Nâng cao hiệu quả hoạt động tự học phần đường lối cách mạng của đảng cộng sản việt nam cho sinh viên trường đại học văn hóa, thể thao và du lịch thanh hóa

NGUYỄN THỊ THƠMNÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HOÁ LUẬN VĂN T

NGUYỄN THỊ THƠM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ,

THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HOÁ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

_

NGUYỄN THỊ THƠM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ,

THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HOÁ

Chuyên ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Giáo dục chính trị

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

TS VŨ THỊ PHƯƠNG LÊ

NGHỆ AN, 2016

LỜI CẢM ƠN

Trải qua hai năm theo học lớp Cao học Lý luận và Phương pháp Dạy học

bộ môn Giáo dục Chính trị - Khóa 22 tại Trường Đại học Vinh, tôi đã tích lũy được nhiều kiến thức bổ ích cũng như đón nhận những tình cảm mà quý thầy

cô đã dành cho chúng tôi Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Khoa Giáo dục Chính trị và Khoa Sau Đại học - Trường Đại học Vinh cùng quý thầy cô đã trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn tôi, giúp tôi hoàn thành khóa học và luận văn tốt nghiệp

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Vũ Thị Phương Lê,

người đã hướng dẫn tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài luận văn tốt nghiệp của tôi

Nghệ An, tháng 7 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thị Thơm

MỤC LỤC

Trang

TRANG BÌA PHỤ 1

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

A MỞ ĐẦU 4

B NỘI DUNG 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HÓA 11

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên 11

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa 35

Chương 2 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HÓA 46

2.1 Chuẩn bị thực nghiệm 46

2.2 Tiến hành thực nghiệm 53

2.3 Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 62

Chương 3 QUY TRÌNH VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HÓA 68

3.1 Quy trình nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa 68

3.2 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa 76

C KẾT LUẬN 90

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

E PHỤ LỤC 96

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trước những thách thức lớn của xu thế hội nhập toàn cầu, Đại hội Đảng

toàn quốc lần thứ XI, trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 -

2020, Đảng ta đã xác định: Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới

căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,

xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt… Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học

Tự học của học sinh, sinh viên là vấn đề không mới, nhưng luôn được đặc biệt quan tâm, nhấn mạnh Nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười, trong Thư gửi Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và phát triển tự học - tự đào tạo” tổ chức ở Hà Nội tháng 1/1998 viết: Tự học - tự đào tạo là con đường phát triển suốt đời của mỗi người trong điều kiện kinh tế xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau… Chất lượng và hiệu quả giáo dục nâng cao khi năng lực tự học - tự sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành tự giáo dục

Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi và chỉ khi tạo ra được năng lực sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Trong quá trình học tập ở trường thì sinh viên tự học, tự nghiên cứu là rất quan trọng và cái ranh giới học tập - nghiên cứu khoa học là gần gũi, khó phân định Nhưng để học tốt, nghiên cứu khoa học có hiệu quả thì sinh viên cần khai thác và quan tâm đúng mức về vai trò “cầu nối” của phương pháp tự học

Tự học là hình thức học tập không thể thiếu được của sinh viên đang học tập tại các trường cao đẳng, đại học Tổ chức hoạt động tự học một cách hợp lý, khoa học, có chất lượng, hiệu quả là trách nhiệm không chỉ ở người học mà còn

là sự nghiệp đào tạo của nhà trường

Tuy nhiên, thực trạng dạy học ở trường cao đẳng, đại học, đặc biệt là ý thức tự học của sinh viên vẫn chưa thực sự có sự chuyển biến thực sự Nhất là đối với các môn học chính trị nói chung, học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng Sản Việt Nam (ĐLCMCĐCSVN) nói riêng ở các trường cao đẳng, đại học Việc rèn luyện hoạt động tự học cho sinh viên trong giảng dạy ĐLCMCĐCSVN còn gặp rất nhiều lúng túng và khó khăn

Ở Trường Đại học Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá, mặc dù đội ngũ giảng viên cũng đã cố gắng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, chủ động hướng sinh viên tích cực tự học, tự nghiên cứu, song nhìn chung, sinh viên còn thụ động trong quá trình học tập Mặt khác, quá trình giảng dạy học phần ĐLCMCĐCSVN của giảng viên trường chưa phát huy được tính tích cực học tập của sinh viên vì gặp rất nhiều khó khăn về lý luận cũng như thực tiễn Vì vậy, làm thế nào để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng học tập ĐLCMCĐCSVN của sinh viên, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo của nhà trường là một vấn đề hết sức cần thiết

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã thông qua và chọn vấn đề Nâng

cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng Sản Việt Nam cho sinh viên Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá làm đề tài luận văn thạc sĩ

Hiện nay, vấn đề tự học có vai trò quan trọng trong việc chiếm lĩnh tri thức của người học Các nhà giáo dục trên thế giới cũng như Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về phương pháp tự học

Tác giả N.A.Rubakin (người Nga) (1984), có tác phẩm: Tự học thế nào,

Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội, đã tổng kết kinh nghiệm học tập của bản thân

và đề ra cơ sở khoa học cho hoạt động tự học Theo tác giả, cứ đặt ra câu hỏi cho mình rồi tự tìm cách trả lời, đó chính là tự học

Tác giả B.P.Exipov (1961), với tác phẩm Công tác tự học của học sinh

trong giờ lên lớp, Nhà xuất bản Giáo dục, đã chỉ ra các cơ sở khoa học và các

biện pháp tổ chức tự học cho người học trong các giờ trên lớp với sự hướng dẫn của người thầy

I.F.Kharlamôp (1978) trong tác phẩm Phát huy tính tích cực của sinh viên

như thế nào, Nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội, đã khẳng định vai trò to lớn của

công tác tự học để phát huy tính tích cực trong hoạt động trí tuệ của người học khi tiếp thu tri thức mới

Ở Việt Nam, có nhiều công trình đề cập đến vấn đề vận dụng phương pháp tự học như:

Giáo sư Lê Khánh Bằng (1998) với công trình Tổ chức phương pháp tự

học cho sinh viên, Nhà xuất bản Hà Nội khẳng định việc tổ chức tự học cho sinh

viên là hoàn toàn có tính khả thi và góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục trong nhà trường, từ đó tác giả đề ra một số giải pháp tổ chức cho sinh viên

tự học nhằm đạt hiệu quả cao hơn

PGS.TS.Nguyễn Ngọc Bảo (1995), trong công trình Phát triển tính tích

cực, tính tự lực của học sinh trong quá trình dạy học, Nhà xuất bản Giáo dục, đã

khẳng định học là hoạt động tự lực, là trung tâm trong quá trình dạy học

Tác giả Nguyễn Hiến Lê (1992) với tác phẩm Tự học một nhu cầu của

thời đại, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò quan trọng

của công tác tự học trong giai đoạn hiện nay

Tác giả Nguyễn Kỳ (1996) trong bài Biến quá trình dạy học thành quá

trình tự học, Tạp chí nghiên cứu Giáo dục số 3, đã đưa ra cơ sở lý luận của

phương pháp dạy học tích cực và chỉ rõ quá trình tự học của trò là quá trình tự nghiên cứu, tự thể hiện, tự kiểm tra, tự điều chỉnh dưới sự hướng dẫn, tổ chức, trọng tài của thầy

Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn (1997) với tác phẩm Quá trình dạy học, Nhà

xuất bản Giáo dục, đã phân tích đặc điểm và bản chất của hoạt động tự học Theo tác giả, tự học là học với sự nỗ lực cao độ

Vấn đề tự học cũng đã được đề cập đến trong nhiều luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ như:

Trịnh Quang Từ (1995), Các biện pháp tổ chức tự học cho sinh viên các

trường quân sự, luận án tiến sĩ Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội;

Nguyễn Thị Thanh Hương (2008), Vận dựng phương pháp tổ chức hoạt

động tự học để nâng cao năng lực học tập phần Chủ nghĩa xã hội của sinh viên các trường Cao đẳng (Qua khảo sát tại trường Cao Đẳng y tế Nghệ An), luận

văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh;

Lê Thị Long (2009), Hướng dẫn học sinh tự học trong chương trình Giáo

dục công dân lớp 12 ở trường Trung học phổ thông chuyên Phan Bội Châu, luận

văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh;

Phan Thị Tuyết Mai (2010), Vận dụng phương pháp tổ chức hoạt động tự

học vào giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin (phần thứ nhất) nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của sinh viên ở trường Cao Đẳng văn hoá nghệ thuật Nghệ An, luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục,

Trường Đại học Vinh;

Nguyễn Kim Huệ (2010), Nâng cao tính tự học của học sinh đối với môn

Giáo dục công dân ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh quận Tân Bình Tp.HCM, luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh;

Trần Văn Bắc (2012), Tổ chức hoạt động tự học môn Đường lối cách

mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam tại trường Đại học sư phạm TP.HCM, luận

văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh;

Hoàng Văn Hoan (2011), Rèn luyện kỹ năng tự học cho sinh viên

trường cao đẳng nghề trong dạy học môn chính trị (Qua khảo sát ở trường

Cao đẳng nghề miền Đông Nam Bộ, luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh;

Nguyễn Thị Kim Thi (2012), Rèn luyện kỹ năng tự học môn chính trị

cho học sinh của trường trung cấp chuyên nghiệp (Qua khảo sát ở trường

Trung cấp y dược Bắc Ninh), luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh, v.v

Nhìn chung, các luận án, luận văn trên đã đề cập các vấn đề lý luận về phương pháp tự học, chỉ ra thực trạng vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học

và đề xuất quy trình, giải pháp vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học

Trên các tạp chí chuyên ngành cũng có các bài viết đề cập đến vấn đề tự học của nhiều tác giả như:

Hà Thị Đức (1993), “Về hoạt động tự học của sinh viên sư phạm”, Tạp

chí Nghiên cứu Giáo dục, số 5;

Nguyễn Văn Hộ, Nguyễn Thị Tính (1999), “Hiệu quả của việc dạy tự học

ở đại học”, Tạp chí Đại học và Trung học chuyên nghiệp, số 3… Các tác giả này

đều viết về phương pháp dạy học tích cực, trong đó có đề cập phương pháp hướng dẫn học sinh tự học

Nhìn chung, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu vai trò của hoạt động tự học trong quy trình chiếm lĩnh tri thức của người học và chỉ rõ thực trạng của hoạt động này, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc tự học Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào đề cập đến một cách toàn diện

việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên Trường Đại học Văn hóa,

Thể thao và Du lịch Thanh Hoá Công trình của tác giả không trùng lắp với các công trình đã công bố

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc nghiên cứu lý luận hoạt động tự học, luận văn đề xuất quy trình và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần ĐLCMCĐCSVN cho sinh viên ở trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du Lịch Thanh Hóa

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả hoạt động

tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên Trường đại học Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học học phần đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên Trường đại học Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

- Đề xuất quy trình và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học học phần đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên Trường đại học Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp, cách thức để nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du Lịch Thanh Hóa, những số liệu được khảo sát năm học

2015 - 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài quán triệt phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng một số phương pháp khác như: lịch

sử - lôgic; so sánh; phân tích, tổng hợp, phỏng vấn, điều tra, thực nghiệm, xử lý thông tin

6 Giả thuyết khoa học

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho

sinh viên trong giảng dạy học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Góp phần thực hiện đổi mới phương pháp dạy học học phần Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam ở trường Đại học Văn hóa, Thể thao và

Du lịch Thanh Hóa hiện nay

- Là tài liệu tham khảo cho giáo viên, sinh viên chuyên ngành lý luận và phương pháp Giáo dục chính trị

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC HỌC PHẦN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC

VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THANH HÓA

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên

1.1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên

1.1.1.1 Khái niệm tự học, bản chất và đặc điểm của hoạt động tự học

* Khái niệm tự học

Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn trong tác phẩm “Quá trình dạy học” viết: “Tự học là tự mình động não suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ như quan sát, tổng hợp, so sánh, phân tích, và có khi cả cơ bắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất của mình cùng các động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan và thế giới quan (như tính tiến thủ, khách quan, kiên trì, nhẫn nại, lòng say mê khoa học ) để chiếm lĩnh tri thức nào đó”[48, 59-60]

Khi nói về vấn đề tự học, tác giả Lưu Xuân Mới cho rằng: “Tự học là hình thức hoạt động của cá nhân nhằm nắm vững hệ thống tri thức và kỹ năng do chính sinh viên tiến hành trên lớp, ở ngoài lớp hoặc không theo chương trình và sách giáo khoa quy định Tự học là một hình thức dạy học cơ bản ở bậc đại học

có tính độc lập cao và mang đậm sắc thái cá nhân, nhưng có quan hệ chặt chẽ với quá trình dạy học” [39, tr.276] Ở đây tác giả đặt vấn đề tự học trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động giảng dạy của giảng viên, nhấn mạnh hiệu quả của hoạt động tự học phụ thuộc nhiều vào vai trò của cách thức, phương pháp dạy học của giảng viên Trong quá trình tự học, người học rất muốn được biết họ

nên tự học như thế nào, học những nội dung gì và kết quả được đánh giá ra sao

để đạt được hiệu quả cao nhất trong quá trình chiếm lĩnh tri thức

Thực chất của hoạt động tự học là quá trình người học cá nhân hoá việc học, nhằm thoả mãn các nhu cầu học tập, tự giác tiến hành các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực Người học bằng các thao tác tư duy tự mình chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và tiến hành các hoạt động thực hành nhằm tích luỹ kiến thức từ kho tàng kiến thức của nhân loại, biến những tri thức và kinh nghiệm của sách vở thành kinh nghiệm và vốn sống của bản thân người học

* Bản chất và đặc điểm của hoạt động tự học

Tự học là quá trình nỗ lực chiếm lĩnh tri thức của bản thân người học bằng hành động của chính mình, hướng tới những mục đích nhất định Như vậy,

có thể hiểu: Tự học là hoạt động có mục đích và người học phải nỗ lực bằng

chính sức lực của mình

Tự học là một mắt xích của quá trình học tập Giữa học và tự học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Học chỉ có hiệu quả cao khi có sự tự học.Tự học cũng có thể được coi là kết quả cuối cùng của quá trình học

Tự học là một hình thức tổ chức dạy học, trong đó với vai trò hướng dẫn của người thầy, người học bằng các thao tác tư duy tự mình chiếm lĩnh tri thức,

kỹ năng, kỹ xảo và tiến hành các hoạt động thực hành nhằm tích luỹ kiến thức từ kho tàng kiến thức của nhân loại, biến những tri thức và kinh nghiệm của sách

vở thành kinh nghiệm và vốn sống của bản thân người học

Chúng tôi cho rằng, bản chất của tự học là quá trình người học cá nhân

hoá việc học, nhằm thoả mãn các nhu cầu học tập, tự giác tiến hành các hoạt động học tập như tự đọc, tự nghiên cứu, phân tích, so sánh, khái quát hoá, các hoạt động thực hành, thí nghiệm, giao lưu ngoại khoá để hoàn thành nhiệm vụ học tập Nói một cách khái quát, tự học là học với sự tự giác và tích cực ở mức

độ cao

- Đặc điểm của hoạt động tự học

Hoạt động tự học diễn ra khi người học thực sự có nhu cầu muốn học Việc tự học của cá nhân xuất phát từ nhu cầu muốn học, muốn làm phong phú thêm kiến thức, vốn sống, kỹ năng, kỹ xảo của mình.Vì vậy, hiệu quả của quá trình này phụ thuộc vào sự tự thân nỗ lực của cá nhân người học

Hoạt động tự học phải được thực hiện thông qua làm việc thực sự với nhiều hình thức học khác nhau Người học có thể học bằng nghe, quan sát và cũng có thể tham gia trực tiếp vào quá trình học tập chung của tập thể để cùng nhau xây dựng, thống nhất chuẩn kiến thức đạt được sau quá trình mọi người tự học

Điều kiện để diễn ra hoạt động tự học là các tình huống có vấn đề Đứng trước những tình huống có vấn đề, người học buộc phải tích cực suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu để giải quyết vấn đề đó Các tình huống có vấn đề có thể là do người học tự đặt ra trong quá trình phân tích của tư duy nhưng chủ yếu vẫn là những tình huống đến từ sự gợi mở của người thầy Vì vậy, một trong các nhiệm

vụ quan trọng của giảng viên khi thiết kế bài giảng là phải tạo ra các tình huống

có vấn đề để kích thích sự tìm tòi của sinh viên

Tự học sẽ có hiệu quả cao khi người học có đầy đủ phương tiện hỗ trợ cho hoạt động tự học của mình Ngoài các phương tiện truyền thống không thể thiếu như giáo trình, các tài liệu hướng dẫn tự học và các tài liệu tham khảo, phải kể đến các phương tiện và điều kiện hiện đại như hệ thống băng đĩa, máy vi tính,

máy chiếu cũng như các phương tiện nghe nhìn Ngoài ra, để tiến hành hoạt động tự học cần có môi trường vật chất và tinh thần Phải có điều kiện vật chất phục vụ cho việc tự học như địa điểm lớp học, thư viện, điều kiện vệ sinh học đường, phòng học, góc học tập

1.1.1.2 Vai trò của hoạt động tự học

Trong bất cứ quá trình dạy học nào, nhất là quá trình dạy học ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, giảng viên luôn giữ một vai trò quan trọng đặc biệt đó là sự tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của sinh viên Nhưng thực tế cho thấy rằng, dù giảng viên có kiến thức uyên thâm, sâu rộng đến đâu, phương pháp dạy học hay đến mấy mà sinh viên không chịu khó học hỏi, đầu tư thời gian suy nghĩ nghiên cứu, không có sự lao động của cá nhân, không có niềm khao khát với tri thức, say mê học tập, không có kế hoạch và phương pháp học tập hợp lý thì việc học tập không đạt kết quả cao được

Vì vậy, có thể khẳng định vai trò của hoạt động tự học luôn giữ một vị trí rất quan trọng trong quá trình học tập của sinh viên Tự học là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của hoạt động học tập

Trong tư tưởng giáo dục của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt coi trọng vai trò của tự học Theo Người, tự học có một vai trò đặc biệt quan trọng

và không thể thay thế: “Lấy tự học làm cốt Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào” [37, tr.273]

Vai trò tự học đã được Hồ Chí Minh xác định là làm cốt Cốt ở đây có thể hiểu là cốt yếu, là chủ chốt, là nòng cốt Như vậy, tự học chính là yếu tố cốt lõi của hoạt động học, là bộ khung, là nội lực quyết định chất lượng học tập

Quan niệm này bao hàm các khái niệm tự học - tự học có hướng dẫn - tự

học một mình - tự kiểm tra - tự đánh giá - tự giáo dục theo quan điểm giáo dục

hiện nay Để thực hiện vai trò quan trọng như vậy, tự học phải xuất phát từ một mục đích cao cả, với những mục tiêu cụ thể rõ ràng

Như vậy, theo tư tưởng Hồ Chí Minh tự học thật sự có vai trò quan trọng trong qua trình học tập của người học Tự học là một dòng chảy liên tục, người học không được để cho nó gián đoạn, không ngắt quãng; dù công việc có bề bộn, dù cuộc sống có tất bật đến đâu cũng không được ngừng tự học

Khi bàn về vai trò tự học nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã phát biểu: “Tự học, tự đào tạo là con đường phát triển suốt cuộc đời của mỗi người, trong điều kiện kinh tế - xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau đó cũng là truyền thống quý báu của người Việt Nam và dân tộc Việt Nam Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quy mô của giáo dục được mở rộng khi có phong trào toàn dân tự học” [38, tr.3]

Nhiều sinh viên đã thành công khi biết kết hợp khoa học giữa thời gian học ở trên lớp với thời gian học ở nhà Nếu sinh viên nào cũng vận dụng được như thế thì chắc chắn chất lượng giáo dục của chúng ta sẽ tốt lên nhanh chóng Hơn nữa học ở trường đòi hỏi sinh viên phải tiếp thu một lượng kiến thức lớn và khó, cho nên ngoài thời gian học trên lớp sinh viên phải tự học, tự nghiên cứu để

mở rộng và đào sâu tri thức qua đó làm giàu vốn hiểu biết và nâng cao hiệu quả học tập cũng như nghề nghiệp của mình trong tương lai

Tự học không những giúp sinh viên không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà còn giúp họ có được hứng thú, thói quen và phương pháp tự thường xuyên để làm phong phú thêm, hoàn thiện thêm vốn hiểu biết của mình Giúp họ tránh được sự lạc hậu trước sự biến đổi không ngừng của khoa học và công nghệ trong thời đại ngày nay

Tự học thường xuyên, tích cực, tự giác, độc lập không chỉ giúp sinh viên

mở rộng đào sâu kiến thức, hiểu thêm về thế giới, con người xung quanh mà còn giúp sinh viên hình thành được các giá trị đạo đức, tinh thần, thẩm mỹ tạo nên bản sắc tồn tại của loài người, vừa kế thừa, phát triển những giá trị truyền thống, vừa sáng tạo những giá trị mới Tạo cho họ có nếp sống và làm việc khoa học,

rèn luyện ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì, óc phê phán, hứng thú học tập và lòng say mê nghiên cứu khoa học

Chính ý chí và năng lực tự học sẽ khơi dậy được ở sinh viên tiềm năng to lớn vốn có của họ, tạo nên động lực nội sinh của quá trình học tập, giúp họ vượt lên mọi khó khăn, trở ngại để chiếm lĩnh nội dung tri thức

Nhưng để việc “dạy có hiệu quả” nhất thiết phải được đánh giá từ việc

“học có hiệu quả” Việc dạy phải dẫn đến việc học của người học có chất lượng cao hơn Phải làm thay đổi cách hiểu, cách sống, cách lao động của người học Dạy học không phải là chất đầy vào một cái thùng rỗng mà chính là thổi bùng lên ngọn lửa trí tuệ, ngọn lửa của sự say mê học tập để hình thành năng lực và thói quen học tập Dạy là khởi động quá trình tự học

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò của giảng viên

và tập thể cán bộ công nhân viên trong nhà trường Các lực lượng này có tác dụng lớn trong việc động viên khuyến khích hướng dẫn sinh viên tự học một cách đúng hướng và hiệu quả Mỗi thầy cô giáo cần dạy các em cách tự học, tự đào sâu kiến thức đã học, cách học với thầy, với bè bạn Đó là vấn đề truyền đạt những phương pháp để lĩnh hội và làm phong phú kiến thức Muốn làm được điều đó, mỗi thầy giáo cô giáo phải là tấm gương sáng về tự học, tự sáng tạo Tận dụng tối đa các điều kiện để học mọi nơi, mọi lúc, mọi hoàn cảnh, mọi phương tiện và học với mọi người

Như vậy, qua thực tế nghiên cứu tác giả có thể khẳng định, hoạt động tự học, năng lực tự học luôn có một vai trò quan trọng trong quá trình học tập của sinh viên sư phạm Quá trình này giúp cho sinh viên nắm vững tri thức, kỹ năng,

kỹ xảo nghề nghiệp trong tương lai Trong quá trình tự học, sinh viên từng bước biến vốn kinh nghiệm của loài người thành vốn tri thức riêng của bản thân, tạo điều kiện cho sinh viên hiểu sâu tri thức, mở rộng kiến thức, củng cố ghi nhớ vững chắc tri thức, biết vận dụng tri thức đã học, đã nghiên cứu vào giải quyết các nhiệm vụ trong quá trình giảng dạy sau này

1.1.1.3 Nội dung, hình thức của hoạt động tự học

* Nội dung của hoạt động tự học

Bàn về hoạt động tự học và nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên như thế nào là một vấn đề hoàn toàn không đơn giản Ngoài việc tìm hiểu khái niệm, những vấn đề liên quan đến động cơ, thói quen học tập của sinh viên thì mỗi giảng viên rất cần đến quá trình nghiên cứu nhằm tìm ra nội dung cơ bản, các phương pháp tối ưu rèn luyện hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên Đặc biệt là việc nhận diện xem những phương pháp đó ngoài sự thích ứng chung cho mọi sinh viên có đáp ứng được cho từng nhóm đối tượng trong những giai đoạn và điều kiện, hoàn cảnh khác nhau trong suốt quá trình đào tạo hay không

Để đáp ứng yêu cầu nêu trên cần xác định rõ những yêu cầu cơ bản của hoạt động tự học như: nội dung của hoạt động tự học gồm mấy vấn đề, để tiếp cận nó phải tuân thủ theo qui trình nào, điều kiện để áp dụng có hiệu quả các yêu cầu ra sao… từ đó xây dựng những biện pháp dạy tự học tích cực tương ứng

Với tất cả các lĩnh vực khoa học, việc dạy tự học có những điểm chung, thống nhất về cách thức cũng như phương pháp Đó là những vấn đề được xác định như sau:

- Xây dựng động cơ học tập

Khơi gợi hứng thú học tập để trên cơ sở đó ý thức tốt về nhu cầu học tập

Người học tự xây dựng cho mình động cơ học tập đúng đắn là việc cần làm đầu tiên Bởi vì, thành công không bao giờ là kết quả của một quá trình ngẫu hứng

tùy tiện thiếu tính toán, kể cả trong học tập lẫn nghiên cứu Nhu cầu xã hội và thị trường lao động hiện tại đặt ra cho mỗi người những tố chất cần thiết chứ không phải là những điểm số đẹp, những chứng chỉ như vật trang sức vào đời

mà không có thực lực vì động cơ học tập lệch lạc Có động cơ học tập tốt khiến cho người ta luôn tự giác say mê, học tập với những mục tiêu cụ thể rõ ràng với một niềm vui sáng tạo bất tận

Trong rất nhiều động cơ học tập của sinh viên, có thể khuôn tách thành hai nhóm cơ bản:

+ Các động cơ hứng thú nhận thức

+ Các động cơ trách nhiệm trong học tập

Thông thường các động cơ hứng thú nhận thức hình thành và đến được với người học một cách tự nhiên khi bài học có nội dung mới lạ, thú vị, bất ngờ, động và chứa nhiều những yếu tố nghịch lí, gợi sự tò mò Động cơ này sẽ xuất hiện thường xuyên khi giảng viên biết tăng cường tổ chức các trò chơi nhận thức, các cuộc thảo luận hay các biện pháp kích thích tính tự giác tích cực từ người học

Động cơ nhiệm vụ và trách nhiệm thì bắt buộc người học phải liên hệ với

ý thức về ý nghĩa xã hội của sự học Giống như nghĩa vụ đối với Tổ quốc, trách nhiệm đối với gia đình, thầy cô, uy tín danh dự trước bạn bè… Từ đó các em mới có ý thức kỉ luật trong học tập, nghiêm túc tự giác thực hiện mọi nhiệm vụ học tập, những yêu cầu từ giảng viên, phụ huynh, tôn trọng mọi chế định của xã hội và sự điều chỉnh của dư luận

Cả hai động cơ trên không phải là một quá trình hình thành tự phát, cũng chẳng được đem lại từ bên ngoài mà nó hình thành và phát triển một cách tự giác thầm lặng từ bên trong Do vậy, người giảng viên phải tùy đặc điểm môn học, tùy đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của đối tượng để tìm ra những biện pháp thích hợp nhằm khơi dây hứng thú học tập và năng lực tiềm tàng của sinh viên Điều quan trọng hơn là tạo mọi điều kiện để các em tự kích thích động cơ học tập của mình

Đối với phần đông những người trẻ, việc tạm gác những thú vui, những trò giải trí hấp dẫn nhất thời để toàn tâm toàn sức cho việc học là hai điều có ranh giới vô cùng mỏng manh Nó đòi hỏi sự quyết tâm cao và một ý chí mạnh

mẽ cùng nghi lực đủ để chiến thắng chính bản thân mình Đối với người trưởng thành, khi mục đích cuộc đời đã rõ, ý thức trách nhiệm đối với công việc đã được xác định và sự học đã trở thành niềm vui thì việc xác định động cơ thái độ

học tập nói chung không khó khăn như thế hệ trẻ Tuy nhiên không phải là hoàn toàn không có Vì suy cho cùng ai cũng có những nhu cầu riêng và từ đó có những hứng thú khác nhau Vấn đề là phải biết kết hợp biện chứng giữa nội sinh

và ngoại sinh, tức là hứng thú nhận thức, hứng thú trách nhiệm được đánh thức, khơi dậy trên cơ sở những điều kiện tốt từ bên ngoài Trong đó, người thầy đóng vai trò chủ đạo

- Xây dựng kế hoạch học tập

Đối với bất kì ai muốn việc học thật sự có hiệu quả thì mục đích, nhiệm

vụ và kế hoạch học tập phải được xây dựng cụ thể, rõ ràng Trong đó kế hoạch phải được xác định với tính hướng đích cao Tức là kế hoạch ngắn hạn, dài hơi thậm chí từng môn, từng phần phải được tạo lập thật rõ ràng, nhất quán cho từng thời điểm từng giai đoạn cụ thể sao cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của mình Vấn đề kế tiếp là phải chọn đúng trọng tâm, cái gì là cốt lõi là quan trọng

để ưu tiên tác động trực tiếp và dành thời gian công sức cho nó Nếu việc học dàn trải thiếu tập trung thì chắc chắn hiệu quả sẽ không cao Sau khi đã xác định được trọng tâm, phải sắp xếp các phần việc một cách hợp lí logic về cả nội dung lẫn thời gian, đặc biệt cần tập trung hoàn thành dứt điểm từng phần, từng hạng mục theo thứ tự được thể hiện chi tiết trong kế hoạch Điều đó sẽ giúp quá trình tiến hành việc học được trôi chảy thuận lợi

- Tự mình nắm vững nội dung tri thức

Đây là giai đoạn quyết định và chiếm nhiều thời gian công sức nhất Khối lượng kiến thức và các kĩ năng được hình thành nhanh hay chậm, nắm bắt vấn

đề nông hay sâu, rộng hay hẹp, có bề vững không… tùy thuộc vào nội lực của chính bản thân người học trong bước mang tính đột phá này Nó bao gồm các hoạt động:

 Tiếp cận thông tin: Lựa chọn và chủ động tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và từ những hoạt động đã được xác định như đọc sách, nghe giảng, xem truyền hình, tra cứu từ Internet, cemine, hội thảo, làm thí nghiệm,

quan sát, điều tra… Trong hoạt động này rất cần có sự tỉnh táo để chọn lọc thông tin một cách thông minh và linh hoạt Xã hội hiện đại đang khiến phần lớn sinh viên rời xa sách và chỉ quan tâm đến các phương tiện nghe nhìn khác Đơn giản vì nó thỏa mãn trí tò mò, giúp cho tai nghe mắt thấy tức thời Đó là chưa kể đến sự nhiễu loạn thông tin mà nếu không vững vàng thì giới trẻ sẽ rất dễ sa vào những cạm bẫy thiếu lành mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển nhân cách, tâm hồn Trong đó từ cổ chí kim, muốn làm chủ tri thức nhân loại thì con đường tốt nhất của mọi người là đọc sách Đọc sách là phương pháp tự học rẻ tiền và hiệu quả nhất Khi làm việc với sách ta phải sử dụng năng lực tổng hợp toàn diện và có sự xuất hiện của hoạt động của trí não, một hoạt động tối ưu trong quá trình tự học Do vậy, rèn luyện thói quen đọc sách là một công việc không thể tách rời trong yêu cầu tự học Ngoài việc tiếp nhận tri thức còn phải biết đối thoại, gợi mở, thắc mắc hay đề xuất những vấn đề cần lưu ý sau khi đọc sách, hoặc chí ít là học cách viết, lối diễn đạt từ những cuốn sách hay Đó là cách đọc sáng tạo Khác với sự giải trí đơn giản hay cảm nhận thông thường

 Xử lí thông tin: Việc xử lí thông tin trong quá trình tự học không bao giờ diễn ra trong vô thức mà cần có sự gia công, xử lí mới có thể sử dụng được Quá trình này có thể được tiến hành thông qua việc phân tích, đánh giá, tóm lược, tổng hợp, so sánh…

 Vận dụng tri thức, thông tin: Trong việc vận dụng thông tin tri thức khoa học để giải quyết các vấn đề liên quan như thực hành bài tập, thảo luận, xử lí các tình huống, viết bài thu hoạch, báo cáo khoa học, tổng thuật… sinh viên thường gặp rất nhiều khó khăn Có lúc tìm được một khối lượng lớn tư liệu nhưng việc tập hợp phân loại nội dung để kiến giải một vấn đề lại không thực hiện được Trong trường hợp này cần khoanh vùng vấn đề trong một giới hạn đừng quá rộng Chỉ cần tập trung đào sâu một vấn đề nào đó nhằm phát hiện ra cái mới có giá trị thực tiễn là đáp ứng yêu cầu Trong khâu này việc lựa chọn và thay đổi

hình thức tư duy để tìm ra cách thức tối ưu nhất cho đối tượng nghiên cứu cũng rất cần thiết

 Trao đổi, phổ biến thông tin: việc trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin tri thức hay diễn ngôn theo yêu cầu thông qua các hình thức: hội thảo, báo cáo khoa học, thảo luận, thuyết trình, tranh luận… là công việc cuối cùng của quá trình tiếp nhận tri thức Hoạt động này giúp người học có thể hình thành và phát triển kĩ năng trình bày (bằng lời nói hay văn bản) cho người học Giúp người học chủ động, tự tin trong giao tiếp ứng xử, phát triển năng lực hợp tác làm việc nhóm tốt

- Tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

Việc nhìn nhận kết quả học tập được thực hiện bằng nhiều hình thức: dùng các thang đo mức độ đáp ứng yêu cầu của giảng viên, bản thân tự đánh giá,

sự đánh giá nhận xét của tập thể thông qua thảo luận, tự đối chiếu so sánh với mục tiêu đặt ra ban đầu… Tất cả đều mang một ý nghĩa tích cực, cần được quan tâm thường xuyên Thông qua nó người học tự đối thoại để thẩm định mình, hiểu được cái gì làm được, điều gì chưa thỏa mãn nhu cầu học tập nghiên cứu để

từ đó có hướng khắc phục hay phát huy

Vấn đề tự học rõ ràng không hề đơn giản Muốn hoạt động học tập có hiệu quả nhất thiết sinh viên phải chủ động tự giác học tập bất cứ lúc nào có thể bằng chính nội lực của bản thân Vì nội lực mới chính là nhân tố quyết định cho

sự phát triển Ngoài ra, rất cần tới vai trò của người thầy với tư cách là ngoại lực trong việc trang bị cho sinh viên một hệ thống tri thức, kĩ năng, thái độ cùng với phương pháp tự học cụ thể, khoa học Nhờ đó hoạt động tự học tự đào tạo của sinh viên mới đi vào chiều sâu thực chất

* Hình thức của hoạt động tự học

Hoạt động tự học diễn ra dưới nhiều hình thức và mức độ khác nhau:

Hình thức 1: Cá nhân tự mày mò theo sở thích và hứng thú độc lập không

có sách và sự hướng dẫn của giáo viên

Hình thức này gọi là tự nghiên cứu của các nhà khoa học Kết quả của quá trình nghiên cứu đi đến sự sáng tạo và phát minh ra các tri thức khoa học mới, đây thể hiện đỉnh cao của hoạt động tự học Dạng tự học này phải được dựa trên nền tảng một niềm khao khát, say mê khám phá tri thức mới và đồng thời phải

có một vốn tri thức vừa rộng, vừa sâu Tới trình độ tự học này người học không thầy, không sách mà chỉ cọ sát với thực tiễn vẫn có thể tổ chức có hiệu quả hoạt động của mình

Hình thức 2: Tự học có sách nhưng không có giáo viên bên cạnh

Ở hình thức tự học này có thể diễn ra ở hai mức:

Thứ nhất, tự học theo sách mà không có sự hướng dẫn của thầy:

Trường hợp này người học tự học để hiểu, để thấm các kiến thức trong sách qua đó sẽ phát triển về tư duy, tự học hoàn toàn với sách là cái đích mà mọi người phải đạt đến để xây dựng một xã hội học tập suốt đời

Thứ hai, tự học có thầy ở xa hướng dẫn:

Mặc dù thầy ở xa nhưng vẫn có các mối quan hệ trao đổi thông tin giữa thầy và trò bằng các phương tiện trao đổi thông tin thô sơ hay hiện đại dưới dạng phản ánh và giải đáp các thắc mắc, làm bài, kiểm tra, đánh giá,

Hình thức 3: Tự học có sách, có thầy giáp mặt một số tiết trong ngày, sau

đó học sinh về nhà tự học dưới sự hướng dẫn gián tiếp của giáo viên

Trong quá trình học tập trên lớp, người thầy có vai trò là nhân tố hỗ trợ, chất xúc tác thúc đẩy và tạo điều kiện để trò tự chiếm lĩnh tri thức Trò với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức: tự giác, tích cực, say mê, sáng tạo tham gia vào quá trình học tập Mối quan hệ giữa thầy và trò chính là mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực, ngoại lực dù quan trọng đến mấy cũng chỉ là chất xúc tác thúc đẩy nội lực phát triển

Trong quá trình tự học ở nhà, tuy người học không giáp mặt với thầy, nhưng dưới sự hướng dẫn gián tiếp của thầy, người học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động tự sắp xếp kế hoạch huy động mọi trí tuệ và kỹ năng của bản thân để hoàn thành những yêu cầu do giáo viên đề ra Tự học của người

học theo hình thức này liên quan trực tiếp với yêu cầu của giáo viên, được giáo viên định hướng về nội dung, phương pháp tự học để người học thực hiện Như vậy ở hình thức tự học thứ ba này quá trình tự học của học sinh có liên quan chặt chẽ với quá trình dạy học, chịu sự tác động của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố tổ chức và quản lý quá trình dạy học của giáo viên và quá trình tự học của học sinh

1.1.1.4 Các kĩ năng cơ bản của hoạt động tự học

Kỹ năng tự học là khả năng thực hiện một hệ thống các thao tác tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động tự học trên cơ sở vận dụng các kinh nghiệm có liên quan đến hoạt động đó Có bao nhiêu loại hình học tập thì có bấy nhiêu loại hình kỹ năng chuyên biệt Các nhà nghiên cứu đã phân chia các kỹ năng tự học theo nhiều cách khác nhau Theo các nhà nghiên cứu ở Trường Đại học Sư phạm

Hà Nội, kỹ năng tự học có thể được phân thành 4 nhóm, đó là nhóm kỹ năng định hướng, nhóm kỹ năng thiết kế (lập kế hoạch), nhóm kỹ năng thực hiện kế hoạch và nhóm kỹ năng kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm Tiếp thu những quan điểm trên, chúng tôi phân chia hoạt động tự học bao gồm các nhóm kỹ năng cơ bản sau:

* Kỹ năng định hướng

Trước tiên, để quá trình tự học diễn ra thành công người học cần thiết lập

cơ sở định hướng của hành động Đó là hệ thống định hướng và chỉ dẫn mà chủ thể có thể sử dụng nó để thực hiện một hành động xác định nào đó Nó có chức năng nhận thức đối tượng, vạch kế hoạch, kiểm tra và điều chỉnh hành động theo

kế hoạch Để có được cơ sở định hướng, người học phải trả lời được các câu hỏi: Học nhằm mục đích gì? Học vì yêu thích môn học, vì trách nhiệm với gia đình

và xã hội, hay vì để được khen, được đánh giá cao? Thái độ học tập ra sao? Học với tinh thần, thái độ nghiêm túc hay hời hợt qua loa? Học như thế nào? Người học nên chọn phương pháp nào là phù hợp với bản thân

* Kỹ năng lập kế hoạch học tập

Mọi việc sẽ dễ dàng hơn nếu người học xác định được mục tiêu, nội dung

và phương pháp học Muốn vậy, người học phải xây dựng được kế hoạch học tập Trên cơ sở bộ khung đã được thiết lập đó, người học có thể tiếp cận và chiếm lĩnh tri thức một cách dễ dàng Trong quá trình lập kế hoạch người học

phải chú ý một số điểm sau: Thứ nhất, người học phải xác định tính hướng đích

của kế hoạch Đó có thể là kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, thậm chí kế hoạch cho từng môn, từng phần Kế hoạch phải được tạo lập thật rõ ràng, nhất quán cho từng thời điểm, từng giai đoạn cụ thể sao cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh

của mình Thứ hai, khi lập kế hoạch, người học phải chọn đúng trọng tâm, cần

xác định được cái gì là quan trọng để ưu tiên tác động trực tiếp và dành thời gian công sức cho nó

* Kỹ năng thực hiện kế hoạch

Muốn thực hiện thành công kế hoạch mình đã tạo lập, người học cần nắm vững tri thức đã chọn lựa, xử lý để tiến hành các thao tác hoàn thiện bài tập được giao

* Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm

Khi người học tự đánh giá được kết quả học tập của mình, người học sẽ tự đánh giá được năng lực học tập của bản thân, hiểu được cái gì mình làm được, cái gì mình chưa làm được để từ đó có hướng phát huy hoặc khắc phục Để có

kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá, sinh viên cần: Thứ nhất: tự trả lời câu hỏi trong

sách giáo khoa bằng cách xác định yêu cầu của câu hỏi, dự kiến câu trả lời, tái hiện các kiến thức liên quan, tập trình bày câu trả lời trước nhóm hoặc trước lớp

để tìm ra chỗ sai từ đó khắc phục Thứ hai, tự đặt câu hỏi để tự mình giải quyết hoặc thảo luận cùng bạn bè Thứ ba, làm các bài tập của thầy cô giao cho, hoặc

các bài tập bản thân tự tìm kiếm sau đó tự mình kiểm tra đáp án để rút kinh nghiệm…

1.1.1.5 Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động tự học

Có thể nói để đánh giá hiệu quả hoạt động tự học dựa vào rất nhiều yếu

tố, sau đây là một số tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động tự học

Tiêu chí 1: Ý thức tự học

Theo Tâm lý học nhận thức ý thức là hình thức phản ánh tâm lý cao nhất chỉ có ở con người, là sự phản ánh bằng ngôn ngữ những gì con người đã tiếp thu trong quá trình quan hệ qua lại với thế giới khách quan Ý thức là một hiện tượng tâm lý - xã hội có kết cấu rất phức tạp bao gồm nhiều thành tố khác nhau

có quan hệ với nhau Có thể chia cấu trúc của ý thức theo hai chiều:

 Theo chiều ngang: bao gồm các yếu tố như tri thức, tình cảm, niềm tin,

lý trí, ý chí , trong đó tri thức là yếu tố cơ bản, cốt lõi

 Theo chiều dọc: bao gồm các yếu tố như tự ý thức, tiềm thức, vô thức

Ý thức có 4 thuộc tính cơ bản sau:

 Ý thức thể hiện năng lực nhận thức cao nhất của con người về thế giới Đây là khả năng ý thức một cách khái quát bản chất hiện thực khách quan Con người muốn có ý thức đầy đủ, sâu sắc cần phải có tư duy khái quát về bản chất thế giới khách quan Tức là muốn có ý thức trước tiên con người phải hiểu biết

về thế giới khách quan

 Ý thức thể hiện thái độ của con người về thế giới: Con người phản ánh hiện thức khách quan bằng cách tỏ thái độ với nó Những thái độ muôn màu, muôn vẻ là biểu hiện mức độ ý thức của con người về thế giới khách quan

 Ý thức thể hiện năng lực điều chỉnh, điều khiển hành vi của con người: Người có ý thức là người biết điều chỉnh hành vi của bản thân sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh sống

 Khả năng tự ý thức: Con người không chỉ ý thức về thế giới, mà ở mức

độ cao hơn, con người có khả năng tự nhận thức về mình, tự xác định thái độ đối với bản thân, tự điều khiển, điều chỉnh hoàn thiện mình

Vậy, ý thức tự học của sinh viên chính là sự hiểu biết, sự cảm nhận của

sinh viên đối với vấn đề tự học

Giảng viên thông qua ý thức tự học của sinh viên chính là thông qua giờ học chuyên cần, không trốn giờ, bỏ tiết, hoàn thành bài tập được giao Thông qua ý thức tự học của sinh viên, giảng viên có thể thưởng điểm cộng trong các bài kiểm tra đối với sinh viên có ý thức học tập tốt, những sinh viên hăng hái tham gia phát biểu xây dựng bài, chuyên cần trong học tập nhằm tạo động lực, khích lệ sinh viên trong quá trình tự học

Tiêu chí 2: Thái độ tự học

Thái độ chính là chỉ cách đánh giá tổng thể của chúng ta về con người, nhóm, sự vật, sự việc trong thế giới Thái độ quan trọng vì chúng ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận cũng như cách chúng ta hành xử

Từ điển tiếng Việt định nghĩa, thái độ là “cách nghĩ, cách nhìn và cách

hành động theo một hướng nào đó trước một vấn đề hay một tình hình cụ thể nào đó cần giải quyết và làm cho đối tượng đó có những biến đổi nhất định.” Đó

là “tổng thể những biểu hiện ra bên ngoài của ý nghĩ, tình cảm của cá nhân đối với con người hay một sự việc nào đó” [41tr.1170] Thái độ là một sự biểu lộ mang tính chất đánh giá (tức gắn một ý nghĩa tích cực hoặc tiêu cực) của một người đối với người khác, đối với sự vật, sự kiện Nó phản ánh sự cảm nhận của một người về một cái gì đó

Vậy, thái độ tự học của sinh viên chính là cách nghĩ, cách nhìn và cách

hành động của sinh viên về việc tự học

Sinh viên có thái độ tự học cao sẽ có khát khao tìm tòi, học hỏi thêm kiến thức; luôn suy nghĩ, trăn trở về những điều đã và đang học để tìm cách ứng dụng kiến thức vào thực tế; thấy yêu thích việc tự học; luôn tranh luận với bạn bè về các vấn đề được học; luôn dành thời gian để suy nghĩ kỹ về những điều được học

Thái độ tự học của sinh viên chính là thái độ tự nguyện, nghiêm túc, tự giác, chủ động học tập để lĩnh hội kiến thức chứ không thờ ơ, đối phó Thông qua đó giảng viên có thể nắm bắt và đánh giá hiệu quả hoạt động của sinh viên

Tiêu chí 3: Phương pháp tự học

Theo Từ điển tiếng Việt phương pháp là “cách thức nghiên cứu, nhìn nhận

các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội được chủ thể sử dụng nhằm thực hiện một mục đích nhất định nào đó, là con đường đi tới nhận thức sự vật khách quan hay là tập hợp những phương tiện tác động vào đối tượng để đạt đến mục đích đặt ra”[41 tr.1020]

Vậy, phương pháp tự học của sinh viên chính là cách thức mà sinh viên tổ

chức việc tự học của mình như việc đặt mục tiêu, lên kế hoạch, thực hiện việc tự học của mình để nhằm hướng tới đạt được kết quả cao trong học tập

Thực hiện phương pháp tự học bằng cách tự tìm hiểu, mở rộng kiến thức qua nguồn tài liệu mở trên mạng internet; tự bổ sung kiến thức qua sách vở, giáo trình, tài liệu; tự học với nhóm bạn bè; thường ôn lại bài giảng cũ và hoàn thành bài tập trước khi lên lớp

Những em có phương pháp tự học tích cực thường liên hệ kiến thức cũ và kinh nghiệm cá nhân để tìm hiểu kiến thức mới hoặc sử dụng những công cụ như bản đồ tư duy Biết tự phân tích, tổng hợp và đánh giá những điều đã được học Biết cách vận dụng và liên hệ thực tế những kiến thức đã học; thường nghiên cứu trước bài giảng mới và ghi chú những thắc mắc; biết cách thực hiện

kế hoạch tự học một cách hiệu quả

Qua việc giảng viên giao bài tập về nhà, đặc biệt là những đề tài yêu cầu làm việc theo nhóm, tìm hiểu thêm kiến thức ngoài sách giáo trình, giảng viên

có thể đánh giá được hiệu quả hoạt động tự học của sinh viê.n

Tiêu chí 4: Nội dung tự học

Khi giao bài tập cũng như đề tài cho sinh viên, giảng viên phải bám vào nội dung chương trình học của học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, yêu cầu sinh viên tìm tòi tài liệu, các kênh thông tin về quan điểm, chủ trương, chính sách thông qua cương lĩnh, các nghị quyết, chị thị, văn bản xuyên suốt chiều dài lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam Nội dung mà

sinh viên tìm hiểu, làm bài tập phải đúng không lan man, sa đà vào sự kiện lịch

sử hay vấn đề ngoài chương trình

Thông qua việc làm bài tập ở nhà, thảo luận nhóm, thuyết trình, đặt câu hỏi giảng viên có thể dễ dàng kiểm tra đánh giá hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động tự học có mối tương quan đến

kết quả học tập của SV, chúng ta thấy tác động ý thức tự học, phương pháp tự

học và thái độ tự học, nội dung tự học đều có tác động thuận chiều đến biến kết quả học tập, trong đó phương pháp tự học có tác động mạnh nhất, kế đến là nội

dung tự học, thái độ tự học và sau cùng là ý thức tự học

1.1.2 Sự cần thiết nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên

1.1.2.1 Xuất phát từ mục đích, yêu cầu, nội dung của học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam là hệ thống quan điểm, chủ trương, chính sách về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của cách mạng Việt Nam - trong tiến trình cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa

* Mục đích

- Về kiến thức

+ Giúp sinh viên nắm vững (trình bày, phân tích, lấy được ví dụ…) các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp trong tiến trình cách mạng Việt Nam

+ Giúp sinh viên hiểu được (phân tích, giải thích, lấy ví dụ) các đường lối cách mạng của Đảng qua từng thời kì, từng lĩnh vực, hiểu được mối quan hệ mật thiết, sự vận dụng sáng tạo, phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn cách mạng Việt Nam

- Về kỹ năng

+ Trên cơ sở trang bị những kiến thức về cương lĩnh, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về mặt lý luận, giúp người học từng bước nắm vững nội dung cơ bản

đường lối của Đảng

+ Sinh viên biết vận dụng kiến thức lý luận của môn học vào lý giải những vấn đề thực tiễn và vận dụng quan điểm của Đảng vào cuộc sống

- Về thái độ

+ Rèn luyện phẩm chất chính trị đúng đắn cho sinh viên, giúp họ nhận thức rõ hơn về chính sách của Đảng về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay

+ Xây dựng niềm tin, lý tưởng cách mạng cho sinh viên

+ Giúp sinh viên nhìn nhận một cách khách quan, đúng đắn về vai trò của Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời đại ngày nay và

sự cần thiết phải học tập môn học này trong trường đại học, cao đẳng

* Yêu cầu

Để đạt được mục đích học phần đề ra, yêu cầu sinh viên phải nghiên cứu

trước giáo trình, chuẩn bị các ý kiến hỏi, đề xuất khi nghe giảng; sưu tầm,

nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến nội dung của từng phần, từng chương, mục hay chuyên đề theo sự hướng dẫn của giảng viên Đồng thời tham dự đầy

đủ các giờ giảng của giảng viên và các buổi tổ chức thảo luận dưới sự hướng

dẫn và điều khiển của giảng viên, theo đúng quy chế

* Nội dung học phần

Đường lối cách mạng của Đảng Cộng

Ngoài chương mở đầu nhằm giới thiệu khái lược về Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam và đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của việc học tập học phần Chương trình học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam được chia thành 8 chương trình bày sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam, đường lối của đảng trong đấu tranh giành và giữ chính quyền và trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại

hóa, xây dựng xã hội chủ nghĩa

1.1.2.2 Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới trong giảng dạy theo học chế tín chỉ

Vấn đề tự học tự đào tạo của người học đã được Đảng, Nhà nước quan tâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm qua Nghị quyết Trung ương V khóa 8 từng nêu rõ: “Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học,

tự sáng tạo của học sinh, Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học cho học sinh, phát triển mạnh mẽ phong trao tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”[4, tr.2]

Thực trạng Giáo dục và Đào tạo hiện nay ở nước ta là nỗi âu lo sâu sắc của toàn xã hội, vì nó gắn liền với mỗi gia đình và tương lai phát triển của đất nước Vấn đề này đã được đề cập mọi lúc, mọi nơi và nhiều khi gay gắt trong

Hội thảo khoa học, trên mặt báo và tại diễn đàn của quốc hội

Đảng ta cũng đã nhận thấy được một trong số những nguyên nhân chủ quan dẫn đến những hạn chế trong ngành giáo dục chính là việc “quản lý giáo dục, đào tạo còn nặng về hành chính, chưa phát huy tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục và đào tạo, chưa tạo được động lực đổi mới từ bên trong của ngành giáo dục”[1, tr.51] Do đó, việc quản lý giáo dục nặng về hành chính sự nghiệp đã gây không ít áp lực cũng như khó khăn làm ảnh hưởng không ít đến năng lực tự nghiên cứu, tự học

Điều 40, Luật Giáo dục sửa đổi năm 2009 nêu rõ: Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng

Do đó, việc tự học, tự bồi dưỡng của sinh viên là nhu cầu thiết yếu và phổ biến Tri thức và kĩ năng có được của sinh viên không chỉ qua bài giảng của thầy Trong điều kiện thông tin bùng nổ như hiện nay, sinh viên có thể dễ dàng tìm kiếm tài liệu để mở rộng, nâng cao kiến thức, tự làm giàu vốn tri thức cho cá

nhân Mặt khác trong điều kiện khoa học kĩ thuật phát triển, các em có nhiều phương tiện nghe, nhìn hỗ trợ cho việc tự học, tự bồi dưỡng Hệ thống thư viện của các trường đại học, cao đẳng cũng trang bị đầy đủ giáo trình, sách các loại, băng đĩa, internet và vô vàn các tài liệu khác để các em học tập, tham khảo

Nghị quyết 29 của Hội nghị lần thứ tám, Ban Chấp hành Trung Ương

Đảng khóa XI về Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo được ban hành

đã đánh giá tình hình và chỉ ra nguyên nhân những bất cập, yếu kém trong nền giáo dục Đồng thời, Nghị quyết cũng đưa ra định hướng đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Nghị quyết lần này xác định rõ, đến năm 2030, giáo dục - đào tạo nước ta phải đạt trình độ tiên tiến trong khu vực Trong đó, các mục tiêu cụ thể được nêu như đến năm 2020, 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ giáo dục trung học phổ thông và tương đương Giáo dục nghề nghiệp sẽ tập trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp Giáo dục đại học sẽ tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất

và năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạo của người học Giáo dục thường xuyên phải bảo đảm cơ hội cho mọi người, nhất là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, các đối tượng chính sách được học tập nâng cao kiến thức, trình

độ, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động chuyển đổi nghề…

Trong quá trình đổi mới hệ thống giáo dục, thì đổi mới phương pháp dạy

và học theo tín chỉ là chủ đề đã được thảo luận và sử dụng từ nhiều năm nay Theo Bộ giáo dục và đào tạo: Tín chỉ được sử dụng để tính khối lượng học tập

của sinh viên Một tín chỉ được quy định bằng 15 tiết học lý thuyết; 30- 45 tiết thực hành, thí nghiệm hoặc thảo luận; 45- 90 giờ thực tập tại cơ sở; 45-60 giờ

làm tiểu luận, bài tập lớn hoặc đồ án, khóa luận tốt nghiệp

Đối với những học phần lý thuyết hoặc thực hành, thí nghiệm, để tiếp thu

được một tín chỉ sinh viên phải dành ít nhất 30 giờ chuẩn bị cá nhân

Đào tạo theo tín chỉ có nhiều điểm khác so với đạo tạo theo hệ thống niên chế

Đào tạo theo niên chế là phương thức đào tạo theo chương trình định sẵn,

bố trí chương trình học tập cụ thể cho sinh viên theo một quy trình được cho là tối ưu với mục tiêu đào tạo đã xác định Chương trình này được nhà trường sắp xếp dựa trên trình độ chuyên môn cao của giáo viên và kinh nghiệm đào tạo tốt của trường Sinh viên tiếp thu một cách thụ động chương trình đào tạo đã quy định Nói cách khác, tổ chức đào tạo đã vạch cho sinh viên một tuyến đường để

đi tới mục tiêu đào tạo mà nhất định sinh viên phải theo Các tổ chức Đoàn, Hội sinh viên được sinh hoạt theo khoá Một chương trình đào tạo đại học gồm 210 đơn vị học trình Môn học có thể gồm 1 hay vài học phần (học phần có thể là bắt buộc, lựa chọn hoặc tự do) Kết quả học tập của học phần tự do không được dùng để tích luỹ và tính điểm trung bình chung học tập Với phương thức đào tạo này, sinh viên chủ yếu tiếp thu kiến thức trên lớp, từ bài giảng của thầy

Đào tạo theo hệ thống tín chỉ có một số đặc điểm chủ yếu sau:

+ Về phương pháp dạy - học: Coi trọng việc tự học và năng lực thực hành, thực tiễn, nghiên cứu của người học được kiểm tra, đánh giá và tích luỹ vào kết quả học tập của môn học

+ Chương trình đào tạo được chia thành các mô đun kiến thức, kỹ năng và

có tính tự chọn cao

+ Về tổ chức đào tạo: Theo phương thức tích luỹ tín chỉ, tạo thuận lợi cho người học trong việc điều chỉnh mục tiêu, nội dung và thiết kế kế hoạch học tập riêng

Phương thức đào tạo theo tín chỉ trình bày các mục tiêu đào tạo có thể có trong một phạm vi chuyên môn nhất định về khoa học và công nghệ, chỉ dẫn các con đường đi khác nhau để đạt tới mục tiêu này Sinh viên được phép lựa chọn nội dung, phương thức học tập, kế hoạch học để đạt tới mục tiêu đã chọn Trong

quá trình học có thể tùy yêu cầu của xã hội, sở thích và khả năng của mình, sinh viên có thể thay đổi mục tiêu, nội dung, phương pháp học tập Nhà trường giữ vai trò hướng dẫn, sinh viên giữ quyền tự quyết Nói một cách hình tượng là, tổ chức đào tạo đã vạch cho sinh viên một bản đồ trên đó có những hướng đi khác nhau mà sinh viên có thể chọn để đi tới mục tiêu đào tạo Lớp học của phương thức đào tạo theo tín chỉ được tổ chức theo môn học Sinh viên học theo thời khóa biểu do mình đăng ký Với phương thức đào tạo theo tín chỉ, một chương trình đào tạo đại học gồm từ 120 đến 140 tín chỉ Môn học có thể là bắt buộc hoặc tuỳ ý lựa chọn đối với sinh viên Kết quả môn học mà sinh viên đã chọn vẫn được tính vào điểm trung bình chung học tập Sinh viên vừa tiếp thu kiến thức trên lớp thông qua bài giảng của giảng viên, vừa thảo luận, làm bài tập trên lớp và tìm kiếm, tích luỹ kiến thức ở ngoài lớp học (qua các tài liệu mà giảng viên yêu cầu đọc, qua các bài tập, thí nghiệm mà giảng viên giao, tự học ở nhà, thư viện…) và phải tích luỹ cho đủ số lượng tín chỉ để tốt nghiệp

1.1.2.3 Nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên trong giảng dạy là một yêu cầu khách quan trong đổi mới giáo dục

Nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên là điều rất quan trọng

và cần thiết trong điều kiện hiện nay Bởi vì, thời gian tự học là lúc mà sinh viên

có điều kiện nghiền ngẫm vấn đề học tập theo một yêu cầu, phong cách riêng và với tốc độ thích hợp Điều đó không những giúp sinh viên nắm vấn đề một cách

chắc chắn và bền vững, bồi dưỡng phương pháp học tập và kỹ năng vận dụng tri

thức, mà còn là dịp tốt để sinh viên rèn luyện ý chí và năng lực hoạt động sáng tạo là những điều mà không ai cung cấp được nếu như sinh viên không thông

qua hoạt động bản thân, là những phẩm chất cần thiết cho sự phát triển và thành

đạt lâu dài của mỗi con người

Trong thời đại mà khoa học, kỹ thuật phát triển nhanh chóng như hiện nay, nhà trường dù tốt đến mấy cũng không đáp ứng được nhu cầu đa dạng và

đang phát triển của cuộc sống Vì vậy, chỉ có tự học, tự bồi dưỡng mỗi người

mới có thể bù đắp được cho mình những lỗ hổng về kiến thức để thích ứng với yêu cầu cuộc sống

Như vậy, tự học là một trong những phẩm chất quan trọng nhất mà

nhà trường cần phải trang bị cho học sinh nói chung, sinh viên nói riêng, vì

nó có ích không chỉ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường mà cả khi đã bước vào cuộc sống

Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta rất chú trọng vấn đề chiến lược đào tạo con người; coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội Để thực hiện được mục tiêu và chiến lược nêu trên, Đảng ta đã có chỉ thị đối với giáo dục và đào tạo: Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, trang bị đủ kiến thức cần thiết đi đôi với tạo ra năng lực tự học, sáng tạo của sinh viên Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân

Riêng các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định một cách cụ thể, rõ ràng trong Hướng dẫn số 11381/BGDĐT-ĐH và sau đại học ngày 10/10/2006: “Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chuyển quá trình dạy ở bậc đại học thành quá trình tự học của sinh viên có tổ chức và hỗ trợ tối ưu của giảng viên, ứng dụng mạnh mẽ các phương tiện hỗ trợ và công nghệ thông tin, chấm dứt tình trạng “đọc- chép” trên giảng đường đại học” Và “Trong năm học 2006 - 2007, thực hiện 50% thời gian môn học dành cho lên lớp và 50% thời gian hội thảo có giáo viên hướng dẫn và sinh viên tự nghiên cứu” Tại Nghị quyết TW 2 khoá VIII khẳng định: “ Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học” [12, tr.41]

Bản chất học phần ĐLCMCĐCSVN là một môn khoa học xã hội, có kiến thức phong phú Do đó, ngoài giờ học ở lớp thì học sinh phải có thời gian tự học

ở nhà và nghiên cứu tài liệu mới có thể nắm vững kiến thức của bài học

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

1.2.1 Khái quát về Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

1.2.1.1 Vài nét về Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa là trường công lập, nằm trong hệ thống các trường Đại học, Cao đẳng của cả nước, thành lập theo quyết định số 1221/QĐ-TTg ngày 22/07/2011 do Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã ký trên cơ sở của Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thanh Hóa

Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa có độ dày lịch

sử đến nay đã 47 năm (1969- 2016)

Từ một trường Trung cấp Văn hóa - Nghệ thuật (1967- 2003) chỉ đào tạo một số ngành nghệ thuật (âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu), đến khi nâng cấp thành trường cao đẳng (năm 2004) rồi lên đại học (2011), là một quá trình đổi mới liên tục Nhà trường tích cực xúc tiến nghiên cứu, xây dựng chương trình ngành học mới theo hướng phát triển đa dạng, đa ngành lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và du lịch Nhà trường đã xây dựng kế hoạch dài hạn với sự chuyển đổi dần từng bước

từ đào tạo truyền thống sang đào tạo theo nhu cầu xã hội Trên cơ sở lấy đào tạo các ngành học có nhu cầu xã hội cao để hỗ trợ đào tạo năng khiếu nghệ thuật

Trong 5 năm hoạt động (2011 - 2016), được sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư

của Hội đồng nhân dân, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, cùng với sự đoàn kết, quyết tâm thi đua, lao động sáng tạo của tập thể cán bộ giảng viên, Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa đã liên tục giữ vững quy mô, chất lượng đào tạo, không ngừng đổi mới và phát triển

Trường đã không ngừng phát triển về số lượng cũng như chất lượng đội ngũ cán bộ - giảng viên - công nhân viên để đảm bảo công tác giảng dạy và quản

lý, với 193 cán bộ - giảng viên - công nhân viên cơ hữu, trong đó 2PGS chiếm 1%, 7,2% đạt trình độ tiến sĩ, 77% đạt trình độ sau đại học hiện đang phụ trách giảng dạy, quản lý ở 8 Khoa, 9 phòng chức năng và 3 Trung tâm

Hiện nay trường đang đào tạo 3 hệ đại học, cao đẳng và trung cấp với

3100 học sinh sinh viên Bên cạnh đó, trường còn đào tạo liên thông từ cao đẳng lên đại học và liên kết với các trường đại học đào tạo ba ngành thạc sĩ: kinh tế chính trị, chính trị học và quản lý văn hóa

1.2.1.2 Tình hình đội ngũ giảng viên giảng dạy học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Là một tổ bộ môn trực thuộc Khoa Đại cương - Ngôn ngữ Anh của trường, Tổ Nguyên lý Mác - Lênin gồm có 06 người với thâm niên công tác từ 3 năm trở lên trình độ đạt chuẩn là 1 Tiến sĩ và 5 Thạc sĩ được phân công phụ trách giảng dạy bậc đại học hệ chính quy và cao đẳng hệ liên thông Trong giảng dạy, giảng viên bộ môn Mác - Lênin luôn tâm huyết với nghề, tích cực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo sự phân công của trường, khoa, tổ bộ môn và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao góp phần nâng cao chất lượng dạy học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

1.2.2 Thực trạng của việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên ở Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

1.2.2.1 Nhận thức của sinh viên về vấn đề tự học học phần Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng nền kinh tế trong giai đoạn mới, Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa bắt đầu tổ chức hội thảo về đổi mới phương pháp dạy và học trong toàn trường Kết quả của hội thảo đã và đang được vận dụng trong toàn trường Các khoa trong trường đã và đang đẩy mạnh hơn nữa việc đổi mới phương pháp dạy và học Trong xu thế đó, Khoa Đại cương - Ngôn ngữ Anh đã chủ trương tổ chức hội nghị học tốt và hội nghị dạy tốt thường niên

Qua những hội nghị, nhiều bài học kinh nghiệm tốt đã được đúc kết và góp phần nâng cao một bước chất lượng dạy và học trong toàn khoa Khoa Đại cương - Ngôn ngữ Anh Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Song nhìn chung chất lượng và hiệu quả còn chưa cao, chưa tạo ra được bước chuyển mạnh mẽ

Để đánh giá đúng nhận thức của sinh viên với vấn đề tự học học phần ĐLCMCĐCSVN (trước là môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam), cách thức tổ chức hoạt động tự học, các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy và tự học học phần ĐLCMCĐCSVN của giảng viên và sinh viên, trên cơ sở đó tìm ra các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần ĐLCMCĐCSVN, chúng tôi tiến hành khảo sát, điều tra nhận thức của sinh viên về vấn đề tự học học phần ĐLCMCĐCSVN Tổng số sinh viên được hỏi gồm 100 em

Kết quả thu được qua trưng cầu ý kiến của sinh viên chúng tôi thu được như sau:

Bảng 1.1 Nhận thức của sinh viên về vấn đề tự học

học phần ĐLCMCĐCSVN

TT Nhận thức của sinh viên về vấn đề tự học học

phần ĐLCMCĐCSVN

SV nhận thức đúng Tỷ lệ %

2 Tự học là để làm phong phú thêm vốn hiểu biết

Tự học là để giải thích các hiện tượng, quy luật

khách quan trong đời sống trên quan điểm khoa

học

7 Tự học là để tự biến đổi nhân cách của mình, tự

(Nguồn: Tác giả điều tra, khảo sát tháng 3 năm 2016)

Qua kết quả trên, chúng tôi có nhận xét như sau: Số đông sinh viên chưa

có nhận thức một cách đầy đủ, sâu sắc về ý nghĩa của hoạt động tự học học phần ĐLCMCĐCSVN, chỉ có 12% cho rằng ĐLCMCĐCSVN là để giải thích các hiện tượng, quy luật khách quan trong đời sống trên quan điểm khoa học và 5% cho rằng tự học là để tự biến đổi nhân cách của mình, tự hoàn thiện bản thân Đa

số cho rằng tự học chỉ là để đạt được mục đích thi và kiểm tra có kết quả cao (học theo cách đối phó): 32% Từ đó ta có thể thấy rằng ý thức tự học cũng như chất lượng hiệu quả tự học của sinh viên là chưa cao

1.2.2.2 Thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho sinh viên Trường đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa

Để làm rõ điều này chúng tôi tiến hành điều tra về thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động tự học học phần ĐLCMCĐCSVN của giảng viên và sinh viên

Một là, tiến hành điều tra các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học ở trên lớp của giáo viên, tổng số giảng viên được điều tra là 06 giảng viên

Kết quả thu được như sau:

Bảng 1.2 Các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học

ở trên lớp của giáo viên

STT Các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học

ở trên lớp của giáo viên

GV thực hiện Tỷ lệ %

1 Thông báo về kế hoạch môn học, bài học 6 100

2 Thông báo về đề cương và ý nghĩa bài học 5 83,3

3 Tổ chức dạy học theo phương pháp thuyết trình, diễn

4 Tổ chức cho sinh viên làm việc theo nhóm, thảo luận 3 50

5 Tổ chức giảng dạy theo hướng tích cực hóa hoạt động

6 Tổ chức thông tin phản hồi sau giờ học cho sinh viên 1 16,6

(Nguồn: Tác giả điều tra, khảo sát tháng 3 năm 2016)

Qua trao đổi với một số cán bộ giảng dạy học phần ĐLCMCĐCSVN ở Trường đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa về đổi mới cách dạy hiện nay, đa số giảng viên đều nhận xét rằng thực tế hiện nay cần phải đổi mới