Ông A là khách hàng tìm đế trung tâm tư vấn pháp luật K ký hợp đồng tư vấn để yêu cầu giải quyết một vụ việc như sau: Ông A có diện tích đất là 420m2 do ông cha để lại, gia đình sử dụng từ năm 1976 đến nay, trong đó hiện tại ông sử dụng 200m2 để xây nhà, diện tích còn lại hiện đang trồng rau xanh và đào ao thả cá. Đất này ông chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đầu năm 2014, UBND huyện ra thông báo thu hồi đất để mở rộng đường giao thông, trong đó có 220m2 đất ông trồng rau và đào ao thả cá thuộc phạm vi thu hồi. UBND huyện cũng gửi phương án bồi thường và hỗ trợ cho gia đình ông là: Giá đất bồi thường được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp trồng cây hàng năm theo bảng khung giá mà UBND cấp tỉnh ban hành, mức hỗ trợ để ổn định đời sống được xác định là 30kg gạo nhân với số lượng nhân khẩu và nhân với 12 tháng. Ông A không đồng ý với phương án bồi thường và hỗ trợ với mức trên. Vì vậy, ông tìm đến trung tâm tư vấn với yêu cầu: Soạn thảo cho ông đơn khiếu nại.Với tư cách là chuyên gia tư vấn, Anh/ Chị hãy: 1. Hãy xác định những vấn đề pháp lý mấu chốt và những câu hỏi pháp lý đặt ra trong vụ việc trên? 2. Hãy xác định các căn cứ pháp lí cần phải áp dụng để tư vấn vụ việc này? 3. Hãy phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trang 1MỤC LỤC
A.TÌNH HUỐNG……… …………1 B.GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG……… …………1 1.Xác định những vấn đề pháp lý mấu chốt và những câu hỏi pháp lý cần đặt ra trong vụ việc này……… 1
2 Các căn cứ pháp lí cần phải áp dụng để tư vấn vụ việc này ………1 3.Phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền……….1 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 2A.TÌNH HUỐNG
Ông A là khách hàng tìm đế trung tâm tư vấn pháp luật K ký hợp đồng
tư vấn để yêu cầu giải quyết một vụ việc như sau:
Ông A có diện tích đất là 420m2 do ông cha để lại, gia đình sử dụng từ năm 1976 đến nay, trong đó hiện tại ông sử dụng 200m2 để xây nhà, diện tích còn lại hiện đang trồng rau xanh và đào ao thả cá Đất này ông chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Đầu năm 2014, UBND huyện ra thông báo thu hồi đất để mở rộng đường giao thông, trong đó có 220m2 đất ông trồng rau và đào ao thả cá thuộc phạm vi thu hồi UBND huyện cũng gửi phương án bồi thường và hỗ trợ cho gia đình ông là: Giá đất bồi thường được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp trồng cây hàng năm theo bảng khung giá mà UBND cấp tỉnh ban hành, mức hỗ trợ để ổn định đời sống được xác định là 30kg gạo nhân với số lượng nhân khẩu và nhân với 12 tháng Ông A không đồng ý với phương án bồi thường và hỗ trợ với mức trên Vì vậy, ông tìm đến trung tâm tư vấn với yêu cầu: Soạn thảo cho ông đơn khiếu nại.Với tư cách là chuyên gia tư vấn, Anh/ Chị hãy:
1 Hãy xác định những vấn đề pháp lý mấu chốt và những câu hỏi pháp lý đặt ra trong vụ việc trên?
2 Hãy xác định các căn cứ pháp lí cần phải áp dụng để tư vấn vụ việc này?
3 Hãy phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Trang 3B.GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG 1.Xác định những vấn đề pháp lý mấu chốt và những câu hỏi pháp lý cần đặt ra trong vụ việc này
a) Những vấn đề pháp lý mấu chốt cần xác định:
* Thứ nhất, việc thu hồi đất của ông A có phù hợp với quy định của pháp luật hay không:
- Về mục đích thu hồi đất, căn cứ vào tình huống trên, UBND huyện thu hồi
đất của ông A nhằm phục vụ công tác xây dựng đường giao thông Căn cứ vào điểm e, khoản 2, Điều 10 Luật Đất đai về phân loại đất và Điều 62 Luật này về trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội, vì lợi ích quốc gia, công cộng, việc UBND quyết định thu hồi đất của ông A là có cơ sở pháp lý
- Về thẩm quyền thu hồi đất, theo quy định tại khoản 2, Điều 66 Luật đất đai
2013 thì UBND cấp huyện là cơ quan có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân Trong trường hợp này, việc UBND huyeenh ra
thông báo thu hồi diện tích đất của gia đình nhà ông A là đúng thẩm
- Ngoài ra, căn cứ thu hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích
quốc gia, công cộng phải thỏa mãn các điều kiện được quy định tại Điều 63 Luật
Đất đai 2013
* Thứ hai, ông A có được hưởng chính sách hỗ trợ khi bị UBND cấp huyện
ra quyết định thu hồi đất?
Theo như những thông tin đã được cung cấp thì ông A không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đồng thời căn cứ theo Điều 75 và Điều 77 Luật Đất đai, ta phải xem xét trên hai phương diện:
- Nếu ông A có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông A sẽ được bồi thường theo khoản 1 Điều 77 Luật này
Trang 4- Nếu ông A không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông A sẽ được bồi thường theo khoản 2 Điều 77 Như vậy, có thể nói, với chính sách hỗ trợ người nông dân, để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của họ khi bị Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, họ sẽ được Nhà nước bồi thường, hỗ trợ theo quy định của pháp luật
* Thứ ba, nếu ông A thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà
nước khi UBND cấp huyện ra quyết định thu hồi đất, ông A sẽ được hưởng những chính sách gì? UBND cấp huyện đã thực hiện đầy đủ những chính sách
hỗ trợ cho ông A theo quy định của pháp luật hay chưa?
- Theo quy định tại Khoản 2, Điều 74 Luật đất đai thì về nguyên tắc: “Việc bồi
thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.”; Ngoài ra đất mà ông A bị thu hồi có trồng
rau xanh (cây trồng hằng năm), thả cá (vật nuôi thủy sản), khi Nhà nước thu hồi diện tích đất này của ông A mà gây ra thiệt hại đối với cây trồng hằng năm và vật nuôi là thủy sản thì Nhà nước còn phải thực hiện bồi thường cho ông A theo quy định tại Điều 88 và Điều 90 Luật Đất đai 2013 Cụ thể:
+ Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương
và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất; Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường chi phí di chuyển
và thiệt hại thực tế do phải di chuyển, phải trồng lại;
+ Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường; Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp có thể di chuyển được thì được bồi thường chi
Trang 5phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định
- Ngoài ra, khi thu hồi thửa đất 220 m2, ông A còn có thể được hỗ trợ theo quy định tại điều 83 Luật Đất đai hiện hành, bao gồm: Hỗ trợ ổn định đời sống
và sản xuất; Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc; hỗ trợ khác Tuy nhiên để được Nhà nước hỗ trợ các khoản trên, ông A cần đáp ứng các điều kiện sau:
+ Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: Ông A phải đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 và 2 Điều 19 Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Việc hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất được thực hiện theo quy định lần lượt theo khoản 3 và khoản 4 Điều này
+ Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định tại điều
20 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP
+ Hỗ trợ khác: theo quy định tại điều 25 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP:
“Ngoài việc hỗ trợ quy định tại các Điều 19, 20, 21, 22, 23 và 24 của Nghị định
này, căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định biện pháp hỗ trợ khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất và công bằng đối với người có đất thu hồi; trường hợp hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà không đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét hỗ trợ cho phù hợp với thực tế của địa phương; trường hợp đặc biệt trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.”
Tuy nhiên, căn cứ tình huống trên, mức hỗ trợ để ổn định đời sống của UBND huyện đặt ra là hoàn toàn trái với quy định của pháp luật Mức hỗ trợ để
ổn định đời sống phải được định giá bằng tiền tương đương 30kg gạo trong một tháng với một nhân khẩu, chứ không phải hỗ trợ bằng 30kg gạo đối với 1 nhân
Trang 6khẩu Ngoài ra, UBND cấp huyện cần xem xét hỗ trợ ổn định sản xuất cho ông A
b) Để làm rõ hơn vấn đề ông A có được bồi thường không, và được bồi thường bao nhiêu, ta cần đặt ra một số câu hỏi pháp lý sau:
- Nguồn gốc đất: đất được hình thành như thế nào?
- Từ thời điểm năm 1976 cho đến nay có những giấy tờ gì liên quan đến quyền sử dụng đất? (Có biên lai thuế sử dụng đất hàng năm hay không? Có giấy
tờ nào do cơ quan có thẩm quyền cấp như giao đất, cho thuê đất hay không?)
- Tình trạng sử dụng đất: Đất có tranh chấp hay không? Có đang cầm cố, thế chấp, góp vốn không?
- Đất do ông bà để lại vậy có giấy tờ gì chứng minh ông là người thừa kế duy nhất và hợp pháp hay không?
- Ông bà, bố mẹ ông A mất có để lại di chúc thừa kế hay không? Nếu có thì
di chúc được lập như thế nào?
* Nhóm câu hỏi liên quan đến việc bồi thường khi thu hồi đất:
- Ông A nhận được thông báo thu hồi đất từ thời điểm nào?
- Trình tự, thủ tục cơ quan ủy ban nhân dân cấp huyện tiến hành thu hồi đất của ông được thực hiện như thế nào? Ông A có được tham gia ý kiến đối với phương án bồi thường không? Việc lấy ý kiến của ông được thực hiện như thế nào (họp lấy ý kiến trực tiếp, qua phiếu thu thập thông tin…)?
- Ngoài những tài sản như nhà, cây trồng, vật nuôi thì còn tài sản nào khác trên diện tích đất bị thu hồi hay không?
- Nếu bị thu hồi diện tích 220m2 thì diện tích đất nông nghiệp còn lại của ông A là bao nhiêu?
- Ông A không đồng ý với một phần hay toàn bộ phương án bồi thường? Mong muốn của ông về việc bồi thường là như thế nào? Ông có thể hiện ý kiến của mình vào biên bản họp lấy ý kiến về phương án bồi thường giải phóng mặt bằng không?
Trang 7- Phương án bồi thường có được niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã và nơi sinh hoạt chung của khu dân cư hay không?
- UBND cấp huyện đã ban hành quyết định thu hồi đất hay chưa?
- Địa phương nơi ông A sinh sống có những chính sách đặc thù gì về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất hay không?
2 Các căn cứ pháp lí cần phải áp dụng để tư vấn vụ việc này.
- Điều 10 Luật Đất đai 2013
- Điều 62,63,66 Luật Đất đai
- Điều 75 và Điều 77 Luật Đất đai
- Điều 83 và Điều 88 Luật Đất đai
- Điều 90 Luật Đất đai
- Điều 25 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP
- Điều 20 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP
- Khoản 1 và 2 Điều 19 Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
3.Phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Để có thể soạn được đơn khiếu nại thỏa mãn yêu cầu của ông A, ta cần tìm hiểu vụ việc của ông A đang ở giai đoạn nào Nếu vẫn đang ở giai đoạn lập, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì ta chưa cần phải viết đơn khiếu nại, mà chỉ cần hướng dẫn ông A trình bày ý kiến tại các cuộc họp lấy
ý kiến về phương án bồi thường, cách thức thỏa thuận sao cho đạt được lợi ích hợp pháp tối đa Nếu ông A đã bày tỏ quan điểm không đồng ý với phương án
mà UBND huyện vẫn phê duyệt phương án và ra quyết định thu hồi đất, ta sẽ hướng dẫn ông A làm đơn khiếu nại chính quyết định phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ và quyết định thu hồi đất này
Trang 8Vì đề bài không nêu rõ hiện vụ việc của ông A đang ở giai đoạn nào, và để phù hợp với yêu cầu đề bài, Nhóm sẽ giả định vụ việc của ông A đang ở giai đoạn sau: giai đoạn UBND cấp huyện đã phê duyệt phương án bồi thường và ra quyết định thu hồi đất Đồng thời, ông chưa bao giờ soạn thảo bất kỳ đơn thư khiếu nại nào gửi lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền về vụ việc này Do đó, cấu trúc đơn khiếu nại lần đầu theo yêu cầu của ông A có nội dung như sau:
1 Ngày, tháng, năm khiếu nại:là ngày làm đơn khiếu nại.
2 Nơi gửi:
- Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi ra quyết định thu hồi đất;
- Thanh tra Huyện;
- Hội đồng giải phóng mặt bằng
3.Tên, địa chỉ của người khiếu nại:
- Nguyễn Văn A, các thông tin về địa chỉ thường trú, số điện thoại liên hệ
4Tên, địa chỉ của cơ quan bị khiếu nại:
- Ủy ban nhân dân huyện nơi ra quyết định thu hồi đất
5.Nội dung, lý do khiếu nại, tài liệu liên quan đến nội dung khiếu nại
* Về nội dung khiếu nại:
Đầu năm 2014, Ủy ban nhân dân cấp huyện ra thông báo thu hồi đất để
mở rộng đường giao thông, trong đó có 220m2 đất nông nghiệp (trồng rau và đào
ao thả cá) của ông A Mảnh đất này tuy chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất nhưng ông A đã sử dụng ổn định từ năm 1976 đến nay mà không có tranh chấp, gia đình đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước
Khi có thông báo thu hồi đất kèm theo phương án bồi thường với nội dung
“Giá đất bồi thường được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp trồng cây hàng
năm theo bảng khung giá mà UBND cấp tỉnh ban hành, mức hỗ trợ để ổn định
Trang 9đời sống được xác định là 30kg gạo nhân với số lượng nhân khẩu và nhân với
12 tháng”, ông A không đồng ý với phương án bồi thường và mức hỗ trợ trên.
Trong quá trình lập, kiểm tra, niêm yết lấy ý kiến, hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, ông A đã thể hiện ý kiến không đồng ý với phương án bồi thường, hỗ trợ của UBND huyện
* Lý do khiếu nại:
- Khi nhận được Quyết định thu hồi đất, Quyết định phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Ủy ban nhân dân huyện, ông A nhận thấy quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình đã không được bảo đảm Cụ thể:
+ Thứ nhất, quy trình lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã không thực hiện đúng theo quy định khoản 2 Điều 69 Luật Đất đai
2013 về trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích quốc gia, công cộng
+ Thứ hai, mức hỗ trợ ổn định đời sống 30kg một nhân khẩu một người một tháng nhân với 12 tháng là làm méo mó, cố tình hiểu sai quy định của pháp luật của cơ quan ban hành quyết định phê duyệt phương án Căn cứ theo điểm a và c, khoản 3, điều 19 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, vấn đề hỗ trợ để ổn định đời sống đối với gia đình bị thu hồi hết đất nông nghiệp là:
“a, Đối với trường hợp thu hồi trên 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ trong thời gian 12 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở
và trong thời gian 24 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đa là 36 tháng…
c, Mức hỗ trợ cho một nhân khẩu quy định tại Điểm a và Điểm b Khoản này được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo trong 01 tháng theo thời giá trung bình tại thời điểm hỗ trợ của địa phương.”
Trang 10Như vậy, mỗi nhân khẩu của gia đinh nhà ông A phải được hưởng số tiền bồi thường tương đương 30kg theo thời giá tại thời điểm quyết định thu hồi, nhân với thời gian tối thiểu là 12 tháng
6 Yêu cầu giải quyết của người khiếu nại
Do đó, từ những phân tích nêu trên, ông A đề nghị UBND huyện và các cơ quan hữu quan có lời giải thích thỏa đáng cho những khiếu nại của mình, đồng thời xem xét, thẩm định lại phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với quy định của pháp luật và hoàn cảnh của gia đình tại địa phương
7.Người làm đơn ký và ghi rõ họ tên
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Giáo trình Kỹ năng chung trong tư vấn pháp luật, Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, 2012;
2.Sổ tay Luật sư, TS Phan Hữu Thư, Nxb Công an nhân dân, 2004;
3.Luật đất đai 2013;
4.Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
5.Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội ban hành quy định các nội dung thuộc thẩm quyền của ủy ban nhân dân thành phố hà nội
do luật đất đai 2013 và các nghị định của chính phủ giao cho về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trang 12CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Huyện X, ngày … tháng … năm …
ĐƠN KHIẾU NẠI
(Lần thứ nhất)
Kính gửi: - Ủy ban nhân dân huyện X;
- Thanh tra huyện X;
- Hội đồng giải phóng mặt bằng huyện X
1 Bên khiếu nại
Họ và tên: Nguyễn Văn A CMND số:
Số điện thoại:
Thường trú tại: ………
Hiện đang công tác tại ………
Có yêu cầu khiếu nại đối với sự việc xảy ra tại xã … Huyện … Tỉnh …
2 Bên bị khiếu nại: Ủy ban nhân dân huyện X
Người đại diện theo pháp luật: Chủ tịch ………
Địa chỉ: ………
3 Đối tượng khiếu nại
- Quyết định phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ tại định cư số … Của Ủy ban nhân dân huyện X
4 Nội dung sự việc khiếu nại
Đầu năm 2014, Ủy ban nhân dân huyện X gửi thông báo thu hồi đất để mở rộng đường giao thông, trong đó có 220m2 đất nông nghiệp (trồng rau và đào ao