Nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở quận tân phú, thành phố hồ chí minh

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị nhằm giác ngộ lý tưởng cách mạng, nâng cao nhận thức chính trị, thống nhất ý chí và hàn

NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CƠ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

_

HỒ TẤN ĐẠT

NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CƠ SỞ

Ở QUẬN TÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Bình

Thành phố Hồ Chí Minh, 2016

2

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám hiệu, Phòng sau

đại học trường Đại học Vinh, Ban Giám hiệu trường Đại học Sài Gòn, Ban

Thường vụ Quận ủy Tân Phú, Ban Giám đốc Trung tâm bồi dưỡng chính trị

Quận Tân Phú đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên

cứu và viết Luận văn này

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Phạm Thị Bình người

cô trực tiếp hướng dẫn tôi nghiên cứu và hoàn thành Luận văn

Qua thời gian học tập, nghiên cứu, được quý thầy cô trường Đại học

Vinh tận tình giảng dạy tôi đã hoàn thành Luận văn tốt nghiệp “Nâng cao

hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân

Phú, Thành phố Hồ Chí Minh”

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn thành Luận văn bằng tất cả sự

nhiệt tình và năng lực của tôi nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những

thiếu sót Kính mong nhận được những đóng góp của quý thầy cô và các bạn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

TP.Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016

Tác giả

HỒ TẤN ĐẠT

3

MỤC LỤC

Trang Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

Mục lục

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.2 Vị trí, vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị đối với cán bộ cơ sở

1.3 Nội dung, phương thức và yêu cầu của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở trong thời kỳ mới

Chương 2: Thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1 Những nhân tố ảnh hưởng tới công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm qua

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

3.1 Quan điểm về công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1

2

3

4

12

12

12

23

44

44

43

46

67

67

76

83

85

Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng trong các tổ chức Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội Họ là những người gần dân sống với dân nên chính họ là cầu nối giữa Đảng với nhân dân Họ vừa

là người lãnh đạo, vừa là người trực tiếp triển khai, tổ chức thực hiện, kiểm nghiệm tính đúng đắn, khả thi các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Vì vậy, đội ngũ này phải là những người có lập trường giai cấp và lý luận chính trị kiên định, có phẩm chất đạo đức và năng lực công tác, nhất là họ phải có trình độ lý luận chính trị vững vàng nhằm đáp ứng yêu cầu của cách mạng trong thời kỳ mới

Năng lực và trình độ lý luận chính trị của cán bộ cấp cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội và an ninh trật tự ở địa phương, thúc đẩy sự phát triển chung cho địa phương và đơn vị Cán bộ cấp cơ sở có nắm vững, hiểu biết lý luận chính trị thì mới nắm chắc các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước từ đó mà vận dụng sáng tạo vào tình hình cụ thể ở địa phương Trình độ lý luận chính trị còn giúp cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có căn cứ để tổng kết một cách có hiệu quả tình hình thực tiễn ở địa phương Qua đó, họ rút ra những bài học kinh nghiệm, những

5

kết luận góp phần vào việc sửa đổi, bổ sung và phát triển đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Do đó, cán bộ cấp cơ sở để hoàn thành tốt nhiệm

vụ được giao ngoài việc nâng cao trình độ chuyên môn thì việc nâng cao trình

độ lý luận chính trị là rất quan trọng và cần thiết

Quận Tân Phú là một quận còn non trẻ, được tách ra từ Quận Tân Bình vào cuối năm 2003 Trải qua 13 năm hình thành và xây dựng, trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ

sở nói riêng ở Quận Tân Phú ngày càng phát triển Họ luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, kiên định lập trường, mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, quyết tâm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng Tuy nhiên, đa số đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở Quận Tân Phú chủ yếu trưởng thành từ thực tế, thiếu vốn kiến thức chuyên môn, kiến thức lý luận chính trị nên trong nhận thức và chỉ đạo thực tiễn còn mắc phải bệnh kinh nghiệm, giáo điều, năng lực lãnh đạo và quản lý còn yếu, xử lý công việc một cách máy móc, kém hiệu quả Chính điều này đã ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức ở địa phương Bên cạnh đó, chất lượng và hiệu quả đào tạo công tác giáo dục học tập lý luận chính trị chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ; việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập mang tính hình thức; các chương trình giáo dục lý luận chính trị khi trình bày nặng về lý luận chung, phần bồi dưỡng nghiệp vụ công tác còn hạn chế, phương pháp giảng dạy, truyền đạt chậm đổi mới, chủ yếu thuyết giảng; chế độ, chính sách đối với người dạy, người học chưa phù hợp; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho Trung tâm bồi dưỡng lý luận chính trị còn hạn chế

Để khắc phục tình trạng trên cần phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến cán bộ cấp cơ sở trong đó vấn đề có ý nghĩa cấp bách là phải đổi mới, tăng cường hơn nữa công tác đào tạo, nâng cao trình độ lý luận chính trị nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng cho họ trong quá trình chỉ đạo thực tiễn ở địa phương Chính vì vậy, việc nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp cụ thể thiết thực nhằm nâng cao

6

trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa hết sức quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn

Với ý nghĩa trên tôi chọn đề tài: “Nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính

trị cho cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài

Luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Chính trị học

Công tác giáo dục lý luận chính trị được Đảng ta xác định là trọng tâm trong công tác tư tưởng của Đảng ta hiện nay Vì vậy, Đảng ta đã ban hành nhiều văn bản như:

Quy định số 54-QĐ/TW ngày 12/5/1999 của Bộ Chính trị “Về chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng”

Quy định số 256-QĐ/TW, ngày 16/9/2009 của Ban Bí thư Trung ương Đảng Quy định về việc xác định trình độ lý luận chính trị đối với cán bộ, đảng viên đã học lý luận chính trị ở các cơ sở đào tạo ngoài hệ thống trường chính trị của Đảng hoặc đại học chính trị chuyên ngành và sau đại học tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh

Nghị quyết số 32-NQ/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo, quản lý

Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 09/10/2014 của Bộ Chính trị về công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030

Bàn về công tác giáo dục lý luận chính trị đã có nhiều công trình khoa học như:

Vũ Ngọc Am (2003), Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán

bộ, đảng viên ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Hoàng Quốc Bảo (2006), Học tập phương pháp tuyên truyền cách

mạng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

PGS.TS Trần Thị Anh Đào (2009), Công tác tư tưởng trong sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

7

PGS.TS Trần Thị Anh Đào (2010), Công tác tư tưởng và vấn đề đào

tạo cán bộ làm công tác tư tưởng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

TS Phạm Tất Thắng (2010), Công tác tư tưởng lý luận trong thời kỳ

đổi mới: Thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

TS Phạm Tất Thắng (2010), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của

công tác tư tưởng, lý luận, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

TS Nguyễn Danh Tiên (2010), Đảng lãnh đạo công tác tư tưởng trong

thời kỳ đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Bảo Khang (2007), Hồ Chí Minh với công tác giáo dục lý luận chính

trị, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Phạm Huy Kỳ (2010), Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý

luận chính trị, Nxb Chính trị Hành chính Quốc gia, Hà Nội

Phạm Huy Kỳ (2010), Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý

luận chính trị, Nxb Chính trị Hành chính, Hà Nội

Nghiên cứu về công tác giáo dục lý luận chính trị có các đề tài như: Đề

tài khoa học cấp nhà nước KX 04 32/06-10 chủ nhiệm đề tài TS Phạm Tất

Thắng - Phó Tổng biên tập Thường trực, Tạp chí Cộng sản, Thành phố Hồ

Chí Minh năm 2010, “Quan điểm, nguyên tắc và phương hướng giải pháp đổi

mới công tác tư tưởng lý luận trong tình hình mới” Nội dung chủ yếu tập

trung những quan điểm, nguyên tắc đổi mới công tác tư tưởng và lý luận, phương hướng, giải pháp đổi mới công tác tư tưởng lý luận

Đề tài cấp Bộ mã B.08 - 22 do PGS.TS Ngô Ngọc Thắng (Chủ nhiệm

đề tài) (2008), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận

chính trị trong hệ thống các trường chính trị nước ta giai đoạn hiện nay”

Đề tài cấp Bộ mã B.08 - 23 do PGS.TS Ngô Ngọc Thắng (Chủ nhiệm

đề tài) (2008), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào giáo dục lý

luận chính trị trong giai đoạn hiện nay”

8

Hai đề tài trên của tác giả Ngô Ngọc Thắng chủ nhiệm đề tài đã khái quát các luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị, khảo sát thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào công tác giáo dục lý luận chính trị hiện nay Từ đó, tác giả đưa ra giải pháp vận dụng tư tưởng về giáo dục lý luận chính trị vào giáo dục lý luận chính trị

hiện nay

Đề tài KX 10 - 09B của TS Nguyễn Việt Chiến năm 2009 “Đổi mới

phương thức đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy và nghiên cứu lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” Đề tài đã đánh giá thực trạng

đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy và nghiên cứu lý luận Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay và đề ra các giải pháp cơ bản để đổi mới phương thức đào tạo tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy, nghiên cứu

Mác-lý luận Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Một số đề tài Luận văn Cao học đề cập đến công tác bồi dưỡng trình độ

lý luận chính trị cho cán bộ đảng viên như:

Luận văn Thạc sĩ Triết học của Nguyễn Thị Hồng Lê (2004)”Nâng cao

trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay”

Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục của tác giả Ngô Văn Nâu (2010)

“Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo xã, thị trấn

ở huyện Tháp Mười tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay”

Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục của Nguyễn Viết Trường (2010)

“Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở tỉnh Hà

Tỉnh trong giai đoạn hiện nay”

Luận văn Thạc sĩ Chính trị học của Nguyễn Ngọc Khanh (2006), “Nâng

cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ trong hệ thống chính trị

cơ sở tỉnh Thái Nguyên hiện nay”

9

Các bài báo đăng tải trên các tạp chí và tại các cuộc hội thảo như: PGS

TS Lê Hữu Nghĩa (2005), “Đấu tranh phê phán các quan điểm sai trái, thù

địch - một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách hiện nay”, Tạp chí Cộng sản,

(15), Hà Nội; “Đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác giáo

dục lý luận chính trị trong tình hình mới”, Tạp chí Tư tưởng - Văn hoá, (6),

Hà Nội; GS.TS Mạch Quang Thắng (2008), “Phương pháp đào tạo, bồi

dưỡng cán bộ về Lý luận Chính trị theo quan điểm của Hồ Chí Minh”, Tạp chí

Tuyên giáo, (số 11), Hà Nội; TS Nguyễn Tiến Hoàng (2009) “Vài nét về thực

trạng và giải pháp tiếp tục đổi mới công tác nghiên cứu lý luận chính trị”, Tạp

chí Tuyên giáo, (9), Hà Nội; GS, TS Trần Văn Bính (2009), “Giải pháp đấu

tranh với những biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong

cán bộ, đảng viên”, Tạp chí Tuyên giáo, (5), Hà Nội; PGS.TS Bùi Đình

Phong (2009), “Vị trí vai trò của phương thức giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh

trong nhiệm vụ giáo dục thanh niên”, Tạp chí Tuyên giáo, (9), Hà Nội

Các công trình khoa học, các bài viết của các tác giả đã nghiên cứu về các quan điểm của Đảng góp thêm cơ sở lý luận, làm rõ nhiều vấn đề cụ thể

và đề xuất nhiều giải pháp về công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở trong tình hình mới Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình,

đề tài nào nghiên cứu về nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở địa bàn Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn

đã trân trọng tiếp thu, kế thừa có chọn lọc những thành quả nghiên cứu đã có, đồng thời vận dụng và phát triển để phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ

cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới

10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản của giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở

Làm rõ thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua

Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên được thực hiện trên một phạm vi rộng với nhiều nội dung, hình thức khác nhau Trong phạm vi của Luận văn chỉ tập trung khảo sát, làm rõ thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở - cán bộ cấp phường, ở Quận Tân Phú, Thành phố

Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 - 2015 và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác này trong thời gian tới

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác giáo dục lý luận chính trị

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu, Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch

11

sử Đồng thời, Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp quan sát, điều tra, khảo sát thực tế; phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp; phương pháp phỏng vấn…

6 Những đóng góp về mặt khoa học của Luận văn

Góp phần làm rõ hơn vai trò của giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ

cơ sở ở các quận, huyện

Làm rõ thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh

Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Các kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong việc cải tiến nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy lý luận chính trị trong các Trường Chính trị ở Quận Tân Phú và các Quận, Huyện khác thuộc Thành phố Hồ Chí Minh

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương 7 tiết:

Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, lý luận là một hệ thống các tri thức được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn phản ánh những mối quan hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan và được biểu đạt bằng hệ thống các khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật Ngày nay, lý luận được hiểu là hệ thống các quan điểm, tư tưởng được khái quát từ thực tiễn, từ thế giới khách quan

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người rất quan tâm đến vấn đề lý luận, theo Người lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [33, tr.497]

Theo Từ điển Tiếng Việt “Lý luận là hệ thống những tư tưởng được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực tiễn Lý

đó xây dựng thành các lý luận khoa học Hoạt động thực tiễn giúp con người biến đổi tự nhiên đồng thời biến đổi cả bản thân mình, nó giúp con người ngày càng phát triển năng lực trí tuệ, trình độ tư duy, góp phần làm phong phú và sâu sắc hơn kho tàng tri thức của loài người

Trong đó nhận thức kinh nghiệm là trình độ thấp, còn nhận thức lý luận

là trình độ cao của nhận thức khoa học Hai trình độ này có mối quan hệ mật thiết với nhau, làm tiền đề, cơ sở cho nhau cùng phát triển, phản ánh ngày càng gần đúng hơn, đầy đủ hơn và sâu sắc hơn về thế giới vật chất đang vận động không ngừng Nhận thức kinh nghiệm là sự phản ánh cái hiện tượng, cái đơn nhất, cái cụ thể, cái trực tiếp, bề ngoài của sự vật Nó mới chỉ là một hình thức, một trình độ của nhận thức, nên chưa thể nắm bắt được một cách đầy đủ, toàn diện cái tất yếu, cái bản chất sâu sắc, cũng như mối liên hệ bên trong của

sự vật, hiện tượng Do đó, “sự quan sát dựa vào kinh nghiệm tự nó không bao giờ có thể chứng minh được đầy đủ tính tất yếu” Cho nên trong quá trình nhận thức không nên dừng lại ở nhận thức kinh nghiệm mà cần phát triển lên trình độ lý luận

Nhận thức lý luận được khái quát từ nhận thức kinh nghiệm Nó tồn tại trong hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật, giả thuyết, lý thuyết, học

Tóm lại, tri thức kinh nghiệm chính là cơ sở dữ liệu để hình thành tri thức lý luận, nó giúp cho tri thức lý luận phát triển lên một trình độ mới về chất Từ chỗ là cái cụ thể cảm tính, đơn nhất thành cái khái quát, phổ biến và bản chất Tri thức kinh nghiệm càng được tích luỹ nhiều thì càng có cơ sở vững chắc cho sự hoàn thiện tri thức lý luận, lý luận chỉ thực sự là lý luận khoa học khi nó được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn

Từ những quan điểm về lý luận trên ta có thể hiểu lý luận theo nghĩa chung nhất: là hệ thống những tri thức được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn, phản ánh những mối liên hệ bản chất, tất nhiên, tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới hiện thực và được biểu đạt bằng hệ thống nguyên lý, quy luật, phạm trù

1.1.2 Chính trị

Nhờ có lý luận khoa học chỉ đạo hoạt động thực tiễn, con người đã lao động sáng tạo trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau Mỗi một ngành, một lĩnh vực đều có đối tượng nghiên cứu riêng như lĩnh vực kinh tế, lĩnh vực văn hoá, lĩnh vực xã hội, lĩnh vực chính trị Trong đó, lĩnh vực chính trị đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển và tồn tại của mỗi quốc gia, dân tộc Chính trị xuất hiện khi xã hội có sự phân chia giai cấp, nó thường là công cụ

để bảo vệ địa vị và lợi ích của giai cấp cầm quyền Vậy chính trị là gì?

Theo Bách khoa Triết học “Chính trị - theo nguyên nghĩa của nó, là những công việc của Nhà nước, là phạm vi hoạt động cùng với những quan hệ giai cấp, dân tộc và các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước” [4, tr.507]

Chủ nghĩa Mác-Lênin xem xét chính trị với tư cách là một hiện tượng

xã hội, mang tính lịch sử, nó có vai trò quan trọng đối với việc tồn vong, thăng trầm của mỗi quốc gia dân tộc Vì “Chính trị là sự tham gia vào công việc Nhà nước, là sự vạch hướng đi cho nhà nước, là việc xác định hình thức, nhiệm vụ, nội dung của Nhà nước” Vậy có thể nói chính trị là công cụ đắc lực của giai cấp thống trị nhằm duy trì địa vị và lợi ích kinh tế của mình thông qua Nhà nước V.I.Lênin khẳng định: “Chính trị là sự biểu hiện tập trung kinh tế” Điều đó có nghĩa là các tổ chức chính trị, các hình thức Nhà nước thay đổi

và phát triển dựa trên cơ sở kinh tế, trong xã hội có giai cấp thì giai cấp nào thống trị về mặt kinh tế thì giai cấp đó thống trị về mặt chính trị Mặc dù chính trị bị quy định bởi kinh tế nhưng chính trị cũng có tính độc lập tương đối, nó tác động trở lại lĩnh vực kinh tế theo hai chiều hướng: có thể kìm hãm, cản trở hoặc thúc đẩy sự phát triển của kinh tế Vì lẽ đó mà V.I.Lênin cho rằng chính trị không thể không chiếm vị trí ưu tiên so với kinh tế Ưu tiên chính trị ở đây là ưu tiên cho việc giành, giữ quyền lực chính trị từ đó đề ra những quyết sách đúng, phù hợp với yêu cầu khách quan để phát triển kinh tế đất nước, dẫn dắt các giai cấp và các tầng lớp đi theo ý chí của mình, “Chính trị là vận mệnh thực tế của hàng triệu con người”

16

Hiện nay còn có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về chính trị như: chính trị là hệ thống các chính sách, sách lược hành động của các giai cấp và các chính đảng để giành và giữ chính quyền nhằm phục vụ lợi ích của giai cấp mình, hay chính trị là một hoạt động cai trị con người của một tập đoàn hoặc của một cá nhân nhất định triển khai xung quanh quyền lực Nhà nước

Kế thừa các quan điểm trên có thể hiểu một cách khái quát về chính trị như sau: chính trị là những vấn đề về điều hành bộ máy nhà nước hoặc những hoạt động của giai cấp, chính đảng nhằm giành hoặc duy trì quyền điều hành

Nhà nước

1.1.3 Lý luận chính trị

Từ sự phân tích về khái niệm lý luận và chính trị có thể nêu nên khái niệm lý luận chính trị như sau: lý luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị bao gồm hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một chính đảng, một giai cấp nhằm giành, giữ và thực thi quyền lực Nhà

nước Như vậy, lý luận chính trị của chủ nghĩa Mác-Lênin là lý luận của giai

cấp vô sản đại diện cho ý chí, nguyện vọng của đại đa số nhân dân lao động với chính đảng của nó - Đảng Cộng sản

Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam lý luận chính trị là lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, về xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, về vấn đề đấu tranh giai cấp, xây dựng Đảng và Nhà nước Trong đó, Đảng ta xác định nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Điều này được Đảng ta khẳng định rõ trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI: tư tưởng Hồ Chí Minh “cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin, mãi mãi là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam” [25, tr.6] Chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ thống quan điểm và học thuyết khoa học do C.Mác, Ph.Ăngghen xây dựng và do V.I.Lênin phát triển trong giai đoạn của chủ nghĩa đế quốc Nó ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX trên cơ sở kế thừa những giá trị tư tưởng nhân loại và tổng kết thực tiễn của thời đại Nó là thế giới quan, phương pháp luận

17

khoa học về sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản, giải phóng nhân dân lao động khỏi chế độ áp bức, bóc lột tiến tới giải phóng con người nhằm xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng

và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta,

kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Đây là những thành quả mà chúng ta không thể phủ nhận được Nên

dân và toàn quân ta nhằm: “Xây dựng, phát triển, truyền bá chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng, hình thành

Mác-hệ giá trị cách mạng khoa học trong cán bộ, đảng viên và toàn xã hội” [30, tr.2-4]

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng công tác học tập lý luận Người thường nhắc nhở cán bộ: học tập, nghiên cứu lý luận Mác-Lênin cốt nắm lấy tinh thần và phương pháp của nó để ứng xử với con người và công việc và Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam Muốn vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện đặc thù của cách mạng Việt Nam một cách đúng đắn sáng tạo đòi hỏi phải dựa trên cơ sở nắm vững

và kiên định những nguyên lý cơ bản, coi trọng, lĩnh hội phương pháp tư duy

lý luận khoa học Để làm được điều đó, phải kiên quyết chống căn bệnh chủ

18

quan, giáo điều, vận dụng máy móc các nguyên lý Thực tế lịch sử cho thấy, thành bại của cách mạng phụ thuộc vào năng lực sáng tạo lý luận Hồ Chí Minh luôn cảnh báo khuynh hướng coi thường lý luận chính trị, tách rời lý luận với thực tiễn Người cho rằng thiếu lý luận, coi khinh lý luận giống như người một mắt sáng một mắt mờ

Trong những năm đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ đã gây ra những tổn thất nặng nề cho các nước đi theo con đường chủ nghĩa xã hội trong đó có Việt Nam Chính điều này đã tạo điều kiện cho các thế lực thù địch tìm cách chống phá chủ nghĩa xã hội, bôi nhọ chủ nghĩa Mác-Lênin, một số kẻ cơ hội đòi xét lại con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Trước tình hình đó, Đảng ta vẫn kiên trì chủ nghĩa Mác-Lênin, kiên trì con đường phát triển đất nước mà Đảng, Bác Hồ và

cả dân tộc đã lựa chọn Điều đó được thể hiện rõ qua các kỳ đại hội Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI một lần nữa Đảng ta khẳng định: “Trong bất

kỳ điều kiện và tình huống nào, phải kiên trì thực hiện đường lối và mục tiêu đổi mới, kiên định và vận dụng sáng tạo, phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng hồ Chí Minh ” [25, tr.21], “Toàn Đảng nghiêm túc học tập chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [22, tr.139]

Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống mở, nên trong quá trình học tập và nghiên cứu chúng ta không được sao chép nguyên xi, rập khuôn máy móc, không được xem nó là vấn đề đã hoàn hảo Khi nói về chủ nghĩa Mác, V.I.Lênin cho rằng: “Chúng ta không hề coi lý luận của Mác như là một cái gì đã xong xuôi hẳn và bất khả xâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng, lý luận đó chỉ đặt nền tảng cho môn khoa học mà những người xã hội chủ nghĩa cần phải phát triển hơn nữa về mọi mặt, nếu họ không muốn lạc hậu đối với cuộc sống” [56, tr.232] “Chủ nghĩa Mác-Lênin là kim chỉ nam cho hành động chứ không phải là kinh thánh” [36, tr.247] cho nên phải luôn luôn bổ sung, phát triển trong điều kiện mới nhằm giải quyết những vấn đề do thực tiễn đất nước và thời đại đặt ra

19

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khóa IX đã

đề ra nhiệm vụ của việc nghiên cứu lý luận trong tình hình mới với những nội dung sau: “Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta; đổi mới

và hoàn thiện hệ thống chính trị; xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong điều kiện mới; phát triển văn hóa, con người và nguồn nhân lực; đặc điểm, nội dung của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại và sự phát triển của kinh tế tri thức; những tác động nhiều mặt của quá trình toàn cầu hóa; dự báo xu thế phát triển chủ yếu của thế giới và khu vực; những vấn đề lý luận phục vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, đấu tranh làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch” [23, tr.135]

Từ đó có thể hiểu bản chất lý luận chính trị của Đảng ta hiện nay là: chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Do vậy nâng cao trình độ lý luận chính trị của Đảng ta là nâng cao lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, về quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, nước ta đang đứng trước những thời cơ và thách thức lớn Một số cán bộ đã có biểu hiện về suy thoái đạo đức, sống thực dụng, nạn tham ô, tham nhũng gia tăng

đã gây ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội Chính điều này đòi hỏi cán bộ lãnh đạo các cấp trong đó có cán bộ cấp

cơ sở phải tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, phải thường xuyên trau dồi đạo đức, nhạy bén với thời cuộc, phải nắm được những thách thức và thời cơ Muốn như vậy, cán bộ cấp cơ sở phải thường xuyên học tập, nâng cao trình độ

lý luận chính trị, nắm vững lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để thực hiện

20

1.1.4 Giáo dục lý luận chính trị

Công tác giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận trong công tác tư tưởng của Đảng Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị nhằm giác ngộ lý tưởng cách mạng, nâng cao nhận thức chính trị, thống nhất ý chí và hành động của cán bộ, đảng viên và nhân dân để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng mỗi thời kỳ

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng và thường xuyên quan tâm tới công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên Ngay mở đầu tác phẩm

Đường kách mệnh (1927), Người đã trích chỉ dẫn của V.I.Lênin: “Không có lý

luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong” [34, tr.259]

Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947), Người viết: “Lý luận như

cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” [35, tr.265] Người nêu

rõ phương châm, phương pháp học tập lý luận là “lý luận liên hệ với thực tế” [35, tr.234-235]

Trong “Bài nói ở Lớp huấn luyện đảng viên mới” do Thành ủy Hà Nội

tổ chức (5-1966), Người yêu cầu mỗi đảng viên phải coi việc học tập lý luận chính trị là một nhiệm vụ quan trọng của mình, “mỗi đảng viên phải tích cực học tập Phải thực hiện lời dạy của Lênin là học, học nữa, học mãi Học phải

đi đôi với hành Học để hành càng ngày càng tốt hơn” [40, tr.510] Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, Đảng phải chống thói xem nhẹ việc học tập

lý luận, kiên quyết chống thói xem nhẹ tư tưởng Vì vậy, học tập chủ nghĩa, dùi mài tư tưởng, nâng cao lý luận, là những việc cần kíp của Đảng Người chỉ rõ: “Không có lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học thì không thể có lập trường giai cấp vững vàng Vì vậy, các cô, các chú phải chịu khó học tập lý luận Mác-Lênin, học tập đường lối, chính sách của Đảng; đồng thời phải học tập văn hóa, kỹ thuật và nghiệp vụ” [33, tr.263]

21

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X chỉ rõ

“công tác tư tưởng lý luận đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng làm cho hệ tư tưởng của Đảng của giai cấp công nhân, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc, những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội” [6, tr42]

Thực tế đã chỉ ra rằng, công tác lý luận chính trị không chỉ nâng cao nguồn lực của xã hội mà còn là yếu tố tạo nên các thành tựu kinh tế - xã hội Một khi công tác giảng dạy lý luận chính trị được tổ chức có hiệu quả, đội ngũ cán bộ sẽ thấm nhuần các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Ngược lại, nếu công tác giáo dục lý luận chính trị không được quan tâm chỉ đạo thực hiện, hoặc thực hiện qua loa, đại khái thì sẽ không tránh khỏi những sai lầm, khuyết điểm trong việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Công tác này nhằm tạo sự đồng thuận trong nội bộ Đảng cũng như trong toàn thể nhân dân, xây dựng Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh, là đạo đức, là văn minh, xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp, các ngành vững vàng về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức, năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân Nhất là hiện nay chúng ta đang đẩy mạnh cải cách hành chính sao cho gọn nhẹ, tránh phiền hà cho nhân dân Để làm được điều đó, những cán bộ phải thật sự nắm bắt những vấn đề cơ bản của học tập lý luận chính trị mới có thể hoàn thành tốt công việc được giao

1.1.5 Cán bộ và cán bộ cơ sở

Căn cứ Luật Cán bộ, công chức ngày 13/11/2008:

Tại Khoản 1 Điều 4 quy định về cán bộ: “ Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm

kỳ trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị,

22

tổ chức chính trị- xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”

Tại Khoản 2 Điều 4 quy định về công chức: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong

cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị

sự nghiệp công lập của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị

- xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”

Tại Khoản 3 Điều 4 quy định khái niệm và chức danh cán bộ cơ sở:

Cán bộ cơ sở (xã, phường, thị trấn) là công dân Việt Nam, được bầu cử

giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội

Chức danh cán bộ cơ sở:

+ Bí thư, phó Bí thư Đảng uỷ, thường trực Đảng ủy cấp xã (nơi không

có phó bí thư chuyên trách công tác Đảng); Bí thư, phó Bí thư chi bộ xã (nơi chưa thành lập Đảng ủy cấp xã);

+ Chủ tịch, phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân;

+ Chủ tịch, phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân;

+ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc;

+ Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh;

23

+ Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ;

+ Chủ tịch Hội Nông dân (áp dụng đối với những xã, phường, thị trấn

có hoạt động nông, lâm, ngư, diêm nghiệp và có tổ chức Hội Nông dân Việt Nam);

+ Chủ tịch Hội Cựu chiến binh

1.2 Vị trí, vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị đối với cán

bộ cơ sở

1.2.1 Vị trí, vai trò của cán bộ cơ sở trong hệ thống chính trị cấp phường

Thứ nhất, Đội ngũ cán bộ cơ sở là nòng cốt trong xây dựng hệ thống

chính cơ sở Đội ngũ cán bộ cơ sở là người đi đầu trong các phong trào cách mạng, là tấm gương sáng lôi cuốn nhân dân, cổ vũ động viên nhân dân tham gia phong trào cách mạng Đội ngũ cán bộ cơ sở là nơi tin cậy, chổ vựa vững chắc để nhân dân an tâm phát triển kinh tế, vì vậy họ là những người nòng cốt gương mẫu trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở;

Thứ hai, Đội ngũ cán bộ cơ sở là những người trực tiếp thực hiện và

vận hành cơ chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ ở cơ

sở Đội ngũ cán bộ cơ sở là những người trực tiếp tổ chức thực hiện quản lý Nhà nước ở các lĩnh vực đời sống xã hội ở cơ sở về an ninh, quốc phòng, kinh

tế - văn hóa - xã hội, y tế, giáo dục là người trực tiếp chăm lo đời sống nhân dân Đội ngũ cán bộ cơ sở là những người trực tiếp thực hiện dân chủ ở cơ sở,

xã phường, thị trấn, phát huy dân chủ trực tiếp với nhân dân là những người sống gần gũi với nhân dân nên rất am hiểu đời sống, sinh hoạt của nhân dân

và ngược lại, nhân dân cũng hiểu biết từng công việc của từng cán bộ cơ sở cho nên trong quá trình triển khai thực hiện rất thuận lợi

Thứ ba, Đội ngũ cán bộ cơ sở là cầu nối giữa nhân dân với nhà nước,

thông qua đội ngũ cán bộ không chuyên trách (khu phố, tổ dân phố ) để nắm

được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân vận động nhân dân thực hiện chính

24

sách xã hội và tự quản ở địa phương: Trực tiếp chăm lo cho đời sống nhân dân trong việc xóa đói giảm nghèo; trực tiếp chăm lo đời sống xã hội cho nhân dân trong việc giáo dục- y tế, văn hoá; trực tiếp chăm lo đời sống nhân dân về các đối tượng chính xã hội và an ninh trật tự; trực tiếp chỉ đạo và vạch ra phương hướng phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

1.2.2 Tầm quan trọng của công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cơ sở

Qua 30 năm đổi mới đã chứng minh tính đúng đắn trong đường lối đổi mới của Đảng ta Nhờ vận dụng một cách sáng tạo và khoa học chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những thành tựu về khoa học công nghệ của nhân loại đã tạo ra cho chúng ta những thế và lực, sức mạnh tổng hợp lớn hơn nhiều so với trước, đưa đất nước tiến lên, từng bước đi vào thế ổn định Những năm tới là giai đoạn nước ta đang phục hồi lấy lại đà tăng trưởng sau thời kỳ suy giảm, khắc phục những yếu kém, hạn chế trong các lĩnh vực kinh

tế - xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Tuy nhiên, những gì chúng

ta đã đạt được mới chỉ là bước đầu, sự nghiệp đổi mới đất nước còn gặp nhiều khó khăn, nhiều thách thức lớn đan xen, tác động, diễn biến phức tạp: Nguy

cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực trên thế giới vẫn còn tồn tại; Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; Những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” theo chiều hướng phức tạp; Các thể lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng đã chỉ rõ: “Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; giữ vững ổn

25

định chính trị - xã hội; tăng cường hoạt động đối ngoại; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” [25, tr104]

Như vậy, để thực hiện được mục tiêu trên đòi hỏi công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở phải được coi trọng Qua đó, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị cho cán bộ ở cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ được giao Nâng cao trình độ lý luận chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng đối với cán bộ cấp cơ sở Điều đó được thể hiện ở những nội dung sau:

Một là, lý luận chính trị định hướng cho hoạt động lãnh đạo, quản lý của

cán bộ cấp cơ sở trong việc xây dựng kinh tế - xã hội và bảo vệ quốc phòng, an

ninh trên địa bàn mà họ được phân công phụ trách Đại hội Đại biểu toàn quốc

lần thứ XI của Đảng tiếp tục khẳng định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Đảng phải có lý luận tiên phong để soi đường chỉ lối Đảng phải “Giữ vững tư duy độc lập và sáng tạo trong việc đề ra đường lối đổi mới” [9, tr.41] Mọi thành công hay thất bại của Đảng ta đều liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến việc Đảng ta vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể, mức độ quán triệt tổ chức thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Nhà nước Vì vậy, mục đích của việc nâng cao trình

độ lý luận chính trị là trang bị cho cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở thế giới quan khoa học, phương pháp luận khoa học, nhãn quan chính trị rộng lớn để phân tích, giải quyết vấn đề một cách toàn diện, có ý thức trách nhiệm trong quá trình thực hiện những chủ trương, đường lối, nhiệm vụ do Đảng đề ra nhằm đạt kết quả cao Đồng thời lý luận chính trị còn giúp cho cán bộ cấp cơ sở rèn luyện phương pháp lãnh đạo, nắm bắt tình hình một cách nhanh chóng, chính xác từ

đó đề ra những giải pháp đúng đắn thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội

ở địa phương Thông qua việc học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị thì cán

bộ cấp cơ sở còn được trang bị những kiến thức cơ bản về quản lý kinh tế, xã

26

hội, về kiến thức nghiệp vụ, thấy được vai trò, chức năng, quyền hạn mà mình đang đảm nhiệm, giúp họ tự tin, đánh giá đúng những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống và giải quyết vấn đề đó cho phù hợp Đảng ta đã chỉ rõ: “Mọi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải có kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn” [19, tr.140-141]

Khi nâng cao về trình độ lý luận chính trị thì người cán bộ cấp cơ sở cũng không ngừng được nâng cao về phẩm chất chính trị, về lập trường tư tưởng, thường xuyên rèn luyện lý tưởng cộng sản, tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân, suốt đời phấn đấu, hy sinh cho sự nghiệp cách mạng; họ sẽ tránh được bệnh giáo điều, dao động, hoang mang trước biến động của thời đại, góp phần to lớn vào sự nghiệp đất nước, xứng đáng là người lãnh đạo của địa phương Cùng với việc định hướng trong công tác và quản lý thì lý luận chính trị cũng giúp cho cán

bộ cấp cơ sở trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự ở địa phương mình công tác Công tác đó liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi thành viên trong

xã hội, “vừa ích nước, vừa lợi nhà” Bảo vệ an ninh, trật tự không phải là một thứ chuyên môn đơn độc, nghiệp vụ đơn thuần mà chính là sự nghiệp toàn dân, do nhân dân, vì nhân dân Về thực chất, đó là một cuộc vận động phong trào cách mạng của quần chúng xây dựng nền an ninh nhân dân và thế trận an ninh nhân dân, bảo vệ an ninh trật tự, bảo vệ cuộc sống yên lành của nhân dân Sức mạnh tổng hợp đó là ý chí của các cấp uỷ đảng, chính quyền, đoàn thể, các tổ chức xã hội và mọi công dân, tất cả chung sức, chung lòng xây dựng nền tảng an ninh vững chắc Đó là sức mạnh tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại Việc nâng cao trình

độ lý luận chính trị đã giúp cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cùng với nhân dân tham gia xây dựng, củng cố tổ chức Đảng, chính quyền và đoàn thể ở cơ sở góp phần xây dựng địa phương vững mạnh về mọi mặt Xây dựng cơ sở vững mạnh là vấn đề có ý nghĩa chiến lược quan trọng trong tình hình hiện nay và

là nhiệm vụ quan trọng cấp bách của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống

27

chính trị, đòi hỏi sự cố gắng và sự phối hợp đồng bộ, kiên trì của các cấp, các ngành, nhằm đạt mục tiêu cơ bản ở cơ sở là: ổn định về chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, quốc phòng, an ninh vững mạnh, có nếp sống văn minh, lành mạnh, góp phần làm thất bại chiến lược “diễn biến hòa bình” và sẵn sàng đối phó thắng lợi với các tình huống khác

Hai là, giúp cho cán bộ cấp cơ sở kiên định mục tiêu và có niềm tin vào

sự nghiệp đổi mới của Đảng ở Việt Nam hiện nay Như chúng ta đã biết một trong những nội dung cơ bản và nhất quán trong tư tưởng Hồ Chí Minh là giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng vô sản Ngay từ rất sớm Người đã nói rõ ham muốn tột bậc của mình là làm sao cho đất nước được hoàn toàn độc lập, dân tộc được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Thực tế cho thấy, độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết thực hiện chủ nghĩa xã hội và đây là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc Không giành được độc lập dân tộc thì không có điều kiện để xây dựng Độc lập dân tộc thật sự đòi hỏi xóa bỏ áp bức, nô dịch của dân tộc này với dân tộc khác, gắn liền độc lập dân tộc với tự do, bình đẳng, hạnh phúc của nhân dân, do đó chỉ có thể gắn liền với sự phát triển xã hội

Hiện nay, mục tiêu của công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh với tính cách là

sự cụ thể hóa mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong điều kiện hiện nay Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội vừa là mục tiêu có tính hiện thực trước mắt, đồng thời cũng có tính định hướng lâu dài cho đến khi thực hiện được mục tiêu cuối cùng của Đảng Không thực hiện được mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội thì không có điểm tựa bất biến là độc lập dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa, để “ứng vạn biến” trong quá trình thực hiện mục tiêu trước mắt, nhất là khi các quá trình toàn cầu hóa có xu hướng hòa tan bản sắc văn hóa dân tộc trong “thế giới phẳng”; không gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội thì nguy cơ mất độc lập dân

28

tộc về phương diện này hay phương diện khác (công nghệ, kinh tế, chính trị)

sẽ diễn ra thường trực Hệ quả chung là việc thực hiện mục tiêu trước mắt sẽ mất điểm tựa độc lập dân tộc và làm biến dạng việc thực hiện nội dung dân chủ, công bằng, văn minh Vì vậy, thông qua việc giáo dục lý luận chính trị sẽ giúp cán bộ cơ sở xác định được mục tiêu đúng đắn và kiên định với mục tiêu

đó, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

Ba là, nâng cao trình độ lý luận chính trị giúp người cán bộ cơ sở định

hướng đúng khi tiếp cận thông tin về tình hình chính trị, thời sự; nắm bắt những nội dung chính của tình hình; quan điểm phân tích, đánh giá tình hình, rút ra những nhận xét, phê phán và tìm nguyên nhân của vấn đề Điều này giúp cho cán bộ cơ sở có nhận thức đúng trước những diễn biến phức tạp, nhanh chóng của tình hình, họ không bị lúng túng, hiểu biết sai lệch, bị bọn xấu lợi dụng; cán bộ ở cơ sở sẽ có đủ trình độ giải thích cho quần chúng nhân dân về những tình hình chính trị, thời sự ở trong nước và thế giới một cách đúng đắn, chính xác, kịp thời Từ đó, cán bộ ở cơ sở cùng với nhân dân tự bảo

vệ mình, bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, chống lại mọi âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

Nâng cao trình độ lý luận chính trị của cán bộ cơ sở không tách rời việc nâng cao đạo đức cách mạng, khắc phục có hiệu quả các biểu hiện tiêu cực về đạo đức, lối sống “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; coi đó là công việc thường xuyên của các tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, đơn

vị, gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ Kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, lối sống cơ hội, thực dụng, bè phái, “lợi ích nhóm”, “nói không đi đôi với làm” [26, tr203]

Từ những phân tích trên có thể khẳng định lý luận chính trị có vai trò rất quan trọng trong nhận thức và trong hoạt động thực tiễn của người cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ sở nói riêng Nó giúp cho cán bộ lãnh đạo cấp cơ

29

sở tiếp thu tốt hơn những đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nâng cao khả năng nắm bắt, phát hiện những vấn đề mới nảy sinh trong thực tế, từ đó vận dụng lý luận, chủ trương, đường lối chính sách để xây dựng phương hướng và các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với tình hình địa phương Đồng thời giúp họ nâng cao năng lực khái quát thực tiễn, tổng kết thực tiễn để rút ra những bài học kinh nghiệm cho bản thân Hiện nay trước sự phát triển của đất nước, cán bộ cấp xã phải được học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ lý luận chính trị, có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu mà đất nước đặt ra

1.3 Nội dung, phương thức và yêu cầu của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở trong thời kỳ mới

1.3.1.1 Tiếp tục giáo dục cán bộ cơ sở kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và thấm nhuần đường lối đổi mới của Đảng

Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta đã rút ra năm bài học lớn; trong đó, bài học số một là “nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” Đây là sự tổng kết sâu sắc về lịch sử và lý luận, “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt đường lối cách mạng nước ta, được thể hiện sâu sắc trong Cương lĩnh chính trị và các văn kiện Đại hội Đảng Bài học đó, đến nay vẫn còn nguyên giá trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà văn kiện Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định: Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta Đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân

vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” [9, 28]

tr.27-30

Đồng thời, văn kiện Đại hội XII của Đảng còn khẳng định: Qua 30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử; đồng thời cũng còn nhiều vấn đề lớn, phức tạp, nhiều hạn chế, yếu kém cần phải tập trung giải quyết, khắc phục để tiếp tục đưa đất nước phát triển nhanh

và bền vững hơn Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử qua 30 năm đổi mới khẳng định đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, sáng tạo; con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta là phù hợp với thực tiễn của Việt Nam và xu thế phát triển của lịch sử Thành tựu và những kinh nghiệm bài học đúc kết từ thực tiễn đã tạo tiền đề, nền tảng quan trọng để đất nước ta tiếp tục đổi mới và phát triển mạnh mẽ trong những năm tới [9, tr.27-28]

Chính từ những ý nghĩa đó, đòi hỏi việc tiếp tục giáo dục người cán bộ nói chung và cán bộ cơ sở nói riêng kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thấm nhuần đường lối đổi mới của Đảng gồm các nội dung như: Bồi dưỡng phương pháp biện chứng duy vật và đạo đức của người Việt Nam mới,

để kiên định lý tưởng, mục tiêu của Đảng và tính tiên phong, gương mẫu của người cán bộ nói chung và cán bộ cơ sở nói riêng trên cơ sở khoa học - thực tiễn vững chắc Lý tưởng của Đảng được xây dựng trên lập trường duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Lý tưởng này dựa vào thuộc tính khoa học, cách mạng, nhân văn và thực tiễn của chủ nghĩa Mác-Lênin Vì thế, trước tiên,

là bồi dưỡng phương pháp biện chứng duy vật để tiếp cận, vận dụng sáng tạo mỗi quan điểm, học thuyết của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và đường lối đổi mới của Đảng không phải ở trạng thái “nhất thành bất biến”

mà theo phương pháp của V.I.Lênin: theo quan điểm lịch sử - cụ thể; gắn với các quan điểm, học thuyết khác trong chủ nghĩa Mác-Lênin và cả ngoài chủ nghĩa Mác-Lênin; gắn với kinh nghiệm thực tiễn

Giáo dục cho người cán bộ nói chung và cán bộ cơ sở nói riêng theo phương châm “chấp nhận mâu thuẫn” trong quá trình thực hiện, kiên định lý tưởng, mục tiêu của Đảng để phát hiện, phân tích và giải quyết mâu thuẫn, kể

31

cả dự báo mâu thuẫn mới nảy sinh trong quá trình giải quyết mâu thuẫn hiện tại Ví dụ: chấp nhận bóc lột hợp pháp để từng bước xóa bỏ bóc lột bất hợp pháp và bóc lột nói chung Chỉ nhờ vậy, việc kiên định lý tưởng, mục tiêu có tính cách mạng của Đảng mới dựa trên cơ sở khoa học, cách mạng, nhân văn

có nghĩa tình, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, và hòa thuận với lân bang Hơn thế, bồi dưỡng đạo đức của người Việt Nam mới, cơ bản là phải hướng vào việc hình thành những phẩm chất mới, tiên tiến trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, như minh bạch, tín nghĩa, sáng tạo và tính thống nhất giữa nói và làm Nhìn chung, cần phải bồi dưỡng đạo đức của người Việt Nam mới trước hết cho cán bộ theo năm đức tính mà Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII, về xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc (tháng 7-1998) đã xác định: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có ý thức tập thể; có lối sống lành mạnh, văn minh; lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo; thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ thể lực, chuyên môn, đạo đức và thẩm mỹ Bồi dưỡng đạo đức của người Việt Nam mới nên theo phương pháp Hồ Chí Minh: “ một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền, để chủ động kiên định lý tưởng, mục tiêu của Đảng và tính tiên phong, gương mẫu của người cán bộ nói chung và cán bộ cơ sở nói riêng với niềm lạc quan trong sáng” [39, tr92]

đó được Nhà nước, các cơ quan chức năng và các cấp có thẩm quyền thể chế hóa thành chính sách, pháp luật và ban hành những quy định, cơ chế tương ứng để bảo đảm cho nó đi vào cuộc sống

Cán bộ ở cơ sở vừa là người lãnh đạo nhân dân, vừa tổ chức nhân dân, cùng nhân dân thực hiện các đường lối, nghị quyết, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Do vậy nhất thiết phải bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về đường lối, chính sách cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở Họ phải là người thông suốt quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phải không ngừng giác ngộ, kiên định mục tiêu và có niềm tin vào sự nghiệp đổi mới của Đảng để thực hiện mà còn tuyên truyền, vận động nhân dân thông suốt đường lối, chính sách, cùng với Đảng thực hiện các đường lối, chính sách

đó một cách chủ động, tự giác, sáng tạo

1.3.1.3 Giáo dục nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, kiến

thức và năng lực thực tiễn của cán bộ cơ sở thực hiện thắng lợi Chỉ thị số CT/TW ngày 14/5/2011 của Bộ Chính trị (khoá XI) về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân

03-Sự nghiệp đổi mới đất nước đã và đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với sự hình thành và phát triển những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của

33

con người Việt Nam Nó tạo ra nhiều cơ hội mới nhưng cũng không ít khó khăn đối với mỗi chúng ta, đặc biệt là vấn đề đạo đức Hơn lúc nào hết, hiện nay toàn Đảng, toàn dân ta phải quan tâm đầy đủ đến vấn đề đạo đức, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện những chuẩn mực đạo đức đúng đắn, tiến bộ; đẩy mạnh giáo dục, rèn luyện và tăng cường quản lý đạo đức trong Đảng và trong nhân dân Kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của ông cha, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một trong những biện pháp quan trọng để khắc phục sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, làm lành mạnh nền đạo đức xã hội, góp phần giữ vững sự ổn định chính trị, xã hội, tạo động lực cho sự phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững

Như vậy, vấn đề tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên đã trở thành vấn đề trung tâm của công tác xây dựng Đảng hiện nay Để tạo được sự chuyển biến thật sự về phẩm chất của cán bộ, đảng viên, toàn Đảng phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó tăng cường giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên là giải pháp then chốt Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh một cách chặt chẽ, thiết thực, hiệu quả Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một cuộc sinh hoạt chính trị rộng lớn, có ý nghĩa sâu xa, thiêng liêng đối với toàn Đảng, toàn dân Mỗi cán bộ, đảng viên, quần chúng phải quyết tâm học tập, rèn luyện; thực sự tạo được bước chuyển biến sâu sắc về nhận thức, quyết tâm sửa mình theo tấm gương của Người

1.3.1.4 Giáo dục lý luận chính trị, nâng cao cảnh giác, chống các âm mưu, thủ đoạn và hành động “diễn biến hòa bình” gây bạo loạn, lật đổ và răn

đe quân sự của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch

Hiện nay, đất nước ta cũng đang đứng trước những khó khăn, thách thức không nhỏ Tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, nhất là sự cạnh tranh về chủ quyền, lãnh thổ, biển, đảo ngày càng quyết liệt giữa các nước diễn ra ở nhiều khu vực, trong đó có Biển Đông; sự chống phá quyết liệt bằng chiến lược “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

34

Trong nước, những hạn chế, khuyết điểm vốn có của nền kinh tế chưa được giải quyết; những hạn chế, yếu kém trong lãnh đạo, quản lý và những vấn đề mới phát sinh đã làm cho kinh tế phát triển thiếu ổn định, chưa bền vững; chất lượng, hiệu quả, năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp Lợi dụng tình hình đó, một số phần tử phản động trong nước được sự hậu thuẫn tiếp tay của các thế lực phản động từ bên ngoài đã trắng trợn cố tình xuyên tạc, kiến nghị đòi bỏ Điều 4 trong Hiến pháp năm

1992, đòi bỏ tên nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam… bóp méo lịch

sử, phủ nhận thành quả cách mạng của Đảng, Nhà nước, nhân dân ta đã giành được

Do đó, việc giáo dục lý luận chính trị, nâng cao cảnh giác, chống các

âm mưu, thủ đoạn và hành động “diễn biến hoà bình” gây bạo loạn, lật đổ và răn đe quân sự của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch là hết sức quan trọng trong đó mỗi cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ sở nói riêng cần nghiêm túc thực hiện các nhiệm vụ sau: Phải tích cực học tập và rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng để trở thành người có trình độ lí luận, bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với lí tưởng của đảng với chủ nghĩa xã hội; Làm tốt công tác truyên truyền, giác ngộ ý thức cách mạng, tinh thần cảnh giác của nhân dân và đội ngũ Phải thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, đấu tranh không khoan nhượng với những biểu hiện lệch lạc, tiêu cực… Phát hiện, góp phần đấu tranh, ngăn ngừa và đánh bại mọi âm mưu, thủ đoạn trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của kẻ thù Hiện nay, đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới toàn diện gắn xây dựng với bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Do vậy, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ địch trong chiến lược “diễn biến hòa bình” trên phạm vi cả nước Trong đó, phải xác lập các nội dung cụ thể để bồi dưỡng nâng cao giáo dục lý luận chính trị, nâng cao cảnh giác, chống các âm mưu, thủ đoạn và hành động

“diễn biến hoà bình” gây bạo loạn, lật đổ và răn đe quân sự của chủ nghĩa đế

35

quốc và các thế lực thù địch cho toàn thể cán bộ đảng viên, trong đó có đội ngũ cán bộ cơ sở

Thứ nhất, cần nâng cao chất lượng giáo dục chính trị tư tưởng, lịch sử

truyền thống yêu nước và cách mạng, tuyên truyền sâu rộng cho toàn bộ cán

bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ cấp cơ sở về bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định con đường phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa; nâng cao niềm tin vững chắc của nhân dân vào thắng lợi của sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước; nắm vững âm mưu, thủ đoạn hoạt động phá hoại của kẻ địch với nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt để chủ động phòng ngừa không để cho nó phát sinh, phát triển gây tác động xấu trong xã hội

Thứ hai, trang bị cho mỗi cán bộ, đảng viên và người dân khả năng “tự

bảo vệ” chống sự xâm nhập phá hoại của các tư tưởng xấu độc làm cho nội bộ

ta “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” về lập trường, quan điểm tư tưởng theo hướng tư bản chủ nghĩa

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, xây dựng thế trận

phòng, chống các hoạt động phá hoại của địch trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, hình thành mạng lưới tiến công các tư tưởng thù địch đang lan truyền trong xã hội; bảo đảm định hướng tư tưởng chính trị trên các phương tiện thông tin đại chúng và trong các sinh hoạt văn hóa cộng đồng góp phần xây dựng con người mới, nền văn hóa mới tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tạo ra những tiền đề

thuận lợi cho xây dựng con người mới; kết hợp đẩy mạnh Cuộc vận động

“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở thực sự gương mẫu về tư tưởng, đạo đức, lối sống để quần chúng học tập, làm theo, chủ động phòng, chống sự xâm nhập của các quan điểm, tư tưởng, đạo đức, lối sống tư sản, phản giá trị văn hóa và phát sinh các tiêu cực nội bộ

36

1.3.2 Phương thức của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán

bộ cơ sở

1.3.2.1 Tổ chức các lớp nghiên cứu, quán triệt các Nghị quyết hội nghị

Trung ương, thông tin những vấn đề mới về lý luận chính trị và thực tiễn

Việc tổ chức các lớp nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện các Nghị quyết hội nghị Trung ương và các hội nghị, nghiên cứu các văn kiện Đại hội của Đảng, cần tuân thủ theo sự hướng dẫn chung của Ban Tuyên giáo cấp trên

Ban Tuyên giáo các cấp, Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp Quận cần chủ động đề xuất với cấp ủy thường xuyên tổ chức thông tin những vấn đề mới về lý luận và thực tiễn cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những vấn đề cấp bách ở địa phương, cơ sở

1.3.2.2 Tổ chức giao ban Ban Tuyên giáo cấp phường và bồi dưỡng

nghiệp vụ giáo dục lý luận chính trị cán bộ cơ sở phụ trách mảng Tuyên giáo

Hàng quý, Ban Tuyên giáo cấp Quận giao Ban Tuyên giáo cấp Phường cần tiến hành giao ban công tác giáo dục lý luận chính trị Nội dung và hình thức tổ chức giao ban phù hợp với đặc điểm từng địa phương, cơ sở; sau mỗi lần giao ban gửi báo cáo nhanh phản ánh tình hình về Ban Tuyên giáo cấp trên

Ban Tuyên giáo cấp trên sẽ tổ chức các Hội nghị giao ban, tập huấn công tác giáo dục lý luận chính trị khi cần thiết

Ban Tuyên giáo các cấp chủ động tổ chức các lớp tập huấn về lý luận chính trị cho báo cáo viên cấp phường

1.3.2.3 Tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cơ bản cho cán bộ cơ sở

Giáo dục lý luận chính trị là một nhiệm vụ trọng yếu trong công tác tư tưởng của Đảng nhằm bồi dưỡng về lý luận chính trị, truyền đạt các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bồi dưỡng kiến thức và nghiệp

37

vụ công tác xây dựng Đảng, xây dựng và quản lý Nhà nước cho cán bộ, đảng viên góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức cách mạng để đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng đáp ứng với yêu cầu mới, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Việc tổ chức học tập lý luận chính trị góp phần nâng nhận thức chính trị của cán bộ đảng viên, tạo sự đồng thuận trong xã hội trong việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của công tác tư tưởng, đóng góp hiệu quả vào thành tựu của công cuộc đổi mới Hiện nay hệ thống chương trình và trường đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị gồm 3 cấp độc lập với hệ thống giáo dục quốc dân Quy định số 54-QĐ/TW ngày 12-5-1999 của

Bộ Chính trị (khóa VIII) “Về chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng” tạo

ra 3 chương trình học tập lý luận chính trị dành cho cán bộ, đảng viên xếp theo 3 cấp trình độ: lý luận chính trị sơ cấp, trung cấp và cao cấp Việc tổ chức đào tạo 3 loại chương trình này được phân công cho 3 cấp - 3 loại trường thực hiện: trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp Quận, Huyện; trường chính trị tỉnh, thành phố và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Song song đó, công tác giáo dục lý luận chính trị gồm các môn khoa học và sự tổng kết thực tiễn về lĩnh vực chính trị với chủ thể là các tổ chức đảng, tổ chức nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân Đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị có mục tiêu giáo dục thế giới quan, nhân sinh quan, đạo đức cách mạng và trang bị kiến thức, phương pháp làm việc cho người làm công tác chính trị Các môn học cốt lõi trong đào tạo lý luận chính trị là Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, Chính trị học của Việt Nam và thế giới

1.3.2.4 Tổ chức các lớp bồi dưỡng chương trình lý luận chính trị và nghiệp vụ công tác đoàn thể cho cán bộ cơ sở

Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Mặt trận Tổ quốc ở cơ sở, thực hiện theo Hướng dẫn số 23 – HD/BTGTW ngày 17 tháng 11 năm 2011 của Ban Tuyên giáo Trung ương và tài liệu “Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ

hành

Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ công đoàn ở cơ sở, thực hiện theo Hướng dẫn số 33 – HD/BTGTW ngày 12 tháng 01 năm 2012 của Ban Tuyên giáo Trung ương và tài liệu

“Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho

cán bộ công đoàn ở cơ sở” do Nxb Chính trị quốc gia ấn hành

Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Hội Cựu chiến binh ở cơ sở, thực hiện theo Hướng dẫn số 34– HD/BTGTW ngày 12 tháng 01 năm 2012 của Ban Tuyên giáo Trung ương và tài liệu “Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Hội Cựu chiến binh ở cơ sở” do Nxb Chính trị quốc gia ấn

hành

Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Hội Nông dân Việt Nam, thực hiện theo Hướng dẫn số 21 – HD/BTGTW ngày 01 tháng 11 năm 2011 của Ban Tuyên giáo Trung ương và tài liệu “Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ

dành cho cán bộ Hội Nông dân Việt Nam” do Nxb Chính trị quốc gia ấn hành

Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở cơ sở, thực hiện theo Hướng dẫn số 35 - HD/BTGTW ngày 12 tháng 01 năm 2012 của Ban Tuyên giáo Trung ương và tài liệu “Chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính

39

trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở

cơ sở” do Nxb Chính trị quốc gia ấn hành

1.3.3 Yêu cầu của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở

1.3.3.1 Đào tạo sơ cấp lý luận chính trị - hành chính, bồi dưỡng các chương trình lý luận chính trị cho các đối tượng theo quy định; các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước cho cán bộ cơ sở

Theo hướng dẫn số 65-HD/BTGTW ngày 11/12/2012 về thực hiện chương trình sơ cấp lý luận Chính trị Chương trình đào tạo sơ cấp lý luận chính trị quy định các đối tượng sau tham gia học tập gồm: tất cả đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam chưa có bằng sơ cấp lý luận chính trị trở lên hoặc chưa có chứng chỉ công nhận có trình độ tương đương hoặc trên sơ cấp lý luận chính trị; Cán bộ lãnh đạo của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cơ sở chưa có bằng sơ cấp lý luận chính trị trở lên hoặc chưa được công nhận có trình độ tương đương hoặc trên sơ cấp lý luận chính trị; Những người thuộc các đối tượng khác có nguyện vọng, có trình độ học vấn từ phổ thông cơ

sở trở lên, được xem xét theo học, cấp bằng và được cấp ủy cơ sở giới thiệu

Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ giáo dục lý luận chính trị và tính đa dạng, phong phú của đối tượng học tập, chương trình, tài liệu sơ cấp lý luận chính trị này kế thừa những nội dung cơ bản, hợp lý của chương trình, tài liệu

sơ cấp lý luận chính trị do Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương ban hành năm 2002; tham khảo có chọn lọc bộ giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đã được cập nhật đến năm 2011; chương trình, giáo trình các bộ môn lý luận chính trị dành cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng không chuyên Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; cập nhật, bổ sung những kết quả nghiên cứu mới trong lĩnh vực lý luận chính trị, những nhận thức mới về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

XI của Đảng và các Hội nghị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI; những nội dung cơ bản trong chương trình sơ cấp lý luận chính trị được thực hiện thí

40

điểm từ năm 2009 do Ban Tuyên giáo Trung ương đã ban hành Xuất phát từ mục tiêu và yêu cầu nhận thức cần đạt được đối với người học, chương trình, tài liệu sơ cấp lý luận chính trị đã có bước đổi mới cơ bản về bố cục và kết cấu theo lôgíc chặt chẽ và giảm tải, gắn với yêu cầu thực tiễn đất nước, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta hiện nay

Thông qua chương trình học đã trang bị cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở những kiến thức và phương pháp luận khoa học về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, về đường lối cách mạng Việt Nam, về công tác xây dựng Đảng Qua đó nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, thế giới quan, phương pháp luận khoa học cũng như bồi dưỡng năng lực, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở trong toàn Quận; đồng thời giúp cho đội ngũ này có thể vận dụng kiến thức được học vào thực tế công tác ở địa phương, cơ quan, đơn vị và trong cuộc sống; chủ động, tích cực tham gia cùng

tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội và vận động nhân dân thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần xây dựng các tổ chức cơ sở Đảng trong huyện ngày càng vững mạnh

1.3.3.2 Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới về chuyên môn, nghiệp vụ công tác xây dựng Đảng, quản lý Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội và một số lĩnh vực khác cho cán bộ ở cơ sở

Công tác bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới về chuyên môn nghiệp vụ công tác xây dựng Đảng, quản lý nhà nước cho cán bộ Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể chính trị - xã hội rất quan trọng và cần thiết trong đó chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phải luôn bám sát và phục vụ tích cực nhiệm vụ chính trị trong mỗi giai đoạn cách mạng cụ thể Yêu cầu, nhiệm vụ của mỗi giai đoạn phải là căn cứ xuất phát để xác định mục tiêu đào tạo, các hệ đào tạo với thời gian, phương thức, nội dung, chương trình học tập phù hợp Sự thay đổi trong nội dung và kết cấu chương trình đào tạo phải nhằm đáp ứng những