Thủ tục rút gọn là một trong những thủ tục đặc biệt trong tố tụng hình sự. Đây là một trình tự thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm nhanh chóng giải quyết những vụ án ít nghiêm trọng, phạm tội quả tang,…. Tuy nhiên, trong thời gian qua số lượng án hình sự được áp dụng theo thủ tục rút gọn là rất hạn chế bởi trong quá trình thực hiện còn có những vướng mắc, bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn.. Nhằm khắc phục những hạn chế đó, BLTTHS năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng. Và để nghiên cứu, làm rõ hơn việc BLTTHS năm 2003 quy định như thế nào về thủ tục rút gọn, đồng thời đối chiếu với quy định trong BLTTHS năm 2015, em xin chọn đề tài:
Trang 1MỤC LỤC
MỞ BÀI………1
NỘI DUNG……… ………1
I.Khái quát về thủ tục rút gọn ……… …1
1 Khái niệm ………1
2 Mục đích, ý nghĩa của thủ tục rút gọn… ……….1
II Quy định của BLTTHS năm 2003 về thủ tục rút gọn – so sánh với quy định về thủ tục rút gọn trong BLTTHS năm 2015 ……… ……… 2
1 Về phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn……… ………2
2 Về điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn ……… 3
3 Về quyết định áp dụng thủ tục rút gọn, hủy quyết định áp dụng TTRG ……… ……5
4 Về thời hạn tạm giam để điều tra, truy tố, xét xử.………8
5 Hoạt động điều tra, truy tố theo thủ tục rút gọn………9
6 Về xét xử sơ thẩm……….9
7 Về xét xử phúc thẩm ……… 10
III Một số kiến nghị để thực hiện có hiệu quả các quy định về thủ tục rút gọn trong BLTTHS năm 2015 ……… ….11 KẾT LUẬN
Trang 2MỞ BÀI Thủ tục rút gọn là một trong những thủ tục đặc biệt trong tố tụng hình sự Đây
là một trình tự thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm nhanh chóng giải quyết những vụ án ít nghiêm trọng, phạm tội quả tang,… Tuy nhiên, trong thời gian qua số lượng án hình
sự được áp dụng theo thủ tục rút gọn là rất hạn chế bởi trong quá trình thực hiện còn
có những vướng mắc, bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn Nhằm khắc phục những hạn chế đó, BLTTHS năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng Và
để nghiên cứu, làm rõ hơn việc BLTTHS năm 2003 quy định như thế nào về thủ tục rút gọn, đồng thời đối chiếu với quy định trong BLTTHS năm 2015, em xin chọn đề
tài: “Quy định của BLTTHS năm 2003 về thủ tục rút gọn – so sánh với quy định về thủ tục rút gọn trong BLTTHS năm 2015”.
NỘI DUNG I.Khái quát về thủ tục rút gọn.
1 Khái niệm.
Thủ tục rút gọn là thủ tục đặc biệt trong tố tụng hình sự được áp dụng với những
vụ án về tội phạm ít nghiêm trọng, sự việc phạm tội đơn gian, chứng cứ rõ ràng; người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang, có căn cước, lai lịch rõ ràng
2 Mục đích, ý nghĩa của thủ tục rút gọn
a)Mục đích.
- Nhằm giải quyết 1 số vụ án hình sự nhất định nhanh chóng, kịp thời để giảm bớt gánh nặng về số lượng án cần giải quyết quá lớn cho cơ quan tiến hành tố tụng bên cạnh đó việc giải quyết 1 số vụ án theo thủ tục này để tiết kiệm chi phí, công sức, thời gian cho các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng
b)Ý nghĩa.
- Là căn cứ pháp lý cho các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền giải quyết nhanh chóng, kịp thời nhiều vụ án thuộc loại ít nghiêm trọng, có tính chất quả tang, đơn giản, rõ ràng
Trang 3- Tạo điều kiện để những thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra nhanh chóng được khắc phục , góp phần đảm bảo lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân
- Đáp ứng yêu cầu của nhân dân là xử lý kịp thời, chính xác các hành vi phạm tội
và người phạm tội, qua đó phát huy tác dụng giáo dục ý thức pháp luật trong nhân dân, góp phần vào việc phòng ngừa tội phạm
- Tạo điều kiện cho các cơ quan tiến hành tố tụng tiết kiệm được thời gian, tiền bạc, trong việc giải quyết những vụ án đơn giản, rõ ràng, ít nghiêm trọng, phức tạp hơn Đồng thời tiết kiệm được chi phí , thời gian cho những người tham gia tố tụng, giúp
họ nhanh chóng ổn định cuộc sống và tham gia vào các quan hệ pháp luật khác
II Quy định của BLTTHS năm 2003 về thủ tục rút gọn – so sánh với quy định
về thủ tục rút gọn trong BLTTHS năm 2015.
1 Về phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn.
Trong Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2003, phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn được quy định tại Điều 318, theo đó thủ tục rút gọn được áp dụng đối với việc điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm Thủ tục này không áp dụng với việc xét xử phúc thẩm những bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm và tái thẩm do tính chất phức tạp của các hoạt động này Nếu sau khi xét xử
sơ thẩm, có kháng cáo hoặc kháng nghị theo trình tự phúc thẩm thì vẫn phải áp dụng theo thủ tục chung mà theo quy định tại Điều 242 về thời hạn xét xử phúc thẩm thì
“Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu phải mở phiên tòa phúc thẩm trong thời hạn 60 ngày…” Việc quy định như vậy là không đầy đủ và không
phù hợp với tính chất và mục đích của thủ tục rút gọn
Viện kiểm sát quyết định áp dụng thủ tục rút gọn theo đề nghị của Cơ quan điều tra, hoặc tự xét thấy vụ án có đủ điều kiện áp dụng thủ tục này Thời hạn điều tra theo thủ tục rút gọn là mười hai ngày, khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra không phải làm kết luận điều tra mà ra quyết định đề nghị truy tố Thời hạn để Viện kiểm sát thực hiện các thủ tục tố tụng trong giai đoạn truy tố là 4 ngày Thời hạn chuẩn bị xét xử của Tòa án là 7 ngày Trường hợp ra quyết định đưa vụ án ra xét xử thì trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày ra quyết định, Tòa án phải mở phiên tòa xét xử vụ án Việc xét xử sơ thẩm được tiến hành theo thủ tục chung
Trang 4Đối với BLTTHS năm 2015 thì đã quy định mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn đối với cả giai đoạn xét xử phúc thẩm (Điều 455) Việc mở rộng phạm vi này
đã đảm bảo mục đích, ý nghĩa, vai trò của TTRG, rút ngắn thời gian giải quyết vụ án hình sự ở giai đoạn xét xử phúc thẩm Bởi vì, với điều kiện để giải quyết vụ án hình
sự theo TTRG ở giai đoạn xét xử phúc thẩm thì Tòa án cấp phúc thẩm chỉ phải xem xét lại việc áp dụng pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm liên quan đến kháng cáo, kháng nghị giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội, cho người phạm tội hưởng án treo Thủ tục rút gọn sẽ được áp dụng cả với việc xét xử phúc thẩm được thực hiện theo quy định của Chương XXXI BLTTHS năm 2015 và những quy định khác của BLTTHS năm 2015 không trái với quy định của Chương này
Xuất phát từ mục đích, ý nghĩa của thủ tục rút gọn nên phạm vi áp dụng chỉ áp dụng ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, xét xử phúc thẩm mà không áp dụng đến giai đoạn giám đốc thẩm, tái thẩm Bởi vì, khi vụ án được xem xét theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm thì vụ án cần được xem xét thận trọng nên cần có thời gian để nghiên cứu, đánh giá toàn diện các tình tiết của vụ án
Bên cạnh đó, khi đã quyết định giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn thì quy định tại Chương XXXI BLTTHS năm 2015 sẽ ưu tiên được áp dụng trước Đồng thời, để tránh quy định một cách rườm rà và tận dụng các quy định chung về thủ tục giải quyết vụ án, đối với những thủ tục mà Chương XXXI BLTTHS năm 2015 không quy định thì được áp dụng quy định khác của BLTTHS năm 2015 để giải quyết nhưng phải đảm bảo các đặc thù về việc giải quyết vụ án theo TTRG
2 Về điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn.
a) Đối với giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm
Điều 319 BLTTHS năm 2003 quy định 4 điều kiện áp dụng:người thực hiện hành
vi phạm tội bị bắt quả tang; sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng; tội phạm thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng;người phạm tội có căn cước, lai lịch rõ ràng
- Thứ nhất, người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang, theo quy định tại Điều 82 BLTTHS 2003 thì phạm tội quả tang là trường hợp người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt Đây chính là một trong những điều kiện cần thiết để có thể giải quyết vụ án nhanh chóng, thuận lợi và chính xác vì người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang thường nhận tội ngay, chứng cứ tương đối rõ ràng và đầy đủ
Trang 5- Thứ hai là sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng: là vụ án không có các tình tiết phải mất nhiều thời gian để điều tra, xác minh, hoặc bị cáo đã nhận tội và trong vụ án chỉ có một hoặc hai bị cáo, các chứng cứ đã được thu thập tương đối đầy
đủ từ đầu,…Những trường hợp phạm tội quả tang nhưng không đảm bảo điều kiện,tính chất của sự việc phạm tội đơn giản, rõ ràng thì không áp dụngTTRG
- Thứ ba, tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng: Đó là loại tội phạm
mà tính nguy hiểm cho xã hội không lớn, theo quy định tại Điều 8 BLHS thì “Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù…”
- Thứ tư là người phạm tội có căn cước, lai lịch rõ ràng: Căn cước, lai lịch rõ ràng giúp cho các cơ quan tiến hành tố tụng có thể làm rõ được các yếu tố về nhân thân, gia đình, mối quan hệ xã hội,…của người phạm tội một cách nhanh nhất, không mất nhiều thời gian để điều tra xác minh, rút ngắn được thời gian giải quyết vụ án Có 1
sự trùng lặp trong điều kiện thứ tư là : “ người phạm tội có căn cước, lai lịch rõ ràng” bởi vì “ căn cước” và “ lai lịch” đều có nội dung phản ánh về đặc điểm nhân thân của người thực hiện hành vi phạm tội, nhưng chưa phản ánh được thông tin về nơi cư trú
Về cơ bản, quy định về điều kiện áp dụng TTRG ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm tại khoản 1 Điều 456 BLTTHS năm 2015 kế thừa quy định tại Điều
319 BLTTHS năm 2003 nhưng có sự mở rộng, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tính lôgic và đảm bảo ý nghĩa của thủ tục rút gọn Tại Điều 456
cũng đã sửa đổi cụm từ “có căn cước, lai lịch rõ ràng” bằng cụm từ “có nơi cư trú,
lý lịch rõ ràng” nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng Bởi vì, qua thực tiễn, khó
xác định thế nào là “có căn cước, lai lịch rõ ràng” do chúng thuộc về yếu tố nhân
thân của người phạm tội và có phạm vi rất rộng Nếu làm rõ căn cước, lai lịch của người phạm tội sẽ tốn nhiều thời gian, không đảm bảo yêu cầu của thủ tục rút gọn Đồng thời tại Khoản 1 Điều này quy định bổ sung trường hợp người thực hiện phạm tội tự thú và nếu đồng thời thỏa mãn cả 3 điều kiện (sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng; tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng; người phạm tội
có nơi cư trú, lý lịch rõ ràng) thì cơ quan tiến hành tố tụng phải áp dụng thủ tục rút
gọn trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm Việc bổ sung này phản ánh yêu
cầu đấu tranh phòng chống tội phạm và phát huy ý nghĩa của việc áp dụng TTRG Bởi vì, việc quy định điều kiện liên quan đến người phạm tội không nhằm mục đích
Trang 6nào khác là dễ dàng điều tra, truy tố, xét xử vụ án vì khi đó, các tài liệu, chứng cứ để chứng minh các vấn đề cần phải chứng minh trong vụ án hình sự đã có thể xác định ngay từ thời điểm xác định được dấu hiệu này, rút ngắn thời gian điều tra vụ án
b) Đối với giai đoạn xét xử phúc thẩm.
Do BLTTHS năm 2003 quy định phạm vi áp dụng thủ tục này là với việc điều
tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, mà không có xét xử phúc thẩm nên không đặt ra điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử phúc thẩm
Tuy nhiên vì phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn được mở rộng đối với cả xét xử
phúc thẩm, nên BLTTHS năm 2015 đã bổ sung quy định mới các điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn trong giai đoạn xét xử phúc thẩm (khoản 2 Điều 456) Theo đó, thủ tục này được áp dụng trong xét xử phúc thẩm khi có một trong hai điều kiện:
- Vụ án đã được áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm và chỉ có kháng cáo,
kháng nghị giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo được hưởng án treo
- Vụ án chưa được áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm nhưng có đủ các
điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 456 BLTTHS năm 2015 và chỉ có kháng cáo,
kháng nghị giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo được hưởng án treo
Như vậy, TTRG chỉ được áp dụng ở giai đoạn xét xử phúc thẩm khi vụ án đó
đảm bảo các điều kiện áp dụng TTRG ở giai đoạn xét xử sơ thẩm (có thể TTRG đã được áp dụng ở giai đoạn xét xử sơ thẩm hoặc chưa áp dụng) và nội dung kháng cáo, kháng nghị chỉ xoay quanh việc áp dụng pháp luật khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội, chứ không liên quan đến các vấn đề khác cần phải giải quyết trong
vụ án Do đó, trong giai đoạn phúc thẩm phải có 5 điều kiện để áp dụng TTRG
3 Về quyết định áp dụng thủ tục rút gọn, hủy quyết định áp dụng TTRG.
a) Về thẩm quyền áp dụng, hủy bỏ thủ tục rút gọn
Theo quy định tại Điều 320 BLTTHS năm 2003 thì chỉ có Viện kiểm sát là cơ quan tiến hanh tố tụng duy nhất có thẩm quyền áp dụng và hủy bỏ thủ tục này trong
ba giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử Người có thẩm quyền kí quyết định áp dụng thủ tục rút gọn là Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, nếu Viện trưởng vắng mặt thì 1 phó Viện trưởng được Viện trưởng ủy nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn thay Viện kiểm sát sẽ ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn trong hai trường hợp là theo đề nghị của cơ quan điều tra và Viện kiểm sát tự ra quyết định áp dụng
Trang 7thủ tục rút gọn mà không cần có đề nghị của cơ quan điều tra
Đối với BLTTHS năm 2015 thì đã quy định theo hướng mở rộng thẩm quyền
áp dụng, hủy bỏ TTRG cho cả 3 chủ thể là Cơ quan điều tra,Viện kiểm sát, Tòa án Điểm mới đáng chú ý là, BLTTHS năm 2015 đã quy định theo hướng bắt buộc các chủ thể trên phải ra quyết định áp TTRG khi vụ án có đủ điều kiện luật định, mà không quy định có tính chất tùy nghi như quy định của BLTTHS 2003
Đối với quyết định áp dụng của Cơ quan điều tra, Tòa án được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định để kiểm sát việc áp dụng TTRG có đúng luật không Trong trường hợp xét thấy quyết định áp dụng TTRG của Cơ quan điều tra không đúng pháp luật, thì trong 24 giờ VKS phải ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng TTRG và gửi cho Cơ quan điều tra biết Còn đối với quyết định áp dụng TTRG của Tòa án trong trường hợp không đúng luật thì VKS có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra quyết định; Chánh án Tòa án phải xem xét, trả lời trong 24 giờ kể từ khi nhận được kiến nghị của Viện kiểm sát
b) Về tính ràng buộc trong việc áp dụng thủ tục rút gọn.
Theo khoản 1 Điều 320 BLTTHS năm 2003, “Sau khi khởi tố vụ án, theo đề
nghị của Cơ quan điều tra hoặc xét thấy vụ án có đủ các điều kiện quy định tại Điều
319 của Bộ luật này, Viện kiểm sát có thể ra quyết định áp dụng TTRG” Với quy
định này thì việc có quyết định áp dụng TTRG hay không tùy thuộc vào cơ quan tiến
hành tố tụng vì điều luật chỉ quy định là “có thể” mà không bắt buộc phải ra quyết
định áp dụng TTRG khi có những điều kiện nhất định Với quy định này không tạo ra
sự ràng buộc đối với các cơ quan tiến hành tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử Bên cạnh đó, theo các khoản 1, 3 Điều 320 BLTTHS năm 2003, thẩm quyền đề nghị áp dụng TTRG là Cơ quan điều tra và thẩm quyền áp dụng TTRG là Viện kiểm sát mà chưa trao quyền quyết định áp dụng cho Cơ quan điều tra, Tòa án khi có đầy
đủ các điều kiện áp dụng do luật định Quy định này đã hạn chế việc áp dụng TTRG trong quá trình giải quyết vụ án do việc áp dụng TTRG trong các giai đoạn tố tụng phụ thuộc vào việc Viện kiểm sát có áp dụng hay không
Vì vậy, quy định tại đoạn 1 khoản 1 Điều 457 BLTTHS năm 2015 đã khắc phục hạn chế về chủ thể có thẩm quyền quyết đinh áp dụng TTRG và sự tùy nghi trong việc áp dụng TTRG được quy định trong BLTTHS năm 2003.Theo đó, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi vụ án có đủ điều kiện quy định tại Điều 456 BLTTHS năm
Trang 82015, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải ra quyết định áp dụng TTRG Đồng thời, theo quy định tại điểm h khoản 2 Điều 36, điểm l khoản 2 Điều 41 và điểm c khoản 2 Điều 44 BLTTHS năm 2015, thẩm quyền này này lần lượt thuộc về Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát và Chánh án, Phó Chánh án Tòa án
c)Về thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc việc áp dụng thủ tục rút gọn
BLTTHS năm 2003 quy định thời điểm áp dụng TTRG được thực hiện sau khi khởi tố vụ án Điều này có nghĩa trong các giai đoạn tố tụng: điều tra, truy tố, xét xử bất kì thời điểm nào, khi vụ án có đủ điều kiện thì cơ quan có thẩm quyền ở giai đoạn đó phải có trách nhiệm áp dụng ngay thủ tục này để giải quyết vụ án nhanh chóng
Theo đoạn 2 khoản 1 Điều 457 BLTTHS năm 2015, TTRG được áp dụng kể từ khi ra quyết định cho đến khi kết thúc việc xét xử phúc thẩm, trừ trường hợp bị hủy
bỏ theo quy định tại Điều 458 Tuy nhiên, không phải mọi vụ án được giải quyết theo TTRG đều phải qua thủ tục xét xử phúc thẩm mà tùy theo từng vụ án, chúng có thể kết ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm hoặc xét xử phúc thẩm
d)Việc hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn.
Theo khoản 2 Điều 323 BLTTHS năm 2003, việc hủy quyết định áp dụng TTRG chuyển sang giải quyết theo thủ tục chung xảy ra trong giai đoạn truy tố khi Viện kiểm sát trả hồ sơ điều tra bổ sung, tạm đình chỉ và việc hủy quyết định sẽ có giá trị cho điều tra, truy tố, xét xử Tuy nhiên, BLTTHS năm 2003 không quy định khi điều tra, sau khi có quyết định mà thấy việc đánh giá điều kiện không phù hợp thì
cơ quan đã ban hành quyết định áp dụng TTRG có quyền hủy quyết định hay không Trong giai đoạn truy tố, xét xử cũng gặp khó khăn khi Viện kiểm sát, Tòa án đánh giá điều kiện áp dụng TTRG không đảm bảo nhưng không thuộc trường hợp trả hồ
sơ điều tra bổ sung hoặc tạm đình chỉ thì lại không được hủy việc áp dụng TTRG Đối với BLTTHS 2015 thì căn cứ hủy bỏ là khi vụ án không còn 1 trong các điều kiện quy định tại điểm b,c,d khoản 1 Điều 456 hoặc vụ án đã được đình chỉ, tạm đình chỉ hoặc hồ sơ vụ án phải trả lại để điều tra bổ sung.Tùy theo từng giai đoạn tố tụng, cơ quan có thẩm quyền áp dụng thủ tục rút gọn sẽ ra quyết định hủy bỏ khi có các căn cứ nêu trên Ngoài ra Viện kiểm sát có thẩm quyền hủy bỏ quyết định áp
Trang 9dụng thủ tục rút gọn của Cơ quan điều tra theo Khoản 3 Điều 457 BLTTHS Sau khi hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn thì thời hạn giải quyết và trình tự giải quyết được thực hiện theo thủ tục chung Tuy nhiên, cần lưu ý thời hạn điều tra, tạm giữ, tạm giam theo TTRG phải trừ vào thời hạn giai quyết vụ án theo thủ tục chung Theo các khoản 3, 4 Điều 457 và Điều 458 BLTTHS năm 2015, khi phát hiện quyết định áp dụng TTRG không đúng quy định thì tùy theo giai đoạn tố tụng, cơ quan đang tiến hành tố tụng phải tiến hành xử lý Cụ thể:
–Nếu quyết định áp dụng TTRG do Cơ quan điều tra ban hành không đúng pháp luật thì trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được quyết định, Viện kiểm sát phải ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng TTRG và gửi cho Cơ quan điều tra
– Nếu quyết định áp dụng TTRG do Tòa án ban hành không đúng luật thì Viện kiểm sát kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra quyết định Chánh án Tòa án phải xem xét, trả lời trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được kiến nghị của Viện kiểm sát – Trong quá trình áp dụng TTRG, nếu một trong các điều kiện áp dụng TTRG không còn hoặc vụ án thuộc trường hợp tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung theo quy định của BLTTHS năm 2015 thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng TTRG và giải quyết vụ án theo thủ tục chung
4 Về thời hạn tạm giam để điều tra, truy tố, xét xử.
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định thời hạn tạm giam để điều tra, truy
tố không được quá 16 ngày (Điều 322) Đây là thời hạn tạm giam bị can để tiến hành
tố tụng của 2 giai đoạn tố tụng vì vậy thời hạn tạm giam để điều tra, truy tố phải được quy định phù hợp với thời hạn điều tra, truy tố Ngoài ra thời hạn tạm giam để đảm bảo việc xét xử theo thủ tục này hạn chế hơn so với trường hợp thông thường và không kéo dài quá 14 ngày Việc BLTTHS hiện hành quy định thời hạn tạm giam, điều tra quá ngắn trong khi trình tự, thủ tục để giải quyết vụ án vẫn giống như thủ tục chung, không được giảm bớt, kể cả các thủ tục về hành chính tư pháp( tối đa là 12 ngày để điều tra, bốn ngày để xem xét việc truy tố)
BLTTHS năm 2015 đã sửa đổi theo hướng kéo dài thời hạn tạm giam tối đa để điều tra, truy tố, xét xử đến 64 ngày; trong đó thời hạn tạm giam trong giai đoạn điều tra tối đa là 20 ngày( tăng 8 ngày), trong giai đoạn truy tố tối đa là 5 ngày, trong giai đoạn xét xử sơ thẩm tối đa là 17 ngày, trong giai đoạn xét xử phúc thẩm là 22
Trang 10ngày( mới được quy định) Việc tăng thời hạn giải quyết vụ án cùng thời hạn tạm giam ở các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử nhằm đảm bảo đủ thời hạn để các cơ quan tiến hành tố tụng có thời gian giải quyết vụ án 1 cách chính xác, phù hợp với thực tế và cũng là cơ sở để cơ quan tố tụng tích cực áp dụng thủ tục này trong thực tiễn
5 Hoạt động điều tra, truy tố theo thủ tục rút gọn
Điều 460, 461, 462 BLTTHS năm 2015 quy định về điều tra, quyết định truy
tố, chuẩn bị xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọn về cơ bản không có gì thay đổi nhiều
so với BLTTHS 2003, ngoại trừ quy định bổ sung làm rõ hơn hình thức, nội dung của Quyết định đề nghị truy tố, Quyết định truy tố; bổ sung thêm trong giai đoạn truy
tố Viện kiểm sát có thẩm quyền không truy tố bị can và ra quyết định đình chỉ vụ án; quy định rõ hơn về thời hạn phải gửi các quyết định đề nghị truy tố, quyết định truy
tố, quyết định đưa vụ án ra xét xử của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án
Ngoài ra BLTTHS 2003 quy định thời hạn truy tố của Viện kiểm sát là 4 ngày Với BLTTHS năm 2015 đã quy định thời hạn này là 5 ngày Ngoài ra BLTTHS 2015 cũng quy định cụ thể về nội dung của quyết định truy tố, theo đó, quyết định truy tố
sẽ tóm tắt hành vi phạm tội, thủ đoạn, động cơ, mục đích phạm tội, mức độ thiệt hai
do hành vi phạm tội gây ra; việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn,…
6 Về xét xử sơ thẩm
Theo quy định của BLTTHS 2003 thì trình tự, thủ tục xét xử không được giản
lược so với thủ tục tố tụng chung; Hội đồng xét xử vẫn gồm 01 Thẩm phán và 02 Hội thẩm, gây lãng phí về nhân lực, vật lực đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng
So với các quy định về hoạt động xét xử theo thủ tục rút gọn trong BLTTHS năm 2003 thì BLTTHS năm 2015 có 1 vài điểm mới:
- Thứ nhất, trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, khi ban hành quyết định đưa vụ
án ra xét xử thì Tòa án phải gửi quyết định đó cho Viện kiểm sát cùng cấp;
- Thứ hai, Bộ luật có 1 điều luật riêng quy định về phiên tòa xét xử sơ thẩm Phiên tòa này do 01 Thẩm phán tiến hành (Điều 463), sau phần thủ tục bắt buộc phiên tòa