Một số giải pháp quản lí hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học quận gò vấp, thành phố hồ chí minh

Vì vậy, việc quản lý chất lượng giáo dục toàn diện, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học cần được tổ chức quản lý chặt chẽ, khoa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH _

NGUYỄN THỊ THANH HOA

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, 6/2016

_

NGUYỄN THỊ THANH HOA

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM MINH HÙNG

Nghệ An, 6/2016

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, cho phép tôi gửi lời cảm

ơn tới trường Đại học Vinh, phòng Đào tạo Sau Đại học, các giảng viên, các nhà

sư phạm đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Phạm Minh

Hùng, người thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ, động viên tôi trong

suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Trong quá trình học tập và nghiên cứu, được sự ủng hộ giúp đỡ, nhiệt tình của Quý thầy cô là lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo quận

Gò Vấp, quý thầy cô Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, thầy cô giáo và các em học sinh ở các trường tiểu học thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Gò Vấp đã động viên, khích lệ, hỗ trợ, cung cấp cho tôi nhiều tài liệu, thông tin bổ ích, thiết thực để tôi có thể hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành cảm ơn tất cả

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài, nhưng chắc rằng sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót, tôi rất mong nhận được lời nhận xét, góp

ý, sự chia sẻ của Hội đồng khoa học, của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC 7

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 7

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 11

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 14

1.2.1 Phương pháp và phương pháp kiểm tra, đánh giá 14

1.2.2 Đổi mới và hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 14

1.2.3 Quản lý và quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 16

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 19

1.3 Khái quát về hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 20

1.3.1 Mục đích đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 20

1.3.2 Yêu cầu về việc thực hiện đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 22

1.3.3 Nội dung đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 24

1.3.4 Định hướng đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 25

1.4 Một số vấn đề về quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 27

1.4.1 Ý nghĩa của việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá

kết quả học tập của học sinh Tiểu học 27

1.4.2 Sự cần thiết phải quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 30

1.4.3 Yêu cầu quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 30

1.4.4 Nội dung quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 31

1.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 34

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 38

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội và giáo dục Tiểu học của quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 38

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 38

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 38

2.1.3 Đặc điểm chung về tình hình giáo dục Tiểu học quận Gò Vấp 40

2.2 Thực trạng hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 43

2.2.1 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra-đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 43

2.2.2 Thực trạng nội dung, hình thức, phương pháp, quy trình hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 44

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 46

2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 46

2.3.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinhTiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 48

2.3.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 51

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí

Minh 55

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 57

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 61

3.1 Một số nguyên tắc đề xuất giải pháp 61

3.2 Một số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 62

3.2.1 Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về sự cần thiết phải quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 62

3.2.2 Phát huy vai trò của các chủ thể đánh giá trong hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 70

3.2.3 Đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng xây dựng ngân hàng đề kiểm tra phục vụ cho hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 72

3.2.4 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 75

3.2.5 Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ cho hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 76

3.2.6 Chỉ đạo việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học 79

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 83

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO vii

PHỤ LỤC NGHIÊN CỨU x

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Sơ đồ 1.1 Vai trò của công tác đánh giá trong nhà trường 11

Sơ đồ 1.2 Khái niệm quản lý 17 Bảng 2.1: Thống kê số trường, số lớp, số phòng học cấp tiểu học quận Gò

Vấp 41 Bảng 2.2: Thống kê trình độ giáo viên tiểu học quận Gò Vấp 42 Bảng 2.3 Thống kê kết quả đánh giá học sinh tiểu học quận Gò Vấp cuối

năm học 2014-2015 43 Bảng 2.4 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của

hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh (%) 43 Bảng 2.5: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mức độ phù hợp của việc

áp dụng hình thức, phương pháp đổi mới kiểm tra-đánh giá (%) 45 Bảng 2.6: Đánh giá của giáo viên về thực trạng sử dụng các phương pháp

kiểm tra-đánh giá đối với các bài kiểm tra định kỳ 46 Bảng 2.7: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tổ chức thực hiện kế

hoạch đổi mới phương pháp kiểm tra-đánh giá kết quả học tập của học sinh (%) 49 Bảng 2.8: Đánh giá của học sinh về thái độ của giáo viên trong khi coi kiểm

tra 51 Bảng 2.9: Đánh giá về mức độ nghiêm túc trong kiểm tra của giáo viên, học

sinh 52 Bảng 2.10: Đánh giá của cán bộ quản lý, học sinh về mức độ phản ánh chất

lượng học tập của học sinh qua kết quả kiểm tra 52 Bảng 2.11: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về khâu chấm, trả bài

kiểm tra 53 Bảng 2.12: Đánh giá của học sinh về khâu trả bài kiểm tra 54

Bảng 2.13: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về khâu ghi và quản lý

điểm kiểm tra 55 Bảng 2.14: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mức độ thực hiện kế

hoạch đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 55 Bảng 2.15: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về hiệu quả quản lý công

tác tổ chức đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá (%) 57 Bảng 3.1 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về sự cần thiết của các giải

pháp 84 Bảng 3.2 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tính khả thi của các giải

pháp 85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết 29-NQ/TW về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế” được Hội nghị Trung ương 8 khóa XI thông qua ngày 04/11/2013 trong phần nhiệm vụ và giải pháp đã chỉ rõ:

“Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và xã hội” Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW đã nêu: “Đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra

và đánh giá kết quả giáo dục theo hướng đánh giá năng lực người học; kết hợp đánh giá cả quá trình với đánh giá cuối học kỳ, cuối năm học theo mô hình của

các nước có nền giáo dục phát triển”[10]

Vì vậy, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục được coi là việc làm quan trọng nhất hiện nay để đánh giá chất lượng quản lý giáo dục và chất lượng dạy học của các trường phổ thông

Trường tiểu học là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trực tiếp đảm nhiệm việc giáo dục từ lớp

1 đến lớp 5 cho tất cả trẻ em từ 6 đến 14 tuổi Theo điều 27-Luật Giáo dục-2005 quy định: “1 Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển

năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc 2 Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở.” [16] Những thay đổi quan trọng về nội dung và phương pháp dạy học nhằm đạt tới mục tiêu của chương trình đây là vấn đề then chốt của giáo dục tiểu học Vì vậy, việc quản lý chất lượng giáo dục toàn diện, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học cần được tổ chức quản lý chặt chẽ, khoa học

Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh đang trở thành vấn đề cấp thiết ở trường Tiểu học; nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc

Những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh đã được triển khai trong trường Tiểu học Tuy nhiên, việc đổi mới chưa theo định hướng phát triển năng lực học sinh, quá trình triển khai còn nhiều bất cập Nguyên nhân chính là do chưa làm tốt công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Có thể nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh nếu đề xuất và thực hiện các giải pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận

Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích-tổng hợp lí thuyết, phân loại-hệ thống hóa lí thuyết và cụ thể hóa các vấn đề lí luận có liên quan trong các văn kiện của Đảng, của Nhà nước, các sách báo tài liệu, các công trình khoa học…

để xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau đây:

+) Phương pháp điều tra;

Thiết lập phiếu câu hỏi để điều tra Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên trường tiểu học Chúng tôi trò chuyện với giáo viên, học sinh tiểu học để thấy được những thuận lợi và khó khăn trong việc đánh giá chất lượng học sinh

để khẳng định vấn đề thu được

+) Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục;

Trên cơ sở các báo cáo tổng kết năm học của các trường tiểu học quận Gò Vấp, báo cáo tổng kết của phòng Giáo dục và Đào tạo quận Gò Vấp, chúng tôi

đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học

tập của học sinh Tiểu học tại quận Gò Vấp

+) Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

Đưa ra biểu mẫu thống kê chất lượng sau kiểm tra, nghiên cứu số liệu thống kê mà các trường tiểu học trong quận báo cáo đánh giá, rút ra kết luận điều chỉnh

+) Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

Trong quá trình nghiên cứu, tôi có xin ý kiến của một số nhà sư phạm có tên tuổi và một số thầy cô giáo có kinh nghiệm trong việc xây dựng đề cương nghiên cứu xử lý số liệu

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các phần mềm để xử lý số liệu thu được

Tôi sử dụng các phương pháp này để xử lý và phân tích kết quả điều tra sau khi khảo sát nhằm rút ra những kết luận cần thiết

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về lý luận

Luận văn đã góp phần khái quát những vấn đề cơ bản về việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học hiện nay Đồng thời phân tích những vấn đề cơ bản của quản lí nhằm nâng cao chất lượng trong đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

7.2 Về thực tiễn

Trên cơ sở phân tích thực trạng công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học trong quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đã chỉ ra những vấn đề còn tồn tại trong việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học Từ đó, tác giả đã đề xuất một số giải pháp quản lí

có tính khả thi, hiệu quả về công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học, đặc biệt phù hợp với tình hình hiện nay và phù hợp với thực tiễn công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học ở quận

Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và kiến nghị; Tài liệu tham khảo; Phụ lục

nghiên cứu, luận văn có 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

- Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

- Chương 3: Một số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Kiểm tra, đánh giá được hình thành khá sớm cùng với việc xuất hiện của

xã hội loài người Trong các thời đại phong kiến ở Trung Quốc cũng như Việt Nam, đã sử dụng các phép thử để chọn tướng, dùng người,… và được miêu tả cụ thể trong các truyện dân gian qua việc kén chồng, kén vợ, chọn dâu hiền, tôi trung xảy ra phổ biến, người ta còn tổng kết thành tục ngữ, ca dao, các câu thành ngữ Từ những năm 2000 trước Công nguyên, người Trung Hoa đã dùng trắc nghiệm trí tuệ để chọn thê thiếp hoặc người hầu Việc kiểm tra, đánh giá thông thường có thể qua đối đáp, thi nấu ăn, dệt vải, thi đấu võ, thi viết Trong các trường học Việt Nam và Trung Quốc thời xưa, bài viết được đánh giá qua các buổi bình văn, hoặc do quan trường chấm bài, một số kỳ thi quan trọng Vua

cũng tham gia chấm bài

Sự cải tiến các chương trình kiểm tra, đánh giá xuất hiện từ những năm

70, 80 của thế kỷ trước Ở giai đoạn này, kiểm tra, đánh giá đã có các tiêu chí, công cụ, chương trình có sự hỗ trợ của kỹ thuật

Tại Phần Lan, thành công trong giáo dục là kết quả của một quốc gia áp dụng hiệu quả phương pháp đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết (Katie A Hendrickson, Ohio University, 2012) Mục đích đánh giá là nhằm hướng dẫn và thúc đẩy việc học cũng như những kĩ năng tự đánh giá cho người học Phương pháp đánh giá là sự kết hợp giữa quá trình giáo dục, kĩ năng làm việc cũng như hành vi Quy trình đánh giá lớp học tại Phần Lan cho phép giáo viên đánh giá và điều chỉnh chương trình giảng dạy dựa trên nhu cầu của học sinh Đối với Úc,

đánh giá lớp học được coi là thành tố cơ bản trong giáo dục và lợi ích của đánh giá trong lớp học chính là chú trọng chiều sâu của quá trình học tập (J J Cumming, Griffith University, Brisbane, QLD, Australia, 2010) Singapore với những kinh nghiệm xây dựng lớp học/trường học tư duy và điểm mới trong hệ thống thi cử chính là sử dụng bài tập Dự án Trong khi Anh đang hướng tới hệ thống đánh giá chú trọng vào hiệu quả (đánh giá trong lớp học) thì Scotland, Wales và Bắc Ailen thậm chí đã có những bước tiến xa hơn trong những cách tiếp cận trong đánh giá quá trình Qua các nghiên cứu về kiểm tra đánh giá trong lớp học và kĩ thuật kiểm tra đánh giá trong lớp học của các nước trên thế giới có thể tổng hợp và phân chia thành 3 nhóm kĩ thuật đánh giá là: (i) Kĩ thuật đánh giá kiến thức và kĩ năng; (ii) Kĩ thuật đánh giá thái độ, giá trị và sự tự nhận thức của người học; (iii) Kĩ thuật đánh giá phản ứng của người học đối với giáo viên hướng dẫn học

Trong nhiều công trình nghiên cứu, các tác giả cũng đều khẳng định quản

lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh là một nội dung cơ bản của công tác quản lý nhà trường Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh như:

+ Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh theo mục tiêu giáo dục, theo tiêu chí hay hướng vào mục đích yêu cầu của chương trình giảng dạy là phổ biến và giữ vai trò chủ đạo Việc quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh từng bước được cụ thể hóa theo các cấp: chung, bộ phận, cụ thể Ngay từ thế kỷ

19, nhiều nhà giáo dục học cũng đã đưa ra các hình thức kiểm tra trong dạy học, như O.W.Caldwell và S.A.Courtis đã có kế hoạch áp dụng hình thức kiểm tra theo tinh thần đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy như các bài trắc nghiệm (test) hiện nay từ năm 1845; hay Truman Lee lại quan tâm đến các bộ thang đo (scale book) mà một hiệu trưởng người Anh, Fischer, tạo ra vào năm 1864 để đánh giá thành tích và chất lượng dạy học trong các môn chính tả, số học, tập đọc và ngữ pháp Nhà giáo dục học Hoa Kỳ, Ralph Tyler, vào những năm 20-30

của thế kỷ trước đã chú ý nhấn mạnh hơn tầm quan trọng, cách tiến hành việc đánh giá giáo dục và đưa ra định nghĩa về đánh giá giáo dục: "Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện được của các mục tiêu trong các chương trình giáo dục" Việc đánh giá học sinh cũng là quá trình xác định mức độ thay đổi hành vi của học sinh vì mục tiêu giáo dục là nhằm tạo ra các thay đổi trong hành vi của học sinh Do vậy, theo các tác giả thì trong công tác quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh cần lưu ý:

+ Quản lý hoạt động kiểm tra là để đo lường hiệu quả dạy học Nhà bác học Hoa Kỳ Rice đã đưa ra một luận điểm quan trọng mà ngày nay vẫn còn có giá trị thực tiễn là cần phải đo tính hiệu quả dạy học Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh phải hướng đến hiệu quả đào tạo, chất lượng giáo dục Makarenco (1888-1939), nhà giáo dục học Xô Viết cho rằng tính hiệu quả của quá trình giáo dục phụ thuộc vào sự quản lý quá trình kiểm tra, đánh giá học sinh đã có hiệu quả đến đâu Sự kiểm tra cần thiết cho việc tìm hiểu hiệu quả quá trình giáo dục, chất lượng hoạt động của các giáo viên và trình độ của học sinh Hiệu quả kiểm tra phụ thuộc vào việc tổ chức rõ ràng, lập kế hoạch, phân công đúng đắn trách nhiệm, sự thay thế lẫn nhau và lựa chọn thời gian thích hợp dành cho việc kiểm tra

+ Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh là để điều chỉnh và cần tiến hành theo quy trình Tác giả Robert F.Mager người Pháp đã nhận định việc quản lý kiểm tra, đánh giá là việc nhìn nhận tình hình học sinh và giáo viên để

có kế hoạch cho công việc tiếp theo và giúp cho học sinh tiến bộ Tác giả M.I.Kondakov trong bài "Cơ sở khoa học của quản lý giáo dục" đã cho rằng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá trong giáo dục không phải là quá trình hời hợt mà là quá trình được nghiên cứu, sự phân tích công tác sâu sắc Điều đó cho thấy chính nhờ vậy, người lãnh đạo đi sâu vào bản chất của quá trình sư phạm, hiểu rõ mọi kế hoạch, cách tổ chức, thực hiện kế hoạch đó đã đạt được hiệu quả như thế nào, những bất cập, thiếu sót nào cần điều chỉnh Cũng từ những yêu

cầu của công tác quản lý trường học nói chung và việc thực hiện quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh nói riêng, mà M.I.Kondakov đã nêu ra phong cách và phương pháp công tác của người lãnh đạo nhà trường, đồng thời nêu lên những phẩm chất và năng lực cần thiết để tiến hành quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh một cách hiệu quả

+ Jacques Delors-Chủ tịch ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ đã cho rằng quản lý trong giáo dục không chỉ để quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên,

mà còn để duy trì các cuộc đối thoại của giáo viên về phát triển tri thức, phương pháp và các nguồn thông tin Từ đó ông nhấn mạnh cần quản lý thật tốt quá trình kiểm tra, đánh giá học sinh một cách cụ thể, có hệ thống và thường xuyên những

gì mà học sinh đã học được và quan tâm đến kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cũng như vai trò của giáo viên trong việc giúp học sinh đạt được những kết quả đó

+ Năm 1977, E Beeby cho rằng việc quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá giáo dục là quá trình thu thập và lý giải có hệ thống có chứng cứ, như một phần của quá trình dẫn tới sự nhận xét về giá trị theo quan điểm hành động Hiện nay, các nhà khoa học giáo dục và quản lý giáo dục đã và đang đưa ra những công trình nghiên cứu có nhấn mạnh vai trò hoạt động quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh Đồng thời các nước cũng đều quan tâm đến việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và triệt để áp dụng các biện pháp giáo dục và

xã hội để đảm bảo sự khách quan, công bằng cùng hiệu quả của việc quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh trong nhà trường

Ta thấy rằng công tác đánh giá có vị trí rất quan trọng trong nhà trường,

nó giúp đánh giá công tác quản lý của lãnh đạo nhà trường, đánh giá giáo viên, đánh giá học sinh và đánh giá tổng thể về nhà trường Qua đó, những thông tin đánh giá được phản hồi ngược về cho các đối tượng cụ thể để qua đó nhằm kiểm chứng thông tin đã thu thập được với mong muốn tìm ra cách thức quản lý, cách thức giảng dạy hoặc cách thức học tập sao cho hiệu quả hơn

Nhóm tác giả cũng đã chỉ rõ vị trí và vai trò của công tác đánh giá trong nhà trường bằng sơ đồ 1.1 như sau:

Sơ đồ 1.1 Vai trò của công tác đánh giá trong nhà trường

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước

Lịch sử khoa cử ở Việt Nam được hình thành khá sớm, các cuộc thi chọn người tài, người có học vấn được tổ chức định kỳ Năm 1070 vua Lý Thái Tông cho lập Văn Miếu và từ đó việc học có bài bản hơn Người ta xem Văn Miếu Quốc tử giám là trường Đại học đầu tiên của Việt Nam Khoa thi đầu tiên được

tổ chức năm 1075, đời vua Lý Thái Tông Chế độ khoa cử thời phong kiến bắt buộc sĩ tử phải trải qua ba kỳ thi để đạt học vị cao nhất: thi Hương, thi Hội, thi Đình Thi cử thời phong kiến có luật khá nghiêm ngặt, thể lệ khắt khe và cũng đào tạo được nhiều trí thức tài giỏi, góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước Song, giáo dục Nho học không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế

Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong đời sống chính trị-kinh tế-xã hội của nhân dân Cùng với sự phát triển của đất nước, nền giáo dục xã hội chủ nghĩa cũng bắt đầu những bước đi đầu tiên và

Hiệu trưởng

Giáo viên

Học sinh

Nhà trường ĐÁNH GIÁ

phát triển Vấn đề kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh đã có nhiều biến đổi căn bản so với chế độ xã hội cũ

Trong nhiều năm trở lại đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước hoạt động nghiên cứu lý luận về vấn đề này ngày càng được nâng lên tầm cao mới Đã có nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ ra những yêu cầu về chất lượng thi, kiểm tra, đánh giá nhằm đáp ứng mục tiêu đào tạo con người trong thời kỳ phát triển Dưới đây là một số tài liệu nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá của các chuyên gia hàng đầu Việt Nam:

* Nguyễn Công Khanh, Đánh giá và đo lường trong giáo dục, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội 2004 [14]

* Đặng Bá Lãm, Kiểm tra-đánh giá trong dạy-học đại học, Nxb Giáo dục,

Hà Nội 2003 [15]

* Lâm Quan Thiệp, Đo lường đánh giá trong giáo dục, 2003 [24]

* Dương Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập, Nxb

Khoa học xã hội, 2005 [27]

* Lê Đức Phúc, Cơ sở lý luận của việc đánh giá trong quá trình dạy học ở trường phổ thông, 12/2005 [19]

* Nguyễn Thị Bích Yến, Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học và giáo

dục trên lớp", Học viện quản lý giáo dục-2009 [31]

* Nhiều tác giả khác cũng đưa ra các nhận định về thực trạng quản lý việc đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục hiện nay và các nguyên tắc cơ bản của kiểm tra, đánh giá là phải đảm bảo tính chính xác, tính hiệu quả, tính kịp thời, tính thường xuyên, tính thuyết phục, tính khách quan Đồng thời các tác giả cũng bàn luận về các biện pháp quản lý của cán bộ quản lý, các ưu điểm, nhược điểm của các hình thức kiểm tra cùng các nhận định và giải pháp như: "Đánh giá

và đo lường kết quả học tập" của Trần Thị Tuyết Oanh [18], “Đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục” của Phó GS-TS Nguyễn Thị Tính [26], “Nhà trường-

gia đình-xã hội với việc nâng cao chất lượng dạy học bán trú ở trường tiểu học” của Trần Văn Dàng [8], “Hiệu quả bước đầu việc không chấm điểm đối với học sinh tiểu học” của Thúy Quỳnh và Anh Đào [20], “Để thực hiện tốt việc đổi mới đánh giá kết quả giáo dục học sinh ở trường tiểu học” của Trần Văn Dàng [9]

Vấn đề quản lý công tác kiểm tra, đánh giá học sinh còn có cơ sở pháp lý

là những điều lệ, qui chế, quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo:

- Thông tư số: 42/2012/TT-BGDĐT ngày 23/11/2012 thông tư Ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục và quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên.[3]

- Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 Thông tư Ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học [4] trong đó có quy định về mục đích đánh giá, nguyên tắc đánh giá, nội dung và cách thức đánh giá…

Đảng và Nhà nước thể hiện rõ trong đường lối, quan điểm về Giáo dục và Đào tạo là thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo sự phân công của chính phủ để làm tốt các nhiệm vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển giáo dục; xây dựng cơ chế chính sách và cơ chế quản lý nội dung, chất lượng đào tạo Công tác quản lý kiểm tra, đánh giá học sinh để đảm bảo chất lượng giáo dục là vấn đề rất được xem trọng Trong Luật Giáo dục (số 38/2005

QH 11 ngày 14/6/2005) tại mục 4 về nội dung quản lý nhà nước về giáo dục và

cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, điều 99, khoản 4 qui định rằng: Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục gồm có "tổ chức, quản lý việc bảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục".[16]

Từ trước tới nay trên địa bàn của quận Gò Vấp chưa có những nghiên cứu

và tìm hiểu sâu về vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Phương pháp và phương pháp kiểm tra, đánh giá

Thuật ngữ “phương pháp” có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp “Methodos” có nghĩa là con đường đi đến mục đích Hay nói một cách khác phương pháp là hệ thống các nguyên tắc, những yêu cầu mà con người phải thực hiện trong khi vươn tới mục đích của mình Vì vậy, theo từ điển Tiếng Việt phương pháp có

nghĩa là con đường, là cách thức để đạt được những mục tiêu nhất định [30]

Như vậy, phương pháp kiểm tra đánh giá là cách làm, cách thực hiện công tác kiểm tra-đánh giá nhằm đạt được mục tiêu đánh giá

1.2.2 Đổi mới và hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Đổi mới là thay đổi cho khác hẳn với trước,

tiến bộ hơn, khắc phục tình trạng lạc hậu, trì trệ và đáp ứng yêu cầu của sự phát triển” [30]

Hoạt động đổi mới là cải cách cái lỗi thời, cái cũ, thay vào đó là kế thừa cái tốt và thêm cái mới hợp với thời đại mới Đó là con đường tiến hóa của nền văn minh Hoạt động đổi mới không bao giờ là đủ cả, nó kéo dài theo chiều dài của lịch sử Đó là kết luận của chủ nghĩa Mác Lê-nin về tính biện chứng của quá trình phát triển, về tính phản tương thích giữa thượng tầng kiến trúc và hạ tầng

cơ sở xã hội cũng như sự đấu tranh thường xuyên giữa chúng để thúc đẩy tiến trình lịch sử đi lên

Như vậy: Hoạt động đổi mới là thay đổi, kế thừa cái cũ và tiếp thu những cái mới một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh để đáp ứng yêu cầu của xã hội trong giai đoạn hiện nay

Hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra-đánh giá là quá trình thu thập

và xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh

về tác động và nguyên nhân của tình hình đó, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định của giáo viên và nhà trường, cho bản thân học sinh để học sinh học tập

ngày một tiến bộ hơn Phương tiện và hình thức quan trọng của đánh giá là kiểm tra

Hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá là hướng vào bám sát mục tiêu từng bài, từng chương và mục tiêu giáo dục của môn học ở từng lớp, từng cấp Các câu hỏi, bài tập sẽ đo được mức độ thực hiện các mục tiêu đã được xác định Đổi mới nội dung, phương pháp theo hướng tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo niềm tin, năng lực tự học cho học sinh thì đánh giá phải đổi mới theo hướng phát triển trí thông minh, sáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt các kiến thức, kỹ năng đã học vào những tình huống thực tế, làm bộc lộ những cảm xúc, thái độ của học sinh trước những vấn đề nóng hổi của đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng Chừng nào việc kiểm tra đánh giá chưa thoát khỏi quỹ đạo học tập thụ động thì chưa thể phát triển dạy và học tích cực

Hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá bao gồm cả đổi mới hình thức đánh giá, phương thức đánh giá, phương tiện đánh giá, tiêu chí đánh giá, thiết kế đề kiểm tra để đánh giá học sinh Đổi mới hình thức đánh giá là sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giá khác nhau, kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Đổi mới phương thức đánh giá là tăng cường đánh giá trong giờ, ngoài giờ, chính thức và không chính thức Đánh giá qua quan sát, trao đổi-thảo luận, qua tự học, chuẩn bị, tìm thêm tư liệu, sáng tạo, đồ dùng học tập Tạo sự kết hợp linh hoạt giữa kiểm tra, lượng giá, đánh giá định tính và định lượng Chú trọng hướng dẫn học sinh phát triển khả năng và thói quen tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau Kết hợp giữa đánh giá của thầy với đánh giá của trò Có được như vậy thì mới tự điều chỉnh được cách dạy

và cách học Đổi mới phương tiện đánh giá là tăng cường sử dụng công nghệ thông tin để giúp đánh giá khách quan, chính xác và kịp thời Với sự giúp đỡ này thì kiểm tra đánh giá sẽ không còn là một công việc nặng nhọc đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học Đổi mới các tiêu chí đánh giá là phải đánh giá được toàn diện các mặt

của giáo dục của học sinh; đảm bảo sự tin cậy, chính xác, công bằng, khách quan, phản ánh chất lượng thực; đảm bảo khả thi, phù hợp với điều kiện của học sinh, cơ sở giáo dục, mục tiêu từng môn học; đảm bảo yêu cầu phân hoá; đảm bảo giá trị, hiệu quả cao Đổi mới thiết kế đề kiểm tra để đánh giá học sinh là vừa kết hợp giữa tự luận và trắc nghiệm khách quan Thiết kế đề phải xác định được mục đích, yêu cầu của đề; xác định mục tiêu dạy học; thiết lập ma trận hai chiều; thiết kế đáp án, biểu điểm

1.2.3 Quản lý và quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Quản lý là một khái niệm đã được rất nhiều nhà nghiên cứu bàn luận Theo Frederick.W.Taylor tác giả của học thuyết quản lý theo khoa học thì: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”[7]

Theo thuyết quản lý hành chính của Henry Fayol thì: “Quản lý hành chính

là dự báo và lập kế hoạch, tổ chức và điều khiển, phối hợp và kiểm tra” [7]

Tác giả Nguyễn Bá Sơn cho rằng: “Có nhiều cách tiếp cận khái niệm quản

lý Thông thường, để đơn giản hóa người ta hiểu quản lý dưới nhiều dạng khác nhau đó là: chỉ huy, lãnh đạo, tổ chức, chỉ đạo, điều khiển, cai quản, kiểm tra” [21] Theo ông có thể định nghĩa một cách khái quát: “Quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý bằng một hệ thống các giải pháp nhằm thay đổi trạng thái của đối tượng quản lý, đưa hệ thống tiếp cận mục tiêu cuối cùng phục vụ cho lợi ích con người ” [21]

Theo tác giả Phan Văn Kha: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được mục tiêu đã định.”[13]

Từ điển Tiếng Việt viết: “Quản lý là hoạt động của con người tác động

vào tập thể người khác để phối hợp điều chỉnh phân công thực hiện mục tiêu chung” [30]

Nguyễn Minh Đạo lại định nghĩa như sau: “Quản lý là sự tác động liên

tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế…bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng.” [11]

Sơ đồ 1.2 Khái niệm quản lý

Khái niệm quản lý, tùy theo cách tiếp cận của mỗi tác giả mà có nhiều cách định nghĩa khác nhau, tuy nhiên ta có thể rút ra một số vấn đề cốt lõi của quản lý như sau: chủ thể quản lý là con người hoặc tổ chức do con người lập nên; khách thể quản lý là con người, sự vật hoặc sự việc

Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệ tác động qua lại, tương hỗ nhau, chủ thể quản lý làm nảy sinh các tác động quản lý, còn khách thể quản lý thì làm nảy sinh các giá trị vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con người, thỏa mãn mục đích của chủ thể quản

lý Trong quản lý, chủ thể quản lý phải có tác động phù hợp và sắp xếp hợp lí các tác động đó nhằm đạt mục tiêu quản lý Do đó, quản lý phải kết hợp chặt chẽ giữa tri thức và lao động Xét dưới góc độ điều khiển học hành động thì quản lý chính là quá trình điều khiển sắp xếp tác động làm cho đối tượng quản lý thay đổi trạng thái

Muốn phát huy tiềm năng của đối tượng quản lý thì phải có cơ chế quản

lý đúng Cơ chế quản lý là phương thức mà nhờ nó hoạt động quản lý được diễn

ra, quan hệ tương tác giữa chủ thể và khách thể quản lý được vận hành và phát

Chủ thể quản lí

thể quản líĐối tượng quản lí

triển Để thực hiện các quá trình quản lý phải có các điều kiện, phương tiện quản

lý Điều kiện, phương tiện quản lý không chỉ là máy móc kĩ thuật mà còn là nhân cách của nhà quản lý Hiệu quả quản lý là sản phẩm kép, nghĩa là trong quá trình quản lý, đối tượng quản lý phát triển và phẩm chất năng lực của nhà quản lý cũng phát triển

Xét dưới góc độ hoạt động, quản lý có 4 chức năng cơ bản như sau:

- Chức năng lập kế hoạch: việc dự kiến các bước đi hợp lý và các điều kiện cụ thể cùng việc giải quyết các tình huống, các vấn đề xảy ra

- Chức năng tổ chức: sự liên kết các bộ phận để tạo ra sức mạnh tổng hợp của bộ máy, trong đó đặc biệt là liên kết con người

- Chức năng điều hành, thúc đẩy: sự chỉ huy, dẫn dắt, tác động làm cho bộ máy hoạt động, trong quá trình hoạt động có điều chỉnh và thúc đẩy

- Chức năng kiểm tra: nắm tình hình hoạt động của bộ máy để từ đó điều chỉnh hoạt động của bộ máy để đạt đến mục tiêu

Nhìn chung, quản lý là hoạt động có chủ đích của con người, quản lý không nằm ngoài mục tiêu là giúp vận hành hệ thống được tốt hơn Để phục vụ cho công tác quản lý thì có các chức năng quản lý, các chức năng này giúp cho nhà quản lý thực hiện đầy đủ chức năng quản lý của mình Theo bản thân người viết, quản lý là hoạt động mà trong đó nhà quản lý vận dụng các chức năng quản

lý nhằm giúp đối tượng quản lý thực hiện đầy đủ và đúng đắn mục tiêu quản lý

đã đề ra

Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một quá trình quản lý việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm thực hiện các chức năng quản lý vào công tác kiểm tra, đánh giá học sinh của cán bộ quản lý giáo dục

Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là hệ thống các tác động hướng đích của chủ thể quản lý đến hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, đến các nguồn lực

thực hiện hoạt động này, từ đó góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Giải pháp là “toàn bộ những ý nghĩ có hệ thống cùng với những quyết

định và hành động theo sau, dẫn tới sự khắc phục một khó khăn” [29]

Để làm rõ khái niệm giải pháp ta có thể so sánh với phương pháp, biện

pháp

Theo Hoàng Phê, phương pháp là “hệ thống các cách sử dụng để tiến hành một công việc nào đó” [28] Còn theo Từ điển Tiếng Việt, phương pháp được hiểu là “trình tự cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định” [29] Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển Tiếng Việt, đó là “cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [29]

Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệm

trên nhưng nó cũng có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhất định Trong một giải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp

Giải pháp quản lý là việc người quản lý sử dụng các chức năng quản lý, các công cụ quản lý, các phương pháp quản lý, các nguyên tắc quản lý một cách phù hợp cho từng tình huống vào đối tượng và khách thể mình quản lý để đưa hệ thống tổ chức đi đúng mục tiêu và đạt được mục tiêu mà người quản lý đã hoạch định, đưa chất lượng quản lý lên một tầm cao mới, tình trạng mới tốt hơn hiện tại

Giải pháp quản lí là tổng thể các cách thức tác động của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí và khách thể quản lí để đạt được các mục tiêu đã đặt ra Đó

là hệ thống các cách tổ chức, điều khiển hoạt động của một nhóm hay nhiều nhóm xã hội cùng nhau thực hiện những mục đích và nhiệm vụ chung

Do vậy, người quản lý phải có kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm, phải nhạy cảm, linh hoạt và mềm dẻo để gắn kết những biện pháp với nhau, giải quyết các mâu thuẫn giữa các biện pháp, biết tiên đoán trước hoàn cảnh, tình huống mà đối tượng quản lý đặt ra thì người quản lý mới có được quyết định đúng trong việc lựa chọn biện pháp quản lý hữu hiệu nhất

Giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là các cách thức của đội ngũ quản lý giáo dục sử dụng trong quá trình quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình này

Giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá là cách làm, cách hành động cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Chất lượng quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh có ảnh hưởng trực tiếp và quyết định đến chất lượng chung của nhà trường và góp phần tạo nên chất lượng quản lý của ngành

1.3 Khái quát về hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

1.3.1 Mục đích đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là hoạt động trong suốt cả quá trình quản lý nhằm đạt được mục đích:

- Bảo đảm kết quả đạt được phù hợp với mục tiêu của tổ chức

- Bảo đảm các nguồn lực được sử dụng một cách hữu hiệu

- Để xem xét mức độ hoàn thành những mục tiêu đã đề ra

- Làm sáng tỏ và đề ra những kết quả mong muốn chính xác hơn theo thứ

tự quan trọng

- Xác định và dự đoán những biến động và những chiều hướng chính

- Phát hiện kịp thời các sai sót và bộ phận chịu trách nhiệm để chấn chỉnh

- Đơn giản hóa các vấn đề ủy quyền, chỉ huy, quyền hành và trách nhiệm

- Phác thảo các tiêu chuẩn tường trình báo cáo để loại bớt những gì không quan trọng hay không cần thiết

- Phổ biến những chỉ dẫn cần thiết một cách liên tục để cải tiến việc hoàn thành công việc, tiết kiệm thời gian, công sức của mọi người

Xây dựng cơ chế kiểm tra cần tuân theo các nguyên tắc: Căn cứ kế hoạch hoạt động và theo cấp bậc của đối tượng kiểm tra; Dựa vào đặc điểm cá nhân của nhà quản lý; Thực hiện tại những điểm trọng yếu; Khách quan; Phù hợp với bầu không khí của tổ chức; Tiết kiệm, công việc kiểm tra tương xứng với chi phí; Kiểm tra phải đưa đến hành động

Để hoạt động kiểm tra có ý nghĩa, trong kiểm tra cần thực hiện theo qui trình, đó là: Xây dựng các tiêu chuẩn (định lượng, định tính); Đo lường việc thực hiện Điều chỉnh các sai lệch

Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ban hành quy định đánh giá học sinh Tiểu học nhằm bốn mục đích chính:

- Giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh

để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ; đưa ra nhận định đúng những ưu điểm nổi bật

và những hạn chế của mỗi học sinh để có giải pháp kịp thời nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục Tiểu học

- Giúp học sinh có khả năng tự nhận xét, rút kinh nghiệm và tham gia nhận xét; tự học, tự điều chỉnh cách học; giao tiếp, hợp tác; có hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ

- Giúp cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ tham gia nhận xét, đánh giá quá trình và kết quả học tập, rèn luyện, quá trình hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của con em mình; tích cực hợp tác với nhà trường trong các hoạt động giáo dục học sinh

- Giúp cán bộ quản lí giáo dục các cấp kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục

1.3.2 Yêu cầu về việc thực hiện đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học cần lưu ý một số vấn đề sau:

Cách đánh giá thường xuyên bằng nhận xét: giáo viên cần vận dụng một cách linh hoạt, có thể bằng "lời nói" hoặc là “viết” Giáo viên phải dựa vào mục tiêu, nội dung bài học, đối chiếu sản phẩm đạt được theo cách học của học sinh với yêu cầu của hoạt động, với chuẩn kiến thức, kỹ năng; xem xét cả đặc điểm tâm sinh lý, hoàn cảnh… của học sinh để có nhận xét xác đáng, kịp thời, sao cho khích lệ được học sinh, làm cho các em hứng thú học tập, đồng thời tư vấn, hướng dẫn, giúp các em biết được những hạn chế và biết tự khắc phục

Việc viết nhận xét cũng như vận dụng linh hoạt: Viết vào vở hoặc phiếu học tập, hoặc bài kiểm tra của học sinh sao cho thuận tiện; giáo viên phối hợp với học sinh và phụ huynh cùng đánh giá, rút kinh nghiệm, hướng đến sự tiến bộ của học sinh

Viết vào sổ theo dõi chất lượng giáo dục: Sổ theo dõi chất lượng giáo dục thay thế sổ ghi điểm trước đây và cũng được coi như sổ nhật ký về đánh giá học sinh Sổ này chỉ dành cho giáo viên ghi nhận xét, theo dõi giúp đỡ học sinh

Mặc dù Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT quy định, yêu cầu học sinh nào cũng được quan tâm đánh giá, giáo viên không được “quên” em nào Tuy nhiên, giáo viên chỉ cần ghi những điểm nổi bật hoặc những điều cần thiết về học sinh

để theo dõi và có biện pháp cụ thể, riêng biệt giúp đỡ kịp thời (đối với học sinh chưa hoàn thành giáo viên giúp học sinh tự hoàn thành hoặc những học sinh hoàn thành tốt, giáo viên giúp học sinh phát huy, có hứng thú học tập hơn) Không bắt buộc phải ghi nhận xét tất cả học sinh hằng tháng Như vậy sẽ không còn thấy việc ghi nhận xét nặng nề, quá tải Đương nhiên, giáo viên sẽ mất thêm thời gian so với trước đây Trước đây đã quy định giáo viên vừa phải cho điểm vừa phải nhận xét, nhưng do nhiều giáo viên chưa làm hết trách nhiệm, chỉ quen cho điểm mà không ghi nhận xét nên khi Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT quy định phải ghi nhận xét thì giáo viên nghĩ đây là việc làm mới

Theo cách đánh giá của Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT, một giáo viên dù dạy một hay nhiều môn, có thể chỉ cần thiết kế một cuốn sổ (sổ bằng giấy hoặc

sổ điện tử) theo dõi chất lượng giáo dục, do giáo viên quản lý, sử dụng Sổ này

có thể để tại lớp học hoặc tại trường hoặc mang về nhà, tùy theo điều kiện cụ thể Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT không yêu cầu mỗi giáo viên phải có nhiều cuốn sổ

Như vậy, giáo viên và nhà trường có thể thiết kế một cuốn sổ theo dõi chất lượng chung để tại lớp học, miễn sao đạt mục đích yêu cầu của sổ theo dõi chất lượng giáo dục theo tinh thần của Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT

Mẫu sổ theo dõi chất lượng giáo dục do Bộ hướng dẫn chỉ là gợi ý, không bắt buộc giáo viên phải thực hiện theo mẫu đó; mặt khác, giáo viên có thể dùng

sổ điện tử thay cho sổ bằng giấy Các nhà trường cần thực hiện nghiêm chỉnh công văn số 68/BGDĐT- GDTrH của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc chấn chỉnh lạm dụng hồ sơ, sổ sách trong nhà trường

1.3.3 Nội dung đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học gồm các nội dung sau:

- Đổi mới nội dung kiểm tra được xem là sự đổi mới căn bản nhất, vì rằng

sự đổi mới này hướng đến cái đích đánh giá là kiểm tra năng lực độc lập sáng tạo của học sinh chứ không đơn thuần chỉ là đánh giá mức độ nhận thức tái hiện

- Đổi mới cách ra đề kiểm tra: trước đây, giáo viên chủ yếu kiểm tra đánh giá học tập của học sinh bằng hình thức tự luận Trong việc đổi mới kiểm tra đánh giá, giáo viên tăng cường sử dụng hình thức trắc nghiệm khách quan hoặc kết hợp với hình thức tự luận tùy theo môn học Đề kiểm tra đối với chương trình phân ban lại còn đòi hỏi người ra đề phải chú ý đến đối tượng học chương trình tự chọn: có tự chọn nâng cao và tự chọn bám sát Nghĩa là trong một đề kiểm tra phải có những câu chung và câu riêng để đảm bảo quyền lợi cho mọi đối tượng học sinh

- Đổi mới cách đánh giá trong quá trình học tập, cụ thể: ngoài việc giáo viên đánh giá học sinh như trước đây, học sinh còn được tự đánh giá (Khi làm bài trắc nghiệm xong các em có thể đánh giá được kết quả của mình) Từ việc các em tự đánh giá được năng lực và kết quả của mình, các em sẽ tự giác vươn lên, tự điều chỉnh mình, nhất là điều chỉnh phương pháp học

Nội dung đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học dựa vào Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ban hành Quy định đánh giá học sinh Tiểu học bao gồm ba nội dung chính sau:

Đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn học và hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học

Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực của học sinh:

+ Tự phục vụ, tự quản;

+ Giao tiếp, hợp tác;

+ Tự học và giải quyết vấn đề

- Đánh giá sự hình thành và phát triển một số phẩm chất của học sinh: + Chăm học, chăm làm; tích cực tham gia hoạt động giáo dục;

+ Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm;

+ Trung thực, kỉ luật, đoàn kết;

+ Yêu gia đình, bạn và những người khác; yêu trường, lớp, quê hương, đất nước

1.3.4 Định hướng đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học cần phải:

- Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực) từng môn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bản cần đạt

về kiến thức, kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của học sinh của cấp học

- Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh, giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

- Kết hợp giữa hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan và tự luận nhằm phát huy những ưu điểm của mỗi hình thức đánh giá này

- Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trung thực, có khả năng phân loại, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy và học

Việc đổi mới công tác đánh giá kết quả học tập môn học của giáo viên được thể hiện qua một số đặc trưng cơ bản sau:

a) Xác định được mục đích chủ yếu của đánh giá kết quả học tập là so sánh năng lực của học sinh với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và kĩ năng

(năng lực) môn học ở từng chủ đề, từng lớp học, để từ đó cải thiện kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học

b) Tiến hành đánh giá kết quả học tập môn học theo ba công đoạn cơ bản

là thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, xác nhận kết quả học tập và ra quyết định điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học Yếu tố đổi mới ở mỗi công đoạn này là:

+ Thu thập thông tin: thông tin được thu thập từ nhiều nguồn, nhiều hình thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau (quan sát trên lớp, làm bài kiểm tra, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, ); lựa chọn được những nội dung đánh giá cơ bản và trọng tâm, trong đó chú ý nhiều hơn đến nội dung kĩ năng; xác định đúng mức độ yêu cầu mỗi nội dung (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, ) căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng; sử dụng đa dạng các loại công cụ khác nhau (đề kiểm tra viết, câu hỏi trên lớp, phiếu học tập, bài tập về nhà, ); thiết kế các công cụ đánh giá đúng kỹ thuật (câu hỏi và bài tập phải đo lường được mức độ của chuẩn, đáp ứng các yêu cầu dạng trắc nghiệm khách quan hay

tự luận, cấu trúc đề kiểm tra khoa học và phù hợp, ); tổ chức thu thập được các thông tin chính xác, trung thực Cần bồi dưỡng cho học sinh những kỹ thuật thông tin phản hồi nhằm tạo điều kiện cho học sinh tham gia đánh giá và cải tiến quá trình dạy học

+ Phân tích và xử lý thông tin: các thông tin định tính về thái độ và năng lực học tập thu được qua quan sát, trả lời miệng, trình diễn, được phân tích theo nhiều mức độ với tiêu chí rõ ràng và được lưu trữ thông qua sổ theo dõi hàng ngày; các thông tin định lượng qua bài kiểm tra được chấm điểm theo đáp án/hướng dẫn chấm-hướng dẫn đảm bảo đúng, chính xác và đáp ứng các yêu cầu

kỹ thuật; số lần kiểm tra, thống kê điểm trung bình, xếp loại học lực,… theo đúng quy chế đánh giá, xếp loại ban hành

+ Xác nhận kết quả học tập: xác nhận học sinh đạt hay không mục tiêu từng chủ đề, cuối lớp học, cuối cấp học dựa vào các kết quả định lượng và định

tính với chứng cứ cụ thể, rõ ràng; phân tích, giải thích sự tiến bộ học tập vừa căn

cứ vào kết quả đánh giá quá trình và kết quả đánh giá tổng kết, vừa căn cứ vào thái độ học tập và hoàn cảnh gia đình cụ thể Ra quyết định cải thiện kịp thời hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh trên lớp học; ra các quyết định quan trọng với học sinh (lên lớp, thi lại, ở lại lớp, khen thưởng,…); thông báo kết quả học tập của học sinh cho các bên có liên quan (học sinh, cha

mẹ học sinh, hội đồng giáo dục nhà trường, quản lý cấp trên,…) Góp ý và kiến nghị với cấp trên về chất lượng chương trình, sách giáo khoa, cách tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục,

Trong đánh giá thành tích học tập của học sinh không chỉ đánh giá kết quả

mà chú ý cả quá trình học tập Đánh giá thành tích học tập theo quan điểm phát triển năng lực không giới hạn vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp

Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành Kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Hiện nay ở Việt Nam

có xu hướng chọn hình thức trắc nghiệm khách quan cho các kỳ thi tốt nghiệp hay thi tuyển đại học Trắc nghiệm khách quan có những ưu điểm riêng cho các

kỳ thi này Tuy nhiên trong đào tạo thì không được lạm dụng hình thức này Vì nhược điểm cơ bản của trắc nghiệm khách quan là khó đánh giá được khả năng sáng tạo cũng như năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

1.4 Một số vấn đề về quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

1.4.1 Ý nghĩa của việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

1.4.1.1 Đối với học sinh:

Việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả được tiến hành thường xuyên, có hệ thống sẽ giúp học sinh:

- Có hiểu biết kịp thời những thông tin “liên hệ ngược” bên trong

- Điều chỉnh học tập của chính mình

Và vấn đề này được thể hiện ở ba mặt sau:

+ Về mặt giáo dưỡng: Việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá giúp các em học sinh thấy được: Tiếp thu bài học ở mức độ nào? Cần phải bổ khuyết những gì? Có cơ hội nắm chắc những yêu cầu của từng phần trong từng chương trình học tập

+ Về mặt phát triển: Thông qua việc kiểm tra, đánh giá, học sinh có điều kiện để tiến hành các hoạt động trí tuệ như: Ghi nhớ, Tái hiện, chính xác hóa, khái quát hóa, hệ thống hóa, hoàn thiện những kỹ năng, kỹ xảo vận dụng tri thức

đã học, phát triển năng lực chú ý, phát triển năng lực tư duy sáng tạo Như vậy, nếu việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả được tiến hành tốt thì nó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh phát triển năng lực tư duy sáng tạo, linh hoạt vận dụng kiến thức đã học giải quyết những tình huống thực tế

+ Vấn đề giáo dục: quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả nếu được tổ chức tốt sẽ mang lại ý nghĩa giáo dục đáng kể Việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh:

Hình thành nhu cầu, thói quen tự kiểm tra, đánh giá, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong học tập và ý chí vươn tới những kết quả học tập ngày càng cao, đề phòng và khắc phục tư tưởng sai trái như “trung bình chủ nghĩa”, tư tưởng đối phó, tư tưởng đối phó với kiểm tra, nâng cao ý thức kỷ luật tự giác…

Củng cố được tính kiên định, lòng tự tin vào sức lực khả năng của mình,

đề phòng và khắc phục được tính ỷ lại, tính tự kiêu tự mãn, chủ quan, phát huy được tính độc lập sáng tạo, tránh được chủ nghĩa hình thức, máy móc trong kiểm tra…

Nâng cao được ý thức tập thể, tạo được dư luận lành mạnh, đấu tranh với

tư tưởng sai trái trong kiểm tra, đánh giá, tăng cường mối quan hệ thầy trò…

Như vậy việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả kiểm tra đánh giá học sinh có tác dụng đối với học sinh như sau: Giúp học sinh phát hiện và điều chỉnh thực trạng hoạt động học tập, củng cố và phát triển trí tuệ cho các em, giáo dục cho học sinh một số phẩm chất đạo đức nhất định

1.4.1.2 Đối với giáo viên

- Việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh sẽ giúp cho người giáo viên những “thông tin ngược ngoài”, từ đó có sự điều chỉnh hoạt động dạy học cho phù hợp Cụ thể như sau:

- Việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh thường xuyên tạo điều kiện cho người giáo viên nắm được chính xác trình độ năng lực của từng học sinh trong lớp mình giảng dạy từ đó có những biện pháp giúp đỡ thích hợp, từ học sinh giỏi đến học sinh yếu kém qua

đó nâng cao được năng lực và chất lượng học tập của học sinh Qua đó kịp thời động viên khen thưởng các em tạo không khí thân thiện trong nhà trường

- Ngoài ra quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh tạo cơ hội cho giáo viên cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức mà người giáo viên đang tiến hành đồng thời hoàn thiện việc dạy của mình bằng các biện pháp khác nhau

1.4.1.3 Đối với Cán bộ quản lý giáo dục

Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh sẽ cung cấp cho người quản lý giáo dục những thông tin cần thiết về thực trạng dạy và học trong đơn vị của mình để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn những sai lệch nếu có, khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến hay

có những biện pháp để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục của đơn vị nói riêng và

của toàn ngành nói chung

1.4.2 Sự cần thiết phải quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Theo quan niệm hiện nay, mục đích chính của hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá học sinh là nhằm góp phần bảo đảm, nâng cao chất lượng giáo dục Do vậy, cần có các hoạt động quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của học sinh; tư vấn, hướng dẫn, động viên học sinh học tập, rèn luyện để hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất

Việc đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh nói chung, bậc tiểu học nói riêng trong những năm gần đây cho ta thấy chất lượng giáo dục đã có những chuyển biến tích cực theo hướng thực chất hơn Chính thực tế này là sự phản ánh một cách khách quan và trung thực về việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Các hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh có liên quan sâu sắc tới phương pháp dạy học Đánh giá, kiểm tra như thế nào sẽ có lối dạy tương ứng như thế đó Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học là một khâu quan trọng trong đổi mới giáo dục phổ thông Vấn đề đặt ra là làm thế nào để không những kiểm tra được kiến thức của học sinh mà còn kiểm tra được các kỹ năng, năng lực hành động của học sinh trong môi trường gắn với thực tiễn cuộc sống xã hội Để việc đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học có kết quả tốt thì vai trò của nhà quản lý là rất quan trọng Chính vì vậy, việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học là rất quan trọng và cần thiết

1.4.3 Yêu cầu quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Muốn quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học hiệu quả phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Có kế hoạch kiểm tra đánh giá cụ thể, với mục đích cụ thể cho từng đợt

- Nội dung, mục tiêu cho từng đợt kiểm tra

- Có quy trình kiểm tra, đánh giá phù hợp

- Tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kiểm tra, đánh giá theo đúng quy định

- Thanh tra, kiểm tra hoạt động kiểm tra đánh giá để có các điều chỉnh kịp thời để nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá

Đánh giá kết quả giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau cấp học cần phải:

- Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực) từng môn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bản cần đạt

về kiến thức, kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của học sinh của cấp học

- Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh, giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

- Kết hợp giữa hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan và tự luận nhằm phát huy những ưu điểm của mỗi hình thức đánh giá này

- Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trung thực, có khả năng phân loại, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy và học

1.4.4 Nội dung quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học

tập của học sinh Tiểu học là cần quản lý tốt các mặt sau:

- Quản lý kế hoạch đánh giá: Ngay từ đầu năm học người Cán bộ quản lý cần thực hiện kế hoạch kiểm tra đánh giá cho nhà trường và có kế hoạch thời gian cụ thể cho từng công việc cụ thể từ đó có sự phân công rõ ràng cho các thành viên trong tổ kiểm tra của công tác này

- Quản lý việc ra đề của giáo viên: Dựa vào kế hoạch giảng dạy hàng tuần của giáo viên, cũng như Phân phối chương trình của môn học nhà quản lý kiểm tra đột xuất hoặc báo trước, sau đó nhà quản lý có thể kiểm tra việc ra đề trong hoặc sau khi kiểm tra xem công tác ra đề kiểm tra của giáo viên bộ môn có tương ứng với nội dung chương trình, đúng theo yêu cầu không, đồng thời xem giáo viên ra đề có đáp ứng yêu cầu của một đề kiểm tra và ma trận đề không, tuy nhiên công việc này thường được kiểm tra vào đợt kiểm tra hồ sơ sổ sách, hoặc kiểm tra công việc lưu túi lưu bài của học sinh để xem giáo viên chấm bài có lời nhận xét đầy đủ không? Đồng thời lời nhận xét có mang tính khích lệ, động viên học sinh theo đúng Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 Thông tư Ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học

- Quản lý quá trình đánh giá học sinh của giáo viên: quá trình thực hiện việc chấm bài, lưu bài, làm điểm đánh giá xếp loại cuối năm của giáo viên gồm nhiều công việc và nhiệm vụ của lãnh đạo quản lý nhà trường là phải nắm được đầy đủ, chính xác các phần việc này Việc quản lý quá trình thực hiện của giáo viên đòi hỏi người quản lý phải có đủ “tầm” để có thể bao quát hết mọi công việc, ngoài các công cụ kiểm tra, nhà quản lý cần phải xây dựng được một hệ thống kiểm tra hữu hiệu gồm các ban thanh tra nhân dân, ban kiểm tra nội bộ trường học và phát huy công tác của các bộ phận này một cách tối ưu nhất

- Quản lý quá trình ghi, lưu kết quả: Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi tháng một lần, hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng được phân công phải tiến hành kiểm tra việc ghi và lưu điểm của giáo viên trong hệ thống sổ sách nhà trường Công việc này phải được tiến hành thường xuyên và phải được kiểm tra đầy đủ, chặt chẽ Việc ghi điểm và lưu điểm vào hệ thống sổ sách của nhà trường thường được tiến hành kiểm tra bởi bộ phận văn phòng nhà trường,

sổ sách được kiểm tra thường là sổ gọi tên ghi điểm và sổ học bạ Trong quá trình kiểm tra, nhân viên văn phòng nhà trường sẽ giúp lãnh đạo quản lý nhà