Từ sự nhận thức đúng đắn đó chủ thể mới đa ra kế hoạch hoạt động phù hợp vớibản thân sao cho mang lại hiệu quả cao nhất Hoạt động này không những diễn ra ở trờng, ở lớp mà nó cóthể diễn
Trang 1Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã đề ra trơng mới trong phơng thức đàotạo đó là " biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo "
mà các trờng đại học là tâm điểm của phong trào đó Vì vậyhình thức đào tạo theo " tín chỉ "đợc đa vào hầu hết các trờng
đại học Điều đó nghĩa là sinh viên tự chủ động tìm tòi, sáng tạonâng cao trình độ và nâng cao ý thức tự học ở sinh viên
Tuy nhiên sinh viên hiện nay phần nhiều vẫn cha ý thức đúng
đắn về vấn đề tự học, cha nâng cao ý thức tự giác trong quátrình lĩnh hội tri thức Đó là một thực trạng đáng buồn đang tồntại ở nhiều trờng đại học hiện nay
Xuất phát từ thực trạng trên tôi chọn đề tài “ ý nghĩa của vấn
đề tự học đối với sinh viên hện nay ”và nêu ra một số biện pháp
nhằm thúc đẩy hoạt động tự học của sinh viên các trờng đại học
Trang 2B.Cơ Sở Lý Luận
Cuộc sống xung quanh chúng ta chứa đựng rất nhiều điều
bí ẩn mà con ngời chúng ta luôn khát khao tìm tòi và chinh phục.Vì vậy khám phá thế giới là nhiệm vụ bậc nhất của ngời học dù họ
là ai, làm gì và ở đâu Nh vậy tự học có vai trò rất lớn đối với
đời sống con ngời nhng chúng ta hiểu “ tự học ” là gì và hoạt
Cuốn sách: “ Những cơ sở của phơng pháp dạy học triết học
” lai cho rằng “ tự học ” có hai nghĩa là:
- Nghĩa hẹp: Tự học là tự đọc sách, tự nghiên cứu bài tập, làm
đề cơng môn học, chuẩn bị bài thảo luận, xe mi na, toạ đàm
- Nghĩa rộng: Tự học nghĩa là thông qua chơng trình học
trên lớp giúp ta hiểu biết hơn về cái gì và hình thành cho ta
Trang 3những kĩ năng, củng cố niềm tin của hoạt động xã hội, của việctuyên truyền tri thức quần chúng Đó là quá trình nỗ lực khôngngừng nhằm chiếm lĩnh tri thức bằng chính hoạt động của bảnthân hớng tới nhữngmục đích nhất định
Nh vậy tự học càng chuyên cần, công phu bao nhiêu thì càngcải thiện chính bản thân chủ thể bấy nhiêu Chủ thể sẽ rèn luyện
đợc những kĩ năng mới mà trớc đó mình cha có Qua trình nàydiễn ra bên trong mỗi ngời và thông qua quá trình tự học, tựnghiên cứu và rèn luyện khả năng t duy khái quát các vấn đề màcá nhan đó tiếp thu đợc
Các nhà tâm lý học lại cho rằng: “ Tự học ”là quá trình lĩnh
hội kinh nghiệm xã hội, hoạt động lý luậnvà hoạt động thực tiễncủa mỗi cá nhân bằng cách thiết lập các quan hệ mới, cải tiếnkinh nghiệm ban đầu và các mô hình phản ánh hình ảnh thựctại, biến tri thức cả loài ngời thành tri thức kinh nghiệm của bảnthân chủ thể
Nói cách khác tự học là phơng thức chuyển hoá các kiến thứcnằm trong thế giới thành kiến thức, sự hiểu biết các quy luật vận
động về thế giới vật chất thành kiến thức cả bản thân Đó cũngchính là con đờng tốt nhất giúp ta phát hiện ra bản chất của vấn
đề, do vậy tự học đối với sinh viên có một vai trò hết sức to lớn
Nó không chỉ giúp sinh viên tích luỹ kiến thức một cách sâu sắc
mà còn giúp sinh viên phát triển về mặt nhân cách, sự cảm nhậnmộtn cách toàn diện
1.2.Mối quan hệ giữa tự học và quá trình tự học
Trang 4Tự học đó là hình thức hoạt động mang tính chất cá nhân
do bản than ngời học nỗ lực học tập ở trên lớp hay ngoài lớp Nó cómối quan hệ mật thiết đối với việc học ở lớp đối với học sinh –sinh viên, nó luôn song song tồn tại rong quá trình học tập Nừuchỉ có quá trình học ở lớp, ở trờng nghĩa lã sinh viên đợc hớng dẫntìm ra phơng hớng, nắm bắt đợc vấn đề mà không có hoạt
động thực tiễn, áp dụng vào cá tình huống cụ thể thì lý thuyếtvẫn chỉ là lý thuyết nghĩa là việc học không đi đôi với hành dẫntới chất lợng sẽ không cao
Nhng bên cạnh đó nếu sinh viên không có sự hớng dẫn củagiảng viên thì dẫn tới khó khăn trong việc xác định bản chất vấn
đề gây ra tình trạng bế tắc tring việc giải quyết vấn đề Nhvậy “ học và tự học ” luôn đi kèm với nhau, bổ sung cho nhau tạonên thế cân bằng giúp sinh viên định hớng và nâng cao chất lợngtìm hiểu
Nhà văn S.IZINONEW, ngời Nga đã viết:
“Tự học đó là việc học tập độc lập của ngời sinh viên và diễn
ra song song với quá trình học trên lớp, hai quá trình này có mối quan hệ mật thiết với nhau ” Thực tế đã chứng minh một cách rõ
ràng tự đọc có vai trò rất lớn trong quá trình “ học ”, chỉ có tựhọc với sự nỗ lực cao, t duy sáng tạo mới tạo điều kiện cho việc tựhọc tìm hiểu tri thức một cách sâu sắc, mới hiểu đợc chân lý vàtìm ra hớng giải quyết tốt nhất cho vấn đề đó Vậy để tự học
đạt kết quả cao ta phải có những hoạt động nh thế nào cho hợplý?
Trang 52 Hoạt động tự học
2.1 Khái niệm hoạt động học và hoạt động tự học
2.1.1.Khái niệm hoạt động học
Cuộc sống của chúng ta luôn sảy ra rất nhiều hoạt động vàhoạt động học cũng là một hoạt động cơ bản của con ngời Nhvậy hoạt động học là hoạt động làm tiêu hao năng lợng thần kinhcủa cơ thể và bắt đầu diễn ra khi chủ thể biết điều khiển,
điều chỉnh hành vi của mình
Tuy nhiên hoạt động học khác với các hoạt động khác là hoạt
động này diễn ra dới sự tổ chức, hớng dẫn của giáo viên hoặcgiảng viên nhằm hớng vào các kĩ năng, kĩ xảo tong ứng làm thay
đổi bản thân chủ thể mà mục tiêu chính là học sinh – sinh viên
2.1.2 Khái niệm hoạt động tự học
Cũng nh hoạt động học hoạt động tự học là hoạt động làmtiêu hao năng lợng thần kinh và hớng vào làm thay đổi bản thânchủ thể tuy nhiên hoạt động này chỉ diễn ra khi chủ thể ý thức
đợc vai trò của nó và có một tinh thần tự giác cao Từ sự nhận thức
đúng đắn đó chủ thể mới đa ra kế hoạch hoạt động phù hợp vớibản thân sao cho mang lại hiệu quả cao nhất
Hoạt động này không những diễn ra ở trờng, ở lớp mà nó cóthể diễn ra ở bất cứ đâunh: ở nhà, ở trờng, trong cuộcsống Chính vì vậy hoạt động “ tự học ” đựoc diễn ra một cáchphong phú dới nhiều hình thức
Trang 6Đặc biệt đối với sinh viên – những con ngời mới năng độngsáng tạo đang hàng ngày, hàng giờ tiếp xúc với cuộc sống sôi
động đang quay mình phát triển đi lên thì yêu cầu đặt ra là
họ phải không ngừng học hỏi, tìm tòi sáng tạo mới có thể tiến kịpthời đại Vì vây hoạt động tự học ở sinh viên cũng ngày càngdiễn ra một cách nhanh chóng hơn, gấp gáp hơn nhng đồng thờicũng tiến bộ hơn nhờ sự đổi mới của khoa học – kĩ thuật nh:internet, báo chí, truyền hình Tuy nhiên không phải tất cả cásinh viên đều có ý thức tự học và tự tổ chức hoạt động này,muốn có ý thức này sinh viên phải không ngừng đặt ra cho mìnhnhững câu hỏi về những vấn đề xung quanh cuộc sống
Từ những vấn đề trên ta thấy rằng hoạt động học và hoạt
động tự học có mối quan hệ mật thiết với nhau Trong hoạt độngnày lại có hoạt động kia không thể tách rời Để có hoạt động tựhọc trớc hết cần có hoạt động học - để hoạt động học có chất l-ợng lại cần có hoạt động tự học
Trang 7- Nếu sinh viên chỉ có hoạt động học diễn ra ở giảng đờng
mà không có hoạt động tự học ở nhà, soạn bài, đọc giáo trình
tr-ớc khi tới lớp thì gần nh không có chất lợng
- Mặt khác nếu không có hoạt động học thì rất khó có thểsảy ra hoạt động tự học hoặc nếu có thì hiệu quả rất thấp
Tóm lại hoạt động học và hoạt động tự học là hai quá trìnhsong song tồn tại, hoạt động này là điều kiện để có hoạt độngkia và ngợc lại muốn hoạt động tự học có hiệu quả thì nó khôngthể thiếu hoạt học
2.2.Bản chất của hoạt động tự học
2.2.1 Là một khâu trong quá trình dạy học
Dạy học là con đờng chủ yếu, là con đờng cơ bản của bất cứnhà trờng nào để nhằm mục đích giáo dục, nâng cao trình độtri thức cho học sinh –sinh viên Hoạt động dạy học luôn luôn cóhai hoạt động đó là : hoạt độngdạy của giáo viên và hoạt độnghọc của học sinh Hai hoạt động này là hai quá trình không thểtách rời nhau mà quá trình hoạt động chung của nó thống nhấtbiện chứng với nhau trong quá trình dạy và học
Hoạt động dạy của giảng viên đóng vai trò là lãnh đạo, tổchức, điều khiển hoạt động nhận thức của sinh viên để mỗi cánhân tích cực hoạt động tìm hiểu vấn đề Hay nói cách khác
“giảng viên là cầu nối trung gian giữa sinh viên và tri thức nhânloại ”, truyền đạt cho học sinh, sinh viên những tri thức mình đã
có tạo nên tri thức mới nhằm biến đổi bản thân chủ thể Tuynhiên bên cạnh hoạt động dạy, hoạt động tự học lại là con đờng
Trang 8tốt nhất giúp sinh viên nắm đợc bản chất của vấn đề Muốn vậytrong quá trình tổ chức hoạt động dạy cần tổ chức cho sinh viêntích cực tham gia hoạt động tự học, tự nghiên cứu
Nếu hoạt động dạy là hoạt động giúp sinh viên trong việclĩnh hội tri thức thì hoạt động tự học lại là quá trình tiếp thu, giacông và lu trữ thông tin thành sản phẩm trí tuệ Đó là sự phản
ánh thế giới khách quan thông qua lăng kính chủ quan của sinhviên, chính hoạt động đó đã chuyển mục đích của hoạt độngdạy thành mục đích và nhiệm vụ của hoạt động tự học ở sinhviên.Bên cạnh đó nó cũng là phơng thức dể chuyển những kiếnthức mà giáo viên truyền đạt thành tri thức cá nhân bởi vậy hoạt
động dạy học gắn bó mật thiết với hoạt động tự học
Vì vậy trong quá trình giáo dục cần biết kết hợp giữa hoạt
động dạy của ngời giáo viên với hoạt động tự học của học sinh –sinh viên nhằm nâng cao chất lợng đào tạo
- Giáo viên –giảng viên cần cần tìm hiểu, kích thích quátrình tự học ở mỗi cá nhân, đa sinh viên vào các tình huống cóvấn đề để họ tự đa ra phơng hớng giải quyết vấn đề nhằmphát huy tính độc lập và nâng cao khả năng t duy Khi đó giảngviên trở thành ngời dẫn đờng, cố vấn cho học sinh, sinh viên
- Nếu nh chỉ có hoạt động học ở trên lớp và hoạt động dạycủa học sinh thì những vấn đề tiếp thu đợc sẽ nhanh chóng bịquên do không nắm vững đợc bản chất của vấn đề hoặc dokhông đợc vân dụng vào thực tiễn Một khi hoạt động dạy diễn ra
mà ngay bản thân ngời học không có những kiến thức cũ thì
Trang 9việc tiếp thu nhũng kiến thức mới một vấn đề hết sức khókhăn.Điều đó gây nên sự chán nản ở không chỉ học sinh mà ngaycả ngời truyền thụ cũng sẽ nh vậy
ADXTECVEC đã viết:
“Nếu chỉ có sự truyền thụ tài liệu liệu của giáo viên mà thôi
thì dù có nghệ thuật tới đâu đi chăng nữa cũng không thể đảm bảo sự lĩnh hội kiến thức, thực sự lĩnh hội chân lý, cái đó tự ng-
ời học lấy bằng trí tuệ của bản thân ”
Thực vậy dù một cá nhân đợc đào tạo bởi một giáo v iên giỏi,kiến thức uyên thâm nhng ngay bản thân không cố gắng ônluyện, không nỗ lực học tập thì kết quả thu đợc chỉ là con sốkhông
Từ đó ta thấy đợc mối quan hệ mật thiết giữa hoạt động dạy
và hoạt động học Đó là hai quá trình không thể tách rời nhau, nóluôn đi kèm bổ sung cho nhau nhằm nâng cao hiệu quả vànâng cao chất lợng trong quá trình giáo dục
2.2.2 Hoạt đông tự học là hoat động phù hợp với
đặc điểm cá nhân
• Hoạt động tự học phù hợp với khả năng trí tụệ
Mỗi ngời khi sinh ra đều có những đặc điểm riêng và khảnăng trí tuệ của mỗi ngời là khác nhau Có những nhời có trí nhớtốt, nhng ở một số ngời thì ngợc lại Có những ngời có khảnăngthuộc rất nhanh các bài thơ nhng có những ngời thì điều
đó lại rất là khó Nh vậy là mỗi ngời có một khả năng t duy, một
Trang 10trí nhớ khác nhau Tuy nhiên điều đó không quyết định tất cả tớinăng lực của mỗi ngời, điều đó còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu
tố nhng có một yếu tố rất quan trọng đó là hoạt động tự học phùhợp với đặc điểm của mỗi cá nhân Mỗi ngòi cần phải biết đợc
đâu là điểm mạnh, đâu là điểm yếu của mình từ đó đa ramột kế hoach học tập hợp lí và liệu phù hợp với khả năng Chẳnghạn:
- Nếu một ngời có trí nhớ không tốt thì không nên bắt đầu
đọc sách đã chọn những quyển sách nhiều công thức hay nhiều
sự kiện điều đó sẽ gây cho bạn cảm giác chán nản Nh vậy ngaycả việc chọn sách phù hợp với khả năng của mỗi ngời cũng ảnh hởngkhông ít tới chất lợng học tập
- Những ngời có khả năng t duy tốt chọn những quyển sáchmang tính logíc và cần suy luận đồng thời chon cho mình mộtcách học phù hợp
Từ đó ta có thể đa ra kết luận rằng: Trong quá trình tự họcvấn đề khả năng sẽ đợc giải quyết nếu ngời tự học biết dựa vàonhững đặc điểm của bản thân mà lựa chon cgho mình nhữngphơng pháp học tập hợp lí
• Hoạt động tự học phù hợp với cuộc sống thực tại
Cuộc sống xung quanh chúng ta muôn màu muôn vẻ và mỗingời có một hoàn cảnh, điều kiện sinh hoạt là khác nhau vì vậymỗi ngời lựa chọn cho mình một kế hoạch hoạt động tự học saocho hợp lí
Trang 11- Nói đến tự học không có nghĩa là chỉ tự học trong sách vở
mà có thể học ngay trong hoạt động thực tiễn nhng học thế nàocũng là một nghệ thuật điều đó lí giải vì sao có những nguờihiểu biết rất nhiều về cuộc sống mà có những ngời thì lại khôngbiết gì mặc dù họ sống trong cùng một cồng đồng xã hội Phảiluôn tự đặt cho mình câu hỏi vì sao trong mỗi một hoàn cảnh,dặc biệt trong sinh viên khi mà xung quanh luôn diễn ra rấtnhiều hoạt động nh gia s, tiếp thị … đó cũng chính là môi trờng
để bạn học hỏi thêm nhiều kiến thức bổ ích
- Hoặc có những bạn vì điều kiện mà không có nhiều thòigian để ôn bài nhiều đòi hỏi các bạn phải có một cách học, mộtcách t duy riêng nhằm mục đích hiểu bài học một cách tốt nhất
Nh vậy hoạt đọng tự học đợc diễn ra dới nhiều hình thức,nhiều hoạt động khác nhau sao cho phù hợp với từng đặc điểm cánhân là một điều hết sức cần thiết đối với mỗi ngời, nó có ảnhhởng mạnh mẽ tới chất lợng học tập của mỗi ngời
2.2.3 Hoạt động tự học là hoạt động mang tính
tự giác, độc lập, chủ động và tích cực sáng tạo cao
*Hoạt động mang tính tự giác
Hoạt động tự học là một quá trình tự vận động, tự ýthứccủa mỗi ngời học, nó đi từ chỗ cha biết đến chỗ biết, từ chỗbiết ít đến biết nhiều, đến ngày càng đầy đủ, hoàn thiệnhơn Nhờ đó con ngời nắm đợc những kĩ năng, kĩ xảo tong ứngnhằm cải thiện bản thân mình
Trang 12Tính tự giác của hoạt động tự học của mỗi ngời nó thể hiện
ở nhiều mặt, nhiều khía cạnh đó là sự tìm tòi khám phá mọi sựvật, hiện tợng trong cuộc sống ngay ở trong cuộc sống Ngoài ratính tự giác này còn biểu hiện rất rõ trong hoạt động ở lớp, ở tr-ờng của mỗi sinh viên Nó thể hiện ở các mặt :
- Sự huy động ở mức cao nhất các chức năng tâm lý, cácgiác quan, sự t duy ,sự chăm chú nghe giảng và tích cực phát biểuxây dựng bài.Động thời với hoạt động trên lớp là hoạt động tự học
ở nhà, tự đọc tài liêụ nhằm hoàn thành số lợng bài tập đợc giao
- Bên cạnh đó hoạt đọng này còn mang tính tự giác đợc thểhiện ở việc tìm thêm tài liệu, sách báo hay ở việc hiểu các sựviệc gắn liền với cuộc sống nhằm bổ sung các kiến thức mới màkhông mang tính trách nhiệm phải hoàn thành Nhờ hoạt độngnày mà con ngời sẽ có đợc sự hiểu biết sâu rộng hơn, thực tiễn
và phong phú hơn
Hoạt động tự học manh tính tự giác còn biểu hiện rõ ở quátrình tự đành giá bản thân, tự đa ra kết quả và nhận xét nhằmrút ra kinh nghiệm và những bài học trong quá trình hoạt động
Đó là thể hiện cao nhất của quá trình tự giác
*Hoạt động mang tính độc lập chủ động và tích cực sáng tạo
Hoạt động tự học sinh viênlà một hoạt động mang tính độclập và chủ động cao Trong quá trình học tập trên lớp mỗi sinhviên phải chủ động ghi chép bài theo một cách riêng chứ khôngcòn hình thức “ thầy đọc trò chép ” nh trớc đây Mỗi ngời phải
Trang 13tự đánh giá xem phần nào là quan trọng, phần nào cần chú ý Từ
đó dẫn tới việ mỗi cá nhân s ẽ có một cách suy luận riêng và mộtcách t duy cũng khác nhau
Bên cạnh hoạt động trên lớp là nh vậy thì hoạt động tự học ởnhà của sinh viên còn mang tính độc lập cao hơn bởi nó không
có ngời hớng dẫn, giảng giải trong quá trình tìm hiểu tri thức
- Ngoài ra công tác tự học là quá trình chủ động lựa chọn tàiliệu học, tự xây dựng chơng trình học tập cho bản thân, tự xắpxếp thời gian cho các môn học và khắc phục những khó khăngặp phải trong quá trình tìm hiểu tri thức
Vây những nguyên nhân nào thúc đẩy công tác tự học ?
*Những nhuyên nhân thúc đẩy công tác tự học
- Do sự mâu thuẫn giũa những cái mình đã biết và những
cái mình cha biết ngày càng lớn( bởi vì càng học tập con ngờicàng thấy những hiểu biết của mình thật ít ỏi so với xã hội ) dẫntới con ngời cần thúc đẩy công tác tự học nhắm giải quyết mâuthuẫ
- Mâu thuẫn giữa cái mình cần học và cái bản thân mìnhcha có
- Trong quá trình học tập có lúc nào đó con ngời tự bằnglòngvới những cái mình đã biết nhng niềm đam mêkhám phá thúc đẩy con ngời vơn lên tìm hiểu khoa học