Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường cao đẳng sư phạm vĩnh long trong giai đoạn hiện nay

nước thương nòi, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì sự nghiệp độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội,… Trong quá trình cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng mà

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ CẨM LOAN

GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM VĨNH LONG

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ HỌC

Đồng Tháp, 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS TRẦN VIẾT QUANG

Đồng Tháp, 2016

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Luận văn Thạc sĩ, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến: Phòng Sau Đại học, Khoa Giáo dục Chính trị trường Đại học Vinh, Quý thầy, cô trực tiếp giảng dạy lớp Cao học Chính trị khóa XXII tổ chức tại trường Đại học Đồng Tháp Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến PGS TS Trần Viết Quang người hướng dẫn tác giả về mặt khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu

Tác giả xin chân thành cảm ơn: Đảng ủy, Ban Giám hiệu trường, Đoàn thanh niên, hội sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long cùng bạn bè trong và ngoài lớp, đồng nghiệp, gia đình đã nhiệt tình hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi và động viên tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tác giả rất mong muốn được sự nhận xét, góp ý của quý thầy cô!

Đồng Tháp, tháng 06 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thị Cẩm Loan

MỤC LỤC

Trang

Trang bìa phụ 1

Mục lục 3

Danh mục các chữ viết tắt 5

A MỞ ĐẦU 6

B NỘI DUNG 12

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay……… 12

1.1 Khái quát chung về chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên 12

1.2 Nội dung và phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên hiện nay 25

1.3 Sự cần thiết phải giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay 41

Chương 2: Thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường cao đẳng Sư Phạm Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay 2.1 Khái quát về tỉnh Vĩnh Long và quá trình hình thành, phát triển của trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long 52

2.2 Công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong thời gian qua………… 57

2.3 Đánh giá về những kết quả đạt được và những hạn chế trong giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên ở trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long hiện nay………72

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường cao đẳng Sư Phạm Vĩnh Long trong giai

đoạn hiện nay……… 80

3.1 Quan điểm giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay………80

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay……… 85

C KẾT LUẬN 99

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

E PHỤ LỤC 105

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CT&CT HSSV Chính trị và công tác học sinh sinh viên

QĐ Quyết định

TÁC GIẢ

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Yêu nước và giữ nước là truyền thống vô cùng quý báu của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử, từ thời các vua Hùng dựng nước, thời Bà Trưng, Bà Triệu, thời kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và đến ngày nay, đã hình thành nên các chuẩn mực, giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của cộng đồng dân tộc Đó là những truyền thống văn hóa tốt đẹp như: yêu nước, cần cù, thông minh, sáng tạo, đoàn kết, yêu thương con người Trong đó, chủ nghĩa yêu nước được xem là yếu tố đứng đầu trong bảng giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc, nó

đã ăn sâu vào máu, vào tâm tư, tình cảm, vào tiềm thức của bao thế hệ con người Việt Nam

Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi

Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước" [31, tr.247]

Việc gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc luôn được ông cha ta coi trọng Đó là truyền thống yêu quê hương đất nước, gắn bó với thiên nhiên, với cộng đồng; đoàn kết thủy chung, quý trọng nghĩa tình; cần

cù, yêu lao động, hiếu học, sáng tạo, dũng cảm, kiên cường bất khuất, sống có tình, có nghĩa, có lý tưởng, vì nước, vì dân, có ý chí tự lực, tự cường; lòng yêu

nước thương nòi, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì sự nghiệp độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội,…

Trong quá trình cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn kiên định mục tiêu,

lý tưởng mà Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tích cực đổi mới toàn diện và hội nhập quốc tế sâu rộng Để bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, vững bước đi lên theo con đường xã hội chủ nghĩa để xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, đòi hỏi phải nâng cao tinh thần yêu nước, tăng cường giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho mỗi con người Việt Nam Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho mỗi người Việt Nam, đặc biệt cho đoàn viên thanh niên là việc làm cấp bách và có ý nghĩa rất quan trọng

Thời gian qua, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho đoàn viên, thanh niên ở tỉnh Vĩnh Long nói chung và sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long nói riêng đã có những chuyển biến tích cực với những nội dung thiết thực

và nhiều hình thức đa dạng, phong phú, sinh động, phù hợp với từng đối tượng sinh viên cụ thể Song, những chuyển biến phức tạp của tình hình thế giới, sự công kích, chống phá của các thế lực thù địch và cùng với đó là những tác động của mặt trái cơ chế thị trường, sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên đã ảnh hưởng tiêu cực đến lý tưởng, niềm tin và lối sống của một bộ phận sinh viên hiện nay Vì vậy, cần phải tăng cường và nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên, giúp họ thấm nhuần mục tiêu, lý tưởng cách mạng Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến rất phức tạp và đất nước ta đang có những chuyển biến tích cực, mạnh mẽ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội thì vấn đề đặt ra là: Việc giáo dục

chủ nghĩa yêu nước gồm những nội dung gì? Giáo dục chủ nghĩa yêu nước được thực hiện như thế nào, với những hình thức, phương pháp nào? Từ đó động viên, khích lệ, làm cho sinh viên có ý thức và trách nhiệm hơn nữa đối với sự nghiệp cách mạng, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng quê hương Vĩnh Long, tiếp bước tinh thần yêu nước, yêu quê hương của thế hệ cha ông Trong đó, phải kể đến những tấm gương điển hình cho tinh thần yêu nước của những con người đất Vĩnh như cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, cố Giáo sư Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa,… ,những người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng

vĩ đại của dân tộc Việt Nam

Yêu nước, một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, là một đề tài

có sức thu hút lớn đối với các nhà nghiên cứu Những năm qua, đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu ở dưới những góc độ khác nhau được công bố, với các công trình tiêu biểu như:

Tác phẩm Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa xã hội của cố Thủ tướng

Phạm Văn Đồng, Nxb Sự thật, 1959, đã khẳng định thời đại của chúng ta là thời đại của chủ nghĩa yêu nước gặp chủ nghĩa xã hội Đi sâu nghiên cứu về chủ

nghĩa yêu nước phải kể đến tác phẩm: Mấy vấn đề về chủ nghĩa yêu nước xã hội

chủ nghĩa ở Việt Nam của tác giả Trần Xuân Trường, Nxb Quân đội nhân dân

Việt Nam, Hà Nội, 1981 Tác phẩm đã tập trung phác họa mối quan hệ biện chứng giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản là không tách rời mà gắn liền với nhau, cùng sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản trong cách mạng Việt Nam; GS Trần Văn

Giàu với tác phẩm: Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nxb

Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011 Tác phẩm này đã cho chúng ta cái

nhìn khái quát về các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, trong

đó truyền thống yêu nước là giá trị cao nhất trong hệ giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam

Bên cạnh có các công trình như: Chủ nghĩa yêu nước trong sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Tiến sĩ Lương Gia Ban, Nxb Chính trị Quốc

gia Hà Nội, 1999; "Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, một nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại" của Lương Quỳnh Khuê, Tạp chí Triết học, số 4,

1992; Từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí

Minh do Phó Giáo sư – Tiến sĩ Nguyễn Hùng Hậu chủ biên, Nxb Chính trị Quốc

gia Hà Nội, 2008; Định hướng giá trị con người Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội

nhập do GS.VS Phạm Minh Hạc - GS.TSKH Thái Duy Tuyên chủ biên, Nxb Quốc

gia sự thật – Hà Nội – 2015

Trong các công trình trên, tác giả đã đi sâu nghiên cứu phân tích, làm rõ khái niệm, những truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam, về lý tưởng cách mạng, về truyền thống yêu nước, giáo dục chủ nghĩa yêu nước và vai trò của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ Việt Nam

Liên quan đến vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước đã có nhiều đề tài,

nhiều công trình nghiên cứu, tiêu biểu như: Tài liệu giáo dục chủ nghĩa yêu

nước Việt Nam do Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương biên soạn, 2008; Những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho thanh thiếu niên tỉnh Nghệ An, Nxb Nghệ An, 2004, do TS Đoàn Minh Duệ làm chủ biên; Nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Vinh của TS

Đinh Thế Định; Giáo dục lý tưởng cách mạng cho sinh viên hiện nay của Phạm Đình Nghiệp, Nxb Thanh Niên, 2004; Giáo dục đạo đức cho thanh niên học

sinh theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay của Trần Minh Đoàn, v.v…

Nhìn chung, những công trình nghiên cứu trên đều có ý nghĩa quan trọng

về mặt lý luận và thực tiễn, là nguồn tư liệu rất phong phú, thiết thực để nghiên cứu vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên Tuy nhiên, chưa có công trình nào đề cập một cách trực tiếp, chuyên sâu đến việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long

Là một giảng viên trực tiếp tham gia vào sự nghiệp "trồng người", trực tiếp đào tạo ra những kỹ sư tâm hồn, những giáo viên tương lai, tác giả mong muốn góp một phần nhỏ công sức và trí tuệ của mình vào nền giáo dục tỉnh nhà, góp phần giáo dục chủ nghĩa yêu nước và lòng tự hào dân tộc cho thế hệ sinh viên ngày nay nói chung và sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long nói riêng; đào tạo ra đội ngũ trẻ – chủ nhân của đất nước vừa có trình độ về chuyên môn, vừa có đạo đức cách mạng tiếp bước sự nghiệp trồng người cho thế hệ mai

sau Với ý nghĩa đó, tác giả chọn vấn đề: "Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho

sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay"

làm đề tài luận văn thạc sĩ Khoa học Chính trị, chuyên ngành Chính trị học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long, luận văn đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích làm rõ cơ sở lý luận về chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên hiện nay

- Khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long

- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu vấn đề chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Chủ nghĩa yêu nước cần được giáo dục cho mọi đối tượng Song, trong giới hạn một luận văn Thạc sĩ, đề tài chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho đối tượng là sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long

- Luận văn khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long trong khoảng thời gian từ

2012 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục chủ nghĩa yêu nước

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng các phương pháp như: Phân tích, tổng hợp, lịch sử – lôgíc, so sánh, điều tra xã hội học, v.v

6 Đóng góp của đề tài

- Ở một mức độ nhất định, đề tài góp phần làm rõ thêm các vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên Qua

đó, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên

trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long nói riêng và sinh viên Việt Nam nói chung hiện nay

- Luận văn có thể làm tài liệu phục vụ cho các cán bộ nghiên cứu, giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như công tác của Đoàn thanh niên, Hội sinh viên nhằm tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm 3 chương

và 8 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Khái quát về chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

1.1.1 Khái niệm yêu nước và chủ nghĩa yêu nước

1.1.1.1 Khái niệm yêu nước

Yêu nước là một khái niệm thuộc về phạm trù đạo đức, tình cảm của nhân dân ở mỗi quốc gia, đó còn là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất của người công dân đối với Tổ quốc

Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đưa ra khái niệm khoa học, đúng đắn và logic về khái niệm "yêu nước" Theo tác giả Trần Văn Giàu thì "yêu nước" được hình thành từ hai khái niệm "yêu" và "nước" "Yêu" theo nghĩa chung nhất là trạng thái tình cảm của chủ thể này đối với một chủ thể khác ở mức cao và được gắn kết với chủ thể đó ở một khía cạnh hay mức độ nhất định, "Nước" ở đây có nghĩa là đất nước, quê hương, Tổ quốc, quốc gia, non sông" [19, tr.38]

Mặt khác, khái niệm "nước" khi gắn với khái niệm "yêu" thì nó không chỉ dừng lại ở khía cạnh thiên nhiên, địa lý, lãnh thổ nữa mà nó bao hàm cả con người, cộng đồng và cả phong tục tập quán, văn hóa của các dân tộc sinh sống trên lãnh thổ đó "Yêu nước là một khái niệm thuộc về phạm trù đạo đức, tình cảm của nhân dân ở mỗi quốc gia Tinh thần yêu nước là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý trí với tình cảm cách mạng, tinh thần yêu nước không phải là tình cảm bình thường mà tình cảm đó đã đạt đến trình độ, giá trị cao về tư tưởng cũng như lý luận chính trị, nó mang tính tự giác và bền vững" [21, tr.23]

Vì thế, yêu nước là trạng thái tình cảm xã hội mang tính phổ biến ở mọi dân tộc Sự khác nhau về điều kiện địa lý tự nhiên, truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa, sự phát triển kinh tế – xã hội, tâm lý dân tộc,…đã tạo nên tư tưởng, tình cảm yêu nước có những đặc điểm khác nhau đối với mỗi dân tộc

Yêu nước Việt Nam không phải chỉ là khái niệm trừu tượng mà có nội dung rất cụ thể, vì nước là tập hợp của làng, làng là cộng đồng của dân Do đó, yêu nước là yêu làng, tình yêu đó được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử và văn hoá chung Đó là bản chất chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam Điều này được thể hiện sâu sắc trong các câu chuyện huyền thoại Việt Nam, trong lễ hội và phong tục tập quán Việt Nam Văn hoá có vị trí quan trọng trong sự phát triển của dân tộc Việt Nam, trong đó yêu nước là bậc thang giá trị cao nhất của văn hoá Vì vậy, bảo vệ văn hoá dân tộc chủ yếu là bảo vệ bản sắc dân tộc gắn với bảo vệ độc lập chủ quyền quốc gia Ý thức bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia cũng là một nội dung quan trọng của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Yêu nước là một trong những tình cảm sâu sắc nhất đã được củng cố qua hàng trăm năm, hàng nghìn năm tồn tại của các dân tộc và mang tính phổ biến của nhân dân các quốc gia, của các dân tộc trên thế giới Tình cảm yêu nước bắt nguồn từ yêu nhà, yêu quê hương xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốn của mình Cùng với sự phát triển của ý thức xã hội, tình cảm đó được nâng lên thành tư tưởng yêu nước, chi phối hành động của mỗi con người Tinh thần yêu nước là nguyên tắc đạo đức và chính trị; một tình cảm xã hội mà nội dung là tình yêu và lòng trung thành đối với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của Tổ quốc,

là ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc Trải qua quá trình phát triển lâu dài của lịch sử gắn liền với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, tư tưởng yêu nước có

thể phát triển thành chủ nghĩa yêu nước và nó cũng là cơ sở lý luận chi phối quan niệm sống, tồn tại và phát triển của cả dân tộc Hay nói cách khác "yêu nước" là nguyên tắc đạo đức chính trị, một tình cảm xã hội mà nội dung bao trùm của nó là tình yêu và lòng trung thành với Tổ quốc, là sự tự hào về quá khứ

và hiện tại về Tổ quốc, đất nước mình, là sự quyết tâm và ý chí bảo vệ tổ quốc, bảo vệ non sông đất nước

1.1.1.2 Khái niệm chủ nghĩa yêu nước

hội, là một phạm trù thuộc lĩnh vực ý thức xã hội bao gồm tư tưởng và tình cảm của một dân tộc Nội dung chính của chủ nghĩa yêu nước là tình yêu và lòng trung thành với Tổ quốc Tùy theo điều kiện kinh tế – xã hội, hoàn cảnh lịch sử,

tự nhiên của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc mà quá trình phát triển từ tình cảm yêu nước, tư tưởng yêu nước thành chủ nghĩa yêu nước có khác nhau và nội dung, đặc điểm của chúng cũng không giống nhau Đó là thể hiện mối quan hệ giữa tính phổ biến và tính đặc thù của chủ nghĩa yêu nước

- Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Chủ nghĩa yêu nước là một giá trị văn hóa – tinh thần cao đẹp của dân tộc Việt Nam, là một thành tố rất quan trọng, có vai trò quyết định tạo nên sức mạnh của nhân dân ta trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước là sự phát triển ở trình độ cao của tinh thần yêu nước, là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý trí và tình cảm, chủ nghĩa yêu nước đã đạt tới trình độ tự giác và

độ bền vững cao Chủ nghĩa yêu nước ấy là biểu hiện cụ thể của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại

Chủ nghĩa yêu nước là một trong những giá trị tinh thần có tính phổ quát nhất ở mọi dân tộc, không một dân tộc nào trên thế giới lại không yêu mến Tổ

quốc của mình Tuy nhiên giữa các quốc gia dân tộc, do nhiều lý do khác nhau, làm cho quá trình hình thành và phát triển chủ nghĩa yêu nước về bản chất cũng như đặc điểm không hoàn toàn giống nhau

Ở Việt Nam, yêu nước và chủ nghĩa yêu nước là truyền thống văn hóa đứng đầu trong bảng giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc ta Nó ăn sâu vào máu, vào tâm tư, tình cảm, vào tiềm thức của mỗi con người Việt Nam Mỗi khi có giặc ngoại xâm, chủ nghĩa yêu nước lại trỗi dậy thành làn sóng mạnh mẽ, nhấn chìm bè lũ cướp nước và bán nước để bảo vệ nền độc lập dân tộc và đây cũng chính là nguyên nhân giúp quân và dân ta giành thắng lợi trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử Việt Nam từ thời cổ đại đến hiện đại Chủ nghĩa yêu nước luôn giữ vị trí chuẩn mực cao nhất của đạo lý và đứng đầu trong bậc thang giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Việt Nam, là động lực nội sinh to lớn của cộng đồng dân tộc Việt Nam, tạo nên sức mạnh vô địch trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và trong công cuộc xây dựng đất nước Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trở thành giá trị truyền thống quý báu được hình thành qua hàng ngàn năm lịch sử, là nguyên khí quốc gia và

là giá trị văn hóa tinh thần vô giá, là sức mạnh phi thường đưa dân tộc ta vượt qua bao khó khăn, thử thách

Chủ nghĩa yêu nước là giá trị thiêng liêng chung của toàn dân tộc Việt Nam, là nguồn lực không bao giờ cạn trong suốt chiều dài lịch sử đất nước Ngày nay, truyền thống đó đang là động lực to lớn đưa công cuộc xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa đi đến bến bờ thắng lợi Trong tình hình mới, điều kiện mới, với khẩu hiệu "Tất cả vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh", nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt

Nam đã và đang phát huy vai trò, bản chất tốt đẹp của chủ nghĩa yêu nước trong mỗi con người Việt Nam, góp phần tiến hành xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Như vậy, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là một phạm trù thuộc lĩnh vực

tư tưởng và tình cảm của nhân dân Việt Nam đối với Tổ quốc Nội dung chính của chủ nghĩa yêu nước là tình yêu và lòng trung thành với Tổ quốc Ngày nay, đất nước đang trong thời kì hòa bình, chủ nghĩa yêu nước cũng có sự khác biệt

so với thời chiến Nó không còn là hình ảnh của những con người yêu nước cầm súng xông pha ngoài chiến trường mà thay vào đó là những hình ảnh của người dân yêu nước Việt Nam trong lao động, sản xuất, nghiên cứu khoa học,v.v… Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa yêu nước có khi rõ ràng, dễ thấy, nhưng cũng có khi ẩn giấu kín đáo rất khó nhận ra, chủ nghĩa yêu nước trở thành sức mạnh tiềm tàng thường trực trong lòng dân tộc, làm nên đặc trưng tiêu biểu của tính cách con người Việt Nam

Vì thế, chúng ta cần phải thường xuyên khơi dậy, giáo dục, bồi dưỡng và phát huy chủ nghĩa yêu nước Hiện nay, nước ta đang trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội Đây là sự nghiệp hết sức vẻ vang nhưng đầy khó khăn gian khổ, phức tạp và chưa có tiền lệ Để hoàn thành sự nghiệp này, một động lực quan trọng hàng đầu

là phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước trong mỗi con người Việt Nam, đặc biệt

là tầng lớp thanh niên, học sinh sinh viên là người chủ tương lai của đất nước góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội mà Đảng đề ra

* Cơ sở hình thành chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Từ lý luận đến thực tiễn đã chứng minh rằng chủ nghĩa yêu nước Việt Nam được hình thành và phát triển dựa trên các nguyên lý sau:

- Sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với quê hương xứ sở và cộng đồng

Lòng yêu nước thường bắt đầu từ tình yêu quê hương xứ sở, nơi sinh ra

và lớn lên của mỗi người, từ sự gắn bó giữa những thành viên của gia đình, cộng đồng, làng xã rồi đến quốc gia, dân tộc Đây là cơ sở chung hình thành chủ nghĩa yêu nước Tuy nhiên, cơ sở này không hoàn toàn giống nhau đối với các quốc gia, các dân tộc, do điều kiện tự nhiên – xã hội và lịch sử cụ thể khác nhau của mỗi quốc gia, dân tộc quy định Đất nước Việt Nam nằm ở vị trí trung tâm khu vực Đông Nam Á, với bờ biển kéo dài nằm trên các tuyến giao thông đường biển huyết mạch, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên ưu đãi như khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm cao và môi trường sinh thái phong phú rất thuận lợi cho việc phát triển nền nông nghiệp Song, bên cạnh những điều kiện tự nhiên thuận lợi

ấy thì cũng có những khó khăn nhất định, thậm chí còn khắc nghiệt như: bão tố, hạn hán, lũ lụt, dịch bệnh, Vì vậy, trong quá trình tổ tiên ta khai phá mảnh đất này, đã phải đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên để có thể tồn tại và phát triển Điều đó làm cho sự cố kết cộng đồng, sự gắn bó giữa các thành viên lại với nhau trở thành yêu cầu tự nguyện, tất yếu theo quy luật vốn có của nó, quá trình xây dựng quê hương xứ sở đều thấm đượm mồ hôi, nước mắt và xương máu của bao thế hệ cha ông Từ đó, mọi người dân Việt Nam đều nặng tình, nặng nghĩa với quê hương xem nơi đó như nơi chôn nhau cắt rốn, dù có đi bất cứ nơi đâu thì quê hương luôn trong trái tim mỗi người

Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu trồng lúa nước, nên phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên mà tự nhiên luôn thử thách

con người trước những thiên tai, lũ lụt, khô hạn thường xuyên xảy ra Vì thế, đòi hỏi sự gắn bó rất chặt chẽ giữa con người với nhau, cùng nhau chung tay góp sức khai thác thiên nhiên, làm công trình thủy lợi để dẫn thủy nhập điền, đắp đê phòng lũ lụt, những đặc điểm đó đã tạo nên sự cố kết của cộng đồng người Việt

từ rất sớm Có thể thấy, tình yêu nước bắt nguồn một cách tự nhiên, giản dị từ tình yêu làng xóm, quê hương, từ những xúc cảm với cây đa, bến nước, con đò, sân đình, với lũy tre làng, với những mái nhà tranh, với những con đường thân thuộc Đó chính là tình yêu đối với non sông, đất nước, tình yêu Tổ quốc

- Quá trình lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam

Việt Nam có một vị trí địa chiến lược quan trọng bậc nhất Đông Nam Á,

là nơi giao thoa lợi ích quốc gia của nhiều cường quốc lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Ấn Độ,… Ngoài ra, Việt Nam còn sở hữu hai quần đảo Hoàng

Sa và Trường Sa có vị trí chiến lược, có thể dùng để kiểm soát các tuyến hàng hải qua lại Biển Đông và dùng cho mục đích quân sự như đặt trạm ra đa, các trạm thông tin, xây dựng các trạm dừng chân và tiếp nhiên liệu cho tàu bè, Các nhà chiến lược phương Tây cho rằng quốc gia nào kiểm soát được quần đảo Trường Sa sẽ khống chế được cả Biển Đông Vì thế, chúng ta không khó để giải thích vì sao lịch sử nước ta là lịch sử của dựng nước luôn gắn liền với giữ nước Chống giặc ngoại xâm là đặc điểm của nhiều dân tộc trên thế giới để tồn tại và phát triển Song mỗi nước có một kiểu đấu tranh chống giặc ngoại xâm khác

nhau, riêng đối với nước ta việc chống giặc ngoại xâm có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, từ khi dựng nước cho đến khi giành độc lập hoàn toàn, hiếm có

một dân tộc nào phải luôn chống ngoại xâm như dân tộc Việt Nam, trong hơn chừng ấy thế kỷ đến nay thì có hơn phân nửa thế kỷ dân tộc ta phải tiến hành cuộc kháng chiến giữ nước và đấu tranh chống ách đô hộ của kẻ thù Độ dài thời

gian, số lượng các cuộc kháng chiến và đấu tranh giải phóng dân tộc lớn hơn nhiều so với các nước trong khu vực cũng như các nước trên thế giới, tính từ kháng chiến chống Tần thế kỷ III (TCN) đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giành thắng lợi

Thứ hai, lịch sử đấu tranh giành và giữ nước của dân tộc Việt Nam là

cuộc chiến rất không cân sức với những kẻ thù mạnh hơn ta rất nhiều Đó là các cuộc đấu tranh lịch sử giữa dân tộc ta với nhiều đế chế phong kiến hùng mạnh ở phương Đông thời cổ – trung đại và với các cường quốc tư bản chủ nghĩa phương Tây thời cận – hiện đại Các cuộc đấu tranh đó đã diễn ra hết sức ác liệt nhưng cuối cùng dân tộc ta đều giành được thắng lợi Thắng lợi ấy là do dân ta biết tập hợp sức mạnh đại đoàn kết của toàn dân tộc và phát huy được chủ nghĩa yêu nước

Thứ ba, bên cạnh việc phải bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền đất

nước và giống nòi, nhân dân ta luôn ý thức trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Bởi thực tiễn đã chứng minh, qua hàng ngàn năm đô hộ nước ta, các kẻ thù xâm lược đã ra sức thực hiện ý đồ thâm độc nhằm đồng hóa dân tộc ta, nô dịch nhân dân ta, ráo riết thực hiện chính sách chia rẽ dân tộc ta, đồng hóa văn hóa với chiêu bài "khai hóa văn minh" Song, tất cả các âm mưu, thủ đoạn đó của chúng đều thất bại

Với những đặc điểm trên đã tác động không nhỏ đến toàn bộ tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, ảnh hưởng sâu sắc đến nền văn hóa Việt Nam và các sản phẩm tinh thần của dân tộc Chính nó đã hun đúc rèn giũa chủ nghĩa yêu nước của dân tộc, truyền thống đoàn kết, ý chí thống nhất đấu tranh, thống nhất dân tộc; tạo nên khí phách anh hùng, quật cường của dân tộc, sẵn sàng chịu đựng mọi hy sinh gian khổ bảo vệ nền độc lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ và chủ

quyền quốc gia Đây chính là cơ sở vững chắc hình thành nên chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

- Nền văn hoá thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Một mảnh ghép không tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh sinh động, một nền văn hoá dân tộc Việt Nam không thể thiếu một trong 54 mảnh ghép dân tộc anh em, đây là nét văn hóa đặc sắc, tiêu biểu của nền văn hoá dân tộc Việt Nam thể hiện sự phong phú, đa dạng và thống nhất cao Đặc điểm này được thể hiện trong quá trình hình thành và phát triển của nền văn hoá Việt

Văn hóa Việt Nam là sự hòa nhập của ba trung tâm văn hóa: là văn hóa Đông Sơn với nhà nước Văn Lang Âu Lạc ở miền Bắc, văn hóa Sa Huỳnh với Vương quốc Chăm Pa ở miền Trung và văn hóa Óc Eo với Vương quốc Phù Nam ở Nam Bộ Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, các nền văn hóa đó đã nhập chung vào dòng chảy chung của văn hóa Việt Nam Trong đó, văn hoá Đông Sơn giữ vai trò chủ yếu qua các thời kỳ đến ngày nay Hiện nay, Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, có 54 dân tộc anh em cùng sinh hoạt vui sống trong một cộng đồng trên cùng lãnh thổ Trong đó, dân tộc Kinh (Việt) chiếm khoảng 87% dân số, sống tập trung ở đồng bằng, đô thị và các dân tộc thiểu số còn lại chiếm khoảng 13% dân số, chủ yếu sống ở miền núi, trung du Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng tạo nên bức tranh đầy màu sắc, đa dạng và phong phú của nền văn hóa Việt Nam

Tuy có nhiều dân tộc sinh sống nhưng có một tộc người chiếm đa số (dân tộc Kinh) tạo thành một trung tâm phát triển của lịch sử – văn hóa Đồng thời, các dân tộc lại sống gắn bó với nhau trong một quốc gia thống nhất lâu đời dưới

sự quản lý của Nhà nước Trung ương thống nhất Trong quá trình dựng nước và

giữ nước chống chia rẽ của kẻ thù càng làm cho mối quan hệ giữa các dân tộc ngày càng thêm trong một vận mệnh chung của dân tộc

Như vậy, sự hình thành mang tính đa dạng và phong phú nhưng thống nhất cao của nền văn hóa Việt Nam gắn liền với sự thống nhất của cộng đồng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chủ nghĩa yêu nước, ý thức cộng đồng trên nền tảng gắn kết từng thành viên với gia đình, gia đình – làng, xã – dân tộc, Tổ quốc, là một bộ phận tạo thành nền văn hóa Việt Nam, vừa kết tinh những giá trị tiêu biểu, vừa chi phối sự phát triển của nền văn hóa Việt

- Quá trình hình thành và thống nhất sớm của quốc gia, dân tộc Việt Nam

Nước ta có một nền văn hoá thống nhất trong đa dạng, một ý thức

chung về vận mệnh dân tộc, cùng với vị trí địa lý và đặc điểm về địa hình, khí hậu nhiệt đới gió mùa, tài nguyên, thiên nhiên phong phú, đa dạng và chứa đựng nhiều tiềm năng to lớn nhưng cũng đặt ra không ít thử thách đối với con người trước thời cơ mới cũng như vận hội mới Vì thế, quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam gắn liền với quá trình thống nhất sớm của quốc gia, dân tộc Điều đó đã tác động sâu sắc đến sự phát triển của ý thức dân tộc, tạo nên sự cố kết cộng đồng Chủ nghĩa yêu nước được thể hiện qua ý thức cộng đồng và phát triển trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước Nó là sản phẩm riêng của dân tộc Việt Nam

Với đặc điểm đó, quá trình hình thành và thống nhất sớm của quốc gia dân tộc Việt Nam cũng là một cơ sở của chủ nghĩa yêu nước Sự phát triển của

xã hội loài người diễn ra qua các hình thái kinh tế xã hội kế tiếp nhau Từ hình thái kinh tế xã hội Công xã nguyên thủy (Cộng sản nguyên thủy) cho đến Chiếm hữu nô lệ, Phong kiến rồi đến Tư bản chủ nghĩa và cuối cùng là Chủ nghĩa Cộng sản mà giai đoạn đầu là Chủ nghĩa xã hội Hình thái kinh tế xã hội sau bao giờ

cũng kế thừa các giá trị của hình thái kinh tế xã hội trước Trong quy luật vận động chung, do những điều kiện, đặc điểm riêng của mình mà mỗi quốc gia có thể phát triển, bỏ qua hình thái kinh tế xã hội này hay hình thái kinh tế xã hội khác, song trong các nấc thang phát triển chung đó Việt Nam cũng có những đặc điểm riêng biệt:

Nước ta không trải qua chế độ Chiếm hữu nô lệ, song chế độ Phong kiến Việt Nam lại mang những đặc điểm của phương Đông, của Việt Nam, khác xa với chế độ phong kiến phương Tây Ở nước ta không có thời kì tồn tại của chế

độ lãnh địa với quan hệ lãnh chúa và nông nô, không trải qua thời kì phân quyền cát cứ lâu dài Nhà nước tập quyền ra đời sớm và phát triển mạnh, chi phối toàn

bộ sự phát triển của xã hội

Quá trình thống nhất quốc gia và hình thành dân tộc sớm ở Việt Nam cũng tác động sâu sắc đến sự phát triển của chủ nghĩa yêu nước, ý thức cộng đồng, tạo nên tinh thần đoàn kết, sự cố kết cộng đồng, tức là quá trình các cộng đồng dân

cư gắn bó với nhau trên một cơ sở của tư tưởng, tình cảm chung trong một nền văn hóa chung mà nền tảng dựa trên cơ sở chính là trục Nhà (gia đình) – Làng (công xã nông thôn) – Nước (quốc gia dân tộc) Đây là quan niệm tổng quát, toàn diện về đất nước, dân tộc và quốc gia, nó bao quát những yếu tố cơ bản về lịch sử văn hóa lãnh thổ và thể chế văn hóa nhà nước Sự tự nhận thức này đạt tới trình độ khá toàn diện về quốc gia dân tộc, đây là cơ sở quan trọng của chủ

nghĩa yêu nước Việt Nam

* Khái quát nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

- Chủ nghĩa yêu nước truyền thống

Chủ nghĩa yêu nước ở mỗi con người chỉ có thể nảy nở và phát triển trải qua những biến cố và thử thách trong quá trình lịch sử chống giặc ngoại xâm

của dân tộc ta Chủ nghĩa yêu nước của dân tộc Việt Nam thể hiện ngay từ thuở vua Hùng dựng nên nước Văn Lang cho đến thời đại Hồ Chí Minh Với hơn

1000 năm đấu tranh giành độc lập từ 197 (TCN) đến 938 (SCN), đầu tiên là cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thể hiện trong tinh thần quật khởi "đền nợ nước, trả thù nhà" của Hai Bà, ý chí quật cường "không chịu khom lưng làm tỳ thiếp cho người" của Bà Triệu, ở ý chí giải phóng dân tộc của nhân dân ta suốt nghìn năm Bắc thuộc Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam được nhân lên gấp bội cho đến khi cuộc khởi nghĩa của Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng mở ra thời kỳ lịch sử mới trong lịch sử dân tộc Lòng yêu nước đó được

khẳng định trong bài thơ "Thần" của Lý Thường Kiệt vào năm 1076 trên sông

Như Nguyệt, thể hiện khí phách anh dũng và ý chí kiên cường của dân tộc, Lý Thường Kiệt đã trịnh trọng tuyên bố trước kẻ thù xâm lược rằng:

"Sông núi nước Nam vua Nam ở, Rành rành định phận ở sách trời

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm, Chúng bây sẽ bị đánh tơi bời"

Bốn câu thơ trên một lần nữa khẳng định chủ quyền lãnh thổ dân tộc và được xem như là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam, thể hiện tinh thần kiên cường bất khuất của bao thế hệ người dân Việt Nam Đến thời kỳ chiến tranh giải phóng dân tộc từ giữa thế kỷ XIX đến năm 1975, chúng ta đã đánh thắng cả hai tên đế quốc sừng sỏ nhất của thế kỷ XIX và XX là Pháp và

Mỹ Với chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, chúng ta đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, giang sơn thu về một mối, nước nhà hoàn toàn độc lập Khắp đất nước ta, nơi đâu cũng có đền thờ các anh hùng dân tộc, những người đã có công, đã xả thân vì nước Dân tộc ta coi Hùng Vương, Trần Hưng

Đạo, Hồ Chí Minh là những vị thánh đó là điều ít có ở các dân tộc khác Ngoài

ra, đó còn là lời nhắc nhở đối với bao thế hệ con người Việt Nam về trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc; để từ đó không ngừng rèn luyện phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ với quê hương Bác đã nhắc nhở thế hệ thanh niên: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước" Tại Đại hội lần thứ II của Đảng Lao động Việt Nam (11-2-1951); Bác tiếp tục khẳng định:

"Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta

Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước" [31, tr.247] Thực tiễn

đã chứng minh cụ thể tình yêu nước của người Việt Nam là mỗi lần Tổ quốc bị xâm lăng thì nhân dân ta luôn đặt lợi ích Tổ quốc lên trên hết, sẵn sàng gạt bỏ

lợi ích riêng, chấp nhận mọi gian lao, thử thách, hy sinh vì độc lập dân tộc

- Chủ nghĩa yêu nước thời đại Hồ Chí Minh

Dân tộc Việt Nam có một di sản quý là chủ nghĩa yêu nước truyền thống Dưới ánh sáng chủ nghĩa Mác – Lênin, chủ nghĩa yêu nước truyền thống vươn lên ngang tầm thời đại trở thành chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh Có thể nhận định rằng chỉ có ở Hồ Chí Minh mới thực hiện được điều đó, mới tiếp thu được và tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác – Lênin và hiện thực nó trong cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX Đặc điểm của chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh mang dấu ấn sâu sắc của tính nhân dân rộng rãi, tính dân tộc sâu sắc, tính

giai cấp

Ngày nay, chủ nghĩa yêu nước thời đại Hồ Chí Minh không phải là một khái niệm chung chung mà đó là tình yêu quê hương đất nước, là trung với nước, hiếu với dân, sẵn sàng hy sinh vì đất nước Thể hiện trong xây dựng đất

nước là chăm lo xây dựng đất nước về mọi mặt kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội Ngoài ra còn thể hiện ở sự nhất trí, tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng, vào khả năng, sức mạnh tự lực tự cường của mình trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Có thể nói rằng dưới thời đại Hồ Chí Minh, chủ nghĩa yêu nước được phát huy lên tầm cao mới thành lý tưởng: Sống, chiến đấu, lao động, học tập vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân Nó đã rèn luyện nên những thế hệ con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, sẵn sàng xả thân để cứu nước, thương yêu con người, thương yêu đồng loại, có tinh thần chịu đựng gian khổ, khó khăn Những đức tính đó đã trở thành truyền thống mà ngàn đời nay những thế

hệ con người Việt Nam đã nâng niu, gìn giữ

Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, trước xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, sinh viên Việt Nam luôn kiên định mục tiêu lý tưởng

xã hội chủ nghĩa mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh dày công vun trồng Họ đã

và đang khẳng định bản lĩnh, sức trẻ, sự sáng tạo và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của mình Họ đang ra sức tu dưỡng, học tập và rèn luyện về mọi phương diện, tích cực xung kích trong lao động sản xuất, tiến vào khoa học – công nghệ để cùng với toàn Đảng, toàn dân thực hiện công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Rất nhiều phong trào thi đua, như: Thanh niên tình nguyện, tuổi trẻ học đường được đông đảo sinh viên hưởng ứng, thực hiện

Có thể nói, sinh viên Việt Nam ngày nay vẫn xứng đáng là thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh với niềm tin yêu, sự khen ngợi và kỳ vọng của Người Đảng, Nhà nước và xã hội ghi nhận và tôn vinh những sinh viên tiêu biểu, xuất

sắc với tất cả những đóng góp thiết thực trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1.2 Nội dung và phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên hiện nay

1.2.1 Những nội dung của chủ nghĩa yêu nước cần được giáo dục cho sinh viên

- Yêu quê hương xứ sở, gắn bó trong cộng đồng dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam xuất phát từ tình yêu quê hương, xứ sở, thôn xóm, làng xã, nơi mà mình sinh ra và lớn lên, nơi mà nền văn minh nông nghiệp lúa nước đã tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên của cộng đồng làng

xã với nhau, làm cho họ biết giữ gìn truyền thống của dân tộc, giữ gìn những gì tinh túy nhất của văn hóa dân tộc Vì vậy, dù trải qua hàng nghìn năm xâm lược,

dù là với những chính sách thâm độc, nhưng các thế lực ngoại xâm cũng không thể thực hiện được âm mưu đồng hóa dân tộc ta Bởi nhờ có tinh thần yêu quê hương đất nước, nhân dân ta đã kiên trì đấu tranh bảo vệ bản sắc văn hóa của dân tộc Đồng thời, còn tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu cho bản sắc văn hóa dân tộc, tạo nên nền văn hóa Việt Nam tiên tiến nhưng đậm

đà bản sắc dân tộc, đó là biểu hiện của chủ nghĩa yêu nước

Tình yêu quê hương xứ sở của người Việt Nam còn được mở rộng trên

cơ sở từ làng đến nước, giữ làng là để giữ nước, có làng có nước Vì vậy trong quan niệm cổ truyền, dân tộc ta có quan niệm rất rõ, nói về Tổ quốc chính là nói quê hương và làng xóm Và chỉ có người Việt Nam mới có các khái niệm như việc nước, việc làng, việc nhà, trong xóm ngoài làng, trong làng ngoài nước Tình cảm đó như là chất keo gắn chặt các thế hệ người Việt Nam trong một cộng đồng lại với nhau, thấm đậm tư tưởng, tình cảm thương nước, thương nhà,

thương người, thương mình Mỗi người dân Việt Nam đều đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết, khi có giặc ngoại xâm, sẵn sàng hy sinh thân mình, lúc hòa bình biết chăm lo xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước Lòng yêu nước của dân tộc ta đã trở thành chủ nghĩa yêu nước GS.Trần Văn Giàu viết: "Chủ nghĩa yêu nước là sản phẩm của bản thân lịch sử Việt Nam được bắt đầu từ tình cảm

tự nhiên của mỗi người đối với quê hương mình tiến lên thành lý tưởng và hệ thống tư tưởng làm chủ của nhận thức đúng sai, tốt xấu, nên chăng và chỉ đạo rất nhiều phương lược xây dựng và bảo vệ nước nhà" [18, tr.7]

- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc; giữ gìn bản sắc dân tộc

Biểu hiện cao nhất của chủ nghĩa yêu nước là ý thức coi độc lập dân tộc

là thiêng liêng, là bất khả xâm phạm, là tinh thần tự tôn dân tộc Mỗi lần Tổ quốc bị xâm lăng thì mọi tầng lớp nhân dân luôn đặt lợi ích đất nước lên trên hết

và sẵn sàng gạt bỏ mọi lợi ích riêng, chấp nhận mọi gian nan, thử thách, hy sinh

vì độc lập dân tộc thể hiện trong câu nói đầy chất đanh thép của Trần Bình Trọng: "Thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc" hay Nguyễn Trung Trực khẳng định rằng: "Khi nào người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh tây" Tuy nước nhỏ, có lúc bị mất nước hàng trăm, hàng nghìn năm, nhưng dân tộc vẫn giữ vững niềm tự tin, tự tôn dân tộc Chính trên tinh thần đó về sau Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát: "Không có gì quý hơn độc lập, tự do"

Ý thức tự tôn, tự lập của dân tộc được hình thành rất sớm và các triều đại nối tiếp nhau đều có ý thức bảo vệ lòng tự tôn, tự lập của dân tộc, bảo vệ bản lĩnh bản sắc dân tộc gắn với độc lập và chủ quyền quốc gia, không mang tính bảo thủ, hẹp hòi, xây dựng nên bản sắc cốt cách riêng của dân tộc Việt Nam Dân tộc Việt Nam luôn luôn hoà nhập với thế giới nhưng không bao giờ chúng

ta bị hoà tan mất đi cái bản sắc riêng có của mình mà biết tiếp thu có chọn lọc, hợp lý những tinh hoa văn hoá thế giới Bảo vệ nhưng không đóng cửa, bảo vệ gắn liền với sự phát triển Nền văn hoá, văn minh Việt Nam là kết quả của quá trình lao động chinh phục thiên nhiên, xây dựng cuộc sống ấm no từ các cuộc đấu tranh chống xâm lược, chống sự đồng hoá của các thế lực bên ngoài đối với dân tộc Việt Nam

Để phát huy truyền thống tốt đẹp đó, đòi hỏi mỗi sinh viên phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, biết tự hào về truyền thống dân tộc, về chủ nghĩa yêu nước, về lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm Đồng thời biết quyết tâm đoàn kết cùng nhau xây dựng nước Việt Nam dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, giữ gìn bản sắc tinh hoa văn hóa của dân tộc Đó là sự thể hiện tinh thần yêu nước của sinh viên trong giai đoạn mới Lòng tự hào dân tộc giúp sinh viên vững tin hơn vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trong công cuộc đổi mới hiện nay, giúp sinh viên có thêm động lực phấn đấu học tập và rèn luyện bản thân, để sau này góp sức phục vụ quê hương đất nước, phục vụ nhân dân

Chính vì những lẽ đó, ngoài đào tạo chuyên môn, nhà trường còn phải thường xuyên quan tâm đến giáo dục chủ nghĩa yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cho sinh viên Bởi khi có lòng yêu nước, sinh viên sẽ ý thức hơn về trách nhiệm của một công dân, từ đó tích cực rèn luyện, nghiên cứu khoa học, góp phần xây dựng đất nước vững mạnh, có thể

"sánh vai cùng các cường quốc năm châu" như Bác Hồ đã từng dạy thế hệ trẻ

- Tinh thần đoàn kết, kiên cường, bất khuất, anh dũng trong đấu tranh dựng nước và giữ nước

Truyền thống đoàn kết, kiên cường, bất khuất, dũng cảm là một trong những nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước Nó được coi là một nét đẹp trong bảng giá trị truyền thống của dân tộc Dân tộc ta là một cộng đồng nhỏ sinh cơ lập nghiệp bên các cộng đồng lớn, bởi vậy nguy cơ bị thôn tính về lãnh thổ, bị đồng hóa về văn hóa là thường trực Để tồn tại và phát triển, cư dân nơi đây đã gắn bó với nhau thành một khối thống nhất một cách tự nguyện và bình đẳng Mặt khác, đất nước ta có vị trí địa chiến lược quan trọng, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú nhưng cũng lắm cam go, thử thách, đe dọa sự sinh tồn của con người, bởi khí hậu nhiệt đới gió mùa thường xuyên gây mưa nhiều, bão lụt, áp thấp, khô hạn Đấu tranh chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, đòi hỏi con người cần phải góp công, góp sức chung lưng đấu cật cùng nhau chống lại địch họa và nguy cơ đồng hóa dân tộc, vì sự tồn vong của dân tộc, vì độc lập tự do của Tổ quốc Đây được xem như là yếu tố tiên quyết tạo nên tinh thần yêu nước Tinh thần đoàn kết, tính cộng đồng đã trở thành tình cảm cao đẹp và đạo lý làm người của dân tộc Việt Nam Truyền thuyết Âu Cơ – Lạc Long Quân đẻ ra "bọc trăm trứng" thể hiện rõ tinh thần cùng chung Tổ quốc

và tình nghĩa đồng bào Thực tế lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc Việt Nam đã thể hiện được tinh thần đó, ''Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn'' hay ''Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ" Truyền thống cố kết cộng đồng đã gắn chặt vận mệnh cá nhân vào vận mệnh xã hội, gắn hạnh phúc của mỗi người vào sự tồn vinh và phát triển của dân tộc, tinh thần đoàn kết đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, một động lực mạnh mẽ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

Nói chuyện với cán bộ, Bác Hồ dạy rằng: ''Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong'', hay "Việc gì khó cho mấy, quyết tâm làm thì làm chắc được, ít người làm không nổi, nhiều người đồng tâm hiệp lực mà làm thì phải nổi" [30, tr.258] nhằm để chỉ sức mạnh đoàn kết của nhân dân Dân

là gốc, là nền tảng của sự tồn tại và phát triển Truyền thống tốt đẹp đó của dân tộc ta đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết thành chân lý:

"Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công"

Trong những năm của cuộc kháng chiến đi vào giai đoạn quyết định của vận mệnh Tổ quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến để bảo vệ nền độc lập vừa giành được: ''bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất

kỳ người già, người trẻ không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc, hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu tổ quốc Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc, ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước'' Câu ca dao: ''Một cây làm chẳng nên non / Ba cây chụm lại nên hòn núi cao'' đã thể hiện quan niệm triết lý của người Việt Nam về tinh thần đoàn kết, sự gắn bó và sự đề cao sức mạnh của tập thể

Đảng ta và Bác Hồ đã huy động sức mạnh của cả dân tộc và thời đại làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, giải phóng hoàn toàn miền Bắc, tiếp sức mạnh làm hậu phương vững chắc chi viện cho chiến trường miền Nam để làm nên chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc Ngày nay, việc làm đó đã và đang huy động từ nội lực và tranh thủ sự giúp đỡ của quốc tế trong quá trình hội nhập và phát triển để thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh,

dân chủ, công bằng, văn minh Và Người còn mong muốn: ''Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới'' [30, tr.512]

Song song đó, dân tộc Việt Nam còn một đức tính đáng quý trọng khác là lòng dũng cảm Dù ở nơi đâu, thời đại nào, hay khi làm bất cứ việc gì, con người cũng đều cần lòng dũng cảm Trong những cuộc kháng chiến chống kẻ thù xâm lược: 1000 năm Bắc thuộc, 80 năm chống thực dân Pháp và 35 năm chống đế quốc Mỹ, lúc nào chúng ta cũng có rất nhiều những tấm gương dũng cảm, vì nước quên thân, luôn sẵn sàng đối mặt với kẻ thù, với những khó khăn gian khổ, thậm chí cả hy sinh mất mát Lòng dũng cảm là một trong những phẩm chất vô cùng quan trọng Bởi trong cuộc đời mình, chúng ta luôn phải đối diện với vô vàn những khó khăn cũng như thử thách cần phải có lòng dũng cảm, nghị lực, sức mạnh, ý chí kiên cường để có thể vượt lên mọi gian nan, để có được sức mạnh chế ngự thiên nhiên, chiến thắng kẻ thù và nhiều khi là để chiến thắng chính bản thân mình

Dân tộc ta có vô vàn những tấm gương chiến sĩ cách mạng lạc quan, ung dung, bình thản, không hề run sợ trước mũi súng quân thù Dù tuổi đời còn rất trẻ nhưng họ vẫn hiên ngang thể hiện khí phách của một dân tộc anh hùng

Đó là tấm gương của chị Võ Thị Sáu vẫn ung dung mỉm cười, hái những đóa hoa tươi cài lên mái tóc cho dù đang bị kẻ thù giải ra bãi bắn Đó là chú bé loắt choắt đôi chân thoăn thoắt bước đi dưới làn đạn quân thù để đưa cho được bức thư đề "thượng khẩn" Là tấm gương về anh hùng Lý Tự Trọng không hề run sợ

và không chịu khuất phục trước những đòn tra tấn dã man của giặc Là anh hùng

Phan Đình Giót đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai,… Tất cả đều là những tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm, kiên cường của con người Việt Nam

Trong cuộc sống hoà bình, chúng ta vẫn hàng ngày hàng giờ chứng kiến những hành động dũng cảm, dũng cảm vạch trần những việc làm sai trái của người khác dù đó là những kẻ có chức có quyền; những chiến sĩ công an dũng cảm bắt tội phạm để giữ cho nhân dân có cuộc sống thanh bình Còn trong lao động sản xuất tất cả đều đoàn kết thành một khối vững chắc, dũng cảm vượt qua mọi khó khăn thử thách, vượt qua nạn đói năm 1945, vươn lên từ đống đổ nát sau chiến tranh, vững bước xây dựng một nền kinh tế – xã hội phát triển cùng hòa vào dòng chảy của nền kinh tế thế giới thời kỳ hội nhập Ngày nay, lòng dũng cảm còn đẹp hơn khi một nữ thuyền trưởng Nguyễn Thị Hồng quê ở Bến Tre đã dũng cảm cứu sống 36 ngư dân trong cơn bão năm 1997… Những con người ấy đã góp phần làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn Trước những khó khăn, hiểm nguy con người vẫn quyết tâm làm việc và hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ mà mình được giao

Điều khiến ta ngạc nhiên và tự hỏi, không biết điều gì khiến cho dân tộc Việt có một sức sống kỳ lạ đến vậy, không biết điều gì đã tạo nên cho Việt Nam một sức mạnh ghê gớm để vượt qua tất cả và có được vị thế như ngày hôm nay? Một dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử không chịu cam tâm khuất phục kẻ ngoại xâm nào Một dân tộc được hình thành phát triển trên đất nước hình chữ S luôn bị giặc ngoại xâm dòm ngó, rình rập thời cơ để xâm lược Việt Nam có được độc lập, tự do, thống nhất như ngày hôm nay phải tốn không biết bao nhiêu xương máu chứ chẳng có ai trao trả Chính tư tưởng ''thà chết chứ nhất định không chịu làm nô lệ'', sự khát khao về độc lập dân tộc, về hòa bình, đã tạo ra cho dân tộc Việt một sức sống dẻo dai, bền bỉ, một sự chịu đựng đến phi thường

ở trong một môi trường, điều kiện không tưởng Đó chỉ có thể là một dân tộc gan góc mà nguồn cơn là bản lĩnh, nội lực của sức mạnh phi thường Việt Nam Ngày nay, trong thời kỳ hội nhập và trước những diễn biến phức tạp của khu vực và thế giới, học sinh sinh viên cần phải nhận thức rõ vai trò và phát huy hơn nữa tinh thần đoàn kết, kiên cường, bất khuất, anh dũng trong đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, một động lực mạnh mẽ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa

- Có trách nhiệm, nghĩa vụ với đất nước trong mọi hoàn cảnh

Thời đại ngày nay, khi nước nhà được thống nhất, độc lập thì trách nhiệm

đầu tiên là phải quét dọn lại những tồn tại còn để lại sau những năm chiến tranh liên tục để xây dựng một đất nước hòa bình độc lập Trong hoàn cảnh buộc phải chuyển nhanh sang nền kinh tế thị trường đầy sự cạnh tranh, phải hội nhập vào một nền kinh tế thế giới đầy biến động của buổi đầu thời kỳ chuyển tiếp từ xã hội công nghiệp sang xã hội hậu công nghiệp mang tính toàn cầu, mà bản thân chưa có kinh nghiệm, vừa làm, vừa học, vừa rút kinh nghiệm thì những sai lầm, thách thức là không sao tránh khỏi Vậy làm sao tranh thủ được những thuận lợi của thời kỳ mở cửa, lại tránh được tối đa những bất trắc khó lường trong nền kinh tế thị trường như hiện nay? Biết bao vấn đề phải đặt ra Chiến thắng kẻ thù xâm lược trong tình thế ''châu chấu đá voi'', rửa được mối nhục mất nước đã là việc khó, thành công trong việc dọn dẹp nhà cửa sau chiến tranh đưa nước nhà

từ "đầm lầy nước đọng, con trâu đi trước cái cày đi sau" đi lên xây dựng một đất nước: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, cái nhục lệ thuộc về kinh tế, lại còn khó khăn gấp bội lần

Để làm được việc này cần phải phát huy nội lực đoàn kết dân tộc, riêng với mỗi cá nhân phải chiến thắng chính bản thân, phải gồng sức lên như Phù Đổng, vừa học, vừa làm, với tinh thần tiến công, thành công không kiêu, thất bại không nản; luôn rút kinh nghiệm, thực hành tiết kiệm, tránh tham nhũng hối lộ, chống chủ nghĩa cơ hội, giữ con người luôn trong sạch; biết dựa và tin tưởng vào lực lượng nhân dân; thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, các tôn giáo; biết

hy sinh, biết say sưa nghiên cứu khoa học vì sự nghiệp xây dựng Tổ quốc; không an nhàn thụ hưởng, lao động quên mình với một tinh thần là không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên

Ý thức được trách nhiệm, nghĩa vụ với đất nước, thanh niên học sinh

sinh viên phải thực sự giác ngộ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tuyệt đối trung thành với Đảng và nhân dân Lòng trung thành của đoàn viên thanh niên phải được phát huy và nâng cao thành đức hy sinh, sẵn sàng xả thân vì tự do của Tổ quốc, thanh niên phải có lý tưởng sống rõ ràng, sống đẹp… có tinh thần và trách nhiệm cao, nhạy cảm và chủ động hơn trong mọi tình huống Đảng ta luôn xác định xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng, đồng thời cũng là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân ta, đặc biệt là học sinh sinh viên - những chủ nhân tương lai của đất nước Để làm được điều này, đòi hỏi đoàn viên, thanh niên học sinh sinh viên phải có sự nhận thức đúng đắn vai trò và trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc Từ đó mà có ý thức phấn đấu vươn lên, có tinh thần xung kích học hỏi sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong mọi lĩnh vực; làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại, nhất là trong học tập cũng như trong lao động sản xuất; rèn luyện bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng ước mơ, lý tưởng cao đẹp; chấp nhận một cách tự

nguyện sự thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần, đến với những nơi khó khăn để cống hiến sức trẻ, trí tuệ của mình cho đất nước Là con cháu của một dân tộc kiên cường bất khuất, thừa hưởng bao gương sáng trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, ta có quyền tin tưởng trong một tương lai không xa, tên tuổi Việt Nam lại sẽ được hiện diện một cách xứng đáng trên năm châu bốn biển, gặt hái được những Điện Biên Phủ, những Mùa xuân đại thắng trong công cuộc xây dựng một đất nước theo hướng xã hội chủ nghĩa

- Nhận thức sâu sắc mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; xây dựng nước Việt Nam: "Dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên nhằm mục đích giúp sinh viên hiểu biết sâu sắc quá khứ gian khổ, đau thương nhưng anh dũng và vinh quang của dân tộc, của Đảng để sinh viên tự hào, tin tưởng nhận rõ giá trị của cuộc sống hiện tại; nâng cao tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa và tinh thần quốc tế chân chính; xây dựng thái độ lao động mới, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với xã hội, với tương lai của dân tộc; tiếp tục sự nghiệp của các thế hệ cha anh đi trước; xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Giáo dục chủ nghĩa yêu nước truyền thống cho thế hệ trẻ còn nhằm bảo đảm sự kế tục và thống nhất giữa các thế hệ cách mạng Việt Nam

Hiện nay, xu thế của các nước đang vận dụng chính là lý thuyết chủ nghĩa hiện thực chính trị vào hoạt động chính sách đối ngoại trong tiến trình hội nhập khu vực Trong đó lợi ích quốc gia, dân tộc là chủ thể quan trọng nhất, bất chấp đạo lý và các luật pháp quốc tế Trước bối cảnh ấy, độc lập tự do cho mỗi dân tộc vừa là nền tảng, vừa là tiêu chuẩn cốt lõi nhất trong định hướng giá trị cuộc sống của thanh niên Một dân tộc giàu lòng tự trọng là một dân tộc không khuất phục trước bạo lực, không đánh mất Tổ quốc, không chịu làm nô lệ Thế hệ trẻ

Việt Nam ngày nay may mắn được cha ông trao cho một đất nước hòa bình, độc lập, thống nhất và ngày càng có vị trí cao trên trường quốc tế Đó là một đất nước được giành lại bằng xương máu của nhiều thế hệ, có bề dày truyền thống

về chủ nghĩa yêu nước và đầy tinh thần lạc quan cách mạng Vì thế, trọng trách của thanh niên hiện nay là phải giữ gìn và bảo vệ vững chắc nền độc lập, tự do của Tổ quốc; không khuất phục trước mọi uy lực và không sa ngã trước mọi cám dỗ; dù ở hoàn cảnh nào cũng phải nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình; thực hiện tốt nghĩa vụ và trách nhiệm công dân; phấn đấu góp phần đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu; từng bước vươn lên theo kịp các nước trong khu vực và thế giới; thể hiện ở sự xung kích, sáng tạo trong phát triển kinh tế; thể hiện sự năng động, nhạy bén “đi tắt đón đầu” trong nghiên cứu, ứng dụng tiến

bộ khoa học – công nghệ Quyết tâm thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới do Đảng khởi xướng vì một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công

bằng và văn minh

1.2.2 Phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên

1.2.2.1 Giáo dục chủ nghĩa yêu nước thông qua các môn học trong nhà trường

Hồ Chí Minh nhận định: "Óc của người tuổi trẻ trong sạch như một tấm lụa trắng nhuộm xanh thì nó sẽ xanh, nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ" [35, tr.102] Vì vậy, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên nói chung phải căn cứ vào đặc điểm từng lứa tuổi mà xác định nội dung, phương pháp giáo dục cho phù hợp với tâm sinh lí của thế hệ trẻ Riêng đối với các trường đại học, cao đẳng, đối tượng là sinh viên thuộc tầng lớp trí thức thì Người dặn: “đại học cao đẳng thì cần kết hợp lí luận khoa học với thực hành, ra sức học tập lí luận và khoa học tiên tiến của nước bạn kết hợp với thực tiễn nước ta để thiết thực giúp ích cho

công cuộc nước nhà” Thế nên việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong trường đại học, cao đẳng cần phải được lồng ghép thông qua các môn học trong nhà trường như: khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đạo đức, pháp luật Đặc biệt, đối với bộ môn Giáo dục quốc phòng, thông qua hình ảnh người thầy giáo trong trang phục áo xanh của người lính cụ Hồ đã trực tiếp tác động đến nhận thức của sinh viên về lý tưởng con đường cách mạng của dân tộc, về chủ nghĩa xã hội Đây chính là hình thức chủ yếu để tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, truyền thống cách mạng, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước cho sinh viên một cách hiệu quả nhất; là con đường cơ bản cung cấp tri thức khoa học, niềm tin, lý tưởng cộng sản chủ nghĩa cho sinh viên, từ đó để sinh viên ý thức và có hành động thực tiễn cách mạng đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Chính vì vậy mà trong tất cả các ngành học được đào tạo từ trung cấp đến cao đẳng và đại học thì việc học tập các môn chủ nghĩa Mác – Lênin được đặc biệt quan tâm, nhằm trang bị cho sinh viên thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa và đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước là yêu cầu tất yếu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay ở Việt Nam

1.2.2.2 Giáo dục chủ nghĩa yêu nước thông qua rèn luyện chuyên môn, nghiệp vụ

Trong công tác đào tạo của bất cứ nghề gì cũng phải quan tâm đến vấn đề rèn luyện nghiệp vụ, bồi dưỡng tay nghề cho người học Sự thành thạo, nhuần nhuyễn tay nghề là một yếu tố vô cùng quan trọng, làm tăng hiệu quả hoạt động

trong một lĩnh vực nghề nghiệp nhất định, vì "trăm nghe không bằng tay quen"

Chính vì thế, đối với các trường Sư phạm nói chung và trường Cao đẳng Sư

phạm Vĩnh Long nói riêng, vấn đề rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ luôn được nhà trường thực hiện thường xuyên trong quá trình đào tạo Vì nghề dạy học là một trong những nghề đào tạo ra con người đủ đức, đủ tài, có bản lĩnh chính trị vững vàng và góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong thời kỳ hội nhập

Ngoài ra, khác với một số nghề, đối tượng giáo dục của nghề dạy học là những con người có thế giới nội tâm phong phú, đa dạng về tình cảm, trí tuệ và nhân cách Sự độc đáo về đối tượng hoạt động đã làm cho nghề dạy học trở nên phức tạp nhưng cũng rất quang vinh Đúng như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng

đã nói: Nghề dạy học là nghề cao quý bậc nhất trong các nghề cao quý của xã hội xã hội chủ nghĩa Các nghề trong chế độ ta đều sáng tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần Nghề dạy học là nghề sáng tạo bậc nhất vì nó sáng tạo những con người sáng tạo

Vì thế, một giáo viên giỏi không chỉ là người có chuyên môn tốt thành thạo những kĩ năng nghiệp vụ sư phạm mà còn phải có lý tưởng sống đẹp, tình yêu quê hương đất nước, sẵn sàng cống hiến sức trẻ, trí tuệ của mình cho sự nghiệp xây dựng đất nước, có niềm tin vào đường lối lãnh đạo của Đảng, vào chủ nghĩa xã hội Nếu quá trình rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ không được tiến hành một cách đồng thời, có ý thức, có mục đích thì việc xây dựng thế giới quan mácxít và phương pháp luận cho sinh viên hiện nay sẽ rất khó khăn Đó là những người lao động có trình độ chuyên môn giỏi nhưng thiếu những phẩm chất chính trị, niềm tin, lý tưởng vào công cuộc xây dựng và phát triển chủ nghĩa

xã hội, những người mà như Hồ Chí Minh đã từng nói có tài mà không có đức là người vô dụng, thậm chí là rất nguy hiểm đối với sự phát triển của xã hội Chính