Một số giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trugn học cơ sở quận 1, thành phố hồ chí minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH TRẦN NGỌC LÂM MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN NGỌC LÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN – 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN NGỌC LÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc đã giúp luận văn được hoàn thành theo chương trình đào tạo Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục do trường Đại học Vinh tổ chức Nhân dịp này, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu trường Đại học Vinh, khoa Sau Đại học và các giảng viên, các nhà sư phạm và khoa học cùng quý thầy cô đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tác giả cũng chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên

Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh; các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1, quý Thầy Cô hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường trung học cơ sở trong quận, bạn bè đồng nghiệp

đã giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tác giả xin chân thành cảm ơn Phó Giáo sư – Tiến sĩ Thái Văn Thành, người thầy trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Mặc dù hết sức cố gắng, nhưng luận văn này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến chỉ dẫn của quý Thầy Cô và ý kiến đóng góp chân tình của các bạn đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2016

Tác giả

Trần Ngọc Lâm

MỤC LỤC

Trang

Trang bìa phụ

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 8

1.2.2 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 9

1.2.3 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 9

1.2.4 Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 11

1.3 Một số vấn đề về tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 12

1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 13

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 14

1.3.3 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 16

1.4 Một số vấn đề về công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 18

1.4.1 Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở

trường trung học cơ sở 18

1.4.2 Nội dung phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 18

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở 21

Kết luận chương 1 23

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜN TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 24

2.1 Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội, giáo dục Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 24

2.1.1 Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 24

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của Quận 1,Thành phố Hồ Chí Minh 25

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở của Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 26

2.2 Khái quát về điều tra thực trạng 29

2.2.1 Mục đích điều tra 29

2.2.2 Nội dung điều tra 29

2.2.3 Đối tượng điều tra 29

2.24 Phương pháp điều tra 30

2.3 Thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 30

2.3.1 Về số lượng, cơ cấu 30

2.3.2 Về phẩm chất đạo đức, chính trị 32

2.3.3 Về trình độ chuyên môn 36

2.3.4 Về năng lực lãnh đạo, quản lý 38

2.4 Thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 41

2.4.1 Thực trạng công tác tuyển chọn, bổ nhiệm và sử dụng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 41

2.4.2 Công tác bồi dưỡng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 48

2.4.3 Công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 50

2.4.4 Xây dựng môi trường, điều kiện hỗ trợ và tạo động lực làm việc cho tổ trưởng chuyên môn 52

2.5 Đánh giá chung về thực trạng 55

2.5.1 Ưu điểm 55

2.5.2 Nhược điểm 56

2.5.3 Nguyên nhân của thực trạng 56

Kết luận chương 2 57

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 59

3.1 Những nguyên tắc đề xuất giải pháp 59

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 60

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 60

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 60

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 61

3.2 Các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 61

3.2.1 Tăng cường nhận thức về tầm quan trọng của công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 61

3.2.2 Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch, bổ nhiệm, sử dụng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 65

3.2.3 Xây dựng tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung

học cơ sở 68

3.2.4 Tăng cường bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở 74

3.2.5 Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở 79

3.2.6 Hoàn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở 83

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 86

3.3.1 Mục đích thăm dò 86

3.3.2 Nội dung thăm dò 87

3.3.3 Đối tượng thăm dò 87

3.3.4 Phương pháp thăm dò 87

3.3.5 Kết quả thăm dò 87

Kết luận chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC

cấp trung học cơ sở (năm học 2014 - 2015) 29 Bảng 2.4: Kết quả khảo sát về phẩm chất chính trị của tổ trưởng chuyên

môn 32Bảng 2.5: Kết quả khảo sát về phẩm chất đạo đức của tổ trưởng chuyên

môn 33 Bảng 2.6: Kết quả khảo sát về trình độ chuyên môn, trình độ ngoại ngữ,

tin học và đào tạo quản lý của tổ trưởng chuyên môn 36 Bảng 2.7: Kết quả khảo sát về năng lực chuyên môn của tổ trưởng

chuyên môn 37 Bảng 2.8: Kết quả khảo sát về năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên

môn 38Bảng 2.9: Kết quả khảo sát về việc bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn 42 Bảng 2.10: Kết quả khảo sát về hình thức bổ nhiệm tổ trưởng chuyên

môn 46 Bảng 2.11: Kết quả khảo sát về việc quy hoạch đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn 48 Bảng 2.12: Kết quả khảo sát về các biện pháp bồi dưỡng đội ngũ tổ

trưởng chuyên môn 48

Trang

Bảng 2.13: Kết quả khảo sát về các hình thức mà hiệu trưởng đã sử

dụng để kiểm tra, đánh giá tổ trưởng chuyên môn 50 Bảng 2.14: Kết quả khảo sát về hình thức thông báo kết quả kiểm

tra tổ trưởng chuyên môn 51Bảng 2.15: Kết quả khảo sát về chế độ giao ban, báo cáo công việc giữa

hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn 53 Bảng 2.16: Kết quả khảo sát về việc xây dựng mối quan hệ giữa tổ

trưởng chuyên môn và các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường 53 Bảng 2.17: Kết quả khảo sát về chế độ phụ cấp chức vụ cho đội

ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở hiện nay 54 Bảng 3.1: Kết quả khảo sát về sự cần thiết của các giải pháp đề xuất 87 Bảng 3.2: Kết quả khảo sát về tính khả thi của các giải pháp đề xuất 89 Biểu đồ 2.1: Cơ cấu theo giới tính của tổ trưởng chuyên môn ở các

trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh (năm học

2015 – 2016) 31 Biểu đồ 2.2: Cơ cấu theo độ tuổi của tổ trưởng chuyên môn ở các

trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh (năm học

2015 – 2016) 31 Biểu đồ 3.1: Biểu hiện tính cần thiết và khả thi của các giải pháp 90

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình phát triển đất nước, những năm qua sự nghiệp giáo dục nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn: quy mô được mở rộng, đa dạng hoá các loại hình giáo dục, số lượng trường học tăng mạnh ở các cấp học, bậc học và ở các vùng, miền Cơ sở vật chất trường, lớp ngày được đầu

tư nâng cấp, trình độ dân trí ngày càng được nâng cao, trình độ kiến thức cơ bản của học sinh phổ thông từng bước phát triển vững chắc và có nhiều tiến

bộ, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến tích cực

Trong Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy

sự nghiệp công nghiệp hoá – hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh

Hiện nay, trong nhà trường ngoài cán bộ quản lý thì đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là hạt nhân trong hoạt động chuyên môn của nhà trường phổ thông Việc xây dựng và phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là hết sức quan trọng Thông qua đội ngũ này, nhà trường có thể thu thập thông tin đầy đủ, chính xác các hoạt động có liên quan đến chuyên môn của nhà trường Từ đó xây dựng biện pháp quản lý phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn có một vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động chuyên môn trong nhà trường Xây dựng và phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn có phẩm chất tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, có khả năng quản lý giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ chức tốt các hoạt động là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, là nền tảng cho chiến lược phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước

Những năm qua, dưới ánh sáng nghị quyết Đại hội Đảng, ngành giáo dục và đào tạo luôn được Đảng và nhân dân quan tâm đúng mức Ngành giáo dục và đào tạo đã có những chiến lược và các giải pháp để tăng cường hiệu quả công tác quản lý dạy - học; đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục hoạt động có chất lượng và hiệu quả hơn, đặc biệt là công tác xây dựng

và quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đã đạt được kết quả đáng khích

lệ Nhờ đó, hoạt động của nhà trường phổ thông từng bước được vận hành theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng, sự nghiệp giáo dục và đào tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới đất nước Tuy vậy, ngành Giáo dục và Đào tạo Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình phát triển vẫn còn gặp nhiều khó khăn và thách thức, chất lượng

và hiệu quả chưa đồng đều giữa các trường; năng lực chuyên môn của một

bộ phận giáo viên còn hạn chế, chưa ý thức được một cách đầy đủ vai trò,

vị trí, nhiệm vụ của người giáo viên trong giai đoạn hiện nay Việc phân công, phân cấp và cơ chế phối hợp giữa ngành giáo dục và các ngành hữu quan còn bộc lộ những bất cập, chưa tạo được sự chủ động trong quản lý và điều hành Một số cán bộ quản lý thiếu chủ động trong suy nghĩ, chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới

Xác định được tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý nói chung

và lực lượng tổ trưởng chuyên môn nói riêng, trong những năm qua, Quận

1, Thành phố Hồ Chí Minh đã có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng, quy hoạch, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và tổ trưởng

chuyên môn Tuy nhiên, trước sự phát triển chung của đất nước, trước đòi hỏi đổi mới của ngành giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục chung, lực lượng tổ trưởng chuyên môn các trường trung học cơ sở nói riêng vẫn còn những tồn tại, hạn chế và bất cập, đặc biệt là năng lực chuyên môn, quản lý và khả năng thích ứng với bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay Chính vì vậy, đòi hỏi cần phải tăng cường công tác bồi dưỡng để nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn các trường trung học cơ sở Bên cạnh đó, hiện nay tại các trường trung học cơ sở, việc bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn còn mang tính chủ quan, cảm tính, chưa có

kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng Tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá các hoạt động chuyên môn chưa thật cụ thể; công tác giao ban giữa lãnh đạo nhà trường và lực lượng tổ trưởng chuyên môn chưa thường xuyên và kịp thời Những nguyên nhân trên ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, giáo dục hiện nay

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, chúng tôi chọn đề tài:

“Một số giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, thông qua khảo sát, đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh,

góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trung học cơ sở của Quận

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung

học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các giải pháp đảm bảo tính khoa học, có tính khả thi

thì sẽ phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở

Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn ở các trường trung học cơ sở

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở

các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích và

tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa lý thuyết, mô hình hoá để thực hiện nhiệm

vụ nghiên cứu lý luận của đề tài

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, quan sát sư

phạm, tổng kết kinh nghiệm, lấy ý kiến chuyên gia, phỏng vấn, trao đổi để khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

6.3 Phương pháp thống kê toán học: Nhằm xử lý các kết quả nghiên

cứu

7 Các đóng góp của luận văn

7.1 Về lý luận: Góp phần khái quát hóa lý luận về vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Đề xuất một số giải

pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở

Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

7.2 Đưa ra bức tranh xác thực về thực trạng chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở và thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố

Hồ Chí Minh

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở

các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong

đó nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là động lực nòng cốt, có vai trò quan trọng… Những năm qua, chúng ta đã xây dựng được đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao Đội ngũ này đã đáp ứng quan trọng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước” [3]

Chiến lược phát triển giáo dục đã xác định đổi mới quản lý giáo dục là khâu đột phá để thực hiện mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới Chính vì thế, một trong những nhiệm vụ quan trọng và bức thiết của toàn ngành giáo dục trong giai đoạn hiện nay là tiếp tục xây dựng các giải pháp tối ưu nhằm bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục

Ở các trường phổ thông, đặc biệt là trường trung học cơ sở, tổ chuyên môn là một bộ phận quan trọng trong tổ chức nhà trường; thông qua tổ chuyên môn hiệu trưởng quản lý, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trường học, cơ bản nhất là hoạt động dạy học và toàn bộ các hoạt động sư phạm của giáo viên Quá trình thực thi nhiệm vụ, người tổ trưởng phải thực hiện toàn bộ chu trình quản lý: xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện đến kiểm tra, giám sát; đưa tổ bộ môn thành bộ phận hữu cơ quan trọng trong các nhà trường thực hiện nhiệm vụ giáo dục đào tạo được Đảng và Nhà nước giao Mặc dù được

giao nhiệm vụ quản lý tổ chuyên môn thực thi nhiệm vụ quan trọng trong nhà trường, song hiện nay đội ngũ tổ trưởng chuyên môn rất ít được tham gia tập huấn, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý (kiến thức và kỹ năng quản lý) một cách bài bản Các tài liệu viết về lĩnh vực nghiệp vụ quản lý của tổ trưởng chuyên môn hiện nay rất ít và mới ở mức độ vĩ mô, sơ lược thiếu tính cụ thể Tổ trưởng chuyên môn thực hiện công tác quản lý tổ bằng kinh nghiệm tự tích lũy hoặc học hỏi các thế hệ đi trước, thiếu sự thống nhất và khoa học Thực tế này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả, chất lượng giáo dục đào tạo trong nhà trường phổ thông nói chung và của các tổ chuyên môn nói riêng

Trong thời gian làm công tác quản lý, qua điều tra khảo sát sơ bộ đội ngũ cán bộ quản lý ở trường thì các ý kiến đều khẳng định: Tổ trưởng chuyên môn rất cần được bồi dưỡng về kiến thức và kỹ năng quản lý để họ có thể làm tốt hơn nhiệm vụ của mình

Như vậy, công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn trong các trường trung học cơ sở cần phải được xác định rõ, đây vừa là nhiệm vụ chính trị của ngành, góp phần nâng cao chất lượng công tác của tổ chuyên môn; vừa đáp ứng nhu cầu nâng cao năng lực quản lý tổ của phần lớn tổ trưởng chuyên môn trong các trường hiện nay Trên cơ sở đó để xây dựng những giải pháp khả thi tạo điều kiện để tổ trưởng chuyên môn nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng ngày càng tốt hơn đối với sự nghiệp phát triển giáo dục đào tạo trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Xuất phát từ vai trò và tầm quan trọng của tổ trưởng chuyên môn trong trường trung học cơ sở, thời gian qua đã có nhiều tác giả đã rất công phu nghiên cứu nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ Văn Chấn, Trần Kiểm, Thái Văn Thành, … hoặc trên các tạp chí, các bài báo, các đề tài khoa học, một số Luận án tiến sỹ, Luận văn thạc sỹ trong nước cũng có nghiên cứu về hoạt động của tổ chuyên môn và đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các cơ sở giáo dục, các trường phổ

thông Cũng có một số đề tài nghiên cứu, khảo sát thực trạng về tình hình phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của địa phương, nơi mình công tác và đề xuất các giải pháp, biện pháp thiết thực, nhằm thực hiện tốt hơn công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn Tuy nhiên, ở Quận 1 chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về thực trạng và đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài này là hết sức cần thiết nhằm góp phần phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của các trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

1.2.1.1 Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn là giáo viên có phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống tốt, có kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong công tác; có năng lực, khả năng và kinh nghiệm quản lý hoạt động chuyên môn cũng như công tác phối hợp với các tổ chức khác trong và ngoài nhà trường để hoàn thành nhiệm vụ được giao, có óc tổ chức, kỹ năng giao tiếp tốt; Tổ trưởng chuyên môn được hiệu trưởng bổ nhiệm và chịu sự quản lý, chỉ đạo của hiệu trưởng, chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về việc quản lý, điều hành mọi hoạt động của tổ chuyên môn do mình phụ trách

1.2.1.2 Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học

cơ sở

Hoạt động chuyên môn trong trường trung học cơ sở chiếm vị trí đặc biệt quan trọng, trong đó tổ chuyên môn là một tổ chức đảm nhận chức năng thực thi nhiệm vụ chuyên môn Do đó vai trò của tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp quản lý nhiều mặt hoạt động của giáo viên, là người chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về chất lượng giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập bộ môn của học sinh trong tổ của mình

1.2.2 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

1.2.2.1 Khái niệm về đội ngũ

Theo từ điển Tiếng Việt, đội ngũ là “Tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng” [39]

Nói đến đội ngũ là nói đến một số đông người được tổ chức thành một lực lượng, có sự gắn bó chặt chẽ với nhau trong một tổ chức theo những quy định, điều lệ… để tạo nên sức mạnh nhằm thực hiện những mục tiêu đã xác định của tổ chức đó

Theo Nguyễn Phúc Châu: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt động trong một hệ thống (tổ chức)” [14]

Như thế có thể hiểu: Đội ngũ là một tập hợp gồm nhiều người, cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, có sự gắn kết với nhau trong một tổ chức để cùng thực hiện mục tiêu của tổ chức đó

1.2.2.2 Khái niệm về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Trên cơ sở các khái niệm về “đội ngũ” và “tổ trưởng chuyên môn” có thể hiểu: Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là tập hợp những tổ trưởng chuyên môn có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống tốt; giỏi về chuyên môn nghiệp vụ; tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong công tác; có khả năng và kinh nghiệm quản lý; được hiệu trưởng bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về

việc quản lý, điều hành mọi hoạt động của tổ chuyên môn do mình phụ trách

1.2.3 Phát triển đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học

cơ sở

1.2.3.1 Phát triển

Thuật ngữ phát triển theo nghĩa triết học là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp Lý luận

của phép Biện chứng duy vật khẳng định: mọi sự vật, hiện tượng không phải chỉ là sự tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng mà cơ bản chúng luôn biến đổi, chuyển hóa từ sự vật hiện tượng này đến sự vật hiện tượng khác, cái mới kế tiếp cái cũ, giai đoạn sau kế thừa giai đoạn trước tạo thành một quá trình phát triển tiến lên mãi mãi Nguyên nhân của sự phát triển là ở sự liên hệ tác động qua lại của các mặt đối lập vốn có bên trong các sự vật hiện tượng Hình thái cách thức của sự phát triển đi từ những biến đổi về lượng đến những biến đổi, chuyển hóa về chất và ngược lại Con đường, xu hướng của sự phát triển không theo đường thẳng, cũng không theo đường tròn khép kín mà theo đường xoáy ốc, tạo thành xu thế phát triển, tiến lên từ từ, từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn

Từ những năm 60 của thế kỷ XX, thuật ngữ phát triển được sử dụng khá rộng rãi với cách hiểu đơn giản là phát triển kinh tế Sau đó, khái niệm này được bổ sung thêm về nội hàm và được hiểu một cách toàn diện hơn

Ngày nay, khái niệm phát triển được sử dụng để chỉ cả 3 mục tiêu cơ bản của nhân loại: phát triển con người toàn diện; bảo vệ môi trường; tạo hòa bình và ổn định chính trị

Phát triển là một quá trình nội tại, là bước chuyển hóa từ thấp đến cao, trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫn đến cái cao, còn cái cao là cái thấp đã phát triển Phát triển là quá trình tạo ra

sự hoàn thiện của cả tự nhiên và xã hội Phát triển có thể là một quá trình hiện thực nhưng cũng có thể là một tiềm năng của sự vật hiện tượng

Một số giải pháp phát triển là những tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý, làm cho số lượng và chất lượng của khách thể quản lý luôn vận động đi lên trong mối hỗ trợ, bổ sung lẫn nhau, tạo nên thế phát triển bền vững

1.2.3.2 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Với quan niệm trên, có thể hiểu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường học, đặc biệt là đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là tạo ra một đội ngũ quản lý trường học đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng (có trình độ, được đào tạo đúng quy định, có phẩm chất đạo đức, có năng lực trong các hoạt động quản lý, dạy học và giáo dục học sinh), trên cơ sở đó, đội ngũ này đảm bảo thực hiện tốt các chức năng nhiệm vụ quản lý được giao phó

Như vậy phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường học là làm cho đội ngũ này không chỉ đủ về số lượng mà còn đảm bảo về chất lượng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và yêu cầu phát triển giáo dục nói riêng

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là một khái niệm tổng hợp bao gồm cả đào tạo, bồi dưỡng, phát triển tăng tiến về số lượng lẫn chất lượng một cách phù hợp đồng bộ, đảm bảo cơ cấu hợp lý, có chất lượng hiệu quả

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường trung học cơ sở còn là xây dựng được một đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đủ về số lượng, đồng bộ về

cơ cấu, trên cơ sở đường lối giáo dục của Đảng và ngày càng vững mạnh về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đủ sức thực hiện có hiệu quả mục tiêu kế hoạch giáo dục đào tạo

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là một trong những nội dung chủ yếu nhất của quản lý nguồn nhân lực trong nhà trường Vì vậy, công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn phải thực hiện đầy đủ những nội dung chủ yếu của công tác quản lý nguồn nhân lực như: quy hoạch, tuyển chọn, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng, phát triển, thẩm định kết quả hoạt động đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

1.2.4 Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

1.2.4.1 Giải pháp

Theo từ điển Tiếng Việt “Giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn

đề cụ thể nào đó” [39] Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định nhằm đạt được mục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra Tuy nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ

sở lý luận và thực tiễn đáng tin cậy

1.2.4.2 Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Từ khái niệm về giải pháp ở trên, chúng ta có thể hiểu: Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở là cách vận dụng sáng tạo chức năng quản lý của hiệu trưởng nhằm tác động đến các tổ trưởng chuyên môn và các yếu tố khác có liên quan để phát triển lượng và chất cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường Là sự tác động có ý thức, có hướng đích của hiệu trưởng nhằm phát huy được tính chủ động, sáng tạo một cách tốt nhất, khai thác ở mức độ cao nhất năng lực, tiềm năng của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn để thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường

1.3 Một số vấn đề về tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Tại điều 16, Chương II, Điều lệ trường trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) [10] quy định về tổ chuyên môn như sau:

1 Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học trung học cơ sở, trung học phổ thông Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ

đạo của hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học

2 Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:

a Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;

b Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành;

c Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;

d Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi hiệu trưởng yêu cầu

Như vậy, dựa vào đây ta có thể thấy tổ trưởng chuyên môn là một thành viên của tổ chuyên môn; là cầu nối giữa các thành viên trong tổ với Ban Giám hiệu, là người có uy tín được các thành viên trong tổ tín nhiệm để thấy rõ hơn

vị trí, vai trò; chức năng, nhiệm vụ cũng như yêu cầu về phẩm chất chính trị, chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học

cơ sở

Trong bộ máy tổ chức của nhà trường, tổ trưởng chuyên môn có vai trò

và vị trí rất quan trọng: là người giúp hiệu trưởng trực tiếp điều hành, chỉ đạo,

tổ chức thực hiện kế hoạch của nhà trường và các hoạt động của tổ chuyên môn, là cầu nối giữa hiệu trưởng và giáo viên; tham mưu cho hiệu trưởng trong việc phân công lao động sư phạm, sắp xếp, bố trí đội ngũ giáo viên hợp

lý để phát huy khả năng của họ; Tổ trưởng chuyên môn còn là người trực tiếp theo dõi, đánh giá phẩm chất, năng lực của tổ viên

Ngoài ra, tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò là chỗ dựa đáng tin cậy về chuyên môn; là trung tâm đoàn kết, tập hợp các thành viên trong tổ để xây dựng tổ chuyên môn thành một tập thể lao động tích cực

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Tổ trưởng chuyên môn có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Tổ trưởng chuyên môn quản lý giáo viên trong tổ, xây dựng tổ chuyên môn thành một tập thể vững mạnh:

Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm quản lý giáo viên bộ môn trong

tổ của mình (trọng tâm là quản lý hoạt động chuyên môn); tạo động cơ, khuyến khích các thành viên trong tổ hăng hái, nhiệt tình trong công tác, tăng cường tích lũy kiến thức; tìm tòi các biện pháp để đầu tư phát triển kỹ năng sư phạm, chuyên môn cho giáo viên

Nắm được thực lực của từng giáo viên trong tổ để có kế hoạch bồi dưỡng, sử dụng và phân công công việc một cách hợp lý; xây dựng, phát hiện

và bồi dưỡng các nhân tố mới để từ đó hạn chế được những yếu kém, phát huy thế mạnh của tổ

Người tổ trưởng chuyên môn cần phải hiểu rõ hoàn cảnh, tâm tư, nguyện vọng, nhu cầu của từng giáo viên để có biện pháp quản lý thích hợp; tạo ra trong tổ chuyên môn môi trường sư phạm đoàn kết, thân ái; tăng cường năng lực hợp tác nhóm; xây dựng tinh thần đồng đội; thông cảm và chia sẻ trong tập thể; nêu cao tinh thần học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau trong công tác để cùng hoàn thành nhiệm vụ được giao

- Tổ trưởng chuyên môn quản lý việc xây dựng, triển khai kế hoạch chung của tổ và việc thực hiện nội dung, chương trình giảng dạy của giáo viên

Nhiệm vụ cơ bản nhất là xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động chung của tổ, trong đó bao gồm đầy đủ các nội dung, yêu cầu, biện pháp thực

hiện kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục, công tác xây dựng đội ngũ…

Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch chuyên môn của từng tổ viên; kiểm tra, đôn đốc tổ viên thực hiện kế hoạch đã đề ra

Căn cứ vào phân phối chương trình và chuẩn kiến thức, tổ trưởng chuyên môn phải có biện pháp quản lý thường xuyên việc thực hiện chương trình của giáo viên nhằm điều chỉnh tiến độ và chấn chỉnh những thiếu sót trong quá trình thực hiện nội dung chương trình

Tổ trưởng chuyên môn phải quản lý, kiểm tra chặt chẽ các loại hồ sơ chuyên môn, giờ giấc, nội dung giảng dạy, tình hình sử dụng phương tiện và

đồ dùng dạy học của các thành viên trong tổ nhằm thực hiện thành công kế hoạch của tổ, nhóm và từng cá nhân đề ra

- Tổ trưởng chuyên môn tổ chức thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên

- Tổ trưởng chuyên môn tổ chức thực hiện phong trào tự học, tự bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học của giáo viên

- Tổ trưởng chuyên môn tổ chức kiểm tra, đánh giá, xếp loại giáo viên trong tổ chuyên môn

- Tổ trưởng chuyên môn xây dựng mối quan hệ với các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường

Với tư cách là người đứng đầu tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với cấp trên chỉ đạo trực tiếp (Ban giám hiệu nhà trường), với các tổ chuyên môn khác, các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường (Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Khuyến học, Ban đại diện cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương…) để tạo

ra các điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, thực hiện nhiệm vụ của tổ

1.3.3 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về đạo đức nhà giáo [12] Đây được coi là cơ sở để các nhà giáo nỗ lực tự rèn luyện phù hợp với nghề dạy học được xã hội tôn vinh, đồng thời là một trong những cơ sở để đánh giá, xếp loại

và giám sát nhà giáo nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất và lương tâm nghề nghiệp trong sáng, có lối sống và cách ứng xử chuẩn mực, thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

1.3.3.1 Về phẩm chất

- Phẩm chất chính trị:

Hiểu biết sâu rộng và thực hiện nghiêm túc chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước; đặc biệt là lĩnh vực giáo dục Có bản lĩnh, lập trường, quan điểm chính trị vững vàng trước tác động tiêu cực của môi trường; thực hiện công bằng giáo dục, …

Kiên quyết đấu tranh trước những biểu hiện sai trái, tiêu cực, bảo vệ lẽ phải Tiên phong trong việc thực hiện các cuộc vận động lớn do Đảng ta và ngành khởi xướng như cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động “Hai không”, “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” cùng với phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Phẩm chất đạo đức:

Người tổ trưởng chuyên môn phải luôn tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng để trở thành một nhà sư phạm mẫu mực; là tấm gương đối với tập thể sư phạm

Có phong cách lãnh đạo dân chủ; công bằng, trung thực trong lối sống, trong báo cáo với cấp trên và đánh giá cấp dưới

Gần gũi, gắn bó, biết lắng nghe, thấu hiểu và đồng cảm với từng thành viên trong tập thể Có uy tín, được đồng nghiệp, phụ huynh, học sinh và mọi người tôn trọng

- Phẩm chất nghề nghiệp:

Phẩm chất nghề nghiệp của người tổ trưởng chuyên môn chính là sự thống nhất những kiến thức chuyên môn, trình độ nghiệp vụ quản lý, những quan điểm, niềm tin và thái độ nghề nghiệp trong nhân cách của người tổ trưởng chuyên môn

Không ganh đua với đồng nghiệp, không bảo thủ xem thường lực lượng trẻ tuổi, đối xử công bằng khách quan

1.3.3.2 Về năng lực

- Năng lực chuyên môn:

Để làm tốt vai trò của mình, người tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường phải có trình độ cao về kiến thức và chuyên môn nghiệp vụ, phải thường xuyên cập nhật những kiến thức mới

Nắm vững nội dung, chương trình, phương pháp đặc trưng môn học, có năng lực giảng dạy tốt; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

và quản lý

Luôn có ý thức tự học, tự rèn luyện, tự bồi dưỡng để không ngừng nâng cao tay nghề; phải nhạy bén, tích cực trong việc đổi mới phương pháp; đồng thời phải có khả năng bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho giáo viên

- Năng lực quản lý:

Người tổ trưởng chuyên môn cần phải thành thạo các kỹ năng quản lý:

Kỹ năng nhận thức (kỹ năng nắm bắt nội dung chủ trương cơ bản của cấp trên,

kỹ năng giao tiếp, dự báo, nắm bắt thông tin…), kỹ năng kỹ thuật (kỹ năng lập

kế hoạch, kỹ năng điều chỉnh, kiểm tra, đánh giá, kỹ năng sử dụng công cụ, phương tiện kỹ thuật trong quản lý), kỹ năng tổ chức nhân sự (kỹ năng sắp xếp, đánh giá giáo viên, kỹ năng khen ngợi, khiển trách giáo viên…)

Người tổ trưởng chuyên môn cần nhạy cảm trước những thay đổi của môi trường, có năng lực ứng xử phù hợp với hoàn cảnh để bảo đảm thực hiện các mục tiêu đề ra

1.4 Một số vấn đề về công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở trường trung học cơ sở

1.4.1 Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn có vai trò to lớn trong việc giúp giáo viên trong tổ thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh; là lực lượng tham mưu, đề xuất cho hiệu trưởng các biện pháp quản lý; đồng thời cũng là lực lượng trực tiếp quản lý, triển khai những yêu cầu về mục tiêu, nội dung, phương pháp, cách đánh giá xếp loại học sinh… trong nhà trường

Năng lực quản lý của người tổ trưởng đóng vai trò quyết định kết quả hoạt động của tổ chuyên môn Các tổ chuyên môn hoạt động có hiệu quả cũng đồng nghĩa với việc hiệu trưởng đã quản lý tốt đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường

Chính vì vậy, phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là trách nhiệm của hiệu trưởng, là yêu cầu cấp thiết của việc nâng cao chất lượng giáo dục và

đúng, hiệu trưởng cần tiếp nhận từ nhiều thông tin Những thông tin từ các phó hiệu trưởng, các thành viên trong tổ, Hội đồng sư phạm, phụ huynh học sinh, học sinh, …, qua theo dõi, kiểm tra, đánh giá công việc, đồng thời thực hiện quy trình bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn một cách đúng đắn và dân chủ

Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là lực lượng quan trọng, hỗ trợ đắc lực cho hiệu trưởng trong việc quản lý chuyên môn của giáo viên trong tổ Chính vì vậy, sau khi đã tuyển chọn và ra quyết định bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn, hiệu trưởng cần sử dụng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn “đúng người, đúng việc”, phát huy vai trò, khả năng và khơi gợi sức sáng tạo của họ Hiệu trưởng cũng cần theo dõi, kiểm tra và đánh giá và rút kinh nghiệm kịp thời quá trình làm việc của tổ trưởng chuyên môn

1.4.2.2 Bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Phẩm chất, năng lực là hai thành tố vô cùng quan trọng để tạo nên uy tín của con người Do vậy, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ

tổ trưởng chuyên môn là nhiệm vụ trọng tâm của hiệu trưởng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Nhiệm vụ này cần phải có kế hoạch, lộ trình

cụ thể, phải có sự đầu tư, tiến hành thường xuyên và có hiệu quả Thực hiện tốt nhóm biện pháp này là điều kiện cơ bản để xây dựng được một đội ngũ tổ trưởng chuyên môn vững mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ trưởng chuyên môn

1.4.2.3 Xây dựng tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Hiệu trưởng xây dựng tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn có thể hiểu được lấy từ nhiệm vụ của tổ chuyên môn theo quy định của Điều lệ trường trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học [10] Tiêu chuẩn này sẽ được chọn lọc và điều chỉnh lại cho phù hợp với vị trí, vai trò; chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn Tiêu chuẩn tổ

trưởng chuyên môn tập trung vào các nội dung chủ yếu: Phẩm chất chính trị, đạo đức; trình độ năng lực, chuyên môn; năng lực lãnh đạo, quản lý

1.4.2.4 Đổi mới đánh giá đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Hiệu trưởng cần kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng làm việc của tổ trưởng chuyên môn, tránh tình trạng giao khoán, buông lỏng Để kiểm tra, đánh giá chính xác, khách quan, hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch kiểm tra, nội dung kiểm tra đánh giá thật cụ thể Kết hợp kiểm tra thường xuyên, kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kỳ Sau kiểm tra cần rút kinh nghiệm, có khen thưởng, kỷ luật kịp thời Có như vậy, tổ trưởng chuyên môn mới phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong việc điều hành hoạt động tổ chuyên môn, giúp hiệu trưởng hoàn thành nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả đào tạo trong nhà trường

1.4.2.5 Hoàn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Để giúp cho tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ, hiệu trưởng phải tạo điều kiện thuận lợi cho tổ trưởng chuyên môn thực hiện nhiệm vụ Cụ thể:

Ưu tiên cung cấp trang thiết bị, đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, trang bị các điều kiện cần thiết để làm việc, sinh hoạt tổ chuyên môn

Cung cấp các văn bản pháp quy về tổ chức và hoạt động của trường trung học cơ sở, những thông tin cần thiết có liên quan

Tạo sự quan hệ phối hợp giữa tổ trưởng chuyên môn với các tổ trưởng chuyên môn khác, các đoàn thể trong nhà trường: Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên, Ban đại diện cha mẹ học sinh, …

Thiết lập và vận hành cơ chế trao đổi thông tin hai chiều giữa hiệu trưởng

và tổ trưởng chuyên môn nhằm thu nhận, xử lý và chuyển tải những thông tin

giáo dục trong nội bộ nhà trường, thông tin giáo dục đa chiều trong và ngoài nhà trường và ngược lại

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở

1.4.3.1 Yếu tố khách quan

Với mục tiêu chiến lược là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cùng với việc phổ cập giáo dục bậc trung học cơ sở trong toàn quốc và mục tiêu phổ cập bậc trung học phổ thông vào năm 2020 thì yếu tố trong độ tuổi đến trường sẽ tác động lớn đến quy mô giáo dục, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, đến quy mô và cơ cấu tổ chuyên môn các cấp học, ngành học trong từng vùng, địa phương và cả nước Đối tượng tuyển sinh của các trường trung học cơ sở trong Quận 1 là học sinh thuộc các phường trong địa bàn tuyển sinh quy định Điều kiện kinh tế của địa phương có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động dạy học trong nhà trường Thực tế đã cho thấy, nếu gia đình học sinh có điều kiện kinh tế tốt cùng với sự quan tâm của gia đình thì tỷ lệ học sinh đi học cao hơn, chất lượng học tập tốt hơn Ngược lại, học sinh sẽ có nguy cơ bỏ học nhiều hơn, chất lượng học tập cũng không cao nếu không được gia đình quan tâm

Điều kiện kinh tế cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến đội ngũ giáo viên, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong các nhà trường Giáo viên nào, tổ trưởng chuyên môn nào có điều kiện kinh tế tốt, họ sẽ yên tâm và dành nhiều thời gian, tâm huyết hơn cho hoạt động giảng dạy, quản lý tổ của mình Nếu giáo viên có hoàn cảnh kinh tế khó khăn sẽ có nhiều trở ngại trong thực hiện nhiệm

vụ Bên cạnh điều kiện kinh tế thì các tệ nạn xã hội, mặt trái của kinh tế thị trường sẽ có tác động không nhỏ đến các hoạt động trong nhà trường trong đó

có hoạt động dạy học Nếu không có biện pháp quản lý tốt, người hiệu trưởng không thể hoàn thành nhiệm vụ và mục tiêu giáo dục đã đề ra, và trong nhà trường có thể sẽ có tệ nạn xã hội gây hậu quả nghiêm trọng, chất lượng dạy học và giáo dục không thể được nâng cao

Việc đổi mới giáo dục trung học cơ sở hiện nay không chỉ bó hẹp trong phạm vi nội dung, mà là một quá trình đổi mới từ mục tiêu, nội dung, chương trình và sách giáo khoa, phương pháp đến phương tiện và kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục Việc thay đổi mục tiêu, nội dung, chương trình và sách giáo khoa mới, thay đổi phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá sẽ liên quan đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ, ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ

Chủ trương phát triển giáo dục phổ thông sẽ ảnh hưởng đến việc phát triển quy mô trường lớp của các trường Việc phát triển quy mô trường lớp sẽ liên quan đến công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng và đào tạo bồi dưỡng,… làm ảnh hưởng tới cả số lượng, chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của các trường trung học cơ sở

Các yếu tố về tài chính, cơ sở vật chất trường lớp, trang thiết bị dạy học,… của nhà trường liên quan đến phát triển quy mô trường lớp, ảnh hưởng tới việc phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trên tất cả các mặt, đặc biệt là trong việc: quy hoạch; sử dụng; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn

1.4.3.2 Yếu tố chủ quan

- Nhận thức của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn

Trong xu thế hội nhập thế giới nói chung và sự phát triển của ngành giáo dục nói chung, không chỉ có hiệu trưởng mà tất cả các nhà quản lý giáo dục đều nhận thức được rằng cần phải phải đẩy mạnh chất lượng điều hành và quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn, có như vậy mới nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, trong đó vai trò của tổ trưởng chuyên môn là không kém phần quan trọng

- Năng lực của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn

Hiệu trưởng và các tổ trưởng chuyên môn cần phải có năng lực quản lý, giỏi về chuyên môn, có trình độ và phẩm chất chất chính trị để nắm vững và

thực hiện tốt mục tiêu và nhiệm vụ của của ngành, của trường và của tổ chuyên môn mà mình phụ trách

Tổ trưởng chuyên môn phải giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, phải nắm vững công nghệ thông tin, có tư cách đạo đức tốt, tận tâm với nghề, có nghệ thuật

và nhân cách quản lý, từ đó mới tổ chức tốt quá trình quản lý nhà trường và tổ chuyên môn mà mình phụ trách

Kết luận chương 1

Giáo dục và Đào tạo ngày nay luôn đặt trong sự phát triển để nâng cao nguồn nhân lực Do đó quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở là một nhu cầu rất quan trọng và mang tính tất yếu để góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục Qua nghiên cứu các lý luận, các khái niệm liên quan đến giáo dục và đào tạo, đặc biệt là về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, đề tài đã phân tích và khẳng định vai trò quyết định của giáo dục trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, vị trí vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục Muốn quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn cần trang bị cho họ những kỹ năng quản lý và phương pháp quản

lý, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, giúp họ vững vàng về trình độ chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức

và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với học sinh và phải xây dựng tập thể giáo viên trong tổ thật sự đoàn kết để thực hiện tốt mục tiêu của nhà trường Trên đây là những vấn đề cơ bản liên quan đến đề tài, là cơ sở lý luận quan trọng để xây dựng các biện pháp quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ sở Tuy nhiên nếu chỉ có cơ sở lý luận không thì chưa đủ

mà cần phải có cơ sở thực tiễn Đây là thực trạng quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học cơ sở

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

QUẬN 1, TP HỒ CHÍ MINH 2.1 Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội, giáo dục Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Lịch sử: Khu vực Quận 1 ngày nay, xưa là vùng Sài Gòn - Bến Nghé,

một trong những nơi tập trung dân cư sớm nhất của vùng đất phương Nam Khi Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lược thì vùng đất Sài Gòn được chọn làm nơi đặt huyện lị huyện Tân Bình, phủ Gia Định Từ đó về sau, trong suốt quá trình phát triển của lịch sử, nơi đây luôn được chọn làm trung tâm của các đơn vị hành chính

Thời Pháp thuộc, Sài Gòn được xây dựng thành một thành phố hiện đại theo kiểu phương Tây để làm thủ phủ của toàn cõi Đông Dương Những công trình kiến trúc tiêu biểu mang phong cách châu Âu được xây trên đất Quận 1 là: Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Thành phố, Nhà hát Thành phố, Dinh Xã Tây (Ủy ban Nhân dân Thành phố), Dinh Gia Long (Bảo tàng Cách mạng), Tòa án nhân dân thành phố, Ngân hàng Đông Dương, bệnh viện (Sài Gòn, Nhi đồng

2, Phụ sản Từ Dũ), các khách sạn lớn như Majestic, Continental, Palace, các hãng buôn Charner, Poinsard et Veyret, Shell, Dinh “Độc lập” (nay là Hội trường Thống Nhất), …

Dân số: 204.899 người Mật độ: 26.182 người/km2, đứng hàng thứ 4 so với các quận, huyện trong Thành phố Trong đó người Kinh chiếm 89,3% và người Hoa chiếm 10,2%, các dân tộc khác chiếm 0,5% Cơ cấu dân cư của Quận 1 chuyển dịch theo hướng phù hợp với đặc điểm của một quận trung tâm Thành phố Bên cạnh trên 20.000 cán bộ công chức (tại chức và hưu trí) của

quận, thành phố và các cơ quan Trung ương trú đóng trên địa bàn, phần lớn dân cư là công nhân - lao động tập trung trong hơn 1.450 doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân, bộ phận dân cư còn lại là tiểu thương trong 11.560 hộ kinh doanh cá thể, học sinh - sinh viên Gần 10% dân số có trình độ Đại học và Sau Đại học Toàn dân đã có trình độ trung học cơ sở Tính theo tuổi đời, Quận 1 là một địa phương khá trẻ với hơn 85% dân số có độ tuổi từ 50 trở xuống, trong đó 62,3% dân số trong độ tuổi lao động

Kinh tế, văn hóa: Quận 1 là trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh về

các lĩnh vực như: Hành chính và ngoại giao, Dịch vụ - Tài chính - Ngân hàng, Văn hoá - Du lịch - Thương mại Hiện nay, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Quận 1 đã đạt trên 1000 tỷ đồng/năm, đứng đầu trong các quận, huyện của Thành phố

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Hiện nay, Quận 1 có 36 trường công lập và 38.470 học sinh các khối mầm non, tiểu học, trung học cơ sở công lập Trong đó số trường trung học cơ

sở công lập là 09 trường với 13.256 học sinh được biên chế thành 304 lớp ở các khối 6, 7, 8 và 9

Mạng lưới trường lớp của Quận 1 hiện nay vẫn đáp ứng đủ chỗ học cho học sinh cư trú trên địa bàn quận Học sinh các lớp đầu cấp đều được tổ chức phát giấy mời ra lớp theo địa bàn cư trú Tỷ lệ bình quân ở cấp tiểu học là 40 học sinh/lớp (18.954 học sinh/483 lớp, so với quy định của Điều lệ trường tiểu học là 35 học sinh/lớp); cấp trung học cơ sở là 44 học sinh/lớp (13.256 học sinh/304 lớp, so với quy định của điều lệ trường trung học cơ sở là 45 học sinh/lớp)

Do điều kiện về quỹ đất trong đô thị rất hạn chế về khả năng phát triển cho giáo dục, phần lớn các trường của Quận 1 đều được xây dựng từ trước năm 1975 với quy mô nhỏ và vừa, chưa đáp ứng được với các quy chuẩn trường học hiện hành Đến nay các trường được sửa chữa thường xuyên từ

ngân sách từ 20 - 30 tỷ đồng/năm để đảm bảo khang trang, sạch đẹp, một số trường (chủ yếu là mầm non) được xây dựng mới trên khuôn viên hiện hữu, chỉ mở rộng được một số trường trung học cơ sở như Trung học cơ sở Huỳnh Khương Ninh, Trung học cơ sở Minh Đức, Trung học cơ sở Nguyễn Du Giai đoạn 2016 - 2020, Quận 1 đã đề xuất Ủy ban nhân dân Thành phố xét duyệt đầu tư các công trình giáo dục như xây dựng mới trường Mầm non Tuổi Hồng, Mầm non Lê Thị Riêng (cơ sở 31 Nguyễn Đình Chiểu), Tiểu học Nguyễn Huệ, Tiểu học Lê Ngọc Hân (cơ sở 35D Nguyễn Trung Trực, 114 Bùi Thị Xuân), cải tạo mở rộng trường Tiểu học Kết Đoàn, Trung học cơ sở Võ Trường Toản để tạo điều kiện nâng cao chất lượng về cơ sở vật chất phục vụ giáo dục

Hiện chỉ có 8/15 trường mầm non công lập được công nhận đạt chuẩn quốc gia (20/10, 30/4, Mầm non Bến Thành, Mầm non Bé Ngoan, Mầm non

Lê Thị Riêng, Mầm non Tuổi Thơ, Mầm non Cô Giang, Mầm non Hoa Lư); chưa có trường phổ thông (tiểu học, trung học cơ sở) đạt chuẩn quốc gia do điều kiện về quỹ đất Các trường đều được ngân sách tạo điều kiện và thực hiện xã hội hóa khá tốt trong việc trang bị các thiết bị giảng dạy hiện đại đáp ứng được yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, trong việc thực hiện các phương pháp dạy học tích cực

Việc kiểm định và công nhận đạt chất lượng giáo dục theo quy chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo được thực hiện đạt tiến độ cao Đến nay, đã có 20/40 trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở được Thành phố đánh giá đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục (mầm non: 10, tiểu học: 5, trung học cơ sở: 5)

( Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1)

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở của Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Quận 1 được xem là giàu tiềm năng, thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước hợp tác, khai thác, trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo; đồng thời là khu vực có mức sống

cao nhất của Thành phố về mọi phương diện Trong quá trình phát triển và hội nhập, giáo dục cấp trung học cơ sở của quận có bước phát triển đáng kể về quy mô và chất lượng, đa dạng hoá loại hình trường lớp Hiện nay, Quận 1 có

9 trường trung học cơ sở công lập Hệ thống trường lớp đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu học của người dân trên địa bàn

Mục tiêu giáo dục toàn diện được chú trọng Ngoài việc đảm bảo số môn học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (khối 6, 7: 12 môn; khối

8, 9: 13 môn), Quận 1 đẩy mạnh việc dạy tin học, ngoại ngữ và kỹ năng sống cho học sinh, tăng thời lượng và nội dung thực hành - rèn luyện, hoạt động ngoài nhà trường,… Nhằm hội nhập với nền giáo dục quốc tế, Quận 1 mở rộng các hình thức dạy học ngoại ngữ: tiếng Anh tăng cường (06 trường), tiếng Nhật (01 trường), tiếng Pháp (01 trường), chương trình dạy học tiếng Anh theo Đề án 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (01 trường) giao tiếp với người bản ngữ,

Quận đã nỗ lực tạo sự công bằng trong giáo dục, ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên cho những trường ở khu vực khó khăn để tạo điều kiện cho các em học nơi này được tiếp cận với điều kiện giáo dục tốt nhất Thực hiện chủ trương xã hội hoá giáo dục, các cấp ủy, chính quyền địa phương, Ban đại diện cha mẹ học sinh, tổ chức, đoàn thể trên địa bàn đã quan tâm, ủng hộ tích cực cho giáo dục Mối quan hệ hợp tác trong công tác giáo dục giữa gia đình - nhà trường - xã hội ngày càng được củng cố và gắn bó hơn Cơ sở vật chất được tập trung xây dựng theo hướng hiện đại hóa, xanh - sạch - đẹp Vì vậy, chất lượng giáo dục cấp trung học cơ sở đã có những chuyển biến tích cực qua từng năm, góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí và đào tạo nhân lực phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Mạng lưới trường lớp phân bố khá đồng đều tạo thuận lợi cho việc đến trường của học sinh cũng như việc huy động học sinh ra lớp Tuy nhiên, do nhu cầu của phụ huynh nên hầu hết các trường trung học cơ sở ở Quận 1 đều

gặp áp lực về sĩ số học sinh Nhiều trường có quy mô nhỏ, nhiều điểm lẻ, thiếu phòng chức năng, sân chơi, bãi tập không đảm bảo quy cách nên việc đầu tư

“hiện đại hoá”, dạy - học cũng như công tác quản lý của hiệu trưởng gặp không ít khó khăn Điều này cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của

Quận 1

Bảng 2.1: Số lượng trường, lớp, học sinh cấp trung học cơ sở

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1 )

- Về đội ngũ giáo viên:

Đội ngũ giáo viên cấp trung học cơ sở Quận 1 tương đối đủ về số lượng nhưng chưa đồng bộ về chất lượng, còn có tình trạng vừa thừa vừa thiếu Đa

số giáo viên có tinh thần cầu tiến, tích cực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, tin học, ngoại ngữ (bảng 2.2, 2.3)

Bảng 2.2: Trình độ chuyên môn của giáo viên cấp trung học cơ sở

số

Trung cấp

Bảng 2.3: Trình độ ngoại ngữ, tin học, lý luận chính trị của giáo viên cấp

trung học cơ sở (năm học 2015 - 2016)

Cao cấp

Cử nhân

Chứng chỉ

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1)

2.2 Khái quát về điều tra thực trạng

2.2.1 Mục đích điều tra

Thông qua việc nhìn nhận lại thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó rút ra được những ưu điểm, những tồn tại, đánh giá nguyên nhân tồn tại để từ đó đề xuất được các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh Đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong thời gian sắp tới, góp phần vào đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong thời đại mới

2.2.2 Nội dung điều tra

- Khảo sát thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh Tập trung vào các nội dung: Số lượng tổ trưởng chuyên môn của cấp trung học cơ sở trên toàn quận, tìm hiểu

về cơ cấu, về phẩm chất đạo đức, chính trị, chuyên môn, năng lực lãnh đạo, năng lực quản lý,

- Khảo sát thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

ở các trường trung học cơ sở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.3 Đối tượng điều tra

Để có cơ sở đánh giá thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học cơ sở Quận

1, Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi đã trực tiếp phỏng vấn, trao đổi với các đồng chí lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng,

tổ trưởng chuyên môn và tiến hành trưng cầu ý kiến của 09 hiệu trưởng, 18 phó hiệu trưởng, 57 tổ trưởng chuyên môn, 180 giáo viên của 09 trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh (trong đó 08 trường loại 1, 01 trường loại 2)

2.2.4 Phương pháp điều tra

2.3.1 Về số lượng, cơ cấu

Theo số liệu của bộ phận thống kê Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1, tính đến năm học 2015 - 2016, Quận 1 có 57 tổ chuyên môn ở cấp trung học cơ

sở với 57 tổ trưởng chuyên môn, trong đó có 40 nữ (70,2%) Độ tuổi như sau:

+ Dưới 30 tuổi : không có,

+ Từ 30 - 40 tuổi : 11 người,

+ Từ 41 - 50 tuổi : 24 người,

+ Trên 50 tuổi : 22 người

Việc xây dựng cơ cấu tổ chuyên môn ở các trường dưới sự định hướng của Sở Giáo dục và Đào tạo, nhìn chung quy mô, cơ cấu các tổ chuyên môn là tương đối giống nhau; Trong các trường chúng tôi khảo sát, trường có số tổ chuyên môn nhiều nhất là 8 tổ, ít nhất là 5 tổ tùy theo quy mô trường loại 1,