LUẬN VĂN CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

MỞ ĐẦU1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN6 1.1. Quan niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn6 1.2. Nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn14 1.3. Sự cần thiết của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn.24 1.4. Kinh nghiệm một số địa phương25 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TỈNH PHÚ THỌ30 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh phú thọ30 2.2. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn ở phú thọ từ năm 1997 đến năm 201436 2.3. Đánh giá chung về quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh phú thọ những năm qua56 CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TỈNH PHÚ THỌ63 3.1. Những quan điểm và mục tiêu cơ bản thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh phú thọ63 3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh phú thọ71 KẾT LUẬN91 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1:Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành...........................................37 Bảng 2.2: Giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá so sánh năm 2014................38 Bảng 2.3: Sản lượng một số cây trồng chủ yếu...............................................41 Bảng 2.4: Giá trị sản xuất nông nghiệp Phú Thọ............................................42 Bảng 2.5: Dự báo phát triển dân số tỉnh Phú Thọ đến năm 2020....................43 Bảng 2.6: Lao động làm nghề và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh…..53 Bảng 2.7: Các sản phẩm ngành nghề chủ yếu năm 2013................................54 Bảng 3. 1: Lao động tỉnh Phú Thọ đến năm 2010 – 2020...............................70 Bảng 3. 2: Dự kiến kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực phục vụ chương trình ứng dụng công nghệ sinh học nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông, lâm nghiệp, thuỷ sản giai đoạn 2010-2020............................................80 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói chung và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nói riêng là một quá trình tất yếu để chuyển một nền kinh tế lạc hậu thành một nền kinh tế hiện đại, đặc biệt là những nước đang trong thời kỳ đầu phát triển … Đối với Việt Nam, một nước trong thời kỳ chuyển đổi và đang phát triển ở trình độ thấp, thì công nghiệp hoá và hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn lại càng có vai trò hết sức quan trọng. Tại Đại hội lần thứ VIII (1996), Đảng ta đã xác định mục tiêu chính của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong thời gian tới là phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta "cơ bản trở thành một nước công nghiệp", đồng thời huy động tất cả các nguồn lực cần thiết để đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân, đưa nông nghiệp lên một trình độ mới. Quá trình này đã được tiến hành trên cả nước, đã thu được nhiều thành công bước đầu, song cũng đang còn nhiều bất cập và đặt ra một số vấn đề mới, cả về lý luận, lẫn thực tế chưa có lời giải thỏa đáng… Phú Thọ là một tỉnh thuộc Trung du miền núi phía Bắc, nằm ở đỉnh tam giác châu thổ sông Hồng, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 80km, trong hành lang kinh tế Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai (Việt Nam) - Hà Khẩu - Côn Minh (Trung Quốc), nên Phú Thọ có nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế và giao lưu văn hoá. Tuy vậy, Phú Thọ hiện vẫn là một tỉnh nghèo, kinh tế vẫn chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp là chính. Trong những năm vừa qua, cùng với những chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển nông nghiệp, nông thôn, tỉnh Phú Thọ đã có nhiều chính sách và biện pháp tác động thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và đạt được những thành tựu đáng kể. Song kinh tế Phú Thọ phát triển chưa thật vững chắc, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh thấp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, nông nghiệp và nông thôn đều đang phải đối diện với nhiều vấn đề bức xúc cần được nhận diện đầy đủ và giải quyết một cách kịp thời, hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế…Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có đề tài nghiên cứu nào về vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở Phú Thọ. Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: "Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ hiện nay" làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình. 2. Tình hình nghiên cứu Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nói chung là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, do vậy, đã có một số công trình khoa học đề cập về vấn đề này, tiêu biểu như: - PTS. Nguyễn Văn Bích- KS. Chu Tiến Quang (1996), Chính sách kinh tế và vai trò của nó đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. - Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách khoa học và công nghệ (1997), Vấn đề phát triển công nghiệp nông thôn ở nước ta, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. - PGS. TSKH. Lê Đinhg Thắng (2000), Chính sách phát triển nông nghiệp và nông thôn sau Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. - GS.TS. Nguyễn Trọng Chuẩn, PGS.TS. Nguyễn Thế Nghĩa, PGS.TS. Đặng Hữu Toàn (2002), Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam lý luận và thực tiễn, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội. - Nguyễn Sinh Cúc (1998), "Kinh nghiệm một số nước Châu á và bước tiến công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Việt Nam", Kinh tế và dự báo. - PGS.TS. Vũ Năng Dũng (2004), Cơ sở khoa học để xây dựng tiêu chí, bước đi, cơ chế chính sách trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, Nxb. Nông nghiệp, Hà Nội. - Đặng Kim Sơn (2004), Ba cơ chế thị trường, nhà nước và cộng đồng, ứng dụng cho Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. - GS.TS. Nguyễn Kế Tuấn (2006), Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. - TS. Mai Thị Thanh Xuân (2007), Các mô hình công nghiệp hóa và quá trình công nghiệp hóa ở Việt Nam, Hà Nội. Nhìn chung, các công trình đều tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận chung, vai trò, sự cần thiết, các yếu tố tác động, và nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn trong nền kinh tế quốc dân. Tuy vậy, mỗi tác giả có cách tiếp cận và luận giải khác nhau về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn. Về Phú Thọ, đã có một vài công trình khảo cứu, giới thiệu về địa phương như: -Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ (2007), "Quy hoạch phát triển ngành nghề nông thôn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm 2020" -Ths. Phạm Ngọc Thước: "Một số kết quả ban đầu và phương hướng nhiệm vụ trong thời gian tới về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá", Báo Phú Thọ xuân 2006. -Tỉnh uỷ Phú Thọ (2000), "Phú Thọ vào thế kỷ 21". Song cho đến nay, cả ở cấp Trung ương cũng như địa phương chưa có một công trình nào đề cập trực tiếp, chuyên sâu đến vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ, nhất là theo quá trình lịch sử từ năm 1997 đến nay. 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục tiêu: Nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ. - Nhiệm vụ: + Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và sự cấp thiết công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ hiện nay. + Phân tích, làm rõ thực trạng cả về thành công và những hạn chế, bất cập và chỉ ra nguyên nhân của nó trong quá trình thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Phú Thọ thời gian qua. + Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ những năm tiếp theo. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng: Nghiên cứu quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ. - Phạm vi: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ thời gian từ năm 1997 đến nay (từ khi tỉnh Phú Thọ được tái thành lập). 5. Phương pháp nghiên cứu Trên quan điểm biện chứng và lịch sử, luận văn sử dụng đồng bộ, linh hoạt các phương pháp và công cụ nghiên cứu cơ bản truyền thống, nhất là phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, kế thừa khoa học... 6. Dự kiến đóng góp mới của luận văn - Góp thêm những luận cứ khoa học về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam nói chung và tỉnh Phú Thọ nói riêng. - Đánh giá có căn cứ khoa học về thực trạng quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ thời gian qua. - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Phú Thọ. - Luận văn sẽ góp phần là tài liệu tham khảo cho cơ quan quản lý của tỉnh Phú Thọ; đồng thời, đối với các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách trong lĩnh vực này. 7. Bố cục của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu gồm 3 chương: Chương 1: Một số vấn đề chung về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Chương 2: Thực trạng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ Chương 3: Quan điểm và giải pháp thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐINH XUÂN QUY

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP,

NÔNG THÔN Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐINH XUÂN QUY

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP,

NÔNG THÔN Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Ngành: kinh tế chính trị

Mã số: 60 31 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Ngô Văn Vũ

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Đã ký)

PGS TS Phạm Huy Kỳ

với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn khoa học.

Những thông tin, số liệu, dữ liệu đưa ra trong luận văn được tríchdẫn rõ ràng, đầy đủ về nguồn gốc

Học viên thực hiện luận văn

(Đã ký)

Đinh Xuân Quy

NÔNG THÔN Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 2

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA 2

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN 2

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, 2

NÔNG THÔN Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 2

MỤC LỤC 4

MỞ ĐẦU 1

1.2 NỘI DUNG CỦA CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 20

1.3 SỰ CẦN THIẾT CỦA CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 32

CHƯƠNG 2 39

THỰC TRẠNG CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ 39

NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TỈNH PHÚ THỌ 39

TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2014 39

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH PHÚ THỌ 39

2.2 QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN Ở PHÚ THỌ TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2014 46

Bảng 2.1:Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành 37

Bảng 2.2: Giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá so sánh năm 2014 38

Bảng 2.3: Sản lượng một số cây trồng chủ yếu 41

Bảng 2.4: Giá trị sản xuất nông nghiệp Phú Thọ 42

Bảng 2.5: Dự báo phát triển dân số tỉnh Phú Thọ đến năm 2020 43

Bảng 2.6: Lao động làm nghề và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh… 53

Bảng 2.7: Các sản phẩm ngành nghề chủ yếu năm 2013 54

Bảng 3 1: Lao động tỉnh Phú Thọ đến năm 2010 – 2020 70

Bảng 3 2: Dự kiến kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực phục vụ chương trình ứng dụng công nghệ sinh học nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông, lâm nghiệp, thuỷ sản giai đoạn 2010-2020 80

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói chung và công nghiệp hoá, hiện đạihoá nông nghiệp, nông thôn nói riêng là một quá trình tất yếu để chuyển mộtnền kinh tế lạc hậu thành một nền kinh tế hiện đại, đặc biệt là những nướcđang trong thời kỳ đầu phát triển …

Đối với Việt Nam, một nước trong thời kỳ chuyển đổi và đang phát triển

ở trình độ thấp, thì công nghiệp hoá và hiện đại hóa nông nghiệp, nông thônlại càng có vai trò hết sức quan trọng Tại Đại hội lần thứ VIII (1996), Đảng

ta đã xác định mục tiêu chính của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoátrong thời gian tới là phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta "cơ bản trở thànhmột nước công nghiệp", đồng thời huy động tất cả các nguồn lực cần thiết đểđẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, giải quyếtđồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân, đưa nông nghiệp lênmột trình độ mới Quá trình này đã được tiến hành trên cả nước, đã thu đượcnhiều thành công bước đầu, song cũng đang còn nhiều bất cập và đặt ra một

số vấn đề mới, cả về lý luận, lẫn thực tế chưa có lời giải thỏa đáng…

Phú Thọ là một tỉnh thuộc Trung du miền núi phía Bắc, nằm ở đỉnh tamgiác châu thổ sông Hồng, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 80km, trong hành langkinh tế Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai (Việt Nam) - Hà Khẩu - Côn Minh(Trung Quốc), nên Phú Thọ có nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế và giao lưuvăn hoá Tuy vậy, Phú Thọ hiện vẫn là một tỉnh nghèo, kinh tế vẫn chủ yếuphụ thuộc vào nông nghiệp là chính Trong những năm vừa qua, cùng vớinhững chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển nông nghiệp, nôngthôn, tỉnh Phú Thọ đã có nhiều chính sách và biện pháp tác động thúc đẩycông nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và đạt được nhữngthành tựu đáng kể Song kinh tế Phú Thọ phát triển chưa thật vững chắc, chấtlượng tăng trưởng và sức cạnh tranh thấp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế cònchậm, nông nghiệp và nông thôn đều đang phải đối diện với nhiều vấn đề bứcxúc cần được nhận diện đầy đủ và giải quyết một cách kịp thời, hiệu quả, đặcbiệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế…Tuy nhiên, cho đến nay vẫnchưa có đề tài nghiên cứu nào về vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông

nghiệp, nông thôn ở Phú Thọ Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: "Công nghiệp hoá,

hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ hiện nay" làm đề tài

nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nói chung là mộttrong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong tiến trình công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước, do vậy, đã có một số công trình khoa học đề cập về vấn

đề này, tiêu biểu như:

- PTS Nguyễn Văn Bích- KS Chu Tiến Quang (1996), Chính sách kinh

- Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách khoa học và công nghệ

(1997), Vấn đề phát triển công nghiệp nông thôn ở nước ta, Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

- PGS TSKH Lê Đinhg Thắng (2000), Chính sách phát triển nông

nghiệp và nông thôn sau Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

- GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn, PGS.TS Nguyễn Thế Nghĩa, PGS.TS

Đặng Hữu Toàn (2002), Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam lý luận và

thực tiễn, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

- Nguyễn Sinh Cúc (1998), "Kinh nghiệm một số nước Châu á và bước

tiến công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Việt Nam", Kinh

tế và dự báo.

- PGS.TS Vũ Năng Dũng (2004), Cơ sở khoa học để xây dựng tiêu chí,

bước đi, cơ chế chính sách trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

- Đặng Kim Sơn (2004), Ba cơ chế thị trường, nhà nước và cộng đồng,

ứng dụng cho Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

- GS.TS Nguyễn Kế Tuấn (2006), Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông

nghiệp nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội

- TS Mai Thị Thanh Xuân (2007), Các mô hình công nghiệp hóa và quá

trình công nghiệp hóa ở Việt Nam, Hà Nội.

Nhìn chung, các công trình đều tập trung nghiên cứu những vấn đề lýluận chung, vai trò, sự cần thiết, các yếu tố tác động, và nội dung của côngnghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn trong nền kinh tế quốc dân.Tuy vậy, mỗi tác giả có cách tiếp cận và luận giải khác nhau về công nghiệphoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Về Phú Thọ, đã có một vài côngtrình khảo cứu, giới thiệu về địa phương như:

- Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ (2007), "Quy hoạch phát triểnngành nghề nông thôn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm2020"

- Ths Phạm Ngọc Thước: "Một số kết quả ban đầu và phươnghướng nhiệm vụ trong thời gian tới về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá", Báo Phú Thọxuân 2006

- Tỉnh uỷ Phú Thọ (2000), "Phú Thọ vào thế kỷ 21"

Song cho đến nay, cả ở cấp Trung ương cũng như địa phương chưa cómột công trình nào đề cập trực tiếp, chuyên sâu đến vấn đề công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ, nhất là theo quá trình lịch

sử từ năm 1997 đến nay

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu: Nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩyquá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ

- Nhiệm vụ:

+ Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về công nghiệphoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và sự cấp thiết công nghiệp hoá,

+ Phân tích, làm rõ thực trạng cả về thành công và những hạn chế, bấtcập và chỉ ra nguyên nhân của nó trong quá trình thực hiện công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Phú Thọ thời gian qua.

+ Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy nhanh quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ những nămtiếp theo

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Nghiên cứu quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nôngnghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ

- Phạm vi: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ởtỉnh Phú Thọ thời gian từ năm 1997 đến nay (từ khi tỉnh Phú Thọ được táithành lập)

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên quan điểm biện chứng và lịch sử, luận văn sử dụng đồng bộ, linhhoạt các phương pháp và công cụ nghiên cứu cơ bản truyền thống, nhất làphân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, kế thừa khoa học

6 Dự kiến đóng góp mới của luận văn

- Góp thêm những luận cứ khoa học về công nghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam nói chung và tỉnh Phú Thọ nói riêng

- Đánh giá có căn cứ khoa học về thực trạng quá trình công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ thời gian qua

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệphoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Phú Thọ

- Luận văn sẽ góp phần là tài liệu tham khảo cho cơ quan quản lý củatỉnh Phú Thọ; đồng thời, đối với các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sáchtrong lĩnh vực này

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận vănkết cấu gồm 3 chương:

Chương 3: Quan điểm và giải pháp thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại

hoá nông nghiệp, nông thôn tỉnh Phú Thọ

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG NGHIỆP HOÁ,

HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 1.1 Quan niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (1960) của Đảng Lao động ViệtNam, khái niệm công nghiệp hoá đã được khẳng định “là nhiệm vụ trung tâmtrong suốt thời kỳ quá độ” Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoahọc công nghệ, xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa nền kinh tế thế giới và sựphát triển mạnh mẽ của kinh tế tri thức đã làm thay đổi cả về khái niệm, nộidung của tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và công nghiệp hóa, hiệnđại hóa nông nghiệp, nông thôn Đây không chỉ là vấn đề thuần túy lý thuyết,

mà nó còn có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định con đường, bước đi vàcác giải pháp chiến lược trong việc thực hiện nhiệm vụ đầy khó khăn này

1.1.1 Quan niệm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Một số học giả quan niệm rằng, công nghiệp hóa đồng nghĩa với quátrình phát triển công nghiệp, là đưa đặc tính công nghiệp cho một hoạt động

Họ tách rời, thậm trí đối lập sự phát triển công nghiệp với nông nghiệp và một

số ngành khác Họ coi đối tượng của công nghiệp hóa chỉ là ngành côngnghiệp, còn sự phát triển của nông nghiệp và các ngành khác dường như chỉ

là hệ quả của quá trình phát triển công nghiệp Tuy nhiên, quan niệm nàykhông đề cập gì tới tính lịch sử của công nghiệp hóa, điều này dễ làm người tahiểu là công nghiệp hóa sẽ kéo dài vô tận, đưa đến một sự nhầm lẫn, đồng

Một thời gian dài ở các nước xã hội chủ nghĩa có những sự giải thíchkhác nhau về phạm trù công nghiệp hóa Song trên thực tế đều thống nhất vớiquan điểm của các nhà kinh tế Liên Xô trước đây Họ coi công nghiệp hóa làquá trình biến một nước nông nghiệp thành nước công nghiệp, bằng cách pháttriển công nghiệp nhanh hơn nông nghiệp và ưu tiên phát triển các ngành sảnxuất tư liệu sản xuất Đường lối công nghiệp hóa của Liên Xô đã đạt đượcnhững thành tựu nhất định và từng được coi là kỳ tích của chủ nghĩa xã hội.Trong điều kiện kinh tế- xã hội lúc đó quan niệm này được coi là hợp lý.Một số học giả khác lại cho rằng công nghiệp hóa là quá trình không chỉphát triển một lĩnh vực công nghiệp chủ chốt nào đó hay toàn bộ nền côngnghiệp thành lĩnh vực đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, mà còn biến tất

cả các hoạt động sản xuất thành loại hình hoạt động công nghiệp Như vậy, cóthể nói công nghiệp hóa là quá trình phát triển kinh tế diễn ra lâu dài, bắt đầu

từ khi xuất hiện mầm mống của công nghiệp và vẫn chưa kết thúc ngay cả ởnhững nước đã có nền kinh tế phát triển

Cùng quan điểm đó, Tổ chức Phát triển công nghiệp của Liên Hợp Quốc(UNIDO) đã coi công nghiệp hóa là một quá trình phát triển kinh tế, trong đómột bộ phận nguồn lực quốc gia ngày càng lớn được huy động để xây dựng

cơ cấu kinh tế nhiều ngành, với công nghệ hiện đại, để chế tạo ra tư liệu sảnxuất và tư liệu tiêu dùng có khả năng đảm bảo cho nền kinh tế phát triển vớinhịp độ cao, đảm bảo đạt tới tiến bộ kinh tế và tiến bộ xã hội

Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa họccông nghệ và sự liên kết kinh tế thế giới, rõ ràng công nghiệp hóa theo kiểu

cổ điển không còn phù hợp nữa Cách mạng khoa học - kỹ thuật bùng nổ đãlàm thay đổi căn bản trình độ phát triển của các nước, khoảng cách chênh lệchgiữa các nước phát triển và nước chậm phát triển ngày càng lớn Ngay cả ởmột số nước đi trước trong quá trình công nghiệp hóa, trước sự phát triểnnhanh chóng của khoa học, công nghệ cũng trở nên lạc hậu Dường như việcđạt tới trình độ phát triển hiện đại nhất ngày càng trở thành một thách thứckhó vượt qua đối với quá trình công nghiệp hóa ở các nước đi sau, buộc cácnước này phải nghĩ đến những chiến lược phát triển gồm nhiều giai đoạn, màmột trong những nhiệm vụ của giai đoạn sau là hiện đại hóa những gì mà giaiđoạn trước đã đạt được Vì vậy, sự xâm nhập, đan kết của công nghiệp hóa -hiện đại hóa là không thể tránh khỏi và đó cũng là cơ hội để các nước lạc hậu

có thể bắt kịp các nước phát triển trên thế giới Do vậy, cả hai quan điểm đồngnhất hóa hay cô lập hóa hai quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đềukhông có chỗ đứng trong thực tế Công nghiệp hóa trong điều kiện hiện nayphải bao hàm cả ý nghĩa hiện đại hoá, mục tiêu của công nghiệp hóa là tiếntới hiện đại hóa, song bản thân hiện đại hóa với nội dung rộng hơn đã xâmnhập vào quá trình công nghiệp hóa Mặt khác, cũng phải thấy rằng côngnghiệp hóa tự bản thân nó không thể bao chứa hết nội dung của hiện đại hóa.Nhiều lĩnh vực của phạm trù hiện đại hóa về bản chất khác hoàn toàn với mụctiêu của công nghiệp hóa như: Công nghệ trí tuệ, công nghệ sinh học, sự pháttriển đa dạng của truyền thống văn hoá

Ở Việt Nam, ngay từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Laođộng Việt Nam (năm 1960) đã xác định, thực chất của công nghiệp hoá “làquá trình thực hiện cách mạng kỹ thuật, thực hiện sự phân công mới về laođộng xã hội và là quá trình tích luỹ xã hội chủ nghĩa để không ngừng thựchiện tái sản xuất mở rộng” Quan niệm này đã thể hiện rõ nội dung toàn diện,mục tiêu và tính lịch sử của quá trình công nghiệp hoá và nó được xem làquan niệm chính thống về công nghiệp hoá ở nước ta thời gian đó.

Khi bước vào thời kỳ đổi mới năm 1986, cùng với việc từng bước pháttriển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giải phóng các lựclượng sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới cơ chế quản lý, chủ độnghội nhập kinh tế quốc tế, Đảng và Nhà nước ta đã xác định ngày càng rõ quanđiểm mới về công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đảng ta đã chỉ rõ côngnghiệp hoá, hiện đại hoá không phải là hai quá trình, mà là một quá trìnhthống nhất, tuy có phần trùng khớp, nhưng về cơ bản vẫn là hai quá trình táchbiệt và nối tiếp nhau Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 Khoá VII của Đảng(năm 1994) đã chỉ rõ “công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình chuyển đổimột cách căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vàquản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính, sang sửdụng một cách phổ biến sức lao động cùng với phương tiện, phương pháp tiêntiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và khoa học công nghệ,tạo ra năng suất lao động xã hội cao” Coi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá là một cuộc cách mạng toàn diện, sâu sắc trong tất cả các lĩnh vực đờisống kinh tế - xã hội Theo đó, công nghiệp hoá, hiện đại hoá không chỉ đơnthuần là phát triển công nghiệp, mà còn phải thực sự chuyển dịch cơ cấu trongtừng ngành, từng lĩnh vực trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân theo hướng sửdụng công nghệ tiến bộ Không chỉ thực hiện một cách tuần tự qua các bước

cơ giới hoá, tự động hoá, tin học hoá, mà còn phải kết hợp đồng thời cácthành tựu trên nhiều lĩnh vực; Phải biết tận dụng, hiện đại hoá các công nghệtruyền thống và áp dụng những công nghệ, kỹ thuật hiện đại; Phát triển cóchọn lọc, có mũi nhọn để thực hiện đi tắt đón đầu

Bước sang thế kỷ XXI, Đảng ta nhận định: “Thế kỷ XXI sẽ tiếp tục cónhiều biến đổi Khoa học và công nghệ sẽ có bước phát tiến nhảy vọt Kinh tếtri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sảnxuất”, [9; tr.3] Xu hướng toàn cầu hoá kinh tế và sự phát triển của nền kinh tếtri thức trên thế giới đã, đang và sẽ làm thay đổi mạnh mẽ tiến trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá Sự kết hợp hai xu hướng này đòi hỏi quá trình cácnước đi sau như Việt Nam phải đồng thời thực hiện hai quá trình, đó là: vừaxây dựng nền đại công nghiệp, vừa từng bước tiếp cận đến nền kinh tế tri thứctrong khuôn cảnh hội nhập vào nền kinh tế thế giới Đây là hai nội dung củamột quá trình duy nhất, diễn ra đồng thời và phải được thực hiện đồng thời.Trong giai đoạn này công nghiệp hoá không chỉ gắn với các mục tiêu, giảipháp truyền thống, mà còn phải có mục đích và giải pháp hiện đại Nhữngquan điểm này ngày càng chi phối và định hướng tư duy chiến lược về cơ cấukinh tế, về xây dựng hệ thống thể chế, đặc biệt là môi trường pháp lý, chínhsách phù hợp với luật chơi toàn cầu Trong bối cảnh ấy, nhận thức của Đảng ta

về công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước cũng có bước đổi mới và phát triểnquan trọng khi cho rằng: “Con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước tacần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước, vừa có những bướctuần tự, vừa có bước nhảy vọt”

Như vậy, công nghiệp hóa, hiện đại hóa với tư cách một quá trình baogồm nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau là một kết cấu động và rất phức tạp.Việc đưa ra một định nghĩa ngắn gọn bao chứa được đầy đủ nội dung, đặctrưng của nó không phải là đơn giản, dễ dàng Khái niệm công nghiệp hóa,hiện đại hóa cần bao quát được những điểm cơ bản sau:

Công nghiệp hoá là một tất yếu lịch sử mà Việt Nam phải trải qua Đó làquá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội theo hướng phát triển mạnh côngnghiệp, đi đôi với đổi mới công nghệ, tạo ra sự phát triển vượt bậc của côngnghiệp trong cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động, làm cơ sở cho sự tăng trưởngvững chắc và có hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế.

Mục tiêu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam là: Cải biếnnước ta thành một nước công nghiệp, có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, có

cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ của lựclượng sản xuất, mức sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng và an ninhvững mạnh, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Nội dung cơ bản của công nghiệp hoá, hiện đại hoá là trang bị và táitrang bị công nghệ ngày càng hiện đại cho tất cả các ngành của nền kinh tếquốc dân, trước hết là các ngành mũi nhọn, có lợi thế và tạo được sức bật lớn

để thúc đẩy các ngành khác phát triển, trên cơ sở cải tiến và hiện đại hóa dầncác công nghệ truyền thống, tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướngcông nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp

Từ sự phân tính trên có thể rút ra nhận định khái quát: Công nghiệp hoá,hiện đại hoá là một quá trình lịch sử tất yếu mà Việt Nam phải trải qua, nhằmcải biến nước ta thành một nước công nghiệp, có cơ sở vật chất kỹ thuật hiệnđại, trang bị và tái trang bị công nghệ ngày càng hiện đại cho tất cả các ngànhkinh tế quốc dân, chuyển từ lao động thủ công, lạc hậu, sang lao động sử dụngmáy móc, thiết bị công nghệ tiên tiến, hiện đại, có hàm lượng trí tuệ cao, đồngthời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái,

Để thực hiện tốt mục tiêu và nội dung cơ bản trên của tiến trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam cần phải có những điều kiện, bước đi vàgiải pháp thích ứng trong từng giai đoạn cụ thể.

1.1.2 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Trước đây, có quan niệm cho rằng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nôngnghiệp, nông thôn là việc đưa công nghiệp vào nông thôn, đảm bảo cho sảnxuất nông nghiệp mang tính công nghiệp Quan niệm khác lại cho rằngcông nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là quá trình đô thịhoá nông thôn, biến nông thôn thành thành thị Các quan niệm này đềuphản ánh các khía cạnh khác nhau của quá trình công nghiệp hoá, hiện đạihoá nông nghiệp, nông thôn, nhưng còn phiến diện, chưa thấy hết các mốiquan hệ nội tại và khách quan của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp, nông thôn

Xuất phát từ yêu cầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, kháiniệm công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn cần phải phảnánh đầy đủ mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trongquá trình này ở nông nghiệp, nông thôn, cũng như phải thể hiện được mụctiêu, biện pháp, phương tiện thực hiện quá trình đó

Công nghiệp hoá nông nghiệp là việc áp dụng các phương pháp sản xuấtcông nghiệp vào nông nghiệp, là việc sử dụng các máy móc thiết bị hiện đại

và phương pháp quản lý tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp, nhằm giảm thiểumức độ lệ thuộc của con người vào thiên nhiên, giúp con người chế ngự đượcthiên nhiên trong sản xuất nông nghiệp, cải thiện được điều kiện lao động cựcnhọc, nâng cao năng suất lao động nông nghiệp và thu hẹp sự cách biệt giữa

Công nghiệp hoá nông thôn có nội dung cốt lõi là chuyển dịch cơ cấukinh tế nông thôn theo hướng: Giảm dần tỷ trọng của nông nghiệp, tăng dần

tỷ trọng của tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, trong đó toàn bộ nềnkinh tế nông thôn được cải biến dần trên nền tảng của phương thức sản xuất

có tính chất công nghiệp

Hiện đại hoá nông nghiệp là quá trình ứng dụng các thành tựu và sửdụng các phương tiện sản xuất hiện đại do khoa học kỹ thuật, công nghệ hiệnđại cung cấp và áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại vào nông nghiệp

để cải biến phương thức sản xuất nông nghiệp lạc hậu thành phương thức sảnxuất tiên tiến, biến nền nông nghiệp truyền thống thành nền nông nghiệp hiệnđại Cốt lõi của hiện đại hoá nông nghiệp là để nâng cao năng suất lao độngnông nghiệp

Quan niệm công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói chung và công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nói riêng trên là cơ sở để tổng kết, đánhgiá tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước tagiai đoạn vừa qua, cũng như để luận chứng, thiết kế khuôn khổ chiến lượccông nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn tới.Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn là quá trình thayđổi căn bản phương thức hoạt động, cơ cấu kinh tế của nông thôn và thay đổicăn bản tầng lớp gắn liền với sản xuất nông nghiệp là nông dân

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn làm thay đổi cănbản khái niệm về nông thôn truyền thống: Nông thôn là một xã hội được tổchức trên nền tảng sản xuất nông nghiệp và dân cư của nó là những người làmruộng Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá diễn ra cùng với quá trình đôthị hoá, đã làm thay đổi hệ thống xã hội ở các phương diện: tập trung hoá sảnxuất, do đó tập trung hoá dân cư, tăng một cách căn bản các quá trình trao đổi,giao dịch dịch vụ, sự phát triển của xã hội tiêu dùng, phát triển mạnh hạ tầngkinh tế - xã hội Sự thay đổi này đã dẫn tới sự thay đổi căn bản trong phươngthức sản xuất và phương thức sinh hoạt xã hội, văn hoá

Cùng với tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã cải tổ toàn bộ xãhội theo diện mạo công nghiệp-thương mại hoà nhập vào xu thế toàn cầu hoá

và sự biến chuyển của xã hội nông thôn cũng không thể nằm ngoài xu hướngchung này Cơ cấu nghề nghiệp thay đổi, xu hướng cơ bản là chuyển từ hoạtđộng nông nghiệp sang cơ cấu dân cư nghiêng về phi nông nghiệp, tỷ lệ hộ ởnông thôn làm nông nghiệp giảm, tỷ lệ hộ phi nông nghiệp tăng lên Tuynhiên, ở các nước phát triển, dân cư chuyển vào sống trong các đô thị ngàycàng tăng cùng với dân cư nông thôn giảm đi đáng kể (tỷ lệ dân nông thôn ởcác nước công nghiệp phát triển chỉ còn 10 – 25%)

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn gắn liền với yêucầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tiến bộ: tăng tỷ trọngcông nghiệp và dich vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp Vì vậy, công nghiệp hoákhông thể thiếu phát triển nông nghiệp, các ngành nghề phi nông nghiệp trênđịa bàn nông thôn, áp dụng phương pháp công nghiệp vào sản xuất nôngnghiệp, chuyển đổi cơ cấu ngành nghề lao động nông thôn, tạo thêm việc làm

Qua quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tiến trình phát triển xã hội

đã có sự thay đổi căn bản, đó là quá trình phát triển đô thị hoá kèm theo thuhẹp xã hội nông thôn, về mặt cơ sở hạ tầng cho sản xuất, cơ sở hạ tầng vănhoá, đời sống (hạ tầng về kinh tế và xã hội) là sự thay đổi về chất của xã hộinông thôn Sự chênh lệch thu nhập, đời sống vật chất, văn hoá xã hội của dân

cư ở nông thôn và dân cư thành thị được thu hẹp

Như vậy, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn là xây dựng nôngthôn mới có nông nghiệp hiện đại, công nghệ kỹ thuật cao, dịch vụ phát triểntheo hướng văn minh, hiệu quả Quan hệ sản xuất tiên tiến phù hợp với tínhchất và trình độ của lực lượng sản xuất, cơ sở hạ tầng nông thôn hoàn thiện,đời sống vật chất tinh thần của nông dân không ngừng được cải thiện, xã hội

ổn định và công bằng

1.2 Nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Theo chủ trương chung của Đảng và Nhà nước ta, quá trình công nghiệphoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn cần tập trung vào một số nội dungchính sau:

1.2.1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuất hàng hoá lớn, hiện đại

Biến đổi cơ cấu kinh tế là một quá trình căn bản của sự phát triển kinh tế.Một sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế liên quan đến sự thay đổi vai trò của cáckhu vực nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ; của các ngành nông nghiệp,lâm nghiệp và thuỷ sản, của trồng trọt và chăn nuôi trong một thời gian dài.Những thay đổi đó được đánh giá bằng sự thay đổi tương quan về tỷ trọng củacác khu vực, các ngành hay bộ phận trong nội bộ ngành Một xu hướng biếnđổi cơ cấu kinh tế được coi là hợp lý, hiện đại khi tỷ trọng giá trị của cácngành phi nông nghiệp, nhất là dịch vụ trong tổng sản phẩm quốc dân ngàycàng tăng, tỷ trọng giá trị của nông, lâm, thuỷ sản ngày càng giảm và trongnội bộ ngành nông nghiệp thì tỷ trọng giá trị lâm nghiệp và thuỷ sản ngàycàng tăng, còn giá trị nông nghiệp thuần ngày càng giảm Để tạo sự thay đổitích cực trong cơ cấu kinh tế theo hướng đó, tiến trình công nghiệp hoá, hiệnđại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay cần thực hiện:

* Chuyển nền nông nghiệp độc canh sang nền nông nghiệp đa canh đi đôi với việc hình thành các vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn

Tình trạng độc canh, thuần nông là đặc trưng của nền sản xuất nhỏ, tựcấp, tự túc Hậu quả của nó là không tạo được sức bật cho sự phát triển củanông nghiệp, nông thôn Vì vậy, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệptheo hướng tạo nên sự đa dạng trong sản xuất và sản phẩm, biến nền nôngnghiệp chủ yếu chỉ sản xuất lúa gạo và hoa mầu thành nền nông nghiệp hànghoá đa dạng sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội

Chuyển nền nông nghiệp độc canh sang nền nông nghiệp đa canh - đây

là một xu hướng cơ bản của công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong nông nghiệp.Trước đây, trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, cơ cấu nông nghiệp ở nước tađược bố trí theo ý đồ chủ quan, đưa ra mô hình cơ cấu cây trồng, vật nuôithoát ly thực tế các mối quan hệ kinh tế, kỹ thuật, môi trường và thể chế do

đó, ít mang lại hiệu quả Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nôngnghiệp, nông thôn đòi hỏi phá bỏ cơ cấu lạc hậu đó, hướng vào phát triển nềnnông nghiệp đa dạng về cây, con phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu,thời tiết của đất nước cũng như của địa phương, nhằm tạo giá trị thu nhập cao

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi nông nghiệpphải thực hiện ba nhiệm vụ lớn và trực tiếp là: đảm bảo an ninh lương thựcquốc gia; đảm bảo tối đa nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và tănggiá trị nông sản xuất khẩu Để thực hiện các nhiệm vụ đó, nông nghiệp, nôngthôn không thể là một nền nông nghiệp sản xuất nhỏ, lạc hậu mà phải là nềnnông nghiệp phát triển toàn diện, hiện đại Việc xây dựng cơ cấu kinh tế hợp

lý cho nông nghiệp và nông thôn sẽ cho phép lựa chọn những công nghệ thíchhợp để phát huy thế mạnh của nông nghiệp, nông thôn, nhờ đó sẽ khai thác tốtnhất các nguồn lực hiện có ở nông thôn, tạo nên sức bật mới trong nông thôn

Xã hội càng phát triển, nhu cầu tiêu dùng của người dân càng cao, càng

đa dạng thì sản xuất nông nghiệp cũng không thể chỉ tập trung sản xuất lươngthực, mà còn phải đa dạng hoá sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của xã hội.Đồng thời phải hướng tới xây dựng và phát triển những vùng sản xuất hànghoá tập trung quy mô lớn để có thể áp dụng có hiệu quả những thành tựu mới

Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hoá, mở rộngphân công hợp tác lao động là xu thế tất yếu, phù hợp với xu thế phát triểnchung của các nước đang phát triển, mà Việt Nam cũng không nằm ngoàinhững vấn đề mang tính quy luật đó Chỉ trên cơ sở sản xuất hàng hoá pháttriển mới kích thích và thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sảnxuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tạo sự phát triển kinh tế nói chung

và nông nghiệp, nông thôn nói riêng Kinh tế hàng hoá phát triển sẽ thúc đẩyquá trình xã hội hoá sản xuất, đẩy mạnh phân công và hợp tác, mở rộng thịtrường, tạo sự tích tụ và tập trung sản xuất nhanh chóng, từng bước chuyểnnền sản xuất nhỏ, lạc hậu lên nền sản xuất lớn, hiện đại

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuấthàng hoá là phải giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng lâm nghiệp vàngư nghiệp trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp; phải giảm dần tỷ trọng giátrị những cây, con cho năng suất và giá trị thương phẩm hàng hoá thấp, tăngdần tỷ lệ diện tích và tỷ trọng giá trị các loại cây, con có giá trị thương phẩmcao và có thị trường tiêu thụ lớn Trước mắt, phải giảm giá trị trồng trọt, tăng

tỷ trọng giá trị chăn nuôi; trong trồng trọt thì giảm tỷ trọng cây lương thực,tăng tỷ trọng giá trị cây thực phẩm, cây ăn quả, cây lâm nghiệp và cây côngnghiệp, đặc biệt phải mở rộng diện tích các loại cây đặc sản cho giá trị xuấtkhẩu cao, giảm tỷ trọng giá trị sản phẩm thô, tăng tỷ trọng giá trị chế biếntrong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp Đó là cách để khai thác tốt hơn tiềmnăng các vùng, ngành, địa phương

* Giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến và dịch vụ nông thôn

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên nên năngsuất lao động và hiệu quả thường không ổn định, việc kết hợp phát triển nôngnghiệp với công nghiệp (đặc biệt là công nghiệp chế biến), tiểu thủ côngnghiệp và dịch vụ có ý nghĩa to lớn trong việc làm tăng hiệu quả kinh tế nôngthôn, tạo việc làm cho người lao động, nâng cao mức thu nhập và đời sốngcho nhân dân mà trước nhất là cư dân nông thôn Vì vậy, công nghiệp hoá,hiện đại hoá phải tác động tích cực vào nông nghiệp, nông thôn theo hướngphát triển kinh tế nông thôn tổng hợp, bao gồm cả nông nghiệp, công nghiệp,thương mại, du lịch và dịch vụ, trong đó giảm tỷ trọng giá trị nông nghiệp,tăng tỷ trọng giá trị các ngành sản xuất phi nông nghiệp Từ đó, một bộ phậnlao động nông nghiệp sẽ được giải phóng và chuyển sang hoạt động trong lĩnhvực công nghiệp và dịch vụ Xu hướng đó sẽ làm cho nông thôn thuần nôngtrở thành một nông thôn với kết cấu đa dạng và năng động, người nông dân sẽdần thoát khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên, tạo sự phát triển bềnvững của nông nghiệp, nông thôn Như vậy, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tếnông thôn, sự đổi mới bộ mặt xã hội nông thôn không chỉ là nội dung củacông nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, mà còn là thước đohiệu quả của quá trình đó.

1.2.2 ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ, kỹ thuật hiện đại trong sản xuất nông nghiệp

Để có thể đạt được mục tiêu lớn của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nôngnghiệp, nông thôn là cải tạo nền nông nghiệp thủ công lạc hậu, năng suất thấp,

tự cấp, tự túc thành nền nông nghiệp cơ khí, có năng suất cao, khối lượng

Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, trình độ của nông cụ là điều kiệntrực tiếp quyết định hiệu quả và năng suất lao động Do vậy, muốn có một nềnnông nghiệp bền vững, năng suất lao động cao thì không thể dựa vào nhữngnông cụ truyền thống, thô sơ, mà phải thay thế về cơ bản lao động thủ côngbằng lao động sử dụng máy móc Chỉ có trang bị các công cụ cơ giới chonông nghiệp trong tất cả các khâu, từ sản xuất đến thu hoạch, vận chuyển vàchế biến thì mới xoá được tình trạng nghèo nàn và lạc hậu ở khu vực nôngthôn nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Đẩy mạnh cơ giới hoá sản xuất nông nghiệp không chỉ làm tăng năng suấtlao động nông nghiệp, mà còn có tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao độngnông thôn thông qua việc giải phóng một số bộ phận lao động nông thôn rakhỏi lĩnh vực nông nghiệp Hơn nữa, năng suất lao động tăng lên, đất trồngsớm được giải phóng, vì thế có thể tăng thêm mùa vụ, tăng sản lượng và giá trịthu nhập Với tác động đó, cơ giới hoá sản xuất nông nghiệp là nội dung quantrọng của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn hiện nay

Điện khí hoá là điều kiện tiên quyết để các công cụ cơ giới hoá phát huytác dụng Sự phát triển của lĩnh vực điện năng tạo cơ hội sử dụng điện rộngrãi trong sản xuất, do đó, làm tăng sức sản xuất của các công cụ lao động.Trong những năm trước mắt cần đẩy mạnh việc xây dựng các trạm điện vớicông suất khác nhau đến các huyện, các xã, thôn, trên phạm vi toàn quốc theohướng phủ kín mạng lưới điện đến 100% số xã với chất lượng điện đảm bảo

về công suất và cường độ Chuyển đổi nhanh hình thức quản lý kinh doanhđiện với hướng ưu tiên cho phát triển điện nông thôn ít nhất là bằng và thấphơn giá điện thành phố và khu vực công nghiệp, để đến năm 2010 giải quyết

cơ bản nhu cầu dùng điện ổn định và có chất lượng cao ở khu vực nông thôn.Đây là một quá trình lâu dài, bởi nó đòi hỏi một lượng vốn đầu tư rất lớn màkhả năng của nhà nước và nhân dân ta có hạn, do đó, phải thực hiện dần dầntừng bước

Với nước có nền nông nghiệp lúa nước như Việt Nam, điều kiện cơ bảnnhất cho sản xuất là vấn đề thuỷ lợi Năng suất cây trồng, vật nuôi cao haythấp phụ thuộc rất nhiều vào việc có cung cấp đầy đủ nước cho nó một cáchkhoa học hay không Đây là một thực tế ở nông thôn nước ta, chúng ta có điềukiện đất đai thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, nhưng do thời tiết khôngthuận lợi nên hàng năm đã bị mất hàng ngàn tấn lương thực, thực phẩm, dohạn hán hoặc mất mùa Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải thường xuyên tu bổ,nâng cấp hệ thống trạm bơm, kênh mương, hồ đập, để giải quyết vấn đề cungứng tưới, tiêu, đảm bảo yêu cầu đáp ứng kịp thời cho sản xuất nông nghiệp

Sự phát triển của công nghệ sinh học có vai trò ngày càng lớn đối vớinền kinh tế nông nghiệp Nó không chỉ tác động đến việc cải tạo giống cây,con hay tạo ra những loại giống mới có năng suất, chất lượng cao, mà còn tácđộng rất lớn đến khâu chế biến, bảo quản sản phẩm Vì vậy, công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam hiện nay cần đẩy mạnh ápdụng nhanh các thành tựu của cách mạng sinh học để tạo ra nhiều loại cây,con giống có năng suất, chất lượng cao; áp dụng công nghệ sản xuất phân visinh thay thế dần các loại phân hóa học, các hoá chất độc hại với người và giasúc, tập trung vào các khâu giống và khâu sau thu hoạch để nâng cao giá trịnông phẩm Đây vừa là con đường làm tăng năng suất cây trồng, vật nuôi, vừatạo được nông phẩm sạch đảm bảo an toàn sức khoẻ cho người tiêu dùng.

1.2.3 Phát triển công nghiệp và dịch vụ nông nghiệp, nông thôn

Công nghiệp nông thôn là bộ phận của công nghiệp với các trình độ pháttriển khác nhau phân bố ở nông thôn, gắn liền với sự phát triển kinh tế – xãhội ở nông thôn Phát triển công nghiệp nông thôn có tác động tích cực và cótác động tới toàn bộ sự phân công lao động nông thôn, tới chuyển dịch cơ cấukinh tế và đẩy mạnh sản xuất hàng hoá ở nông thôn Phát triển công nghiệpnông thôn là quá trình có tính quy luật bắt nguồn từ sự phát triển của lựclượng sản xuất và phân công lao động xã hội theo vùng lãnh thổ Thực trạngnghèo đói, sự phân hoá về kinh tế và xã hội giữa các vùng lãnh thổ đã và đangđặt ra yêu cầu cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá là xây dựng hệthống các cơ sở công nghiệp nông thôn đồng bộ và rộng khắp trên địa bànnông thôn Đây là con đường cơ bản trong trước mắt cũng như lâu dài để tăngnăng suất và hiệu quả của sản xuất ở nông thôn, cải biến phong cách sống vàthị hiếu tiêu dùng ở nông thôn Sự phát triển công nghiệp nông thôn sẽ tạothêm việc làm và tăng thêm thu nhập cho cư dân nông thôn, tạo điều kiện đểnâng cao mức sống, nhờ đó sẽ làm giảm sự khác biệt giữa thành thị và nôngthôn cả trong sản xuất lẫn tiêu dùng.

Sự phát triển công nghiệp nông thôn, đặc biệt là công nghiệp chế biếnnông, lâm, thuỷ sản có tác động mạnh đến sự phát triển của sản xuất nôngnghiệp và đời sống cư dân nông thôn Quy mô, tốc độ và cơ cấu phát triểncông nghiệp chế biến phụ thuộc rất lớn vào trình độ và tính chất phát triển củacác ngành nông, lâm, ngư nghiệp Nhưng mặt khác, nhờ phát triển các ngànhcông nghiệp chế biến mà các ngành nông, lâm, ngư nghiệp được phát triểntheo hướng đa ngành, chuyên canh, năng suất cao, tỷ suất hàng hoá lớn

Khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống và các ngành nghề tiểuthủ công nghiệp đa dạng ở nông thôn cũng là nội dung phát triển công nghiệpnông thôn Sự phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp có ưu thế là sửdụng nguồn nguyên liệu và lao động tại chỗ nên nó khai thác được lợi thế củamỗi vùng, mỗi địa phương Do đó, các địa phương phải tiến hành phân công lạilao động trên địa bàn theo hướng gắn sự phát triển công – nông nghiệp, đồngthời tăng cường và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Sự phát triển của công nghiệp và làng nghề ở nông thôn sẽ làm thức dậytiềm năng to lớn về nguồn vốn trong dân cư, về một thị trường rộng lớn, mộtnguồn lao động dồi dào, đồng thời kéo theo sự phát triển của nhiều hoạt độngdịch vụ, thương mại, xây dựng, vận tải, thông tin, văn hóa Sự phát triển cácdịch vụ này vừa thúc đẩy nông nghiệp và công nghiệp nông thôn phát triển,vừa thu hút số lao động dư thừa ở nông thôn, làm thay đổi cơ cấu lao động ởnông thôn nói riêng và cơ cấu kinh tế nông thôn nói chung Vì vậy, trong quátrình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoáviệc kết hợp phát triển công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ nông thôn ngay

từ đầu là hết sức cần thiết đối với một nước thực hiện công nghiệp hoá từnông nghiệp như nước ta

1.2.4 Phát triển nguồn nhân lực cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là sự nghiệp củatoàn dân, nhưng trước hết và trực tiếp là sự nghiệp của nông dân Vì vậy, trình

độ của nông dân, đặc biệt là đội ngũ cán bộ quản lý các cấp ở nông thôn cóảnh hưởng rất lớn đến việc thành bại của quá trình này

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn đòi hỏiphải nâng cao trình độ dân trí cho dân cư nông thôn, đặc biệt là đối với lựclượng lao động, mà điều này chỉ có được khi có sự tác động tích cực của hệthống giáo dục đào tạo Việc phổ cập giáo dục cho cư dân nông thôn là điềukiện đầu tiên tạo cho nông dân khả năng tiếp cận được với những thành tựukhoa học kỹ thuật hiện đại trên thế giới, từ đó cho phép họ nâng cao trình độ

kỹ thuật canh tác, tăng năng suất lao động Đây là cơ sở để người nông dânlàm chủ hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, chủ động lựa chọn cácphương án sản xuất tối ưu, hiệu quả cao Cùng với phát triển hệ thống giáodục đào tạo phải chú ý phát triển hệ thống truyền thanh truyền hình, thư viện,nhà văn hoá để nâng cao trình độ cho người lao động ở nông thôn Hệ thốngnày sẽ cung cấp và cập nhật những thông tin về khuyến nông cho lực lượnglao động nông thôn, nhờ đó tiếp cận được những phương thức canh tác tiêntiến Tuy nhiên, để làm tốt điều này cần phải xây dựng các trung tâm khuyếnnông, trung tâm chuyển giao công nghệ, xây dựng các trung tâm dạy nghề ởnông thôn để đào tạo đội ngũ lao động có văn hóa, tay nghề cao, năng độngtrong sản xuất kinh doanh và tiếp thu khoa học kỹ thuật sản xuất nông nghiệp

Có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của công nghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp, nông thôn và thúc đẩy quá trình này sớm đi đến thành công

Một bộ phận có vai trò rất lớn đối với quá trình công nghiệp hoá, hiệnđại hoá nông nghiệp, nông thôn là đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ hợp tác xã.Những năm gần đây, các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh ở nông thôn

có chiều hướng phát triển mạnh, nhưng lực lượng cán bộ quản lý chưa đápứng được cả về số lượng và chất lượng, điều đó đã làm ảnh hưởng không nhỏđến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp và quá trình phát triển kinh tếnông thôn Thực tiễn này đang đặt ra yêu cầu cấp bách cho các địa phươngphải có kế hoạch bồi dưỡng kiến thức về chuyên môn, cũng như kiến thứcquản lý sản xuất kinh doanh cho đội ngũ này

Dưới tác động của cơ chế thị trường, sự tồn vong của một số ngành nghềtruyền thống đang đòi hỏi sự phát huy tinh thần tự chủ, năng động và sáng tạocủa các cấp quản lý ở địa phương Vì vậy, trí thức hoá đội ngũ cán bộ quản lýcho các địa phương vừa là điều kiện, vừa là mục đích của công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta

1.2.5 Xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật – xã hội hiện đại ở nông thôn, đưa nông thôn phát triển ngày càng văn minh, hiện đại

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn còn có nội dung

là xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất và đờisống ở nông thôn Nói đến kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội nông thôn là nói tớinhững điều kiện phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt ở nông thôn như: điện,nước, giao thông, thông tin liên lạc, phương tiện đi lại, bệnh viện, trường học,thư viện, bưu điện văn hóa xã

Trong tiến trình phát triển nền kinh tế nói chung và nông nghiệp, nôngthôn nói riêng, vai trò của kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội ngày càng đượckhẳng định Thiếu hệ thống thông tin, viễn thông hiện đại, thiếu hệ thống giaothông thông suốt, thiếu dịch vụ tín dụng ngân hàng thì kinh tế, xã hội khó cóthể phát triển mạnh Phải thấy rằng, sự hình thành và phát triển các vùng sảnxuất chuyên canh hàng hoá tập trung quy mô lớn, ứng dụng khoa học côngnghệ tiên tiến chỉ có thể có được khi có một hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại.Bởi vậy, việc xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng trở thành một nội dung quyếtđịnh của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nóiriêng và công nghiệp hoá đất nước nói chung.

Cùng với việc phát triển kết cấu hạ tầng, cần quan tâm xây dựng mạnglưới đô thị nhỏ phù hợp với điều kiện của từng vùng nông thôn Đó là nhữngtrung tâm giao lưu kinh tế, chính trị, văn hóa có tác động lớn trong việc nângcao mức sống vật chất và tinh thần ở nông thôn, xoá dần khoảng cách chênhlệch giữa nông thôn và thành thị

Hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội ở nông thôn phát triển sẽ tạo sựthay đổi về chất của bộ mặt nông thôn và đặt nền tảng cho một tiến trình pháttriển lâu dài, hiện đại Đây cũng là cách thức để xoá bỏ sự cách biệt về địa lý,

xã hội, hình thành những cơ sở cho việc tăng cường giao lưu kinh tế, văn hóa,phá bỏ sự khép kín của nông thôn truyền thống, tạo cơ hội cho nông dân tiếpcận được với những dịch vụ mới và đưa nông dân vào sự chuyển động chungcủa tiến trình phát triển hiện đại

1.3 Sự cần thiết của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp,

Trong thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam đăng trên báo Cứu quốc, số

229, ngày 1-1-1946, Bác viết “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp.Nền kinh tế của ta lấy canh nông làm gốc Trong công cuộc xây dựng nướcnhà, Chính phủ trông mong vào nông dân, trông cậy vào nông nghiệp mộtphần lớn Nông dân ta giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước tathịnh” Vì thế, trong khi luôn coi công nghiệp hoá là nhiệm vụ trọng tâmtrong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Đảng ta vẫn xácđịnh nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những nămtrước mắt là: “coi trọng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nôngthôn” và “huy động mọi nguồn lực cần thiết để đẩy nhanh công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn”

Hiện nay, Việt Nam đã là thành viên chính thức của ASEAN, APEC,ASEM và WTO Việc hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng giao lưu mối quan hệthương mại với các nước, các tổ chức là một cơ hội để đưa Việt Nam trởthành quốc gia có nền kinh tế phát triển và đây cũng là xu hướng tất yếu Rõràng rằng, việc hội nhập của Việt Nam vào nền kinh tế thế giới trong thời gianqua đã thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài,góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế

Việc xác định chiến lược phải đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoánông nghiệp và nông thôn của Việt Nam là hoàn toàn phù hợp với điều kiệnthực tiễn và cũng phù hợp với quy luật phát triển từ sản xuất nhỏ lên sản xuấtlớn hiện đại Phải công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn thìmới tạo được sức bật vực dậy khu vực nông thôn, và nhờ đó đẩy mạnh pháttriển toàn bộ nền kinh tế quốc dân

1.4 Kinh nghiệm một số địa phương

1.4.1 Kinh nghiệm của Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, những nămqua, kinh tế của tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng cao, GDP tăng bình quân15,3%/năm, trong đó nông nghiệp tăng 6,3%, cao hơn so với bình quân chung

cả nước Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch tích cực: công nghiệp, xây dựngchiếm 52,2%, dịch vụ chiếm 26,6%, nông nghiệp chiếm 21,2% So sánh cáctỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ thì Vĩnh Phúc xếp thứ 3 về giá trịsản xuất công nghiệp và đứng thứ 4 về tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tổng thungân sách, thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Tỉnh chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theohướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nhờ đầu tư thâm canh cây trồng, vậtnuôi, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào ngành trồng trọt, chăn nuôinên nông nghiệp đã phát triển dần theo hướng sản xuất hàng hoá Cơ cấu nội

bộ ngành nông nghiệp chuyển dịch tích cực Năm 2005 tỷ trọng trồng trọtgiảm xuống còn 61,1%, chăn nuôi tăng từ 25,5% lên 35,2%, dịch vụ nôngnghiệp tăng từ 3,5% lên 3,7% Mặc dù diện tích đất nông nghiệp giảm do pháttriển công nghiệp và đô thị hoá, nhưng năng suất, sản lượng lương thực có hạtvẫn tăng, diện tích cây công nghiệp phát triển khá Trên địa bàn tỉnh đã hìnhthành các vùng sản xuất chuyên canh, mô hình vùng trồng hoa ở huyện MêLinh, vùng nuôi trồng thuỷ sản huyện Lập Thạch, Vĩnh Tường, Bình Xuyênvới diện tích trên 5.400ha, đã thu được kết quả cả về giải quyết việc làm vàtăng thu nhập cho nông dân