạnh chiến đấu của quân đội cách mạng.Đánh giá vai trò của tinh thần chiến đấu trong cấu trúc của sức mạnh chiếnđấu Đại tướng viết: "Trong khi xác định tầm quan trọng của các yếu tố hợpthành sức chiến đấu của quân đội cách mạng, chúng ta cho rằng yếu tố cơ

bản nhất là yếu tố chính trị, tinh thần, là sự giác ngộ của quân đội về lý

tưởng cách mạng, về mục tiêu chiến đấu, về mục đích chính trị của chiến

tranh là tinh thần chiến đấu của cán bộ chiến sĩ"[47].

Theo quan điểm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì nội dung của tinhthần chiến đấu bao gồm những vấn đề sau [47]:

- Lòng trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng củanhân dân

- Quyết tâm chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc

- Tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội

- Tinh thần quốc tế vô sản chân chính.

- Ý chí quyết chiến quyết thắng, ý chí tiến công tiêu diệt địch.

- Anh Dũng sáng tạo, mưu trí.

- Ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm minh.

- Đoàn kết, yêu thương đồng đội và căm thù giặc sâu sắc

- Tinh thần cảnh giác cách mạng cao

Kinh qua thực tiễn của nhiều năm chỉ đạo xây dựng quân đội Đạitướng đã chỉ ra những con đường cơ bản để xây dựng tinh thần chiến đấucho quân nhân[47]:

- Tăng cường giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự

- Nâng cao ý thức tổ chức kỷ luật, nghiêm túc chấp hành mọi điềulệnh, điều lệ

- Tăng cường trình độ quản lý mọi mặt

Đại tướng nhấn mạnh: "Quân đội nhất thiết phải được giáo dục chínhtrị tốt, được huấn luyện quân sự tốt, có ý thức tổ chức kỷ luật thật cao" [ ]

Có Đại tướng Nguyễn Chí Thanh cũng đánh giá rất cao tinh thần chiếnđấu cảu quân đội Đồng chí khẳng định: "Từ thực tiễn của cuộc dọ sức giữaquân đội ta và quân đội thực dân Pháp, chúng ta đã rút ra một kết luận rấtquan trọng là: tinh thần của quân đội là yếu tố quyết định của mọi thắng lợitrên chiến trường" [94] Chính vì vậy Đại tướng chỉ rõ: "Trong kháng chiếnđược Đảng đưa đường chỉ lối và do mỗi cán bộ, chiến sĩ của chúng ta luônluôn rèn luyện tư tưởng và tinh thần chiến đấu, cho nên Quân đội củachúng ta đã làm tròn nhiệm vụ vẻ vang của mình"

Trong bài viết cho báo nhân dân (1964): "Yếu tố tinh thần của Quânđội và nhân dân ta trong chiến dịch Điện Biên Phủ", Đại tướng cho rằng:

Một trong những nguyên nhân cơ bản của thắng lợi trong chiến dịch ĐiệnBiên Phủ nói riêng và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung là

do tinh thần chiến đấu của quân dân ta cao hơn hẳn của kẻ địch"[94]

Theo Đại tướng thì tinh thần chiến đấu của quân đội và nhân dân tatrong cuộc kháng chiến lâu dài nói chung và trong chiến dịch Điện BiênPhủ nói riêng do các nhân tố sau đây tạo thành:

- Di sản truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm anh dũng của đàotạo

- Tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ nghĩa yêu nước chân chính

và chủ nghĩa quốc tế vô sản

- Sự tôi luyện của đội quân công nông trong cuộc chiến tranh giai cấp

- Lý tưởng chiến đấu bảo vệ và xây dựng một chế độ xã hội tiên chế độ xã hội chủ nghĩa

tiến-Trong một loạt những bài viết và bài nói Đại tướng đã phân tích cáchsâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề xây dựng tinh thần chiến đấucho quân nhân Trong bài báo: "Tiếp tục nâng cao tinh thần chiến đấu củaquân đội", Đại tướng đã chỉ ra những biện pháp cơ bản để giáo dục tinhthần chiến đấu cho chiến sĩ [94]

- Giáo dục giác ngộ giai cấp, giác ngộ chính trị cho mỗi cán bộ, chiến

sĩ, xác định cho họ lý tưởng chiến đấu cao đẹp của Đảng

- Đi đôi với giáo dục hệ tư tưởng của giai cấp vô sản phải đấu tranhkhông khoan nhượng với tư tưởng phi vô sản, phản động lỗi thời

- Giáo dục tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chế độ, và lòng căm thù giặc Theo Đại tướng thì những biện pháp trên làm cho "tinh thàn chiến đấucủa quân đội sẽ được không ngừng củng cố và phát triển, ý thức tráchnhiệm của họ sẽ được nâng cao, tinh thần đoàn kết của quân đội sẽ được

bền chặt như gang thép và đặc biệt lòng trung thành của họ đối với cáchmạng, đối với Đảng, đối với Nhà nước sẽ không bao giờ lay chuyển"[94].Trải qua nửa thế kỷ vừa chiến đấu vừa xây dựng, đầy hy sinh gian

khổ, ngày nay quân đội ta đứng tr3ước một nhiệm vụ hoàn toàn mới: nhiệm

vụ bảo vệ vật chất Tổ quốc Việt Nam thống nhất xã hội chủ nghĩa trongnhững điều kiện hoàn cảnh đặc biệt: Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa

ở Đông âu sụp đổ Tất cả những vấn đề đó đặt ra cho nhiệm vụ xây dựng

tinh thần chiến đấu những yêu cầu mới.

Trong tác phẩm "Quan điểm cơ bản bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa"của Đại tướng Đoàn Khuê và "Xây dựng quân đội nhân dân về chính trịdưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội VII của Đảng" của Thượng Tướng LêKhả Phiêu đã trình bày một cách hệ thống những quan điểm và đường lốiquân sự của Đảng ta trong đó có những vấn đề về xây dựng tinh thần chiếnđấu cho người chiến sĩ Các đồng chí lãnh đạo quân đội khẳng định: "Xâydựng sức mạnh chiến đấu của quân đội, và tiến hành công tác tư tưởng phảiđược đặt ở vị trí hàng đầu" [8] Muốn vậy trước hết phải giáo dục cho bộđội hiểu rõ chức năng và nhiệm vụ của quân đội trong giai đoạn cách mạngmới hiện nay Đặc biệt là phải có tư duy đổi mới về nội dung của nhiệm vụbảo vệ Tổ quốc Đó là gắn chặt sự nghiệp bảo vệ nền độc lập dân tộc vớibảo vệ chế đọ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Đảng Cộng sản Trên cơ sở của sựgiác ngộ mục tiêu chiến đấu của quân đội mà làm chuyển biến sâu sắc ýthức và trách nhiệm chính trị đối với sự nghiệp xây dựng quân đội Tronggiáo dục chính trị- tư tưởng, các đồng chí lãnh đạo quân đội nhắc nhở phảibảo đảm cho mọi chiến sĩ thấm nhuần và kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhất trí cao với quan điểm, đường lối, cươnglĩnh của Đảng Củng cố niềm tin, phát huy tinh thần độc lập tự chủ, vượtqua mọi khó khăn, thử thách Khắc phục những biểu hiện giảm lòng tin,

dao động, tư tưởng bảo thủ, giáo điều, mơ hồ với kẻ địch, đề phòng nhữngảnh hưởng của quan điểm chính trị lệch lạc, cơ hội.

Đi đôi với huấn luyện giáo dục về chính trị, để xây dựng tinh thầnchiến đấu phải nâng cao chất lượng huấn luyện quân sự Yêu cầu huấnluyện phải tập trung giải quyết những vấn đề sau[58]:

- Nâng cao ý chí chiến đấu, trình độ sẵn sàng chiến đấu, khả năng sẵnsàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ chiến đấu công tác

- Thông thạo tính năng các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật của đơn vị;giữ tốt dùng bền, sử dụng đạt hiệu quả cao

- Thực hành chuẩn xác các yếu lĩnh, động tác cơ bản, vận dụng sángtạo trong các tình huống chiến thuật, trên các loại hình

Quá trình huấn luyện chính trị và huấn luyện quân sự gắn chặt vớinhau, bổ sung cho nhau để giáo dục những chiến sĩ tốt Chính vì vậy đồngchí Đoàn Khuê đã nhấn mạnh: "Muốn bộ đội có sức chiến đấu cao, luônluôn cảnh giác sẵn sàng đối phó với mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lựcthù địch và có thể hoàn thành mọi nhiệm vụ, thì phải chú trọng về chính trịlàm cơ sở và lấy công tác huấn luyện quân sự làm trung tâm"[58]

1.2 Những thành tố và đặc trưng cơ bản của tinh thần chiến đấu

Để nghiên cứu những thành tố và đặc trưng cơ bản của tinh thần chiếnđấu chúng tôi dựa vào cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu củakhoa học quân sự, tâm lý học và giáo dục học quân sự Đồng thời tổng kếtnhững kinh nghiệm thực tiễn trong chiến đấu và trong xây dựng tinh hoànthần chiến đấu ở đơn vị, từ đó khái quát ra những vấn đề nghiên cứu

Cách tiếp cận chủ yếu là phương pháp tiếp cận hệ thống- giá trị- hoạtđộng.Đây là phương pháp tiếp cận tích hợp nảy sinh từ sự thống nhất hữu

cơ của ba lý thuyết cơ bản của khoa học giáo dục Ba lý thuyết đó là:

- Thuyết về hệ toàn vẹn, xem xét đối tượng nghiên cứu như một hệđộng phức tạp mang tính toàn vẹn.

- Thuyết về giá trị và định hướng giá trị Giá trị là sự thể hiện có tínhđịnh lượng của mối quan hệ giữa chủ thể đánh giá và đối tượng của việcđánh giá Giá trị là đích cuối cùng của mọi mối quan tâm của con người.Toàn bộ những phẩm chất nhân cách tạo nên giá trị xã hội cho con người

đó Mỗi người lựa chọn các giá trị với những thứ bậc khác nhau theo sựđánh giá chủ quan gọi là định hướng giá trị, trên cơ sở của định hướng giátrị mà hình thành lối sống, phong cách giao tiếp và toàn bộ hành vi của cánhân

- Thuyết hoạt động, trong đó phạm trù trung tâm là hoạt động có chủthể có đối tượng

Vận dụng phương pháp tiếp cận tích hợp để nghiên cứu tinh thầnchiến đấu, theo chúng tôi cần lưu ý một số vấn đề sau:

+ Mỗi một quân nhân có một loạt những phẩm chất Những phẩm chấtnày có mối quan hệ chặt chẽ với nhau nằm trong một hệ thống cấu trúchoàn chỉnh tạo nên bộ mặt tinh thần và giá trị xã hội của cá nhân, tinh ýthần chiến đấu là một thành tố trong cấu trúc đó Chúng tôi tách thành tốtinh thần chiến đấu ra khỏi hệ thống- cấu trúc của phẩm chất nhân cách vàcoi nó là một chỉnh thể Để từ đó dựng sơ đồ- gráp của cấu trúc Trên cơ sởcủa sơ đồ cấu trúc chức năng của hệ tìm ra các nhân tố sinh thành và quyluật tương tác của các thành tố của tinh thần chiến đấu

+ Giá trị và định hướng giá trị của nhân cách quân nhân có vai tròquan trọng trong sự hình thành nhân cách, lối sống, có ảnh h ưởng đếnphong cách giao tiếp cũng như toàn bộ hành vi, hoạt động của họ ở đơn vị

cơ sở.Chúng tôi côi tinh thần chiến đấu như một giá trị cốt lỗi, có những

đặc trưng riêng Thúc đẩy người chiến sĩ vươn lên chiếm lĩnh giá trị này lànhiệm vụ trung tâm của công tác giáo dục- huấn luyện.

+ Tinh thần chiến đấu của ngowif chiến sĩ được hình thành trong quátrình hoạt động quân sự Chúng tôi coi quá trình giáo dục tinh thần chiếnđấu như là một hoạt động và nghiên cứu nó trên cơ sở lý thuyết hoạt động

2.1 Những thành tố cơ bản của tinh thần chiến đấu

Để xác định những thành tố của tinh thần chiến đấu, cần phải xác định

rõ khái niệm tinh thần chiến đấu.

Ngay từ những năm 60 thuật ngữ "tinh thần chiến đấu" đã được sửdụng khá rộng rãi trên báo Quân đội nhân dân Từ đó đến nay trên báo chí,trong các văn bản tổng kết, ở các ấn phẩm có liên quan đến an ninh- quốcphòng, thuật ngữ này trở nên thông dụng Tuy nhiên nội hàm của khái niệmnày được hiểu còn rất khác nhau

- Một nhóm các nhà khoa học như Thượng tướng Xrêđin, phó tiến sĩLyxcốp… đã đồng nhất phẩm chất chính trị tinh thần với tinh thần chiếnđấu và đạo đức của người chiến sĩ [119]

Giáo sư, tiến sĩ Barabansicốp, phó giáo sư, phó tiến sĩ Khơrôbôxtốpthì cho rằng tinh thần chiến đấu là tổng hoà của phẩm chất chính trị tưtưởng và tài nghệ chiến đấu của người chiến sĩ[114]

Giáo sư, tiến sĩ Đavuđốp, phó giáo sư, phó tiến sĩ Luxencô lại quanniệm tinh thần chiến đấu được cấu thành từ những phẩm chất đơn lẻ cầnthiết cho chiến đấu như lòng dũng cảm, tính kỷ luật, tính cảnh giác tính độclập[116]

Trong một số công trình nghiên cứu ở nước ta tinh thần chiến đấuđược biểu hiện như một phẩm chất tâm lý, ở nhiều tài liệu phẩm chất tinh

thần chiến đấu được hiểu như một phạm trù "ý chí quyết chiến quyếtthắng"[31].

Trao đổi với cán bộ chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chúng tôi thấy cách hiểukhái niệm tinh thần chiến đấu rất đơn giản Hoặc là nghiêng về quan niệm

nó như là phẩm chất chính trị tinh thần, hoặc là nghiêng về quan niệmthuần tuý như một tư tưởng tiến công dám đánh và quyết thắng…

Theo chúng tôi những cách hiểu như trên cần phải được trao đổi thêm

ở những khía cạnh sau đây:

Một là, không thể đồng nhất tinh thần chiến đấu với phẩm chất chính

trị, tinh thần và đạo đức, vì chính trị tinh thần và đạo đức có phạm vi rộnglớn nhiều tầng bậc, giữ vị trí trung tâm của bất kỳ phẩm chát nhan cách nàotrong xã hội

Hai là, nếu chỉ nói tinh thần chiến đấu là tổng hoà của phẩm chất

chính trị- tư tưởng và tài nghệ chiến đấu thì không thể lý giải được vai tròcủa những phẩm chất tâm lý trong việc kìm chế nỗi sợ hãi, hoảng loạntrong những điều kiện chiến đấu ác liệt Ngược lại nếu quy khái niệm tinhthần chiến đấu chỉ đơn thuần là những phẩm chất tâm lý thì trên thực tế cótrận chiến đấu những điều kiện khách quan đã vượt quá khả năng chịuđựng về tâm lý và thế lực của người lính, nhưng họ vẫn vượt lên và chiếnthắng Phải chăng đấy là sức mạnh của những nhân cách được tôi luyệnvững vàng về chính trị- tư tưởng và đạo đức

Ba là, nếu cho rằng tinh thần chiến đấu là những phẩm chất đơn lẻ thì

không thấy được mối quan hệ tương tác của các phẩm chất này Khôngthấy được tinh thần chiến đấu như một chỉnh thể giữ vai trò chủ đạo trong

hệ thống phẩm chất nhân cách của người chiến sĩ

Bốn là, tinh thần chiến đấu không phải chỉ biểu hiện và cần thiết trong

chiến đấu mà nó biểu hiện ngay trong đời sống thường nhất của người lính

Ngay trong thời bình những hoạt động quân sự khẩn trương, căng thẳngkhách quan đòi hỏi người lính phải có tinh thần chiến đấu cao.

Như vậy, theo chúng tôi, tinh thần chiến đấu là tổng hoà của những

phẩm chất mang tính đặc thù về chính trị- đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ quân sự và tâm lý trong nhân cách người chiến sĩ, cho phép họ hoàn thành thăng lợi mọinv trong thời chiến cũng như trong thời bình.

Chúng tôi dùng thuật ngữ "phẩm chất đặc thù" để chỉ phẩm chất trực

tiếp tham gia vào thành tố của tinh thần chiến đấu (H1-1).

Tinh thần chiến đấu

3.2.1 Nguyên tắc số 1 bao trùm toàn bộ những tác động tư tưởng và huấn luyện nghề nghiệp quân sự cho binh lính là nguyên tắc: "chủ nghĩa chống cộng" Ngày nay khi Liên Xô và Đông Âu sụp đổ thì thêm một cơ hội

vàng cho những kẻ chống cộng điên cuồng nhất Chủ nghĩa đế quốc đã phátđộng bộ máy thông tin khổng lồ với những phương tiện kỹ thuật hiện đạiphục vụ cho chủ nghĩa chống cộng, cho cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa

xã hội, vu khống xuyên tạc chủ nghĩa Mác-Lênin… Chúng khắc họa chủnghĩa xã hội như một cái gì xấu xa nhất cần phải loại bỏ Và người línhtrong cuộc đấu tranh chống cộng là những "sứ giả của hoà bình" là những

"chiến sĩ tiên phong" trong cuộc đấu tranh vì sự "phồn vinh" của các dântộc

NGUYÊN TẮC VÀ PHƯƠNG PHÁP CHUẨN BỊ CHIẾN ĐẤU CHO

BINH LÍNH QUÂN ĐỘI MỸ

TÁC ĐỘNG TƯ TƯỞNG

Nguyên tắc tác động

tư tưởng Chủ nghĩa chống cộng

Tuyên truyền chủ nghĩa quân phiệt

Tuyên truyền truyền thống quân sự phản động

Tuyên truyền lối sống quân sự phản động

Phương pháp tác động

tư tưởng Mua chuộc Lôi kéo Kêu gọi Cưỡng bức, trừng phạt

ám thị Làm rối, làm lẫn lộn

HUẤN LUYỆN NGHỀ NGHIỆP Q.S

Nguyên tắc huấn luyện nghề nghiệp

quân sự Chủ nghĩa chống cộng Huấn luyện bằng công việc

Tự nhiên hoá quá trình huấn luyện Động cơ hoá quá trình huấn luyện

Phương pháp huấn luyện nghề nghiệp

quân sự Đàm thoại, Báo cáo Diễn thị Thực hành huấn luyện khắc nghiệt Phương pháp đóng vai Phương pháp diễn tập Phương pháp tranh đua

Hình 1-5: Nguyên tắc và phương pháp chuẩn bị chiến đấu cho binhlính quân đội Mỹ

Đi đôi với nguyên tắc "chủ nghĩa chống cộng" là nguyên tắc tuyêntruyền "lối sống tự do và thế giới tự do" Để củng cố tinh thần chiến đấucho binh lính, bộ máy tuyên truyền của chủ nghĩa đế quốc đã gán cho mụcđích của quân đội tư sản là "bảo vệ thế giới tự do khỏi hoạ xâm lăng củachủ nghĩa cộng sản" Nhằm mục đích đó chúng tô vẽ cho chủ nghĩa tư bảnđộc quyền, cho nó là "chủ nghĩa tư bản mới", "chủ nghĩa tư bản nhândân"… Đồng thời chủ nghĩa tư bản cũng được mô tả như "chế độ dân chủnhất", "hiện thân của tự do" và lối sống trong chủ nghĩa tư bản cũng là "lốisống tốt đẹp nhất"… Đó là lối sống vì tiền, tôn thờ sức mạnh của đồng tiền.Mọi thứ, mọi mối quan hệ đều được tính bằng tiền Sự đảm bảo tiềnthưởng, tiền lương cao cho binh lĩnh cũng là một biện pháp kích thích nhân

tố Người của quân đội đế quốc Còn những nhân tố khác đóng vai trò quantrọng hợp thành những tư tưởng cốt lõi chỉ đạo quá trình chuẩn bị tinh thầnchiến đấu cho binh lính các quân đội đế quốc (H 1-5)

3.2.2 Nội dung tác động xây dựng tinh thần chiến đấu cho binh lính

Các chuyên gia quân sự tư sản đã xây dựng một chương trình tác động

có tính tổng thể, xoay quanh 4 nội dung cơ bản (H.1-6) [30]

- áp đặt niềm tin chống cộng bằng huấn luyện chính trị phản động

- Tuyên truyền đạo đức khắc nghiệt, lừa bịp của tôn giáo.

- Nhồi sọ tinh thần phường hội

- Kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp chuyên môn quân sự củangười lính đánh thuê chuyên nghiệp

Trong đó nội dung áp đặt niềm tin chống cộng thông qua huấn luyệnchính trị được đặc biệt chú trọng Mục đích huấn luyện chính trị phản độngnhằm những mục tiêu sau:

(1) áp đặt ý thức hệ tư tưởng của giai cấp tư sản Tướng Mantâyphenlơ(Cộng hoà Liên bang Đức) đã trắng trợn tuyên bố: "Trong thời đại, chiếntranh ý thức hệ, trong cuộc chiến đấu có thể xảy ra để chống lại một lựclượng quân sự thấm nhuần tư tưởng cộng sản như bọt biển, muốn chiếnthắng thì phải có một thứ quân đội cũng tin tưởng vững chắc vào giá trị lytưởng và nguyên tắc đạo đức mà nó có nhiệm vụ bảo vệ"

(2) Hình thành ở người lĩnh những biểu tượng sai lệch về chủ nghĩacộng sản;

(3) Gieo rắc các tư tưởng của chủ nghĩa dân tộc;

(4) Ca ngợi chủ nghĩa tư bản và những giá trị văn hoá đạo đức phươngTây;

(5) Lừa bịp về bản chất của quân đội kêu gọi "phi chính trị hoá" quânđội Về vấn đề này ngay từ năm 1905 Lênin đã vạch trần luận điệu của giaicấp tư sản: "Không lôi kéo quân đội vào chính trị - đó là khẩu hiệu của bọntôi tớ giả nhân giả nghĩa của giai cấp tư sản… Bọn này trong thực tế baogiờ cũng lôi kéo quân đội vào chính trị phản động" [3]

Chịu ảnh hưởng nặng nề của thuyết hành vi Oát sơn, coi ý thức, tưtưởng, nhân cách là những khái niệm trừu tượng mơ hồ, chỉ có hành vi củacon người là đáng để nghiên cứu Mọi hành động của con người là nhữngphản ứng (R) riêng rẽ trước những tác động kích thích (S) được biểu diễntheo công thức S  R

Trên cơ sở lý luận đó R Vâyxơ đã đưa ra công thức đảm bảo hiệu quảcủa huấn luyện chính trị [44]:

Hình 1-6: Nội dung tác động giáo dục trong quân đội Mỹ

Tinh thần chiến đấu của binh lính

Nghề nghiệp chuyên môn quân sự của người lính

đánh thuê

Nội dung tác động

Nguyên tắc tác động tư tưởng Nguyên tắc huấn luyện nghề nghiệp quân sự

Học thuyết chính trị phản động

Đại lượng sẽ biến thiên theo chiều hướng: nếu đối tượng tác độngchưa có chính kiến rõ ràng nhưng lại ở trạng thái lo sợ căng thẳng về thầnkinh thì hiệu quả cao Nhưng nếu ở trạng thái này, mà đối tượng có quanđiểm chính kiến ngược lại với hướng tác động thì hiệu quả thấp.

Thực chất của trò "đóng vai" là ở chỗ đặt đối tượng tác động vàonhững điều kiện, hoàn cảnh buộc họ phải từ bỏ quan điểm tư tưởng củamình để bảo vệ những tư tưởng xa lạ bằng những lập luận, lý lẽ của chínhmình; còn "kích thích tâm thế" là lựa chọn tác động đánh vào cảm xúc củacon người, kích thích "bản năng gốc" của họ Lênin đã nhận xét: "Nhữngthủ lĩnh quân sự đã hết sức nỗ lực để loại ra khỏi "con vật ngu đần" mọi tưtưởng sống, mọi tình cảm của con người nhồi nhét cho nó ý thức theo mộtcách mù quáng, độc ác một cách vô nghĩa và dã man đối với kẻ thù "bêntrong" và "bên ngoài" [4]

Đi đôi với huấn luyện về chính trị phản động quân đội Mỹ đặc biệtchú trọng đến việc lợi dụng uy tín và ảnh hưởng của nhà thờ để xây dựngtinh thần chiến đấu cho binh lính Trong quân đội có hệ thống sĩ quan - chatuyên uý Thực chất đó là những sĩ quan giả danh cha cố lợi dụng chăm sócphần hồn cho binh lính để tiến hành tác động tư tưởng với hai nhiệm vụ cơbản:

- Xoá đi mặc cảm tội lỗi: chiến đấu không vì mục tiêu cao cả cho nênsau một trận chiến đấu, một cuộc chiến tranh, binh lính thường có nhữngmặc cảm về tội lỗi đã gây ra dẫn đến lo sợ và sụp đổ về tinh thần Nhữngbuổi lễ "rửa tội" chính là một phương pháp dựa trên cơ sở "ám thị" giúp

cho người lính dễ dàng chối bỏ trách nhiệm, tội lỗi của mình để đạt tới sựcân bằng về tâm lý, thanh thản trong lương tâm.

- Tạo cho người lính những cơ hội để bấu víu vào một lực lượng siêunhiên ở bên ngoài trong điều kiện chiến đấu ác liệt mà bản thân họ cũngkhông thể tin vào chính mình Những lúc đó người lính phó mặc mình cho

số phận, tin tưởng một cách mù quáng vào sự linh thiêng phù trợ củathượng đế mà lao vào cuộc chém giết không thương tiếc Chính vì vậy mà

họ chủ trương "… Hãy noi cho binh sĩ biết tầm quan trọng của đời sốngthuộc linh - sự hướng dẫn của thượng đế xưa nay vẫn là lực lượng hùnghậu của những người có chí khí… tin tưởng vào thượng đế hay một đấngtạo hoá đồng thời đã được huấn luyện kỹ càng Hai yếu tố đó là một thànhtrì chống lại sợ sệt và hoảng hốt" [26]

3.2.3 Về phương pháp tác động Qua nhiều năm nghiên cứu và thực

nghiệm các nhà giáo dục quân đội Mỹ đã xây dựng một hệ thống tác độngkhá hoàn chỉnh để xây dựng tinh thần chiến đấu cho binh lính (H.1-5) Đặctrưng cơ bản của các phương pháp tác động:

- Kích thích bản năng con người, thoả mãn một phần nhu cầu của họ

- Trấn áp ý chí của con người, tước bỏ ở họ những quan điểm, chínhkiến riêng, biến người lính thành cái máy chỉ biết phục tùng một cách mùquáng

- Đẩy người lính vào những điều kiện, hoàn cảnh khắc nghiệt để rènluyện họ

- Vận dụng những thành tựu khoa học công nghệ, tăng cường cácphương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại để nâng cao hiệu suất của tác động

tư tưởng và huấn luyện quân sự Những năm gần đây trong huấn luyện,quân đội Mỹ đã xây dựng mô hình hướng về nhiệm vụ đào tạo (taskoriented models) dựa trên các bước thiết kế [93] Mô hình này nhằm thiếtlập những nhiệm vụ phải được thực hiện, nhấn mạnh những bước có tính

chất chuyên biệt và sự tiến triển tuyến tính thông qua những b ước đó vớinhững mối liên hệ ngược có tính ngẫu nhiên (occasional fêdbacdk) (H 1-7)

Hình 1-7: Những bước trong sự phát triển việc đào tạo theo quan điểm hệ thống kỹ thuật (công nghệ giáo dục)

(Quân đội Mỹ)

Phân tích hệ thống quân sự từ quan điểm

vè nhân tố người

Phân tích một công việc cụ thể

Đặc trưng về kiến thức kỹ năng

Phát triển những đo lường độ hành thạo công việc Xác định mục tiêu đào tạo

Xây dựng chương trình đào tạo

a Chương trình hoá dạy học

b Các tài liệu và vật liệu thực tế

c Trắc nghiệm sự hoàn chỉnh

Đánh giá chương trình đào tạo

Trong thứ bậc của các nhân tố kích thích binh lính đã được thử nghiệmtrong quân đội đế quốc nhằm làm cơ sở cho những tác động tư tưởng thìcưỡng bức dưới hình thức sử dụng sức mạnh quyền lực ở vị trí hàng đầu(H.1-8) Sức mạnh quyền lực ở đây được thực hiện thông qua hệ thốngpháp luật tư sản, quyền lực của tôn giáo và những vấn đề chuẩn mực, quytắc của xã hội tư sản Mệnh lệnh, yêu cầu, cấm đoán , đe doạ là nhữnghình thức cơ bản của cưỡng bức Để tạo nên sức mạnh quyền lực cho ngườichỉ huy, các chuyên gia giáo dục của quân đội tư sản chủ trương tạo sựngăn cách giữa binh lính và sĩ quan Sĩ quan được "tư sản hoá" trở thànhmột tầng lớp trên trong quân đội, dễ được bao che dung túng khi phạm lỗi.Ngược lại người lính là tầng lớp bình dân phải chịu những hình phạt nặng

nề nếu không may vi phạm những điều "cấm kỵ" Binh lính không đượcphép biết đến những khiếm khuyết của cấp trên Cấp trên tuyệt đối đúngtrong bất kỳ trường hợp nào Người lính chỉ được phép chấp hành khôngđược phép bàn cãi Tuy nhiên trong thời đại ngày nay các hình thức cưỡngbức và trừng phạt được sử dụng đã trở nên tinh vi hơn, được che đậy kínđáo hơn song về bản chất vẫn là gây áp lực về thể xác và tinh thần buộcngười lính phải chiến đấu cho một lý tưởng xa lạ

3.2.4 Về cơ cấu tổ chức quá trình tác động sư phạm Hệ thống chuẩn

bị tinh thần chiến đấu cho binh lính quân đội Mỹ chủ yếu được tiến hành ởtrong các nhà trường và các đơn vị (H1-9)

Người lính khi được gọi vào quân đội (do tình nguyện hoặc bị bắtbuộc) được đưa vào huấn luyện ở những trung tâm đặc biệt Đây là nhữngtrung tâm được thành lập theo dự án "COHORT (cohesion operational anltraining) [104] Tại các trung tâm này trong một thời gian đầu tất cả binhlính đều được huấn luyện một ct104] Tại các trung tâm này trong một thờigian đầu tất cả binh lính đều được huấn luyện một chương trình cơ bản nhưnhau Sau đó được huấn luyện nâng cao chuyên biệt theo binh chủng vànghiệp vụ quân sự, hoặc được đào tạo tiếp thành các hạ sĩ quan Tuỳ theotừng loại hình đào tạo mà những tác động tư tưởng cũng được lựa chọn cho

phù hợp (riêng các nhà trường sĩ quan có những cơ chế tuyển lựa và vậnhành riêng) Mục đích chính của giai đoạn nàh là tạo cho người lính quendần với cuộc sống quân ngũ, từ bỏ thói quen cũ, hình thành thói quen mới.Đây là thời gian người lính bộc lộ quan điểm, tư tưởng và khả năng củamình là cơ sở để cấp trên tuyển chọn và huấn luyện tiếp ở giai đoạn sau.Giai đoạn chuẩn bị tinh thần chiến đấu cho lính ở các đơn vị là giaiđoạn quan trọng nhất Người lính được chuẩn bị ở khâu từng cá nhân riêngbiệt cho đến chuẩn bị hợp đồng phối hợp các nhóm, các đơn vị; trongchuẩn bị theo nhóm, đơn vị thì việc chuẩn bị xây dựng và tổ chức lại cácđơn vị là một yếu tố quan trọng Từ năm 1984 trở lại đây Mỹ biên chế lạimỗi năm 8 trung đoàn để xây dựng lại tinh thần đồng đội (esprit de corps).Mục đích chính của ý đồ này là lựa chọn những binh lính có tính tươngđồng, có thể bổ sung hỗ trợ cho nhau Thông qua việc hình thành thói quenhoạt động chung để tạo ra sự gắn bó giữa họ.

Sau thời kỳ "chiến tranh lạnh" về biên chế, cơ cấu tổ chức của quânđội Mỹ đã có nhiều thay đổi kéo theo sự thay đổi của một loạt những biệnpháp cách thức tác động để xây dựng tinh thần chiến đấu cho binh lính.Quân đội Mỹ sau chiến tranh vùng Vịnh càng tham gia trực tiếp nhiều hơnvào các cuộc xung đột quốc gia và sắc tộc Tuy nhiên về bản chất thì vẫnkhông có gì thay đổi Lênin đã nhận định: "Ở bất cứ đâu quân đội thườngtrực cũng trở thành công cụ của thế lực phản động, tôi tớ của tư bản trongcuộc đấu tranh chống lại lao động, cũng là tên đao phủ đối với tự do củanhân dân" [3]

Tóm lại:

- Bị chi phối bởi mục đích chính trị phản động nên trong huấn luyệngiáo dục, quân đội Mỹ đã bằng mọi cách để lừa bịp, nhồi sọ, cưỡng bứccon người, biến người lính thành công cụ chỉ biết tuân lệnh một cách mùquáng

- Loại bỏ những yếu tố phản động, phản khoa học của các học thuyếtquân sự tư sản và tôn giáo lỗi thời thì quá trình huấn luyện giáo dục trongquân đội Mỹ có những tiến bộ như:

Hình 1-8: Hệ thống cưỡng bức trong quân đội Mỹ

Quyền lực chính thức Luật

Quyền lực chỉ huy

áp lực tinh thần

áp lực thể xác

Quyền lực tôn giáo

Uy tín của chúa

Quyền lực linh mục

áp lực tinh thần

áp lực thể xác

- Cấm đoán

- Đe doạ

Dùng sức mạnh thể lực

Môi trường

xã hội

Môi trường lớn

Chuẩn mực X.H.T.S

áp lực tinh thần

áp lực thể xác

- Yêu cầu

- Cấm đoán

- Đe doạ

Dùng sức mạnh thể lực

Qui tắc bất thành văn

Môi trường nhỏ

- Sự hoảng loạn tinh thần

- Sự sợ trấn áp bằng sức mạnh

- Lo sợ trước trương lai

- Sợ chét Hành vi đã được dự tính

Hình 1-9: Hệ thống chuẩn bị chiến đấu cho binh lính quân đội Mỹ

HỆ THỐNG CHUẨN BỊ CHIẾN ĐẤU CỦA BINH LÍNH QUÂN ĐỘI MỸ

CHUẨN BỊ Ở NHÀ TRƯỜNG CHUẨN BỊ Ở CÁC ĐƠN VỊ

Hệ thống

điều khiển

binh lính

Hệ thống điều khiển

Chuẩn bị

cho các Hạ

sĩ quan

Chuẩn bị cho các khoá học

Chương

trình tự

học

Chuẩn bị trong các nhà trường

Chuẩn bị nhóm Chuẩn bị cá nhân

Chuẩn bị

để duy trì

sự sẵn sàng hành động của đơn vị

Chuẩn bị thực hiện nghĩav ụ

cá nhân

Chuẩn bị xây dựng

và tổ chức lại các đơn

vị

Chuẩn bị

lý luận

Chuẩn bị chuyên biệt

+ Sử dụng rộng rãi các phương pháp và hình thức huấn luyện giáo dụctiên tiến như: đóng vai, mô hình hoá, thôi miên, ám thị…

+ ứng dụng và phổ biến nhanh chóng các thành tựu khoa học côngnghệ và phương tiện kỹ thuật hiện đại trong huấn luyện - giáo dục

+ Hệ thống tổ chức huấn luyện giáo dục gọn nhẹ, phù hợp

về xây dựng tinh thần chiến đấu cho người chiến sĩ Những bài học kinhnghiệm này vẫn còn nguyên giá trị trong công cuộc xây dựng và bảo vệgiải quyết xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay Khi nghiên cứunhững kinh nghiệm phong phú đó, chúng tôi đặc biệt quan tâm phân tíchnhững bài học kinh nghiệm mới nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹcứu nước Để đạt được mục đích đặt ra chúng tôi đã trao đổi, phỏng vấnnhững đồng chí đã từng là chỉ huy, chỉ đạo hoặc trực tiếp tham gia vào quátrình giáo dục tinh thần chiến đấu, đồng thời nghiên cứu các tài liệu lưutrữ, các ký sự của những đơn vị có truyền thống chiến đấu như Sư đoàn

304, Sư đoàn 308, Sư đoàn 325…

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước quá trình giáo dục tinhthần chiến đấu được tiến hành một cách linh hoạt, mềm dẻo và đạt hiệu quảcao Để có thể vận dụng sáng tạo những bài học kinh nghiệm này chúng tôi

đi sâu vào phân tích, khái quát hai vấn đề cơ bản: quy trình giáo dục vànhững bài học kinh nghiệm

4.1 Quy trình giáo dục tinh thần chiến đấu trong kháng chiến chống Mỹ

Giáo dục tinh thần chiến đấu chính là chuẩn bị con người cho chiếnđấu Đó là một việc làm khoa học, có quy trình cụ thể Quy trình này đãđược thử nghiệm trong chiến đấu, được tiến hành theo những bước sau:(H.1-10)

Bước 1 Nghiên cứu yêu cầu của chiến trường để xây dựng mục tiêu,

nhiệm vụ giáo dục tinh thần chiến đấu.

Chiến trường là nơi kiểm nghiệm khắc nghiệt nhất kết quả huấn luyệngiáo dục bộ đội Chính vì vậy huấn luyện - giáo dục sát với thực tế chiếnđấu, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của chiến trường vừa là nguyên tắc vừa làmục đích tự thân của quá trình huấn luyện giáo dục Quán triệt vấn đề nàycác đơn vị đã luôn xuất phát từ những yêu cầu khách quan của nhiệm vụ

mà huấn luyện - giáo dục bộ đội

Ngay từ khi hạ quyết tâm chiến lược, giải phóng miền Nam, quân đội

ta xác định đối tượng tác chiến là Mỹ và Ngụy Sài Gòn, từ đó mọi công táchuấn luyện và giáo dục đều nhằm đáp ứng cho yêu cầu xây dựng các đơn vị

và từng cá nhân có phẩm chất - tinh thần vững vàng quyết tâm đánh Mỹ vàthắng Mỹ; có kỹ, chiến thuật giỏi để đương đầu với quân đội hiện đại nhấtcủa chủ nghĩa đế quốc; có tâm lý vững vàng và có thể lực dẻo dai để vượtqua những khó khăn thử thách

Để thực hiện nhiệm vụ này một loạt các cuộc diễn tập thực binh lớnđược tiến hành Từ tháng 1 đến tháng 5 1957 Sư đoàn 308, Sư đoàn 312diễn tập cấp trung đoàn Năm 1959 Sư đoàn 312 diễn tập "sư đoàn tiếncông", đến năm 1960 diễn tập (sư đoàn phòng ngự trận địa" Tháng 11 năm

1961 Sư đoàn 308 diễn tập thực binh tổng hợp với qui mô lớn nhất từ trướctới đó với binh khí kỹ thuật là 123 xe kéo pháo, 15 xe tăng và pháo tựhành, 519 ô tô bánh hơi và mô tô dã chiến Những cuộc diễn tập này chính

là nhằm hoàn thiện quá trình xây dựng phẩm chất và kỹ năng chiến đấu,

đồng thời tôi luyện tâm lý và thể lực cho người chiến sĩ nhằm đảm bảothắng lợi cho cuộc chiến tranh chống Mỹ.

Hình 1-10: Quy trình giáo dục tinh thần chiến đấu trong chống Mỹ

Bước 1: Nghiên cứu yêu cầu chiến trường

xây dựng mục tiêu (m), nhiệm vụ giáo dục

tinh thần chiến đấu

Bước 2: Chuẩn bị các điều kiện tiền đề cho

quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu -Soạn thảo nội dung (N)

- Lựa chọn hình thức, phương pháp, phương tiện…

-Củng cố tổ chức

Bước 4: Kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh

quá trình giáo dục tinh thần chiến đấu (sau các đợt hoạt động, diễn tập, chiến đấu )

Bước 3: Tiến hành những động tác sư

phạm nhằm xây dựng tinh thần chiến đấu

Khi nhiệm vụ, yêu cầu của chiến trường thay đổi thì cũng đã kéo theo

sự chuyển hướng mau lẹ mục tiêu nhiệm vụ giáo dục tinh thần chiến đấu.Ngày 13.9.1969 sư đoàn 312 nhận nhiệm vụ sang giải phóng cánh đồngChum(Lào) Đối tượng tác chiến là quân đánh thuê Thái Lan và Phỉ VàngPao Nên chỉ sau 2 ngày Đảng uỷ sư đoàn đã phải họp để xác định một loạtnhững biện pháp bổ sung cấp bách đẻe giáo dục, huấn luyện chiến sĩ đápứng với nhiệm vụ quốc tế trên chiến trường bạn Tương tự, sau chiến thắngcách đồng Chum 4.72 sư đoàn rút về đứng chân ở khu vực IV để củng cố tổchức, huấn luyện bổ sung thì tháng 7.1972 nhận lệnh vào mặt trận QuảngTrị Tính trước đến mức độ ác liệt của mặt trận Quảng Trị và yêu cầunhiệm vụ được giao, sư đoàn đã làm tốt công tác giáo dục chính trị, phổbiến kinh nghiệm chiến đấu của các đơn vị bạn, thủ đoạn tác chiến củađịch, huấn luyện bổ sung, đặc biệt chú trọng đến 2.000 tân binh bổ sungtrên đường hành quân Nhờ những biện pháp đó đã nâng cao được tinh thầnchiến đấu cho từng chiến sĩ và sức mạnh chiến đấu cho đơn vị Sư đoàn

308 trước những nhiệm vụ khác nhau, ở những chiến dịch mà đối tượngtác chiến và địa bàn khác nhau (Khe Sanh 1968, Đường 9 Nam Lào 1971,Quảng Trị 1972) đều được tăng cường huấn luyện giáo dục sát với yêu cầucủa nhiệm vụ sẽ được giao

Như vậy nghiên cứu yêu cầu của chiến trường, của nhiệm vụ được

giao để xác định mục tiêu nhiệm vụ giáo dục là bước đi đầu tiên của quá

trình giáo dục tinh thần chiến đấu

Bước 2: Chuẩn bị những điều kiện và tiền đề cho quá trình giáo dục

tinh thần chiến đấu.

Những điều kiện đặc biệt của thời chiến như: mức độ khó khăn ác liệt,tính ngặt nghèo về thời gian, sự tổn thất về người và phương tiện kỹ thuật

Đã đặt ra yêu cầu cao đối với công tác chuẩn bị cho quá trình giáo dục

nhiều công việc được tiến hành đồng thời, liêntục với những hoạt động linhhoạt, sáng tạo của cán bộ, chiến đấu Nội dung chủ yếu là:

- Từ thực tế chiến trường soạn thảo nội dung giáo dục tinh thần chiến

đấu

Những năm chiến tranh hầu như chưa có một chượng trình giáo dụcchuẩn như hiện nay Nhưng phải thừa nhận rằng nội dung giáo dục đượctiến hành ở các đơn vị là rất nhạy bén vầ thiết thực có một tác động to lớntrong giáo dục tinh thần chiến đấu cho người chiến đấu Nội dung giáo dụcbao giờ cũng xoay quanh giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tếchiến trường đặt ra, nâng cao được ý chí quyết tâm vượt qua gian khổ, hysinh đánh thắng kẻ thù Nội dung huấn luyện giáo dục sát đến mức ngườichiến đấu có thể hiểu được sẽ tác chiến với đối tượng nào, ở địa hình nôngthôn hay thành phố, rừng núi hay đồng bằng, mức độ khó khăn ác liệt…nhờ vậy người chiến đấu được chuẩn bị đầy đủ về tâm lý và tư tưởng, có kỹnăng chiến đấu tốt, vượt qua được thử thách hy sinh, hoàn thành thắng lợinhiệm vụ được giao

- Lựa chọn hình thức phương pháp và xây dựng cơ sở vật chất phương tiện kỹ thuật giáo dục.

Trong điều kiện chiến đấu, với những nội dung giáo dục gọn nhẹ, thiếtthực nên hình thức giáo dục được lựa chọn rộng rãi nhất là hình thức giáo

dục theo từng nhóm nhỏ, phân tán, phổ biến là ở cấp trung đội Tuy nhiên

cá biệt như Sư đoàn 308 được chuẩn bị chiến đấu ở sâu trong hậu phươngmiền Bắc xã hội chủ nghĩa nên thường có quy mô huấn luyện chính trị ởcấp tiểu đoàn, huấn luyện quân sự cấp cao nhất hình thức diễn tập cấp sưđoàn, Sự mềm dẻo, không câu nệ về hình thức đã mở dường cho sự sángtạo về phương pháp giáo dục Phương pháp được áp dụng rộng rãi, pháthuy hiệu quả trong chiến tranh cho đến ngày nay vẫn còn là mới, mang tính

khji và hiện đại đó là phương pháp "mô hình hoá".

Đi đầu và điển hình về vận dụng phương pháp này là f308 Tháng11/1971 dưới sự chỉ đạo của Bộ tổng tham mưu, thao trường Tu Hú (HàTây) được kiến trúc rất công phu Hệ thống hầm hào, lô cốt, vật cản đượcxây dựng bằng bê tông, sắt thép có độ kiên cố và dày đặc tương đương vớicác cứ điểm vững chắc phổ biến của quân đội địch ở miền Nam Với sự

mô phỏng các thủ đoạn tác chiến, chống trả bằng hoả lực của địch, thaotrường không chỉ rèn luyện về kỹ năng chiến đấu mà còn là nơi thử nghiệmphẩm chất tư tưởng, tâm lý, thể lực cho chiến sĩ Trong chiến trường, saumỗi trận chiến đấu các đơn vị đều xây dựng các thao trường để huấn luyện

bổ sung Tuy các cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật dành cho giáo dụcchưa nhiều song các đơn vị đã tận dụng địa hình, địa vật tại chỗ với nhữngphương tiện hiện có và thu nhặt chiến lợi phẩm của địch để làm học cụ vàphương tiện huấn luyện giáo dục

- Tiến hành những biện pháp củng cố tổ chức theo định hướng giáo dục tinh thần chiến đấu.

Trong chiến đấu, do nhiều nguyên nhân, cơ cấu tổ chức thường xuyên

bị xáo trộn cho nên củng cố tổ chức theo định hướng giáo dục là một việclàm quan trọng để nâng cao hiệu quả giáo dục Bố trí cán bộ đặc biệt là cán

bộ chính trị, chú trọng bồi dưỡng phẩm chất và năng lực sư phạm cho họ.Đồng thời các đơn vị đã chủ động, tích cực củng cố các tập thể quân sựtrên cơ sở tiếp cận cá nhân để tìm hiểu đánh giá toàn diện người chiến sĩ,trên cơ sở đó lựa chọn các tác động phù hợp

Bước 3.Tiến hành những tác động sư phạm nhằm xây dựng tinh thần

chiến đấu.

Sự đa dạng của các điều kiện hoạt động và yêu cầu nhiệm vụ khácnhau nên các đơn vị tiến hành hoạt động giáo dục tinh thần chiến đấu cũnghết sức phong phú Giáo dục tinh thần chiến đấu, được tiến hành trướcchiến đấu, trong chiến đấu và củng cố sau chiến đấu Giữ vị trí đặc biệtquan trọng là giáo dục trước chiến đấu (còn gọi là chuẩn bị cho chiến đấu).Trước mỗi chiến dịch, một số đơn vị như Sư đoàn 304, 308, 312, 324 có