Nâng cao hiệu quả công tác dân vận của đảng bộ huyện đức thọ, tỉnh hà tĩnh trong giai đoạn hiện nay

Chúng xuyên tạc, kích động, lợi dụng những vấn đề về dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo… nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân, phá hoại mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với

CÙ THỊ MỸ HIỆP

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG BỘ

HUYỆN ĐỨC THỌ, TỈNH HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Nghệ An, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Nguyễn Thái Sơn

Nghệ An, 2016

LỜI CẢM ƠN

Được sự quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện của Huyện ủy, HĐND, UBND

và các ban, ngành, đoàn thể huyện Đức Thọ, đặc biệt là PGS.TS Nguyễn Thái Sơn – Giảng viên chính bộ môn Triết học, khoa Giáo dục Chính trị, Trường Đại học Vinh, học viên đã hoàn thành Luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Chính trị học với đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay” Mặc dù quá trình tìm hiểu, phân tích, đánh giá và khái quát, học viên đã nỗ lực cố gắng hết mình, say sưa và tâm huyết, song đây là đề tài mới nên Luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót

Học viên xin chân thành cảm ơn mọi sự quan tâm giúp đỡ, những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô, các đồng chí lãnh đạo huyện Đức Thọ, những người làm công tác dân vận và bạn bè đồng nghiệp

Vinh, tháng 8 năm 2016

Tác giả

Cù Thị Mỹ Hiệp

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 1

MỞ ĐẦU 3 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 9 1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Đảng Cộng sản Việt nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận 9 1.2 Tính tất yếu của việc nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong giai đoạn hiện nay 33 1.3 Nội dung, nhiệm vụ của công tác dân vận của tổ chức cơ sở Đảng và tiêu chí đánh hiệu quả công tác dân vận trên địa bàn cấp huyện trong giai đoạn hiện nay 37 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN ĐỨC THỌ, TỈNH HÀ TĨNH GIAI ĐOẠN 2011- 2015 45 2.1 Những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến công tác dân vận ở huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh 45 2.2 Thực trạng công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh 51 CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN ĐỨC THỌ, TỈNH HÀ TĨNH 74 3.1 Quan điểm về nâng cao hiệu quả công tác dân vận của huyện Đức Thọ, Tỉnh Hà Tĩnh 74 3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác dân vận ở huyện Đức Thọ,

tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới 81

KẾT LUẬN 97 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 999

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công tác dân vận là một lĩnh vực rộng lớn, cơ bản, quan trọng trong quan điểm, đường lối cách mạng của Đảng ta, thể hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và trong hầu hết các văn kiện của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước Công tác dân vận, ra đời, gắn liền với quá trình trưởng thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam, thể hiện mối quan hệ gắn bó máu thịt, sống còn giữa Đảng với nhân dân Nếu Đảng mà không làm tốt công tác dân vận, xa dân, không được dân tin, dân yêu thì Đảng sẽ không thể đứng vững Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Lực lượng của dân rất to, việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công [32; tr 700] Đây có thể coi là tư tưởng cơ bản của Đảng về công tác dân vận

Thực tiễn hào hùng của dân tộc qua các thời kỳ cách mạng, đặc biệt qua

30 năm đổi mới đã chứng minh sức mạnh vô địch của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc mà trong đó không thể thiếu vai trò của công tác dân vận Trong tình hình hiện nay, khi đất nước ta đang đứng trước những thời cơ, thuận lợi to lớn, đồng thời cũng đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn, thì vai trò của công tác dân vận lại càng trở nên hết sức quan trọng Bởi vì, một trong những yêu cầu hàng đầu do nhiệm vụ cách mạng đặt ra trong giai đoạn hiện nay là phải huy động sự đồng sức, đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu nghị quyết của Đảng, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, chúng ta đã và đang phát huy dân chủ trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm xây dựng Đảng, xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh Cán bộ của Đảng và Nhà nước đều là công bộc của dân Dân có quyền và

có nghĩa vụ phải giám sát, kiểm tra, phản ánh khiếu nại, tố cáo với Đảng và Nhà nước về những tổ chức đảng, những cán bộ, đảng viên có vi phạm kỷ luật Cùng

với sự phát triển của đất nước thì trình độ dân trí cũng ngày càng cao hơn, trình

độ nhận thức và nắm bắt thực tiễn cũng nhanh nhạy hơn, vì vậy, vai trò giám sát của nhân dân là hết sức cần thiết Mặt khác, như chúng ta đã biết, trong bối cảnh ngày nay, sự tác động của nền kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là sự chống phá của các thế lực thù địch đang diễn ra ngày càng gay gắt với thủ đoạn tinh vi, thâm độc và quyết liệt hơn Chúng xuyên tạc, kích động, lợi dụng những vấn đề về dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo… nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân, phá hoại mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân, điều đó đòi hỏi công tác dân vận trong tình hình mới phải có những cách suy nghĩ, cách làm và phương thức hoạt động hết sức khôn khéo Vai trò quan trọng của công tác dân vận trong thời kỳ mới thể hiện ở việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường sự đồng thuận, đồng lòng trong Đảng, giữa Đảng với quần chúng nhân dân, củng cố tình đoàn kết và sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với dân

Để đảm bảo thực hiện được mục tiêu, nhiệm cụ của công tác dân vận trong thời kỳ mới thì cần thiết phải phân tích tình hình thực tiễn của mỗi địa phương, kết hợp với đường lối định hướng của Đảng về công tác dân vận, đưa ra các giải pháp có hiệu quả để nâng cao chất lượng công tác dân vận góp phần quan trọng trong sự nghiêp xây dựng đất nước giàu, đẹp, dân chủ, văn minh

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác dân vận, quán triệt quan

điểm của Đảng về “Đổi mới công tác quần chúng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và quần chúng nhân dân” [23], đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh đã

luôn chú trọng đến công tác dân vận nhằm tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, công tác dân vận của đảng bộ huyện tích cực cả về tư duy lẫn phương thức và nội dung hoạt động Tuy vậy, công tác dân vận tại Đảng

bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập một số đơn vị cơ

sở còn chậm cụ thể hoá chủ trương đường lối của Đảng về công tác dân vận, nhiều cán bộ đảng, chính quyền, đoàn thể năng lực còn hạn chế, nhận thức chưa

đầy đủ về công tác dân vận, xa rời quần chúng, ngại tiếp xúc với dân Công tác quy hoạch cán bộ chưa được coi trọng đúng mức, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ có nơi, có lúc chưa đáp ứng yêu cầu….để phát huy những mặt mạnh, hạn chế những tồn tại yếu kém nhằm nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng

bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới là vô cùng cần thiết và cấp bách

Đã có nhiều công trình nghiên cứu ở nước ta về công tác dân vận như:

Luận án tiến sỹ “Tư tưởng Hồ chí Minh về công tác dân vận và ý nghĩ của

nó đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc” của Phạm Huy Hoàng, Học viện khoa học xã hội, năm 2015 Luận văn thạc sỹ “Công tác dân vận của Đảng bộ huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội từ năm 2000 đến năm 2012” của Nguyễn

Văn Khánh, Học viện báo chí và tuyên truyền, Hà Nội 2015 Luận văn thạc sỹ

“Đảng bộ quận 10 thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện công tác dân vận

từ năm 2000 đến năm 2010” của Trần Phạm Hiền, trường Đại học KHXH và

nhân văn – Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2013 Luận văn thạc

sỹ “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động quần chúng và vận chúng tư tưởng đó trong giai đoạn hiện nay” của Kiều Tô Hoài, Đại học khoa học xã hội

và nhân văn- Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011

Công tác dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới (1986 - 1996), Luận văn thạc sĩ Lịch sử của Nguyễn Thị Ngọc Mai, 2002

Các cuốn sách được xuất bản có liên quan như: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận của TS Đỗ Quang Tuấn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Khái niệm, nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng của Hồ Chí Minh về dân vận của PGS.TS Nguyễn Bá Linh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Phong cách dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh của TS Thanh Tuyền, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Cán bộ dân vận thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ, của

TS Trịnh Xuân Giới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005; Tác phẩm dân vận

của Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi toả sáng, soi đường cho công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới của TS Nguyễn Văn Hùng, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội, 2005; Tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh với việc xây dựng kỹ năng, nghiệp vụ công tác dân vận của Lương Ngọc, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005; Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác dân vận của hệ thống chính trị của Đinh Hồng Vân, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Nghiệp vụ công tác của cán bộ dân vận của Ban dân vận trung ương, nxb Chính trị quốc gia- sự thật, 2014; Tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân trong thời kỳ mới, Nguyễn Thế Trung (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia- sự thật, 2013

Những công trình nghiên cứu ở trên tập trung nghiên cứu về công tác dân vận, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong thời đại mới; nâng cao hiệu quả công tác dân vận tại một số địa phương Tuy nhiên, chưa có bất kỳ một nghiên cứu nào đề cập một cách có hệ thống đến nâng cao hiệu quả công tác dân vận của huyện, đặc biệt là đối với huyện Đức Thọ nơi tác giả công tác Vì vậy đòi hỏi cấp thiết là cần có nghiên cứu một cách sâu sắc, hệ thống và khoa học về nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ

Xuất phát từ các yêu cầu đòi hỏi đã phân tích ở trên, tôi mạnh dạn lựa

chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác dân vận của đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ

của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về quá trình Đảng lãnh đạo công tác dân vận, đề tài đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ, khoa học, khả thi để nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về công tác dân vận làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực tiễn về công tác dân vận tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh

- Khảo sát thực trạng công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh

Hà Tĩnh trong nhiệm kỳ 2015 – 2015

- Đề xuất quan điểm và các giải pháp chủ yếu góp phần nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác dân vận của Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác vận động quần chúng Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học, chủ yếu là phương pháp điều tra, khảo sát thống kê, tổng kết thực tiễn, trong đó coi trọng những vấn đề mới phát sinh ở cơ sở, đồng thời kết hợp phương pháp logic để rút ra những kết luận cần thiết, chính xác và khoa học Ngoài ra đề tài

còn sử dụng các phương pháp cụ thể khác như hệ thống tư liệu, phân tích và tổng hợp để bảo đảm tính độc lập, sáng tạo và khách quan trong nghiên cứu

6 Ý nghĩa và những đóng góp khoa học của đề tài

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo công tác dân vận, luận văn góp phần tổng kết, đánh giá những thành công, hạn chế, rút ra được những bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo thực hiện công tác dân vận trên địa bàn huyện Đức Thọ

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần tổng kết công tác dân vận; làm tài liệu tham khảo cho công tác học tập và giảng dạy tại trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện; làm tài liệu tham khảo sử dụng khi nghiên cứu lịch sử Đảng bộ huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh

7 Kết cấu của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo luận văn được kết cấu thành 3 chương

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lê nin, Đảng cộng sản Việt Nam

và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác Dân vận

1.1.1 Khái niệm công tác dân vận

Dân hay còn gọi "Nhân dân" là những người sống trong một khu vực địa

lý hoặc hành chính, trong một nước, sống trong nước hay ngoài nước; là đông đảo những người dân, thuộc mọi tầng lớp, mọi giai cấp (trong đó công nhân, nông dân, trí thức là các tầng lớp, giai cấp cơ bản) có quan hệ với bộ máy lãnh đạo, cầm quyền, trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân,

vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Cơ cấu giai cấp, các tầng lớp nhân dân cũng luôn luôn thay đổi theo các thời kỳ lịch sử khác nhau và không ngừng phát triển theo sự phát triển của đất nước Sự biến động ấy bao gồm cả số lượng và chất lượng, về hoàn cảnh, điều kiện sống, tâm tư tình cảm, nhận thức, hành động khác nhau

Nhận thức đầy đủ về cơ cấu xã hội phong phú, đa dạng, tiềm năng to lớn, sức mạnh trong nhân dân, đặc điểm, hoàn cảnh cụ thể của mỗi giai cấp, tầng lớp nhân dân để hiểu đầy đủ, sâu sắc công tác dân vận và yêu cầu đặt ra cho công tác dân vận trong tình hình mới đòi hỏi phải không ngừng đổi mới nội dung, phương thức vận động cho phù hợp, có hiệu quả, thiết thực với nhiệm vụ cách mạng và nhu cầu lợi ích, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân, khắc phục được bệnh chủ quan, đơn điệu, thiếu toàn diện

- Dân vừa là đối tượng, vừa là chủ thể của công tác dân vận

Dân là gốc của nước, là cội nguồn, gốc rễ của sức sống, sức bật của dân tộc Quy luật của muôn đời cho thấy, có dân là có tất cả và mất dân là mất tất cả Dân vừa là đối tượng của công tác dân vận, của các hoạt động và phong trào mà Đảng, Nhà nước, các đoàn thể tác động; vừa là chủ thể của công tác dân vận, hoạt động dân vận, bởi nhân dân cũng làm dân vận Các hộ dân sinh sống gần

gũi bên nhau khi có những mâu thuẫn, xung đột, bất hòa mà biết cùng nhau hòa giải để đi tới đồng thuận, để tăng cường đoàn kết, hợp tác, đây là biểu hiện cụ thể nhất về nhân dân làm dân vận Dân tham gia tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, động viên nhau vượt qua khó khăn, thử thách, làm công tác tư tưởng cho nhau để thống nhất nhận thức và niềm tin, khẳng định dư luận xã hội lành mạnh, chống các tin đồn, những xuyên tạc giả dối, những kích động, mị dân đó cũng là những biểu hiện của công tác dân vận, với vai trò nổi bật của người dân, của cộng đồng dân cư

Thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn nhất quán khẳng định: "Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Chính nhân dân là người làm nên những thắng lợi lịch sử Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyên vọng chính đáng của nhân dân Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân Quan liêu, tham nhũng, xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng" [27; tr.65] Bí quyết của mọi thành công trong lãnh đạo và cầm quyền là tranh thủ được lòng dân: Đường lối, chính sách thuận lòng dân, sự nghiệp của Đảng, của cách mạng trở thành sự nghiệp của nhân dân Có dân giúp đỡ, tin tưởng, ủng hộ và bảo vệ thì chế độ mới bền vững

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho" [56]

Dân vận được hình dung không chỉ ở con người và tổ chức mà được hình

dung là một hoạt động, bao gồm cả tuyên truyền, giảng giải, thuyết phục, vừa là phong trào xã hội, từ thi đua yêu nước, vận động đoàn kết, vừa là công tác thực tế hàng ngày Đó là công tác để xây dựng xã hội, tổ chức cuộc sống cho các cộng

đồng dân cư, tham gia xây dựng chính thể, thực hành dân chủ, chống quan liêu tham nhũng, chống tham ô lãng phí

Mục đích của dân vận là làm cho nhân dân trưởng thành cả ý thức dân chủ

và năng lực làm chủ, nhân dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền nhà nước

và xây dựng các tổ chức, đoàn thể của mình Qua dân vận mà Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể cũng trưởng thành, do khắc phục được những yếu kém, lạc hậu, bất cập và phát huy được những ưu điểm, mặt mạnh, đảm bảo cho các tổ chức thể hiện đúng tính chất dân chủ, thực sự là tiếng nói và ý chí của dân, là thực hiện đúng sự trao truyền, ủy quyền của người dân, thực hiện ý chí, quyền lực nhân dân, lợi ích, nguyện vọng của nhân dân Tùy thuộc trạng thái, tinh chất và kết quả dân vận như thế nào mà niềm tin và hành động của nhân dân, dựa trên các nền tảng khoa học, đạo đức và nhân văn sẽ như thế ấy

Dân vận như một hàn thử biểu, một chất chỉ thị màu cho thấy Đảng, Nhà

nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, tất cả hệ thống chính trị có ảnh hưởng, tác động đến dân như thế nào và uy tín đối với nhân dân, dân tộc và xã hội sẽ ra sao? Nói cách khác, qua thực trạng và kết quả dân vận mà đánh giá được tác dụng và ảnh hưởng của Đảng, Nhà nước và các tổ chức trong công tác vận động nhân dân; vì lợi ích và quyền làm chủ của nhân dân

Dân vận là thước đo của một xã hội phát triển, một nhà nước pháp quyền,

một nền dân chủ và hệ thống chính trị đổi mới, phát triển

Tầm quan trọng đặc biệt của "Dân vận" đòi hỏi hệ thống chính trị, với Nhà nước là rường cột phải thực sự là hệ thống chính trị của dân, do dân, vì dân

Hệ thống chính trị hiện nay đang ra sức đổi mới để khắc phục những yếu kém và phát huy dân chủ làm cho hệ thống chính trị thực sự là của dân để phục vụ dân Đổi mới toàn diện, đồng bộ các lĩnh vực của đời sống, các thiết chế và thể chế, trong đó có hệ thống chính trị để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và pháp chế xã hội

Trong khái niệm dân vận, rõ ràng có chủ thể và đối tượng, có hoạt động

để thực hiện những quan hệ tương tác và chuyển hóa, có nhiệm vụ và mục đích,

có nội dung và phương pháp thực hiện, có điều kiện để đảm bảo đạt được kết quả và hiệu quả Dân vừa là chủ thể, vừa là đối tượng, khách thể của dân vận Với tư cách chủ thể, dân vừa là người chủ, làm chủ, dân cũng vừa làm dân vận, chứ không chỉ có Đảng hay các cán bộ chuyên trách dân vận mới làm

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh: Công tác dân vận là vận động nhân dân làm cách mạng Toàn Đảng phải làm công tác dân vận, phụ trách công tác dân vận và chịu trách nhiệm cao nhất đối với công tác này bởi Đảng có trọng trách lãnh đạo và cầm quyền Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh, công tác dân vận không phải là nhiệm vụ của riêng của một cá nhân cán bộ, đảng viên hay tổ chức nào Nghĩa là, mọi cấp chính quyền, đoàn thể, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang đều phải có trách nhiệm, thường xuyên làm công tác dân vận

Công tác dân vận của Đảng được thực hiện trong điều kiện "nước ta là nước dân chủ" và do vậy người dân được biết, được bàn, được làm, được kiểm tra các công việc của Đảng và Chính phủ, trong đó có "công tác dân vận" Như vậy có thể hiểu rằng, trong công tác dân vận của Đảng không thể không tính đến

dự luận xã hội từ phía người dân Điều này thể hiện đặc biệt rõ trong bối cảnh

mô hình dân vận ở nước ta đang biến đổi từ mô hình cũ đặc trưng cho thời kỳ cách mạng, thời kỳ kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang thời kỳ đổi mới kinh tế theo cơ chế thị trường Nếu dân vận là vận động nhân dân làm cách mạng để thực hiện mục tiêu giải phóng và phát triển, vì độc lập tự do của Tổ quốc và dân tộc, vì hạnh phúc cuộc sống của con người, vì dân chủ và quyền làm chủ thực chất của nhân dân thì công tác dân vận

là công tác cách mạng do Đảng khởi xướng và lãnh đạo thực hiện để đạt tới mục tiêu vĩ đại nêu trên Cũng có thể hình dung công tác dân vận là một nhiệm vụ cách mạng ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, ở thời kỳ nào của cách mạng cũng có

tầm chiến lược quan trọng Đó cũng là thực hiện một phương thức, một điều kiện căn bản đảm bảo cho cách mạng thành công

Công tác dân vận còn cần phải hình dung như một hoạt động diễn ra trong đời sống xã hội, trước hết trong đời sống chính trị của Đảng, Nhà nước, Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Hoạt động đó phải tập hợp, thu hút, lôi cuốn

và thúc đẩy đông đảo toàn dân tham gia Quần chúng nhân dân tham gia vào hoạt động ấy, không phải ở tư thế thụ động, bị động, càng không phải do áp lực, buộc phải tham gia như thực hiện một quyết định hành chính nào Hoàn toàn không phải như vậy, mà trái lại, chính quần chúng nhân dân tham gia một cách chủ động, tự giác, tích cực vào hoạt động ấy với tư cách chủ thể, tư cách người chủ, trên cơ sở dân giác ngộ, dân hiểu biết và dân tin tưởng vào đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước Trong việc xác định vị thế và vai trò của dân tham gia vào công tác dân vận, cần phải quán triệt quan điểm của Đảng từ vấn

đề con người mà tập hợp đông đảo những con người trong xã hội, đó là nhân dân

Công tác dân vận của Đảng rất quan trọng Trong điều kiện và bối cảnh hiện nay, nhu cầu, tâm tư, nguyện vọng của dân, trình độ của dân ngày càng tăng lên Nhiều vấn đề mới, phức tạp luôn nảy sinh chưa hề có trong các giai đoạn lịch

sử trước đây Giải quyết mối quan hệ giữa Đảng với dân lúc này đòi hỏi nhận thức mới, năng lực trí tuệ mới, phương pháp và phong cách mới mà nổi bật là khoa học - dân chủ - nhân văn Đảng không chỉ lãnh đạo sự nghiệp đổi mới mà toàn Đảng phải coi đổi mới là trường học thực tiễn vĩ đại, toàn Đảng phải học tập trong trường học ấy với người thầy vĩ đại của mình là cuộc sống, là dân tộc và nhân dân

Công tác dân vận do Đảng trực tiếp lãnh đạo là nhiệm vụ, trách nhiệm tổ chức thực hiện của Nhà nước, chính quyền các cấp; Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể các cấp làm nòng cốt, tham mưu Công tác dân vận phải thu hút và lôi cuốn sự tham gia, cộng đồng trách nhiệm, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác các nguồn lực,

phối hợp các nguồn lực và sáng kiến hoạt động của tất cả mọi thành viên của hệ thống chính trị, của cộng đồng xã hội, dân tộc và tôn giáo, kể cả sự tham gia của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài Nhìn từ phương diện công tác xã hội

và hoạt động xã hội, công tác dân vận thông qua các thiết chế tổ chức đại diện của quần chúng hoàn toàn có khả năng thu hút sự hợp tác quốc tế bằng việc thiết lập các mối quan hệ với các đối tác tương ứng (các hội và hiệp hội, các tổ chức đoàn kết, hữu nghị với các nước, quốc tế, khu vực và thế giới, các tổ chức nhân đạo vì hòa bình )

Để phát triển sự hợp tác, đoàn kết và hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước, còn phải đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhân dân, một phương thức hỗ trợ rất có hiệu quả cho ngoại giao của Đảng và Nhà nước, cùng đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước vì mục tiêu phục vụ cuộc sống của nhân dân

Công tác dân vận chính là toàn bộ hoạt động của Đảng Cộng sản nhằm vận động, thuyết phục, tập hợp, hướng dẫn mọi tầng lớp nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo Thông qua công tác dân vận mà tăng cường mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân Trong điều kiện Đảng cầm quyền xây dựng chủ nghĩa xã hội, mối liên hệ đó được thể hiện bằng đường lối chính sách của Đảng và việc thực hiện đường lối chính sách đó thông qua Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, thông qua các tổ chức đoàn thể,

tổ chức xã hội và tổ chức Đảng Mối liên hệ giữa Đảng và nhân dân là một tất yếu khách quan để giành thắng lợi của cách mạng

Công tác dân vận không chỉ là trực tiếp vận động mà còn có những hoạt động không trực tiếp vận động: Dân vận chẳng những phải có người làm tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng và chính sách Nhà nước, tập hợp tổ chức phong trào thi đua trong nhân dân Điều này đã thường làm từ trước đến nay và rất cần thiết, phải thường xuyên coi trọng, nhưng chưa đủ Dân vận còn là những hoạt động của tổ chức trong hệ thống

chính trị và hoạt động của cá nhân ảnh hưởng làm thay đổi nhận thức, thay đổi hành động của người dân theo chiều hướng tiến bộ, cách mạng Như vậy, dân vận không chỉ có những hoạt động trực tiếp vận động nhân dân mà còn có những hoạt động gián tiếp như: xây dựng đường lối, quan điểm, luật pháp, cơ chế chính sách; sự trong sạch của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể; sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Những hoạt động không trực tiếp vận động này lại là yếu tố cơ bản, giải pháp cơ bản của công tác dân vận Vấn đề đặt ra ở đây là nghiên cứu và xây dựng quan điểm, giải pháp cho công tác dân vận lại phải coi trọng việc nghiên cứu tìm ra cả trong các giải pháp trực tiếp và giải pháp gián tiếp về xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; đường lối, chủ trương, cơ chế chính sách thực sự vì dân, do dân và xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức gương mẫu cho nhân dân noi theo để làm cơ sở tuyên truyền, vận động nhân dân tin Đảng, theo Đảng làm cách mạng

Công tác dân vận phải chú ý việc an dân và quan trọng hơn là phải có giải pháp để phát huy sức mạnh của nhân dân Phải tập trung quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, xây dựng đoàn kết và sự đồng thuận trong nhân dân; đồng thời phải chăm lo tìm các giải pháp động viên, bảo đảm phát huy quyền làm chủ và khơi dậy các tiềm năng, sức mạnh trí tuệ, sự sáng tạo

và sức mạnh nội lực của nhân dân; dựa vào dân để xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh; dựa vào dân để thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương, đơn vị Tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của nhân dân, tạo phong trào cách mạng rộng lớn, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Công tác Dân vận phải được phân công rõ trách nhiệm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị Khi bàn tới công tác dân vận phải bàn tới đối tượng dân

vận là dân và ai làm dân vận, phân công trách nhiệm như thế nào Nghị quyết số

25 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về "Tăng cường và đổi mới

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới" đã chỉ rõ:

"Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán

bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang Trong đó Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, các đoàn thể làm tham mưu, nòng cốt" [22; tr.2] Đảng lãnh đạo chính quyền tổ chức thực hiện toàn bộ công tác dân vận; Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu nòng cốt là quan điểm mới, là bước phát triển quan trọng về lý luận công tác dân vận của Đảng ta

1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về công tác dân vận

Có thể nói, những tư tưởng chung, tổng quát của Các Mác và Ph.Ăngghen

về vai trò của quần chúng nhân dân và về công tác vận động quần chúng, trong

đó có những tư tưởng liên quan đến chính quyền với công tác dân vận, là những

tư tưởng rất khoa học, phù hợp với lịch sử và ngày nay vẫn mang tính thời sự, vẫn là kim chỉ nam cho việc nghiên cứu và thực hành công tác dân vận

Các Mác và Ph.Ăngghen đánh giá cao vai trò, lực lượng và khả năng của giai cấp bị áp bức trong xã hội có giai cấp đối kháng Các ông đã khẳng định:

“Một giai cấp bị áp bức là điều kiện sống còn của một xã hội dựa trên sự đối kháng giai cấp” [14; tr 176] Giai cấp bị áp bức là lực lượng sản xuất lớn nhất trong tất cả các lực lượng sản xuất của xã hội Giai cấp đó có bản chất cách mạng là khối đông đảo quần chúng đang làm cách mạng Quần chúng nhân dân đóng vai trò đặc biệt quan trọng có thể chuyển hóa những tư tưởng, lý luận cách mạng thành hiện thực cách mạng và những cuộc cách mạng có vai trò cực kỳ to lớn, như Mác đã từng khẳng định cách mạng là “những đầu tàu của lịch sử”

Như vậy, theo Các Mác và Ph.Ăngghen thì quần chúng nhân dân không những là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội, trực tiếp sáng tạo ra mọi của cải vật chất của xã hội, mà còn là người quyết định vận mệnh của lịch sử, có sứ

mệnh đánh phá cái cũ, cái lạc hậu, khám phá và dựng lên cái mới, cái tiến bộ Tuy nhiên quần chúng nhân dân là một khối đông đảo, không thuần nhất gồm nhiều giai cấp và tầng lớp khác nhau, có đặc điểm và vị trí, vai trò khác nhau Các Mác và Ph Ăngghen chú trọng trước hết giai cấp công nhân, cho nên trong quá trình cách mạng vô sản, “bản thân quần chúng công nhân là điểm tựa tốt nhất ” [14; tr 532] Bên cạnh đó, Các Mác và Ph.Ăngghen đặc biệt quan tâm đến nông dân, do đó phải tuyên truyền, vận động nông dân, để nông dân suy nghĩ trên mảnh đất của mình rồi dần dần giác ngộ đi theo con đường xã hội chủ nghĩa của chính quyền vô sản

Theo Các Mác và Ph.Ăngghen, Đảng và chính quyền của giai cấp vô sản rất cần thiết tiến hành công tác vận động quần chúng vì:

Một là, quần chúng nhân dân có lực lượng và có khả năng to lớn, mà cách

mạng vô sản muốn bảo đảm thắng lợi lâu dài cần phải tranh thủ Lịch sử cho thấy, quần chúng nhân dân là chủ thể tạo ra mọi của cải vật chất bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của xã hội Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Các

Các Mác đã khẳng định quần chúng là người làm nên lịch sử Trong tác phẩm Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen (1843), Các Mác đã viết: “Chủ quyền của nhân dân không phải là cái phát sinh từ chủ quyền của nhà vua, mà ngược lại, chủ quyền của nhà vua dựa trên chủ quyền của nhân dân…” [13; tr 347]; “không phải chế độ nhà nước tạo ra nhân dân mà nhân dân tạo ra chế độ nhà nước” [13; tr 350] Trong tác phẩm Gia đình thần thánh (1844), Các Mác và Ph.Ăngghen nhận xét vai trò của quần chúng nhân dân đặc biệt thể hiện

rõ trong thời kỳ cách mạng:“Hoạt động lịch sử càng lớn lao thì do đó, quần chúng, mà hoạt động lịch sử đó là sự nghiệp của mình, cũng sẽ lớn lên theo” [13; tr 123]

Hai là, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, nhưng chính

bản thân quần chúng cũng có những hạn chế về nhận thức, cần phải được tuyên truyền giáo dục để họ hiểu rõ mục đích lý tưởng và trách nhiệm của mình, như

trong lời nói đầu của tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp từ 1848 đến 1850”, Các Mác và Ph Ăngghen đã viết: Đã qua rồi, thời kỳ cuộc đột kích, thời kỳ những cuộc cách mạng do những nhóm thiểu số tự giác cầm đầu những quần chúng không tự giác tiến hành Ở nơi nào mà vấn đề đặt ra là phải cải tạo hoàn toàn chế độ xã hội, thì bản thân quần chúng phải tự mình tham gia công cuộc cải tạo ấy, phải tự mình hiểu rõ vì sao phải tiến hành đấu tranh, vì sao phải đổ máu

và hy sinh tính mạng Ph.Ăngghen còn nhận xét rằng, ngay cả ở Pari, sau thắng lợi, chính quyền vô sản cũng còn tuyệt đối chưa có một ý niệm gì rõ ràng về con đường phải đi theo Do đó công tác giáo dục, vận động quần chúng vẫn phải được tiếp tục

Ba là, quần chúng đông đảo là những người hăng hái nhiệt tình cách

mạng, nhưng cách mạng là một quá trình lâu dài, gian khổ, khó khăn có những lúc tạm thời thất bại, khiến cho quần chúng nhiều khi mệt mõi, thậm chí thất vọng Vì vậy phải thường xuyên tiến hành công tác vận động quần chúng vì lợi ích thật sự của quần chúng

Có thể nói, từ giữa thế kỷ XVIII trở lại đây, các cuộc cách mạng xã hội không phải do những cá nhân, những nhóm người nhỏ bé cầm đầu, những quần chúng không tự giác tiến hành Trái lại, từ những năm cuối thế kỷ XIX trở đi, những cuộc cách mạng muốn thắng lợi phải do các Đảng có lý luận tiên phong của các giai cấp lãnh đạo Các Đảng đó phải biết thuyết phục, giác ngộ và tập hợp đông đảo quần chúng dám xả thân đấu tranh mới giành thắng lợi

Động lực của những cuộc cải biến, những cuộc cách mạng ấy lại là các lợi ích Theo Các Mác: “Tất cả cái gì mà con người đấu tranh để giành lấy, đều dính liền với lợi ích của họ” [12; tr 109] Đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu những nguyên nhân và động lực của sự cải biến xã hội nọ sang xã hội kia, Ph.Ăngghen cho rằng, không phải là ở những lý tưởng, những chân lý mà chính là ở sự biến đổi của phương thức sản xuất và trao đổi kinh tế Động lực thúc đẩy sự cải biến xã hội ấy là những lợi ích kinh tế Ph.Ăngghen đã đi đến kết luận: “Thoạt nhìn

người ta có thể cho rằng chế độ chiếm hữu ruộng đất phong kiến xưa kia ít nhất

là lúc ban đầu bắt nguồn từ những nguyên nhân chính trị, từ sự chiếm đoạt bằng bạo lực, thì điều đó là không thể chấp nhận được đối với giai cấp tư sản và giai cấp vô sản Ở đây, ta thấy rõ ràng và cụ thể rằng nguồn gốc và sự phát triển của hai giai cấp lớn đó là những nguyên nhân thuần túy kinh tế, cũng rõ ràng trong cuộc đấu tranh giữa giai cấp chiếm hữu ruộng đất và giai cấp tư sản, cũng như trong cuộc đấu tranh giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản, thì trước hết, vấn đề

là ở chỗ những lợi ích kinh tế thì quyền lực chính trị chỉ sử dụng làm phương tiện đơn thuần ” [16; tr 234]

Phát triển tư tưởng của Các Mác và Ph.Ăngghen, V.I Lênin cho rằng, trong những thời kỳ cách mạng, quần chúng nhân dân tỏ ra là người tích cực sáng tạo ra những trật tự xã hội mới, có thể làm được những kỳ công Trong những lúc như thế, các nhà lãnh đạo “cần phải biết đề ra nhiệm vụ của mình một cách rộng lớn hơn và mạnh bạo hơn; cần phải làm sao cho những khẩu hiệu của

họ luôn đi trước được tính chủ động cách mạng của quần chúng, chỉ rõ tất cả sự đẹp đẽ và cao quý của lý tưởng dân chủ xã hội chủ nghĩa của chúng ta, chỉ rõ con đường thẳng nhất và ngắn nhất để đi tới thắng lợi hoàn toàn, tuyệt đối quyết định” [50; tr 131]

Bên cạnh đó,V.I Lênin còn nhấn mạnh lợi ích thiết thân của cá nhân người lao động Người viết: “Những lý tưởng cao cả nhất cũng không đáng một

xu nhỏ, chừng nào người ta không biết kết hợp chặt chẽ những lý tưởng đó với lợi ích của chính ngay những người tham gia cuộc đấu tranh kinh tế, chừng nào

mà người ta không biết kết hợp những lý tưởng đó với những vấn đề “chật hẹp”

và nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày của giai cấp ấy như vấn đề trả công lao động một cách công bằng” [48; tr 510-511] Lênin còn căn dặn, phải lấy lợi ích kinh tế thiết thân của người lao động làm cơ sở để xây dựng nền kinh tế Người viết: “Chúng ta nói rằng phải xây dựng mọi ngành kinh tế quốc dân quan trọng trên cơ sở sự quan tâm thiết thân của cá nhân” [30; tr 207] Đặc biệt đối với

những nước tiểu nông như Nga, V.I Lênin còn căn dặn: “…tiến lên chủ nghĩa

xã hội, không phải bằng trực tiếp dựa vào nhiệt tình do cuộc cách mạng vĩ đại sinh ra, bằng cách khuyến khích lợi ích cá nhân” [54; tr 312] Như vậy lợi ích là cái gắn bó người ta lại với nhau Lợi ích gắn liền với cuộc đấu tranh, là động lực của các cuộc đấu tranh, trong đó lợi ích kinh tế thiết thân của cá nhân là động lực trực tiếp rất mạnh mẽ Công tác vận động quần chúng trong cách mạng vô sản là một cuộc đấu tranh, hơn nửa đó là cuộc đấu tranh giai cấp lâu dài, khó khăn gian khổ; cuộc đấu tranh ấy chưa kết thúc ngay cả khi giai cấp vô sản đã giành được chính quyền, mà còn phải tiếp tục trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và xã hội cộng sản vì lợi ích thiết thân của tuyệt đại đa số nhân dân, của toàn xã hội, nhưng với hình thức khác nhau Vì vậy, muốn vận động quần chúng phải quan tâm lợi ích thiết thân của họ

Sức mạnh của quần chúng nhân dân là vô địch Lênin cho rằng: “Chủ nghĩa xã hội chỉ có thể xây dựng được khi quần chúng đông đảo gấp 10, gấp 100 lần trước tự bắt tay vào việc xây dựng nhà nước và một đời sống kinh tế mới” [52; tr 245], “Chủ nghĩa xã hội sinh động, sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân” [50; tr 64] Tuy nhiên, quần chúng nhân dân chỉ có thể phát huy sức mạnh của mình khi họ được tổ chức lại Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, Các Mác và Ph.Ăngghen đã viết: “Mục đích trước mắt của những người cộng sản là mục đích trước mắt của tất cả các đảng vô sản khác: tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản,

giai cấp vô sản giành lấy chính quyền” [19; tr 23] Trong “Vấn đề quân sự ở Phổ

và Đảng công nhân Đức”, Ph.Ăngghen viết: “…giai cấp vô sản trở thành một sức mạnh từ khi nó thành lập một đảng công nhân đối lập, mà sức mạnh thì người ta phải chú ý đến” [15; tr 99] Phát triển tư tưởng của Các Mác và Ph.Ăngghen, V.I Lênin nhấn mạnh: “Tổ chức, tổ chức và tổ chức”, “Hãy cho chúng tôi một tổ chức những người cách mạng và chúng tôi sẽ đảo ngược nước Nga lên” [15; tr 162] Vì vậy, V.I Lênin rất chú ý đến tổ chức công đoàn của

giai cấp công nhân Người cho rằng, những công việc tổ chức như thế là của Đảng, Đảng phải biết cách làm công tác tuyên truyền, tổ chức, cổ động sao cho

dễ tiếp thu nhất, dễ hiểu nhất, rõ ràng nhất và sinh động nhất cả đối với các

“phố” chợ thuyền, nhà máy lẫn đối với các vùng nông thôn

Muốn có sức mạnh phải thống nhất ý chí, phải đoàn kết, phải có tổ chức

Vì thế, trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”, Các Mác và Ph Ăngghen kêu gọi: “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại” Nhờ đoàn kết, giai cấp công nhân đã thu được thắng lợi trong các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi kinh tế đối với các chủ

tư bản

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn thể Hội Liên hiệp họp ở La Hay ngày 2 tháng 9 năm 1872 đã khẳng định sự thống nhất các lực lượng của giai cấp công nhân đã đạt được thông qua đấu tranh kinh tế Sau Đại Hội La Hay, tại Amxtescđam, Các Mác đã đọc bài diễn văn, trong đó nhấn mạnh: “…chúng ta hãy nhớ một nguyên tắc cơ bản của Quốc tế: Sự đoàn kết Chúng ta sẽ đạt được mục đích vĩ đại mà chúng ta đang hướng tới, nếu chúng ta củng cố vững chắc nguyên tắc đầy sức sống ấy trong tất cả các công nhân ở tất cả các nước Cách mạng phải là đoàn kết, kinh nghiệm lớn lao của Công xã Pari đã dạy chúng ta như thế” [17; tr 220]

V.I Lênin đã vận dụng tư tưởng của Các Mác và Ph.Ăngghen vào thời đại của mình - thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản và kêu gọi mở rộng khối đoàn kết của giai cấp công nhân với các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới Người kêu gọi: “Vô sản tất cả các nước, các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”, và khẳng định: “Không có lực lượng nào trên trái đất lại có thể đánh gục được hàng triệu những công nhân ngày càng trở nên giác ngộ, ngày càng trở nên đoàn kết và có tổ chức” [53; tr 211] Ở nước Nga, sau cách mạng Tháng Mười năm 1917, giai cấp vô sản nắm chính quyền, V.I Lênin đã khẳng định:

“…chúng ta không chấp chính bằng cách chia rẽ, mà bằng cách tạo ra giữa tất cả mọi người lao động những mối liên hệ keo sơn về những quyền lợi thiết thân và

ý thức giai cấp” [50; tr 15] Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Lênin nhấn mạnh việc động viên và phát huy mọi lực lượng của quần chúng nhân dân Người cảnh báo: những ai chỉ trông vào bàn tay của những người cộng sản để xây dựng xã hội cộng sản là những kẻ có tư tưởng hết sức ngây thơ Các Mác và Ph.Ăngghen cũng đã xác định đối tượng và mục đích công tác tuyên truyền vận động quần chúng “không phải là lôi kéo đây đó những cá nhân hay nhóm hội viên riêng biệt khỏi phe đối lập mà phải hoạt động trongquần chúng đông đảo chưa tham gia phong trào” [19; tr 575]

Về phương pháp công tác dân vận, Ph Ăngghen căn dặn, phải dùng cách nêu gương và giúp đỡ Như vậy, chúng ta có thể nhận thức rằng, trong công tác dân vận thì những tấm gương, những mô hình thực tiễn cụ thể….có tác dụng cổ

vũ, động viên, hướng dẫn quần chúng nhân dân rất lớn Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, đối với quần chúng nhân dân không được dùng mệnh lệnh, áp đặt

ý chí chủ quan của cá nhân lãnh đạo đối với họ Các Mác và Ph.Ăngghen cũng

đã nêu ra phương tiện và cách thức tuyên truyền vận động quần chúng rất đa dạng như: sử dụng diễn đàn tại Quốc hội hoặc các cuộc mít tinh, sử dụng báo chí

và phương tiện thông tin tuyên truyền cổ động khác, đặc biệt là phổ thông đầu phiếu

Phát triển những tư tưởng của Các Mác và Ph.Ăngghen, V.I Lênin rất coi trọng phương pháp thuyết phục, giáo dục và nêu gương đối với quần chúng nhân dân Lênin cho rằng, cách thức tuyên truyền vận động quần chúng là phải biết chỉ dẫn và giải thích cụ thể cho quần chúng biết rõ những khó khăn, phải dùng hết tinh thần nghị lực vượt qua để thực hiện từng nhiệm vụ cụ thể Người

đề ra nhiệm vụ hàng đầu cho các Đảng Cộng sản là phải “thuyết phục cho đa số nhân dân thấy được sự đúng đắn của cương lĩnh và sách lược của mình ” [51; tr 208] Lênin cho đây là nhiệm vụ chiến lược quan trọng hơn cả trong thời kỳ chưa giành được chính quyền, xây dựng chủ nghĩa xã hội Mặc dù trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ chủ yếu là quản lý, nhưng Người vẫn căn

dặn: “Chúng ta phải suy nghĩ kỹ rằng muốn quản lý được tốt, thì ngoài cái tài biết thuyết phục, biết thắng trong mọi cuộc nội chiến, còn cần phải biết tổ chức trong lĩnh vực thực tiễn” [51; tr 210] V.I.Lênin cũng cho rằng: “Việc giáo dục

và rèn luyện quần chúng lao động”là nhiệm vụ cơ bản của công tác giáo dục của Đảng cộng sản và của “mọi cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa” [36; tr 474] Lênin phê phán những đảng viên, cán bộ, tổ chức không gương mẫu, không dũng cảm hoặc “rất ít dùng những điển hình, những tấm gương cụ thể, sinh động, lấy trong lĩnh vực của đời sống để giáo dục quần chúng” [51; tr 109] Người yêu cầu lấy kinh nghiệm lâu dài, lấy ví dụ thực tế để chứng minh cho quần chúng thấy rõ sự cần thiết của công việc là một biện pháp có hiệu quả không nhỏ V.I Lênin khuyến khích mở rộng dân chủ, công khai làm cho mọi người dân biết công việc của Đảng, của Nhà nước Đó là một phương pháp công tác quần chúng có tác dụng nâng cao tính chủ động, tích cực sáng tạo cách mạng quần chúng Người viết: “…một nước mạnh là nhờ ở sự giác ngộ của quần chúng Nước mạnh là khi nào quần chúng đoán được rõ tất cả mọi cái, quần chúng có thể phán đoán được về mọi cái và đi vào hành động một cách có ý thức” [50; tr 823]

V.I Lênin rất coi trọng ý kiến của quần chúng nhân dân Người coi đó là tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân, là những nguồn tin cực kỳ quý báu để hình thành chính sách Vì vậy, Người yêu cầu phải tập hợp, tổng kết những ý kiến của quần chúng V.I Lênin cũng đề nghị tìm mọi cách để duy trì

và phát triển và mở rộng những hội nghị công nhân, nông dân ngoài Đảng, vì thông qua những hội nghị như thế, Đảng có thể “…nhận xét tâm trạng của quần chúng, gần gũi họ, giải quyết những nhu cầu của họ, giao cho họ những phần tử tốt nhất trong số họ đảm nhiệm những chức vụ trong bộ máy nhà nước…” [53;

tr 285-286]

Lênin còn chỉ rõ phương châm làm công tác vận động quần chúng một cách có hiệu quả là: “Phải sống sâu vào đời sống công nhân, phải biết tường tận

đời sống công nhân, biết xác định một cách chắc chắn bất cứ trong vấn đề nào, trong lúc nào tâm trạng của quần chúng, những nhu cầu những ý nghĩ thực sự của họ, biết nhận rõ mà không mảy may tưởng hóa trình độ giác ngộ của họ và sức mạnh ảnh hưởng của những thiên kiến hay những tàn dư nào của quá khứ, biết chiếm được lòng tin cậy vô bờ bến của quần chúng bằng một thái độ ái hữu đối với họ, bằng cách quan tâm thỏa mãn nhu cầu đối với họ” [54; tr 426] Lênin còn khẳng định rằng liên hệ với quần chúng, làm tốt công tác vận động quần chúng là nguyên nhân bảo đảm uy tín của Đảng: “ Uy tín của Đảng sở dĩ duy trì được là do tín nhiệm của giai cấp công nhân Mà tín nhiệm của giai cấp công nhân không phải là do bạo lực mà có được, bạo lực chỉ có thể phá hoại sự tín nhiệm đó thôi, mà phải do lý luận đúng đắn của Đảng, chính sách đúng đắn của Đảng, do lòng trung thành của Đảng với giai cấp công nhân, do mối liên hệ giữa Đảng với quần chúng giai cấp công nhân, do Đảng có tự nguyện và có năng lực thuyết phục quần chúng tin vào khẩu hiệu của mình không” [52; tr 52 -53]

1.1.3 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về công tác dân vận

Quá trình hình thành quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận gắn liền với quá trình ra đời, phát triển và hoạt động của Đảng

Trong chương trình tóm tắt của Đảng thông qua tại Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng, tháng 2/1930 ghi rõ:

- Đảng là đội tiên phong của đạo quân vô sản gồm một số lớn của giai cấp công nhân và là cho họ đủ năng lực lãnh đạo quần chúng

- Đảng tập hợp đa số quần chúng nhân dân

- Đảng giải phóng công nhân và nông dân thoát khỏi ách tư bản

- Đảng lôi kéo tư sản, trí thức và trung nông về phía giai cấp vô sản; Đảng tập hợp hoặc lôi kéo đội ngũ phú nông, tư sản và tư sản bậc trung, đánh đổ các đảng phái phản cách mạng…

- Không bao giờ Đảng lại hy sinh quyền lợi của giai cấp công nhân và nông dân cho một giai cấp nào khác

Thời kỳ đấu tranh dành và giữ chính quyền cũng như trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, chương trình tóm tắt ấy đã trở thành hiện thực sinh động của các phong trào quần chúng do Đảng lãnh đạo

Trong thời kỳ đổi mới đất nước được đánh dấu bằng sự kiện lịch sử quan trọng - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) của Đảng Đại hội đã tổng kết thực tiễn 10 năm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa (1976-1986), tổng kết hoạt động của Đảng nhiệm kỳ khóa V Đại hội rút ra 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc, trong đó bài học đầu tiên là “Trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng: “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động” Đại hội cho rằng: Bài học lớn rút ra từ những năm qua trong điều kiện Đảng cầm quyền phải đặc biệt chăm lo, củng cố

sự liên hệ giữa Đảng với nhân dân; tiến hành thường xuyên cuộc đấu tranh ngăn ngừa và khắc phục chủ nghĩa quan liêu Mỗi Đảng viên cộng sản phải thực sự vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân Mọi chủ trương, đường lối của Đảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năng của nhân dân lao động, phải khơi dậy được sự đồng tình, hưởng ứng của quần chúng Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng, đi ngược lại lợi ích của nhân dân là làm suy yếu sức mạnh của Đảng [25; tr 29]

Hội nghị trung ương 8, khóa VI đã ra Nghị quyết 8b/TW(khóa VI) về

“Đổi mới công tác quần chúng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân” Nghị quyết đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng về công tác vận động quần chúng trong thời kỳ đổi mới [26; tr 81]

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (6/1991) đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, rút ra 5 bài học, trong đó có 3 bài học [24; tr 11]:

1 Sự nghiệp cách là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân;

2 Không ngừng củng cố tăng cường đoàn kết, đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết quốc tế

3 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước

và sức mạnh quốc tế

Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ VIII (6/1996) đã tổng kết 10 năm đổi mới đất nước và rút ra 6 bài học, trong đó có bài học thứ 4 “mở rộng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh của cả dân tộc”

Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ IX (4/2001), quan điểm dân vận được thể hiện ở đại đoàn kết, phát huy sức mạnh toàn dân tộc

Hội nghị Trung ương lần thứ 7 khóa IX (3/2003) về phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, Đảng cụ thể hóa và phát triển quan điểm đại đoàn kết dân tộc trong giai đoạn mới

Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X (4/2006) tiếp tục khẳng định lại mục tiêu, quan điểm và chủ trương lớn nhằm đổi mới và tăng cường công tác dân vận trong giai đoạn mới

Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XI (1/2011) chủ trương “làm tốt công tác dân vận, có cơ chết, pháp luật để nhân dân bày tỏ chính kiến, nguyện vọng và thực hiện quyền làm chủ của mình”

Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã chỉ rõ quan điểm của Đảng về công tác dân vận trong tình hình hiện nay [22; tr 3]:

- Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, nhân dân làm chủ, cần được quán triệt sâu sắc hơn nữa trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Động lực thúc đẩy phong trào nhân dân là phát huy quyền làm chủ, đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân; kết hợp hài hòa các lợi ích; quyền lợi phải đi đôi với nghĩa vụ công dân; chú trọng lợi ích trực tiếp của người dân; huy động

sức dân phải đi đôi với bồi dưỡng sức dân; những gì có lợi cho dân thì hết sức làm, những gì có hại cho dân thì hết sức tránh

- Phương thức lãnh đạo công tác dân vận của Đảng phải gắn liền với công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh Mọi quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải phù hợp với lợi ích của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải gương mẫu để nhân dân tin tưởng, noi theo

- Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán

bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt

- Nhà nước tiếp tục thể chế hóa cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ" thành quy chế, quy định để các tổ chức trong hệ thống chính trị; cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thực hiện công tác dân vận; các hình thức tập hợp nhân dân phải phong phú, đa dạng, khoa học, hiệu quả

Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khoá XI, Tổng Bí

thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: “Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân

dân và vì nhân dân Chính nhân dân là người làm nên thắng lợi lịch sử, toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân; sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân; quan liêu tham nhũng, xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ và của Đảng Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý

nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc” [28; tr 9]

Tiếp tục coi trọng công tác dân vận trong sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong Báo cáo về các văn kiện Đại hội XII, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: “Tiếp tục đổi mới, nâng cao

hiệu quả công tác dân vận trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan

hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân Tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; giải quyết kịp thời, hiệu quả những bức xúc, những kiến nghị chính đáng của nhân dân và khiếu nại, tố cáo của công dân Phát huy sức mạnh to lớn của nhân dân, tạo

thành phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.” [1, tr 6]

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về công tác dân vận có một

vị trí quan trọng, phổ quát và sâu sắc; phương pháp dân vận khéo léo của Người chính là mẫu mực sáng ngời cho chúng ta học tập và noi theo

Về vai trò, vị trí của công tác dân vận: Chủ tịch Hồ Chí Minh thấy rất

rõ sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dân khi được tổ chức, lãnh đạo Vì vậy, Người luôn coi công tác vận động nhân dân là công tác hết sức quan trọng, có tính chiến lược quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn đạt chân lý ấy bằng những lời giản dị Bác nói: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [34; tr.276];

"Nước lấy dân làm gốc

Gốc có vững cây mới bền, Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân" [27; tr.409-410]

Người coi dân là chủ xã hội, là gốc của nước, mọi quyền hành và lực lượng đều phải ở nơi dân Người luôn luôn tin ở nhân dân và đánh giá đúng vai trò của nhân dân Người khẳng định: “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng chứ không phải là sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào Thành công của Đảng ta là ở nơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận của nhân dân” [36; tr.197]; “Kinh nghiệm trong nước và các nước cho

chúng ta biết: có lực lượng dân chúng việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được Không có, thì việc gì làm cũng không xong” [32; tr.295] Vì vậy,

Hồ Chí Minh luôn xem công tác dân vận là nhiệm vụ cốt yếu của Đảng và của

cả hệ thống chính trị Theo Người, muốn làm cách mạng thành công thì phải làm tốt công tác dân vận

Trong bài báo “Dân vận” (đăng trên báo Sự thật ngày 15 tháng 10 năm 1949) thể hiện rõ nét sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác vận động nhân dân trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Hồ Chí Minh nêu lên những quan điểm, tư tưởng, phương châm, nội dung và mục tiêu công tác vận động nhân dân rất sâu sắc, có tính chỉ đạo chiến lược và có thể xem đây là một cương lĩnh trong công tác dân vận Trước hết, Người khẳng định vai trò hết sức to lớn, quan trọng của nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Người viết: “Quyền hành và lực lượng đều nơi dân” [32; tr.698] Sau đó, Người chỉ rõ thế nào là công tác dân vận và tầm quan trọng của công tác này Người viết: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không

để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân ” [32; tr.698] Người còn khẳng định: “Lực lượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [32; tr.700]

Về yêu cầu đối với cán bộ làm công tác dân vận: Cán bộ dân vận là

người trực tiếp gần gũi với dân, làm việc với dân nên phải làm sao để dân nghe, dân tin và dân làm theo Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Những người phụ trách dân vận cần phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh Họ phải thật thà nhúng tay vào việc" [32; tr.699]

Như vậy, theo Hồ Chí Minh để công tác vận động có hiệu quả, người cán

bộ dân vận phải có phương pháp, tác phong công tác khoa học, sâu sát, tỉ mỉ và thiết thực; tuyệt đối không được làm việc qua loa, đại khái, giản đơn; hết sức tránh những biểu hiện lời nói không đi đôi với việc làm, hoặc "đánh trống bỏ

dùi" Cán bộ dân vận phải sống trong lòng dân, sát cơ sở, sát thực tế; đến với nhân dân để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, giúp nhân dân giải quyết các công việc cụ thể, đề xuất chính sách hoặc điều chỉnh chính sách cho phù hợp; vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách

Cán bộ dân vận không chỉ biết nói theo nghị quyết, hô hào động viên quần chúng, mà phải "thật thà nhúng tay vào việc", thậm chí cầm tay chỉ việc cho dân làm Muốn vậy cán bộ dân vận phải có năng lực thực sự, có kiến thức ở nhiều lĩnh vực công tác để cùng nhân dân thực hiện các công việc chung Cán bộ dân vận cần có khả năng tổ chức, vận động, thuyết phục; có phương pháp, tác phong quần chúng và có tư cách phẩm chất cách mạng

Đối tượng của cán bộ dân vận rất phong phú và đa dạng về trình độ nhận thức, về quan điểm, chính kiến, nguyện vọng và quyền lợi khác nhau vì thế trước một vấn đề nào đó thường khó để có sự nhất trí cao ngay từ đầu, thậm chí

có thể sẽ có nhiều ý kiến, quan điểm mâu thuẫn, đối lập Người cán bộ dân vận phải kiên trì lắng nghe, tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục để đi đến nhất trí, từ đó mới cùng bàn bạc cách thức tổ chức thực hiện

Người làm công tác dân vận phải có tác phong giản dị, chân thành, gắn bó với nhân dân Có như vậy nhân dân mới tin tưởng bộc lộ hết tâm tư, nguyện vọng và cán bộ dân vận mới nắm bắt được tình hình một cách đầy đủ và chính xác nhất để từ đó tham mưu cho cấp ủy, chính quyền có chủ trương, đường lối đúng đắn và giải pháp thích hợp Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phê phán tác phong quan liêu "bàn giấy" của nhiều cán bộ, đảng viên như sau: "Thích làm việc bằng giấy tờ thật nhiều Ngồi một nơi chỉ tay năm ngón không chịu xuống địa phương kiểm tra công tác và để chỉ vạch những kế hoạch thi hành chỉ thị, nghị quyết của Đoàn thể cho chu đáo Những chỉ thị, nghị quyết cấp trên gửi xuống các địa phương có thực hiện được hay không, các đồng chí cũng không biết đến" [32; tr.73] Bệnh quan liêu, giấy tờ sẽ dẫn đến hậu quả hết sức tai hại Người từng khẳng định: "Cái lối làm việc như vậy rất có hại Nó làm cho chúng ta không đi

sát phong trào, không hiểu rõ được tình hình bên dưới, cho nên phần nhiều chủ trương của chúng ta không thi hành được đến nơi đến chốn" [32; tr.73] Tác hại hơn, bệnh quan liêu thường đi liền với tác phong chuyên quyền, độc đoán, mất dân chủ Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến quan hệ Đảng - Dân bị giảm sút

Để làm tốt công tác vận động nhân dân, người cán bộ dân vận còn phải hiểu thấu đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; hiểu thấu cách làm, rồi đi vào quần chúng, khéo giải thích cho nhân dân hiểu rõ thì

sẽ tập hợp được sức mạnh, các tầng lớp nhân dân sẽ hăng hái hưởng ứng, tham gia tích cực mọi công việc

Muốn đạt hiệu quả trong công tác dân vận, cán bộ dân vận phải tin vào lực lượng, sức mạnh của nhân dân và phải được dân tin Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, bài học luôn luôn tin tưởng vào nhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân là bài học quan trọng trong công tác dân vận của Đảng Có dân là có tất cả, biết dựa vào dân, phát huy tài dân, lòng dân, sức dân để vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đem lại thắng lợi cho cách mạng Do đó, về lựa chọn cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải lựa chọn "Những người liên lạc mật thiết với dân chúng, hiểu biết dân chúng Luôn luôn chú ý đến lợi ích của dân chúng Như thế, thì dân chúng mới tin cậy cán bộ và nhận cán bộ đó là người lãnh đạo của họ" [32; tr.275]

Tạo được lòng tin trong nhân là vấn đề quan trọng trong công tác dân vận Một khi nhân dân đã mất niềm tin thì công tác vận động sẽ trở nên vô nghĩa, hiệu quả thấp, thậm chí có thể tác động ngược lại Muốn có niềm tin và giữ được niềm tin, cán bộ dân vận phải luôn bắt đầu từ nguyên tắc "lấy dân làm gốc" và

"bao nhiêu lợi ích đều vì dân"; đồng thời phải có đầy đủ uy tín, tư cách, đạo đức, tài năng để động viên, lôi cuốn và thuyết phục nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên, người làm công tác dân vận phải đầu tàu, gương mẫu Theo Người, không gương mẫu, cán bộ, đảng viên

không làm dân vận được Sự gương mẫu của người cán bộ dân vận phải bằng hành động thiết thực, không được chỉ nói suông; phải thực sự xung phong, đi đầu trong các phong trào tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống quan liêu mệnh lệnh, chống tham ô, lãng phí Người viết: "Những người phụ trách dân vận cần phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh Họ phải thật thà nhúng tay vào việc" [32; tr.699]; "Tốt nhất là miệng nói, tay làm, làm gương cho người khác bắt chước Nếu miệng thì tuyên truyền bảo người ta siêng làm, mà tự mình thì

ăn trưa, ngủ trễ; bảo người ta tiết kiệm, mà tự mình thì xa xỉ, lung tung, thì tuyên truyền một trăm năm cũng vô ích" [32; tr.108] "Nói miệng, ai cũng nói được

Ta cần phải thực hành Kháng chiến, kiến quốc, ta phải cần kiệm Nhưng tự mình phải cần và kiệm trước đã Trước hết, mình phải làm gương, gắng làm gương trong anh em và khi đi công tác, gắng làm gương cho dân Làm gương về cả ba mặt: tinh thần, vật chất và văn hoá" [40; tr.150] "Tuyên truyền phải miệng nói tay làm, phải tuỳ hoàn cảnh mà tổ chức giúp đỡ nhân dân thực sự, không phải chỉ dân vận bằng diễn thuyết Muốn vậy cán bộ phải làm gương mẫu" [42; tr.320] "Cán bộ, đảng viên, đoàn viên phải gương mẫu, phải thiết thực, miệng nói tay làm để làm gương cho nhân dân Nói hay mà không làm thì vô ích cán bộ, đảng viên, đoàn viên phải miệng nói tay làm, phải xung phong gương mẫu" [38; tr.136-137]

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh vai trò của cán bộ trong công tác dân vận; đồng thời Người cũng chỉ rõ ở nhiều nơi một số cán bộ xem nhẹ công tác dân vận, quan liêu, mệnh lệnh, sống xa dân; không biết cách tuyên truyền vận động; ít xuống cơ sở tiếp xúc dân; chỉ thích nói cho dân nghe mà ít nghe dân nói nguyện vọng, tâm tư, nhu cầu của mình Không ít cán bộ, nhân viên trong cơ quan Nhà nước không biết cách tuyên truyền, thuyết phục nhân dân, thích ngồi bàn giấy để ra các quyết định quản lý Thái độ quan liêu, thờ ơ, bàng quan của cán bộ, đảng viên trước những nguyện vọng của dân sẽ dẫn đến suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, đối với chính quyền

Đối với người cán bộ dân vận phải tận tâm, tận tụy, yêu nghề, sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở mọi lúc, mọi nơi; phải say mê nghiên cứu, tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm, đề xuất những vấn đề liên quan đến nhân dân, vì lợi ích của nhân dân; sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích của nhân dân, vì phong trào chung; phải trăn trở trước những khó khăn trong đời sống xã hội; thường xuyên sâu sát

để lắng nghe, nắm bắt những vấn đề bức xúc, nổi cộm của dân, tích cực đề xuất giải pháp giải quyết có hiệu quả để đem lại lợi ích cho nhân dân

Nói tóm lại, cán bộ dân vận phải sống trong lòng dân, phải “Đến từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, phải “Đi dân nhớ, ở dân thương, làm dân tin” Xây dựng đội ngũ cán bộ dân vận có phẩm chất đạo đức trong sáng,

có năng lực thực tiễn, sâu sát cơ sở, thực sự “Gần dân, hiểu dân, học dân và

có trách nhiệm với dân” là cơ sở của “Dân vận khéo”, là con đường dẫn tới sự thành công "Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công" [33; tr 698-700]

1.2 Tính tất yếu của việc nâng cao hiệu quả công tác Dân vận trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Xuất phát từ vị trí, vai trò hết sức quan trọng của công tác dân vận trong sự nghiệp cách mạng của Đảng

“Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và đoàn thể đã giao cho” [56]

“Công tác dân vận là một mặt công tác cơ bản của Đảng, nhân tố quan trọng góp phần củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân, xây dựng

“thế trận lòng dân” vững chắc Trước yêu cầu mới của tình hình, nhiệm vụ, công tác dân vận cần tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, xứng đáng là cầu nối giữa “ý Đảng” với “lòng dân”, phát huy sức dân trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc” [43; tr 2]

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 3/6/2013 Hội nghị Trung ương 7 (khóa

XI) về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận

trong tình hình mới đã khẳng định: “Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng

ta luôn xác định công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân” [22, tr 1]

Quán triệt tinh thần đó, những năm qua, công tác dân vận luôn được cấp

ủy, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, địa phương quan tâm đúng mức, với nhiều cách làm hay, sáng tạo và mang lại hiệu quả thiết thực Nội dung công tác dân vận có trọng tâm, trọng điểm, hình thức đa dạng, phong phú, xác định được

mô hình phù hợp với yêu cầu của thực tiễn, bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị và tình hình địa bàn; tích cực làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Công tác dân vận ở biên giới, vùng sâu, vùng xa đã giúp đồng bào các dân tộc thay đổi nếp sống, cách nghĩ; sống định canh, định cư, xây dựng thôn, bản văn hóa, tích cực tham gia phòng, chống tội phạm; không sinh hoạt đạo trái pháp luật, tàng trữ vũ khí, buôn bán ma túy, tái trồng cây thuốc phiện Thông qua công tác dân vận, đồng bào các dân tộc đã nhận rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề “dân tộc”, “tôn giáo”, “dân chủ”, “nhân quyền” để chống phá cách mạng nước ta Đồng thời, tích cực tham gia xây dựng

cơ sở chính trị địa phương vững mạnh, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu lực quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền, hoạt động của các ban, ngành, đoàn thể các cấp Đội ngũ cán bộ dân vận đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương phối hợp thực hiện tốt công tác quốc phòng - an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên, v.v Nhờ làm tốt công tác dân vận, niềm tin của nhân dân đối với Đảng, chế độ được tăng cường; kinh tế - xã hội tiếp tục phát triển, đời sống của nhân dân được cải thiện và ngày càng khởi sắc; chính

trị, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội được củng cố và giữ vững; hoạt động đối ngoại, hội nhập kinh tế thế giới được đẩy mạnh, vị thế nước ta ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế

1.2.2 Xuất phát từ thực trạng công tác dân vận trong thời gian qua còn nhiều hạn chế

Đánh giá về những hạn chế của công tác dân vận, trong báo cáo chính trị của Đại hội đại biểu lần thứ XII của Đảng nêu rõ: “Công tác dân vận còn nhiều mặt hạn chế Việc xây dựng, nhất là triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác dân vận còn chưa kịp thời, kém hiệu quả; chưa đánh giá

và dự báo chính xác những diễn biến, thay đổi cơ cấu xã hội, thành phần dân cư, tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, để có chủ trương, chính sách

và biện pháp phù hợp Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội còn chậm, nhất là việc

cụ thể hóa phương thức lãnh đạo của Đảng đã được xác định trong Cương lĩnh

bổ sung, phát triển năm 2011; phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

có những nội dung còn lúng túng Chưa xác định rõ nội dung và phương thức cầm quyền Chưa thật sự phát huy vai trò của các tổ chức đảng, đảng viên, cấp

uỷ viên hoạt động trong các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa gương mẫu trước nhân dân Chưa khắc phục được tình trạng ban hành nhiều nghị quyết; một số nghị quyết nội dung thiếu tính khả thi, chưa tính kỹ nguồn lực và điều kiện thực hiện Chưa thật tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện nghị quyết; một số nghị quyết chậm đi vào cuộc sống Còn có biểu hiện quan liêu, cửa quyền, chưa thật sự sâu sát thực tế, cơ sở Tình trạng nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít chậm được khắc phục.” [29; tr 130-131]

Từ những hạn chế đó Đảng đã xác định trong thời gian tới cần: “Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác dân vận, tăng cường quan hệ mật thiết giữa

Đảng với nhân dân Củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân; tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng

và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của nhân dân, tạo thành phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.” [29; tr 143]

1.2.3 Xuất phát từ yêu cầu đòi hỏi nâng cao hiệu quả công tác dân

vận trong bối cảnh trong nước và quốc tế hiện nay

Yêu cầu mới của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có nhiều vấn đề mới đặt ra cần phải giải quyết cả trước mắt và lâu dài, cả thời cơ, thuận lợi và thách thức, khó khăn Tình hình đất nước và bối cảnh quốc tế có những thuận lợi và cơ hội to lớn cùng những khó khăn và thách thức gay gắt trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tăng cường công tác dân vận, phát huy nội lực của nhân dân xuất phát từ đòi hỏi của bối cảnh tình hình mới:

- Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới yêu cầu phải phát huy cao độ sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, đòi hỏi chúng ta phải thực hiện tốt công tác dân vận trong thời

kỳ mới

- Trình độ mọi mặt của nhân dân ngày càng được nâng cao, nền kinh tế thị trường và sự hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng và đa dạng hóa cũng đặt ra nhiều thuận lợi và những khó khăn mới cho công tác dân vận

- Một bộ phận cán bộ, đảng viên nhất là những cán bộ có chức, có quyền thiếu gương mẫu, thoái hóa, biến chất, tham ô, tham nhũng, quan liêu, xa dân

đang làm xói mòn, suy giảm lòng tin của nhân dân, ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả công tác vận động, tập hợp quần chúng

- Các thế lực thù địch vẫn chưa từ bỏ chiến lược “Diễn biến hòa bình”, lợi dụng chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, dân tộc, tôn giáo hòng làm “tự chuyển biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Đảng, nội bộ nhân dân, chia rẽ Đảng với nhân dân, Đảng với Quân đội và Công an Những âm mưu, thủ đoạn này có thực hiện được hay không lại phụ thuộc rất nhiều vào mối quan hệ giữa Đảng- chính quyền và nhân dân có được cũng cố và tăng cường hay không, phụ thuộc rất lớn vào hiệu quả công tác dân vận trong thời kỳ mới có được nâng cao hay không Với tình hình trên thì việc “nâng cao hiệu quả công tác dân vận, đáp ứng yêu cầu tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, tạo sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới là tất yếu và là nhân tố đảm bảo sự thắng lợi bền vững của

sự nghiệp cách mạng, vấn đề sống còn đối với Đảng và Nhà nước ta” [7; tr 11]

1.3 Nội dung, nhiệm vụ của công tác Dân vận của tổ chức cơ sở Đảng và tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác Dân vận trên địa bàn cấp huyện trong giai đoạn hiện nay

1.3.1 Nội dung, nhiệm vụ của công tác dân vận của tổ chức cơ sở Đảng

Mục tiêu của công tác dân vận của Đảng chính là mục tiêu chung của cách mạng Việt Nam Mọi hoạt động của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể đều hướng tới mục tiêu: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội Đảng ta chỉ rõ: Các tổ chức Đảng từ Trung ương đến chi bộ phải lấy công tác vận động và chăm lo lợi ích của quần chúng làm một nội dung chủ yếu trong hoạt động của mình

Đối với các tổ chức cơ sở Đảng thì nội dung của công tác dân vận cần thực hiện gồm [7; tr 21-24]:

Một là, lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội thực hiện đường lối của Đảng,

chính sách pháp luật của Nhà nước ở cơ sở

Tổ chức cơ sở Đảng phải nắm vững các chủ trương, chính sách, pháp luật

để vận động nhân dân thực hiện Phải tuyên truyền, giáo dục, nâng cao trình độ mọi mặt của nhân dân như giáo dục chính trị - tư tưởng, giáo dục đạo đức, nếp sống; nâng cao trình độ văn hóa, khoa học - kỹ thuật,… của nhân dân

Để làm tốt nội dung công tác này cần chú ý mấy điểm sau:

- Tiến hành cụ thể hóa các chủ trương, chính sách và các văn bản của cấp trên phù hợp với tổ chức cơ sở

- Làm tốt công tác tuyên truyền để mọi người hiểu và tự giác thực hiện

- Lãnh đạo việc phối hợp giữa chính quyền với Mặt trận và các đoàn thể trong quá trình vận động thực hiện

- Chú trọng phát huy những nhân tố tích cực, đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực trong quá trình thực hiện

- Thường xuyên kiểm tra việc chấp hành các chủ trương, chính sách, pháp luật và nghị quyết của cấp ủy

Hai là, phát huy dân chủ cơ sở, coi trọng giữ gìn kỷ cương, kỷ luật

Thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Tổ chức cơ sở Đảng có trách nhiệm phát huy dân chủ ở cơ sở, khắc phục tình trạng coi nhẹ dân chủ và dân chủ hình thức, phát huy tốt dân chủ đại diện; lãnh đạo thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cả 4 khâu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Để phát huy dân chủ, trước hết phái thực hiện dân chủ trong Đảng Thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong lãnh đạo và sinh hoạt

Nâng cao ý thức chấp hành kỷ cương, kỷ luật trong nhân dân Coi trọng việc tuyên truyền pháp luật trong nhân dân, lãnh đạo nhân dân đấu tranh và khắc phục tình trạng tự do vô kỷ luật, lợi dụng dân chủ, coi thường kỷ cương phép nước