Tìm hiểu về phương pháp thực dưỡng và các thực phẩm dưỡng sinh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM MÔN DINH DƯỠNG Đề tài: Tìm hiểu về phương pháp thực dưỡng và các thực phẩm dưỡng sinh LỜI NÓI ĐẦU Ngày xưa, con người ăn uống thuận theo tự nhiên, chủ yếu ăn gạo lứt, ngũ cốc, một ít rau củ, trái cây theo mùa, một ít thịt cá. Đa số thực phẩm đều đánh bắt hoặc thu hái từ thiên nhiên. Con người chưa biết sử dụng hóa chất trong trồng trọt, chế biến thực phẩm đơn giản, làm việc và ngủ nghỉ theo nhịp sinh học của cơ thể. Thời đó, 78h tối mọi người đều đi ngủ hết, đến 34h sáng đã thức dậy. Các chú, các bác đưa trâu ra cày ruộng lúc gà gáy và đến sang khoảng 910h đưa trâu về nhà nghỉ ngơi.Với lối sống như vậy nên bệnh tật không xảy ra nhiều. Để giải quyết những vấn đề đó, các nhà dinh dưỡng học đã tìm ra và chứng minh được vai trò quan trọng của dinh dưỡng đối với cơ thể của con người. Con người muốn sinh trưởng và phát triển tốt thì nhất thiết phải được cung cấp một chế độ dinh dưỡng hợp lý. Hiện nay có rất nhiều phương pháp dinh dưỡng, chế độ ăn uống được mọi người áp dụng và một trong số đó là PHƯƠNG PHÁP THỰC DƯỠNG.

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM

TIỂU LUẬN MÔN DINH DƯỠNG

Đề tài: Tìm hiểu về phương pháp thực dưỡng và các thực phẩm dưỡng sinh

 GVHD: Nguyễn Thị Thu Sang

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày xưa, con người ăn uống thuận theo tự nhiên, chủ yếu ăn gạo lứt, ngũ cốc, một ít rau củ, trái cây theo mùa, một ít thịt cá Đa số thực phẩm đều đánh bắt hoặc thu hái từ thiên nhiên Con người chưa biết sử dụng hóa chất trong trồng trọt, chế biến thực phẩm đơn giản, làm việc và ngủ nghỉ theo nhịp sinh học của cơ thể Thời đó, 7-8h tối mọi người đều đi ngủ hết, đến 3-4h sáng đã thức dậy Các chú, các bác đưa trâu ra cày ruộng lúc gà gáy và đến sang khoảng 9-10h đưa trâu về nhà nghỉ ngơi.Với lối sống như vậy nên bệnh tật không xảy ra nhiều

Dần dần, khoa học hiện đại phát triển, con người đem lúa đi xay trắng nhờ máy xay lúa Sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng, thuốc diệt cỏ trong trồng trọt Sử dụng chất tạo nạc, thuốc giữ nước trong chăn nuôi Sử dụng chất bảo quản, chất tạo màu, tạo mùi và nhiều hóa chất khác trong quá trình chế biến và bảo quản thực phẩm Các hóa chất này làm thay đổi các thành phần và tính chất của thức ăn Đó là nguyên nhân tạo nên nhiều loại bệnh trong đó có các chứng bệnh nan y và bệnh lạ cho những người ăn phải thực phẩm này

Khi xã hội càng tân tiến, con người có điều kiện làm được nhiều thứ nhưng thời gian lại có hạn nên họ phải thức nhiều ngủ ít, thức khuya dậy trễ hoặc đêm làm ngày ngủ Rồi bị áp lực công việc, căng thẳng đầu óc làm cơ thể không có đủ thời gian nghỉ ngơi để phục hồi sinh lực

Để giải quyết những vấn đề

đó, các nhà dinh dưỡng học đã tìm

ra và chứng minh được vai trò quan

trọng của dinh dưỡng đối với cơ thể

của con người Con người muốn

sinh trưởng và phát triển tốt thì

nhất thiết phải được cung cấp một

chế độ dinh dưỡng hợp lý Hiện

nay có rất nhiều phương pháp dinh

dưỡng, chế độ ăn uống được mọi

người áp dụng và một trong số đó

là PHƯƠNG PHÁP THỰC

DƯỠNG

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

I Lịch sử ra đời của phương pháp thực dưỡng 4

1 Khái niệm về thực dưỡng 4

2 Nguồn gốc hình thành 4

3 Phương pháp thực dưỡng thời Georges Ohsawa 5

4 Phương pháp thực dưỡng tại Việt Nam 7

II Cơ sở khoa học và các thực phẩm dưỡng sinh của phương pháp thực dưỡng.7 1 Cơ sở khoa học 7

2 Phân loại thực phẩm theo âm dương: 8

3 Nguyên tắc ăn theo phương pháp thực dưỡng Ohsawa 9

III Những lợi ích cho sức khỏe từ phương pháp thực dưỡng 11

IV Phương pháp thực dưỡng đối với việc điều trị bệnh 12

1 Những thành công của việc áp dụng phương pháp thực dưỡng trong điều trị bệnh 12

2 Một số tác hại không lường và các khuyến cáo của chuyên gia dinh dưỡng trong điều trị bệnh theo thực dưỡng 13

V Một số điều cần chú ý: 14

1 Ăn thực dưỡng có phải là ăn chay thực dưỡng không? 14

2 Giới thiệu đôi nét về gạo lứt và tầm quan trọng của nó: 15

VI Tài liệu tham khảo 15

I Lịch sử ra đời của phương pháp thực dưỡng

1 Khái niệm về thực dưỡng

Xét về mặt ngôn từ có thể định nghĩa phương pháp thực dưỡng là: “Thực dưỡng là lối ăn uống, sinh hoạt đúng quy luật để cơ thể luôn khỏe mạnh tinh thần minh mẫn”

Theo nghĩa hẹp, phương pháp “Thực Dưỡng” (tiếng Anh là Macrobiotics) là :

“phương pháp dưỡng sinh thông qua ăn uống” Nếu chúng ta khỏe mạnh nhờ ăn uống thì điều đó có nghĩa là bệnh tật, mệt mỏi… cũng sinh ra từ cách ăn uống Hiểu ngắn gọn, chế độ ăn thực dưỡng là một chế độ buộc mỗi người phải ăn uống

có tính toán, khoa học, tuân theo những nguyên tắc và điều kiện nhất định

Điều kiện khi áp dụng phương pháp này gồm 7 điều:

- Không cảm thất mệt mỏi

- Luôn có cảm giác ngon miệng khi ăn uống

- Cố gắng tạo cho mình một giấc ngủ sâu và ngon

- Rèn luyện trí nhớ tốt

- Sống vui vẻ, cởi mở với mọi người

- Luôn bình tĩnh để có quyết định đúng trong mỗi việc làm

- Phải có niềm tin tuyệt đối vào cách ăn uống đang áp dụng

2 Nguồn gốc hình thành

Thời Hi Lạp Cổ đại, người ta đã sử dụng thuật ngữ "Thực dưỡng" (macrobiotics) để chỉ một phép dưỡng sinh tự nhiên và kéo dài tuổi xuân Năm

1796, bác sĩ người Đức mang tên Christoph Wilhelm Hufeland đã ngợi ca một cuộc sống lành mạnh và một chế độ ăn uống thích hợp, được gọi là Macrobiotics Georges Ohsawa đã mượn tên này để " phương tây hóa" nghệ thuật Tân Dưỡng Sinh mà ông truyền bá

Ở Phương Đông, từ lâu các dân tộc nơi đây đã thiết lập được mối quan hệ giữa thực phẩm, vạn vật, năng lượng tâm linh và sức khỏe qua một hệ thống triết lý sâu sắc Nền y khoa của phương Đông chú trọng sử dụng các loại thảo dược, cùng phương pháp ăn uống thích hợp để điều tiết sức khỏe

Giáo sư Sagen Ishizuk (1850 - 1909) người Nhật, được xem là người đi tiên phong trong việc ghi lại các hiểu biết trong truyền thống sang ngôn ngữ khoa học Trước ông, có nhiều người đã nghiên cứu con đường này, nhất là Ekiken Kaibara (1630-1716), trong đó tất cả các ghi chép của ông được tập hợp lại trong cuốn sách tên là Yojokun (Lời khuyên để Trường sinh) Ông đã lớn lên và được đào tạo bởi nền văn hóa và y học phương Tây, sau một lần bị đau đớn bởi bệnh

nhiễm trùng thận ông đã không thể tự chữa bệnh bằng y học phương Tây Đây cũng là cơ duyên giúp ông đến với những nghiên cứu về thực dưỡng sau này

Sau Sagen Ishizuk, ông Georges Ohsawa là người có công lớn nhất truyền bá rộng rãi phương pháp này ra toàn thế giới Cơ duyên đến với ông khi ông bị lao phổi và ruột kết (1911) Nhờ chế độ ăn uống do Sagen Ishizuk khởi xướng, ông đã cải thiện được bệnh Với lòng biết ơn sâu sắc ông dành cả phần còn lại để nghiên cứu thực dưỡng tiếp tục công việc của tiến sĩ Ishizuk Đến nay sau hơn 100 năm hình thành và phát triển, phương pháp thực dưỡng đã được giới thiệu tới hầu hết các quốc gia trên thế giới

3 Phương pháp thực dưỡng thời Georges Ohsawa

Georges Ohsawa tên thật

là Sakurazawa Nyoichi (1893-1966) là

một triết gia người Nhật Bản, là người

truyền bá phong trào thực dưỡng rộng rãi

trên thế giới Ông sang sống tại Paris vào

khoảng thế chiến thứ 2 George Ohsawa

không phải là giáo sư, và cũng không

tế.Ông không tham gia nghiên cứu khoa

học mà dành phần lớn cuộc đời viết sách

và phổ biến về triết lý và lối sống thực

dưỡng Những gì ông viết trên sách không

dựa trên dữ liệu thực nghiệm hay hệ thống

mà phần lớn là quan điểm và quan sát cá

nhân

Một trong những mục đích của Georges Ohsawa là thống nhất các quan niệm duy vật của phương Tây và siêu hình học của Phương Đông, qua đó giải quyết các xung đột của nhân loại Ông dành trọn cả cuộc đời để chứng minh tính đúng đắn và cần thiết của lý thuyết của mình bằng bất cứ giá nào Nó nhấn mạnh

sự cần thiết phải thông đạt về lý thuyết Âm-Dương, cùng với sự thực hành của bản thân để kiểm chứng Với ông, mục đích trước hết là khai mở trí phán đoán, để con người có khả năng đọc hiểu một cách tổng thể tất cả các tình huống và những vấn

đề hóc búa, qua đó quyết định có nên làm hay không, tự do trong sự biết rõ nguyên nhân và kết quả của chúng

Thông qua con đường ăn uống, tiên sinh Ohsawa mong muốn mọi người được khỏe mạnh, thoát khỏi cảnh khổ đau vì bệnh tật cả về thể xác lẫn tinh thần và muốn mọi người phát triển trí tuệ để nhận ra trật tự vũ trụ để sống thật với chính mình Tiên sinh đã đi khắp thế giới để truyền bá thực dưỡng Từ năm 1929 đến nă 1931, tiên sinh đến Pháp để truyền bá thực dưỡng và đồng thời học những kiến thức về khoa học và y học hiện đại ở Trường Đại Học Sorbonne và Viện Pasteur Năm

1953, tiên sinh cùng vợ, bà Lima, rời nước Nhật và đi khắp thế giới thuyết giảng

về thực dưỡng Tiên sinh đã đến Hoa Kỳ, Ấn Độ, Trung Quốc, khắp các nước ở châu Âu và thậm chí một số nước ở châu Phi Tiên sinh viết trên 300 quyển sách, trên 1.000 bài báo và thực hiện hơn 5.000 lần thuyết giảng Tiên sinh sử dụng cả 3 ngôn ngữ là Nhật ngữ, Anh ngữ và Pháp ngữ để viết lách và thuyết giảng về thực dưỡng

Sau khi Ohsawa mất, thực dưỡng được truyền bá đi khắp thế giới bởi các môn

đệ của ông, với tư cách là một phương pháp với mục đích để có được sức khỏe Vào giữa những năm 70, nó được phổ biến bởi Michio Kushi (1926), một đệ tử của Ohsawa, tại Boston, Hoa Kỳ Kushi đã phát triển phương pháp này một cách có hệ thống, có sự hợp tác và đồng thuận với các cơ quan chức trách (Bộ Y tế Hoa Kỳ, các hiệp hội Y-Bác sĩ ), nhấn mạnh đến mặt dưỡng sinh và trị bệnh của phương pháp này Nó cũng được điều chỉnh đề phụ hợp hơn với chế độ ăn của người Mỹ

để họ dễ dàng thực hiện hơn (được gọi là Thực dưỡng hiện đại) kết hợp với các phương pháp khác như bấm huyệt, xoa bóp, châm cứu, và các học thuyết Đông Y khác như ngũ hành

Ở Pháp, trong những năm 1980, sự việc của Roger Ikor (nhà văn Pháp, có con trai thực hiện phương pháp Thực dưỡng đã tự tử), phương pháp này bị liệt vào một trong những phong trào nguy hiểm Ngày nay, tại đây nó vẫn giữ được hình ảnh của mình, với các luận cứ về dinh dưỡng vững chắc được các phương tiện truyền thống ca ngợi Thực dưỡng, với tư cách là một chế độ dinh dưỡng vì sức khỏe, đã được các nước Anglo-Saxon và các nước Tây Bắc Âu (Hà Lan, Pháp, Đức) đón nhận Trong vài năm gần đây, nó trở thành mốt tại Mỹ, nhờ vào số lượng người đông đảo thực hành, đặc biệt là các ngôi sao nổi tiếng.Trong những năm 1990, nó

đã được phổ biến tại Đông Âu

Ngoài ra một số các nhà thực dưỡng nổi tiếng khác như: Herman Aihara (1920-1998), Michio Kushi (1926) ở Mỹ, Tomio Kikuchi (1926) ở Brasil, René Lévy (?-2010), Françoise Rivière (1916-2006) tại Pháp, Lima Ohsawa (1898-1999) ở Nhật, Mario Pianesi ở Italia, Jacques Skalka (1941-2012) ở Bỉ,…

4 Phương pháp thực dưỡng tại Việt Nam

Phương pháp thực dưỡng du nhập vào Việt Nam năm 1963 Ngày 16 tháng 5 năm 1965, các môn đệ thực dưỡng đầu tiên ở Việt Nam đã hân hạnh tiếp đón tiên sinh Ohsawa ở Huế và ở Sài Gòn và trực tiếp nghe tiên sinh Ohsawa thuyết giảng

Từ đó thực dưỡng Việt Nam phát triển cho đến ngày hôm nay

Trước khi rời Việt Nam, tiên sinh Ohsawa tuyên bố “Tôi đến Việt Nam lần này

là lần đầu tiên và cũng là cuối cùng” Tri thiên mệnh là bậc thánh nhân Tiên sinh

đã tiên đoán đúng hai cái chết thảm của cựu Tổng thống Mỹ Kennedy và ngài Gandhi (Ấn Độ) Tiên sinh biết số mệnh của người khác, tất nhiên biết số mệnh của chính mình

Phương pháp thực dưỡng rất gần gũi

với văn hóa người Việt Một trong những

người đầu tiên ở Việt Nam đã nghiên cứu

và thực hành phương pháp thực dưỡng

Ohsawa là Đại Đức Thích Tuệ Hải, Trụ trì

chủa Long Hưng Đại đức đã ứng dụng

thực dưỡng để phục hồi cho sức khỏe của

bản thân, hỗ trợ quá trình tu tập, và giúp

cho nhiều người thoát được bệnh nan y

II Cơ sở khoa học và các thực phẩm dưỡng sinh của phương

pháp thực dưỡng

1 Cơ sở khoa học

Là chế độ ăn uống thực dưỡng gắn liền với Thiền tông và dựa trên ý tưởng cân bằng âm dương

Nguyên tắc cơ bản là tiêu thụ thực phẩm theo quân bình âm - dương, hòa hợp với thiên nhiên sẽ giúp con người sống thọ hơn và tránh bệnh tật Tất cả các thực phẩm đều được coi là có cả hai tính chất của âm và dương nhưng với một tỉ lệ nào đó

Các thực phẩm có được gọi là dương thì được cho là cứng chắc, đậm đặc, nặng và nóng, trong khi những thực phẩm có tính chất âm được coi là có tính giản

nỡ, nhẹ, lạnh và tính khuếch tán.Tuy nhiên, các điều này là tương đối; "Dương" hay "Âm" chỉ được nói đến liên quan đến các thực phẩm khác

Ăn thực dưỡng “hẹp” hơn ăn chay ở chỗ thực phẩm chính phải là gạo lứt Tốt

nhất là gạo còn nguyên cám Nhìn chung, chúng ta hiểu rằng chế độ ăn thực dưỡng rất xem trọng yếu tố cân bằng Âm – Dương và gần với tự nhiên Điều đó có nghĩa

là không ăn quá nhiều rau, cũng không ăn quá nhiều thịt, không ăn quá nóng,

cũng không ăn món quá lạnh, không ăn quá mặn, cũng không ăn quá cay… thực

phẩm càng ít qua chế biến và ít nêm nếm với các chất loại gia vị công nghiệp, các chất phụ gia càng tốt

2 Phân loại thực phẩm theo âm dương:

Bảng phân loại thực phẩm theo Âm Dương này được tổng hợp dựa vào quyển

“Zen Macrobiotics” của tiên sinh Ohsawa và quyển “Phòng Và Trị Theo Phương Pháp Thực Dưỡng Ohsawa” của Ngô Thành Nhân và một số sách thực dưỡng khác Bảng này giúp hiểu tính chất âm dương trong từng loại thực phẩm để chọn lựa thức ăn đúng nhằm tăng cường sức khỏe và phát triển trí tuệ Bảng được liệt kê theo thứ tự từ Âm (-) đến Dương (+) cho từng loại thực phẩm, theo trục từ trái (-) sang phải (+)

Theo trục này: Yin (-) Âm hơn – bia, rượu – đường – nước – trái cây – sữa – rong biển – rau củ - đậu – NGŨ CỐC, GẠO LỨC ( quân bình) – cá – thịt – trứng – muối – Dương hơn (+) Yang

Ngũ cốc là thức ăn chính của chúng ta, ăn hằng ngày trong mỗi bữa ăn, là nền tảng của thực dưỡng

Những thực phẩm khác, dù âm hay dương, nên dùng với số lượng ít và thận trọng Để đạt quân bình âm dương, người ta thường kết hợp thực phẩm âm với thực phẩm dương ở một mức tương đối nào đó để đảm bảo cơ thể nhưng suy cho cùng người ta vẫn lựa chọn gạo lứt, hạt ngũ cốc cho đơn giản mà lại có hiệu quả Tuy nhiên, nhà lịch sử y học Barbara Clow viết rằng, cũng giống như nhiều loại phương pháp chữa bệnh bừa bãi khác, thực dưỡng chứa các quan điểm về bệnh tật

và liệu pháp mâu thuẫn với y học chính thống và khác với tháp dinh dưỡng của y học hiện đại

3 Nguyên tắc ăn theo phương pháp thực dưỡng Ohsawa

Bạn có thể tưởng tượng quá trình áp dụng cũng giống như đi lên những nấc thang, phải bắt đầu từ những nấc thấp, đơn giản, dễ thích nghi đến những nấc cao hơn, khó hơn nhưng hiệu quả càng nhiều hơn

Tựu trung có 6 nhóm thực phẩm bạn cần lưu ý, gồm Gạo lứt – Các loại rau củ (xào, hấp, luộc) – Rau sống, trái cây – Thịt – Canh (súp) – Đồ ngọt tráng miệng.

Tỷ lệ quân bình trong một ngày: Khoảng từ 70- 90% đồ ngũ cốc nguyên cám,

từ 30-10% rau củ xào, kho và hấp

+ Ngũ cốc gồm : Lúa mì, gạo lứt, kê, bắp, bo bo, lúa mạch, đại mạch, hắc mạch, kiều mạch, v.v…

+ Các loại rau quả và gia vị nên dùng:

 Cà rốt, củ cải, bí ngô, hành tỏi, kiệu tây, bắp su trắng, rau dền, rau xà lách son, rau má, rau bồ ngót, cải bẹ xanh v.v… (rau củ mọc thiên nhiên và rau củ sạch không sử dụng phân hóa học và thuốc trừ sâu)

 Nước uống: Nước thiên nhiên, trà Bancha, trà gạo lứt, trà củ sen, trà

bồ công anh, đậu đỏ rang, gạo lứt rang

 Chất béo: Dầu mè, dầu phộng (mức tối đa là một muỗng canh dầu một người một ngày)

 Trái cây: Trái gấc, dâu tây, hạt dẻ, trái cây thiên nhiên và đúng mùa, trái táo

 Đường: Nếu sức khỏe ổn định thì có thể sử dụng đôi chút đường đen, đường thốt nốt, đường phèn, mạch nha

Những thức uống, món ăn nên tránh dùng đến là:

+ Tất cả các loại cà, măng, giá, nấm, khoai tây, đậu leo, rau bá hợp, dưa gang, bắp su đỏ, củ cải đường

+ Bơ, sữa, đồ ăn chế bằng pho-mát

+ Trái cây: Các đồ ăn tươi sống và đường (trong lúc đang trị bệnh)

+ Gia vị: Tiêu, ớt, cà-ri

+ Nước uống: Luôn luôn uống nước ấm (khoảng 370C) và khoảng 3 xị (0,75 lít) trở lại mỗi ngày

10 cách ăn theo phương pháp dưỡng sinh:

Giáo sư George Ohsawa đã lập ra 10 cách ăn uống theo tỷ lệ phần trăm của các loại thực phẩm khác nhau để duy trì sức khỏe và trị bệnh, với chế độ ăn uống tốt nhất (về cân bằng âm dương) là toàn ngũ cốc (số 7 – cách ăn uống để tẩy độc) Tiên sinh nói: “ Số 7, cách ăn cao nhất, là cách ăn dễ nhất, đơn giản nhất và khôn ngoan nhất”

Cách ăn

số Ngũ cốc

Rau củ nấu chín

Canh súp Thịt cá

Rau sống, trái cây

Tráng miệng

Nước uống