VŨ XUÂN CHUNG MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC TIẾNG ANH CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM NGOẠI NGỮ - TIN HỌC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGHỆ AN,
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại đang tạo những bước nhảy đột phá trong thế kỷ 21, biến khoa học – công nghệ thành lực lượng sản xuất trực tiếp, tác động tới mọi lĩnh vực kể cả quản lý và đời sống, đồng thời làm thay đổi nhanh chóng và sâu sắc tinh thần của xã hội; thông tin và trí thức trở thành nguồn lực chủ yếu cho phát triển và lợi thế cạnh tranh của các nước Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế phát triển khách quan vừa thúc đẩy cạnh tranh gay gắt vừa thúc đẩy sự phát triển của mỗi nước trên thế giới Đối với Việt Nam, phát triển nguồn nhân lực để thực hiện công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước là nhu cầu cấp bách, đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực có những đổi mới mang tính đột phá Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, vấn đề phát triển nguồn nhân lực nhằm đáp ứng xu thế chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức được các nước ưu tiên; lao động tri thức trở thành nhân tố chủ chốt của sự phát triển kinh tế.
Dạy học được xem là con đường giáo dục cơ bản nhất để thực hiện mục đích của quá trình giáo dục tổng thể, trong đó tự học là phương thức cơ bản để người học có được những hệ thống tri thức phong phú và thiết thực Tự học - tự đào tạo là con đường phát triển suốt đời của mỗi người, đó cũng là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, đƣợc thể hiện qua các câu thành ngữ, tục ngữ "Học một, biết mười", "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn", "Học thầy không tày học bạn", Chất lƣợng và hiệu quả giáo dục đƣợc nâng lên khi tạo ra được năng lực sáng tạo của người học, khi biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quy mô giáo dục đƣợc mở rộng khi có phong trào toàn dân tự học
Quan điểm của Hồ Chí Minh về việc lấy tự học làm gốc luôn được nhân dân ta coi trọng, vì nó nhấn mạnh học tập suốt đời và sự tự giác, chủ động của người học Điều 5 của Luật Giáo dục năm 2005 quy định rõ rằng phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động và tư duy sáng tạo của người học; đồng thời bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên Luật cũng quy định việc đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh phát triển phong trào tự học, tự đào tạo và tạo ra năng lực tự học sáng tạo của mỗi học sinh.
Với quan điểm con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển, Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo coi giáo dục là quốc sách hàng đầu trong chính sách phát triển đất nước và đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị về giáo dục kể từ Hội nghị TW4, khóa VII Để nâng cao chất lượng giáo dục, Đảng đặc biệt coi trọng bồi dưỡng nâng cao năng lực trình độ cho sinh viên, xem đó là nguồn lực then chốt cho sự nghiệp CNH-HĐH đất nước Tiếng Anh ngày nay được xem là công cụ sống, công cụ làm việc và công cụ giao tiếp không thể thiếu trong đời sống hiện đại Nhận thức được tầm quan trọng của tiếng Anh, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiếng Anh là môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông và trong chương trình đào tạo dành cho sinh viên cao đẳng và đại học Theo Quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30/9/2008 về Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020”, đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ để sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập và làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ và đa văn hóa; biến ngoại ngữ thành thế mạnh của người Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Vấn đề thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ nói chung, cũng như tiếng Anh nói riêng, đã được nhiều nhà ngôn ngữ học và giảng viên ngoại ngữ bàn luận; tuy nhiên các luận văn, luận án, cũng như các bài viết tham khảo chủ yếu đề cập đến các hoạt động giảng dạy, nâng cao phương pháp giảng dạy và hoạt động tự học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành trong các cơ sở giáo dục Từ đó cho thấy sự tập trung vào đổi mới phương pháp và quản lý quá trình tự học vẫn chưa được đồng bộ ở cấp độ hệ thống Ví dụ điển hình cho các nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động tự học là tác phẩm "Biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên khoa Ngôn ngữ và ăn hóa Pháp trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay" của Nguyễn Thị Thanh Vân, từ đó rút ra các gợi ý cải thiện cách tổ chức và hỗ trợ người học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến các vấn đề chính như quản lý chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên và quản lý hoạt động tự học ở các cấp học khác nhau Điển hình, Mai Ngọc Vinh (2007; 2010) đề xuất một số giải pháp đổi mới quản lý đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Nội; Nguyễn Văn Thiệu (2012) đưa ra các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học môn tiếng Anh theo chương trình mới ở các trường THPT huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc; Nguyễn Thị Hiền (2016) nghiên cứu quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ vừa làm vừa học tại Viện Đại học Mở Hà Nội; Lô Thị Thùy (2016) phân tích quản lý hoạt động tự học của học sinh trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Tương Dương, Nghệ An Tuy nhiên, hầu hết các đề tài chưa đề cập sâu đến quản lý hoạt động tự học tiếng Anh hay các môn học khác, cho thấy khoảng trống nghiên cứu và nhu cầu làm rõ cơ chế quản lý tự học trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ trường Đại học Tây Nguyên như thế nào cho hiệu quả, chất lƣợng
Vì vậy tôi chọn và nghiên cứu đề tài này, mong muốn đề xuất đƣợc một số giải pháp quản lý hoạt động tự học tiếng Anh cho sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ trường Đại học Tây Nguyên, góp phần cùng nhà trường nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Anh của trường hiện nay.
Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Tự học, hoạt động tự học
Tự học (self-learning) là quá trình nỗ lực chiếm lĩnh tri thức của bản thân người học bằng hành động của chính mình, hướng tới những mục đích nhất định Đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề tự học ở nhiều góc độ khác nhau
Dưới đây là một số quan điểm của các nhà nghiên cứu về vấn đề này: Thông thường khái niệm "Tự học" được hiểu là "Tự học lấy một mình trong sách chứ không có thầy dạy" (Theo Thanh Nghị, trong Việt Nam tân tự điển) cũng có thể hiểu là "Tự đi tìm lấy kiến thức có nghĩa là tự học" [21]
Trong quyển Tự học – một nhu cầu thời đại, Nguyễn Hiến Lê nêu khái niệm tự học ở dạng tự chủ hoàn toàn: không ai bắt buộc, người học tự tìm tòi, học hỏi để hiểu biết thêm, có thể hoặc không có thầy, nhưng điều kiện quan trọng là làm chủ quá trình học tập Theo ông, tự học là sự tự do chọn môn học và thời điểm học sao cho phù hợp với bản thân Ông cũng nhấn mạnh rằng mỗi người nhận được hai thứ giáo dục: một thứ do người khác truyền lại và một thứ quan trọng hơn nhiều là kiến thức do chính mình tự kiếm lấy.
Theo tác giả Lê Khánh Bằng, tự học là quá trình tự mình suy nghĩ và tự chủ sử dụng các năng lực trí tuệ cùng phẩm chất tâm lý để chiếm lĩnh một lĩnh vực khoa học nhất định [11] Điều này gợi ý rằng sự độc lập trong học tập, kết hợp tư duy phản biện và kiên nhẫn là chìa khóa để đạt được kiến thức sâu rộng và bền vững trong lĩnh vực được chọn.
Quan điểm này, tác giả cho rằng tự học là việc học của chính bản thân người học, chính họ phải huy động các năng lực trí tuệ, các phẩm chất tâm lý để chiếm lĩnh những tri thức khoa học của loài người và biến những tri thức đó thành vốn kinh nghiệm của bản thân
Theo tác giả Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ và có cả cơ bắp cùng các phẩm chất của mình, cả động cơ tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan để chiếm một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình iệc tự học sẽ được tiến hành khi người học có nhu cầu muốn hiểu biết một kiến thức nào đó và bằng nỗ lực của bản thân cố gắng chiếm lĩnh được kiến thức đó” [13]
Như vậy, tự học là hình thức hoạt động nhận thức của người học nhằm chiếm lĩnh tri thức, tự mình luyện tập các thao tác, hành động để hình thành kỹ năng, kỹ xảo Tự học giúp người học tự tìm ra tri thức mới, cách thức hành động mới bằng chính nỗ lực của bản thân mình Tự học hình thành nên những con người năng động, sáng tạo
Các đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ thuộc ngành quản lý giáo dục trong những năm gần đây tập trung vào tự học và tự nghiên cứu của sinh viên trong từng hoàn cảnh nhà trường và môi trường đào tạo ngành nghề chuyên biệt Những công trình này cho thấy sự đóng góp tích cực của hoạt động tự học đối với công tác quản lý nhà trường và giáo dục nói chung, đồng thời gợi ý các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển năng lực tự học cho sinh viên.
1.2.1.2 Khái niệm hoạt động tự học
Hoạt động tự học là quá trình người học tiến hành ở cả trên lớp và ngoài lớp, có thể theo hoặc không theo chương trình sách giáo khoa quy định và thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tùy từng điều kiện Như vậy, hoạt động tự học chỉ diễn ra khi người học có nhu cầu muốn hiểu biết một kiến thức nào đó và dùng nỗ lực của bản thân để chiếm lĩnh kiến thức đó Động cơ nội tại của người học—nhu cầu hiểu biết và mong muốn phát triển kỹ năng—là nguồn lực thúc đẩy quá trình tự học, giúp người học tự chủ trong việc lựa chọn tài liệu, phương pháp và thời gian học phù hợp với mình.
Học là quá trình con người lĩnh hội những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và những phương thức hành vi mới, do vậy, ta thấy học chính là hoạt động nhằm tạo ra sự thay đổi kinh nghiệm của người học một cách bền vững Để lĩnh hội được những kinh nghiệm xã hội, con người có nhiều cách thức chiếm lĩnh khác nhau Đó có thể là do được người khác truyền thụ, do tự quan sát, đúc kết từ lao động, môi trường sống,
Cốt lõi của hoạt động tự học là: Hễ có hoạt động học là có hoạt động tự học vì không ai có thể học hộ người khác được Khi nói hoạt động học là hàm ý xét đến mối quan hệ với ngoại lực tức là dạy Còn khi nói đến hoạt động tự học là chỉ xét riêng nội lực người học Hoạt động tự học có liên quan tới nhu cầu nhận thức của cá nhân, tới sự phát triển trí tuệ của con người
Hoạt động tự học mang ý nghĩa thiết thực không chỉ đối với bản thân người học mà còn có tác động to lớn đến chất lượng dạy học và đào tạo Người học tự chủ và tích cực trong quá trình tự học rèn luyện các kỹ năng tự quản lý, tư duy phản biện và khả năng cập nhật kiến thức, từ đó đóng góp nguồn lực chất lượng cho hệ thống giáo dục Do đó, tự học không chỉ là một kỹ năng cá nhân mà còn là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả dạy học, cải thiện chất lượng đào tạo và thúc đẩy sự đổi mới trong giáo dục.
1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường và quản lý hoạt động tự học môn tiếng Anh
Quản lý là hoạt động cốt lõi của con người, là nền tảng để điều phối và tối ưu hóa các nguồn lực nhằm đạt được thành công Quản lý đúng nghĩa là con người đã nhận thức và vận hành theo các quy luật của quản lý, từ đó đạt được hiệu quả và những thành công lớn Nghiên cứu về quản lý giúp trang bị cho con người những kiến thức cơ bản và phổ quát về hoạt động quản lý, tạo nền tảng cho sự phát triển và ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực.
Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm, sau đó thấy họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất
H Koontz thì khẳng định: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của nhóm (tổ chức ) [8]
Theo C.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng ” [3]
Quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn
Một số vấn đề về hoạt động tự học tiếng Anh của sinh viên Trường Đại học
SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
1.3.1 Vai trò tiếng Anh trong chương trình đào tạo của trường Đại học
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay hơn lúc nào hết ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh là một công cụ giúp người sử dụng nó tiếp thu các tư tưởng và kỹ thuật tiên tiến, đồng thời tạo lập những mối quan hệ cần thiết đôi khi có tính quyết định trong thành công
Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của thực tế về đào tạo nguồn nhân lực cho nền kinh tế tri thức và sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, việc nắm vững và sử dụng thành thạo tiếng Anh là vấn đề mang tính khách quan, tác động đến mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, ngoại giao và an ninh, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến mọi người Đối với sinh viên các trường đại học, tiếng Anh là công cụ hữu hiệu giúp tự học và nâng cao trình độ ngay trên ghế nhà trường cũng như sau khi ra trường Vì vậy, các trường cao đẳng, đại học, trong đó có Đại học Tây Nguyên, cần đổi mới nội dung chương trình đào tạo và phương pháp dạy - học, đặc biệt là tiếng Anh và tiếng Anh cho các ngành khác nhau, nhằm tạo nguồn nhân lực ở trình độ đại học đáp ứng đòi hỏi khắt khe của xã hội.
Vì vậy, vai trò của tiếng Anh trong chương trình đào tạo của Trường Đại học là rất quan trọng Thời lượng tiếng Anh trong trường được tăng lên, hoạt động tự bồi dƣỡng tiếng Anh của sinh viên cũng đƣợc đẩy mạnh Bên cạnh đó trường đại học còn ban hành Chương trình tiếng Anh tăng cường dành cho khối ngành không chuyên ngữ và bổ sung điều kiện tốt nghiệp đại học là phải có chứng chỉ tiếng Anh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Nói tóm lại, tiếng Anh đang có một vị trí quan trọng trong chương trình đào tạo của trường Đại học nó đã ngày càng được sự quan tâm của Bộ, ngành, địa phương và bộ máy quản lý lãnh đạo nhà trường
1.3.2 Ý nghĩa của hoạt động tự học môn tiếng Anh đối với SV đại học
Hoạt động tự học tiếng Anh ở sinh viên đại học đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao trình độ tiếng Anh và kỹ năng giao tiếp quốc tế Khi trình độ được cải thiện, tiếng Anh trở thành công cụ giao tiếp hiệu quả và là chìa khóa mở cửa đến với thế giới, với nền văn minh nhân loại, và với các lĩnh vực khoa học, công nghệ cũng như kinh tế toàn cầu và kinh tế tri thức Việc tự học tiếng Anh giúp sinh viên tự tin tham gia các hoạt động học thuật và hội nhập thị trường lao động toàn cầu.
Bên cạnh đó các nhà tuyển dụng sẽ muốn lựa chọn một ứng viên có khả năng tiếng Anh tốt, thay vì một ứng viên không thể sử dụng hoặc sử dụng rất tệ ngoại ngữ này Khi bạn ra trường và mong muốn được làm việc ở một công ty tốt, có mức lương khá và môi trường ổn định, nhà tuyển dụng sẽ yêu cầu gì ở bạn: chắc chắn không thể bỏ qua yêu cầu: biết sử dụng tiếng Anh Kể cả khi bạn làm cho một công ty Nhật, hay đa quốc gia nào khác, nếu bạn biết tiếng Anh, và tốt hơn là sử dụng thành thạo, bạn vẫn sẽ đƣợc ƣu tiên
1.3.3 Đặc trƣng của hoạt động tự học môn TA của SV đại học
Hoạt động chủ đạo của sinh viên là hoạt động học tập, và so với học sinh phổ thông, quá trình học tập của sinh viên có nhiều điểm khác biệt: sinh viên không chỉ nhận thức thông thường mà còn thực hiện hoạt động nhận thức mang tính nghiên cứu dựa trên tư duy độc lập, sáng tạo và phát triển ở mức độ cao để chuẩn bị cho một ngành nghề có chuyên môn năng lực cao Vì vậy, hoạt động học tập của sinh viên được gọi là hoạt động học tập nghề nghiệp, trong đó vốn học vấn tích lũy trong quá trình này trở thành công cụ tham gia vào lĩnh vực nghề nghiệp sau này và là nền tảng cho hoạt động tự học, tự nghiên cứu suốt đời.
Một điều khác nữa so với hoạt động học tập của học sinh phổ thông thì hoạt động học tập của sinh viên mang tính tự giác, tích cực chủ động hơn Sinh viên ngoài giờ lên lớp theo chương trình chính khoá, họ còn phải tích cực đọc thêm sách và tài liệu tham khảo để tự phát triển kiến thức cho mình, tranh thủ sự giúp đỡ của giảng viên để đào sâu kiến thức chuyên môn Có nhƣ vậy, sau khi ra trường họ mới vững vàng trong công việc của mình Chính sự khác biệt này đòi hỏi, sinh viên phải có sự thay đổi lớn về nhận thức, tƣ duy
Khác với giáo dục phổ thông, chất lượng kiến thức ở đại học không chỉ là học sự kiện hay hiện tượng, biết, hiểu và vận dụng mà còn phải học phân tích, tổng hợp và đánh giá; đặc biệt là học phương pháp học tập, tức là học có kế hoạch, có tư duy và có sáng tạo để từ một biết mười mà hình thành năng lực học tập suốt đời.
Theo quan niệm của UNESCO về yêu cầu đối với sản phẩm đại học trong thời đại hiện nay là:
- Có năng lực trí tuệ và có khả năng sáng tạo và thích ứng
- Có khả năng hành động (các kỹ năng sống) để có thể lập nghiệp
- Có năng lực tự học, tự nghiên cứu để học thường xuyên, suốt đời
Có năng lực quốc tế, bao gồm ngoại ngữ, tin học và văn hóa toàn cầu, là nền tảng để sinh viên có khả năng hội nhập trong môi trường giáo dục và làm việc toàn cầu Ở các trường đại học, tự học được xem là yếu tố thiết yếu và là hình thức học tập chủ đạo, bởi tự học là cách tổ chức hoạt động nhận thức của cá nhân để chiếm lĩnh hệ thống tri thức và kỹ năng do chính bản thân người học tích luỹ Khi sinh viên tự mình huy động mọi phẩm chất và năng lực để tiến hành các hoạt động tìm tòi và khám phá độc lập nhằm mục đích chiếm lĩnh tri thức, họ đang thực hành hoạt động tự học.
Tóm lại, quá trình học tập của sinh viên ở các trường Đại học về bản chất là quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu Mỗi sinh viên tự mình chiếm lĩnh hệ thống tri thức, kỹ năng Muốn vậy, khi tiến hành hoạt động học tập, sinh viên không chỉ phải có năng lực nhận thức thông thường mà cần tiến hành hoạt động nhận thức mang tính chất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tƣ duy độc lập, sáng tạo phát triển ở mức độ cao Có nghĩa là, dưới vai trò chủ đạo của thầy, sinh viên không nhận thức một cách máy móc chân lý có sẵn mà còn đào sâu hoặc mở rộng kiến thức Để có được những năng lực, khả năng này, người học ở bậc đại học phải có cách học chủ động, khả năng tự lực tìm kiếm và xử lí thông tin, năng lực tự học và khao khát sáng tạo Do vậy, cũng có thể nói “học đại học là tự học”
1.3.4 Nội dung, phương pháp, hình thức tự học môn TA của SV đại học
- Nội dung tự học môn tiếng Anh của sih viên đại học đã đƣợc xác định một cách chặt chẽ theo mục tiêu đào tạo Ngoài nội dung học tập tiếng Anh bắt buộc trong chương trình, sinh viên có thể tự học, tự nghiên cứu những lĩnh vực tiếng Anh theo sở thích, theo năng khiếu sở trường của bản thân
Phương pháp tự học tiếng Anh bắt đầu từ việc xác định mục đích học tập và động cơ đúng đắn, từ đó lựa chọn cách học, biện pháp và kỹ thuật phù hợp với từng người Mỗi sinh viên có phương pháp tự học tiếng Anh riêng, nhưng vẫn có những điểm chung như học từ vựng mới, học ngữ pháp, luyện kỹ năng giao tiếp và nghe Từ các quan điểm về phương pháp tự học trên, mỗi người có thể lựa chọn cho mình một phương pháp tự học tiếng Anh thích hợp nhất để đạt được hiệu quả cao.
- Hình thức của tự học tiếng Anh của sinh viên đại học bao gồm:
- Đọc sách và tài liệu tham khảo… bằng tiếng Anh
- Tham gia các câu lạc bộ tiếng Anh
- Học thông qua bạn bè…
Tóm lại vấn đề tự học, tự đào tạo tiếng Anh là vô cùng quan trọng đƣợc quan tâm nhiều và khuyến khích trong học tập môn tiếng Anh, bởi vì sinh viên chỉ có thể thành công trong học tập, nghiên cứu khoa học và những thành tựu nhất định trong tương lai cũng bằng quá trình tự học nói chung và tự học tiếng Anh nói riêng Thời gian học trong trường, trên giảng đường Đại học bao giờ cũng có hạn, trong khi đó sự phát triển tri thức của loài người là không bờ bến Giải quyết mâu thuẫn này không có con đường nào khác là phải tự học và học suốt đời
1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC TIẾNG ANH CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM NN – TH TRƯỜNG ĐẠI HỌC
1.4.1 Mục tiêu quản lý hoạt động tự học tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học
- Quản lý hoạt động tự học của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học nhằm đạt được những mục tiêu:
Chương trình nhằm giúp SV trường Đại học tự học hiệu quả, tự chiếm lĩnh tri thức và tự đào tạo; xây dựng tư duy sáng tạo, nâng cao năng lực và hình thành thói quen học tập thường xuyên, học suốt đời Nhờ đó SV có thể phát huy tối đa tiềm năng của bản thân và sẵn sàng đối mặt với những thách thức của môi trường học thuật và nghề nghiệp bằng sự tự chủ, khả năng thích nghi và liên tục cập nhật kiến thức.
- Góp phần nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và mục tiêu giáo dục
1.4.2 Ý nghĩa của việc quản lý hoạt động tự học tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học
Khái quát về Trường Đại học Tây Nguyên
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển
* Thông tin chung về Trường
Tên trường: Trường Đại học Tây Nguyên
Tên giao dịch tiếng Anh: Tay Nguyen University
Bộ chủ quản: Bộ Giáo dục và Đào tạo Địa chỉ : 567 Lê Duẩn, thành phố Buôn Ma Thuột , tỉnh Đắk Lắk
E-mail: info@taynguyenuni.edu.vn
Website: www taynguyenuni.edu.vn
* Các giai đoạn phát triển:
Trường Đại học Tây Nguyên được thành lập theo Quyết định số 298/CP, ngày 11 tháng 11 năm 1977 của Hội đồng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việc thành lập Trường đánh dấu một sự kiện chính trị trọng đại đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và tỉnh Đắk Lắk nói riêng và nhân dân cả nước nói chung Từ đó, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên có một trường đại học ngay trên quê hương của mình, tạo điều kiện thuận lợi để con em các dân tộc thiểu số được đào tạo trình độ đại học ngay trên quê hương phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở vùng Tây Nguyên.
Nhân dịp khai giảng năm học đầu tiên của trường, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã gửi thư và trong thư nêu rõ vai trò và sứ mệnh của Trường Đại học Tây Nguyên: “Vừa là một trung tâm văn hóa, khoa học và kỹ thuật của Tây Nguyên, vừa là một trung tâm đào tạo cán bộ cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Tây Nguyên.”
Trường Đại học Tây Nguyên xác định mục tiêu đào tạo để tạo ra các kỹ sư nông nghiệp và lâm nghiệp, bác sĩ và giáo viên cấp 3 phục vụ sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Tây Nguyên; đây là một mô hình đào tạo mới và việc thực hiện nó thành công không phải là điều dễ dàng Đồng thời, nhu cầu mở rộng quy mô đào tạo cán bộ và phát triển cơ cấu ngành nghề cho cuộc cách mạng ở Tây Nguyên đặt ra yêu cầu vô cùng quan trọng và cấp bách đối với trường Để đáp ứng các yêu cầu này, nhà trường cần đầu tư lớn về công sức và trí tuệ, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, Nhà nước và đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Một trong những nhiệm vụ của trường đại học đó là cùng với việc xem trọng các nhiệm vụ chính trị khác, nhà trường phải coi trọng công tác nghiên cứu khoa học và phổ biến khoa học Thông tin khoa học cũng phải đƣợc quan tâm đúng mức Làm tốt hoạt động này không chỉ có tác dụng ứng dụng nhanh các kết quả nghiên cứu khoa học, tiến bộ khoa học kỹ thuật và các bài học kinh nghiệm đã đúc rút đƣợc từ thực tế thực hiện nhiệm vụ đào tạo mà còn là nhân tố thúc đẩy việc nâng cao chất lƣợng đề tài nghiên cứu
Trường Đại học Tây Nguyên đang hướng về tương lai và phấn đấu củng cố, phát triển hệ thống giáo dục ở Tây Nguyên Hệ thống này gồm giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp với các ngành nghề thiết yếu.
Là một trường đại học đứng chân trên địa bàn, bốn mươi năm qua Trường Đại học Tây Nguyên đã đóng góp đáng kể vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của các tỉnh Tây Nguyên Nhà trường đã đào tạo cho các địa phương Tây Nguyên và cho đất nước hơn 25000 bác sĩ, cử nhân, kỹ sư các ngành: Y khoa,
Sƣ phạm, Công nghệ thông tin, Nông - Lâm nghiệp, Kinh tế, Giáo dục chính trị , hơn 100 thạc sĩ, chuyên khoa cấp 1 Nhiều người trong số họ đã giữ các cương vị chủ chốt trong các hoạt động lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, các cơ sở sản xuất và cơ quan, đơn vị khoa học kỹ thuật của các tỉnh Tây Nguyên và nhiều vùng trong nước
Với hơn 16000 kỹ sư, bác sĩ, cử nhân là người các dân tộc thiểu số đã được đào tạo từ Nhà trường, tuy con số này còn rất ít so với hơn một triệu rưỡi đồng bào dân tộc thiểu số ở đây, song mang một ý nghĩa chính trị sâu sắc Đó là kết quả của việc thực hiện đường lối và chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta, đó cũng là tình cảm và trách nhiệm của Nhà trường đối với đồng bào các dân tộc các tỉnh khu vực Tây Nguyên Được sự quan tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sự động viên của các cấp ủy đảng, Chính quyền của các địa phương khu vực Tây Nguyên, trường đại học Tây Nguyên từ một cơ sở đào tạo nhỏ bé nay đã trở thành một trường đại học đa ngành, đa cấp và đa lĩnh vực có đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật khá mạnh, cơ sở vật chất đã từng bước được đầu tư hiện đại Quy mô đào tạo của Nhà trường ngày càng tăng và ngày càng đa dạng về ngành nghề đào tạo, có khả năng đáp ứng ngày càng nhiều nguồn nhân lực có trình độ khoa học kỹ thuật cao cho các ngành, các cấp ở các địa phương khu vực Tây Nguyên Hiện đã và đang được đầu tư rất lớn, trong tương lai không xa, Tây Nguyên sẽ trở thành một vùng kinh tế trọng điểm của đất nước, một vùng có vị trí chiến lược quan trọng trong tam giác phát triển của khu vực Đông Dương
Sự nâng cấp Nhà trường trở thành một đại học trọng điểm của khu vực sẽ tạo những tiền đề để sự nghiệp giáo dục, đào tạo của Nhà trường phát triển, hòa nhập với các trường đại học trong cả nước, với các trường đại học của các nước trong khu vực và trên thế giới trong tương lai Sự lớn mạnh của Nhà trường sẽ góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ở vùng Tây Nguyên, làm cho Tây Nguyên tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc trên con đường dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh
Tất cả các hoạt động của Nhà trường đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của các địa phương Tây Nguyên và các tỉnh thuộc khu vực Nam Trung bộ Trong quá trình xây dựng và phát triển, Nhà trường luôn được sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền của các địa phương khu vực Tây Nguyên Trong chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội của các tỉnh Tây Nguyên, trường Đại học Tây Nguyên luôn được Chính phủ xác định là một nhân tố chiến lƣợc quan trọng trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho các tỉnh
Với các thành tích đã đạt được trong quá trình 40 năm xây dựng và trưởng thành, trường Đại học Tây Nguyên đã được trao tặng các danh hiệu:
- Huân chương Lao động hạng Ba, năm 1985
- Huân chương Lao động hạng Nhì, năm 1997
- Huân chương Lao động hạng Nhất, năm 2007
- Huân chương Độc lập hạng Ba, năm 2012
Đến tháng 11 năm 2017, Trường Đại học Tây Nguyên đã tròn 40 tuổi Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, Trường kiên trì nỗ lực phấn đấu và vượt qua mọi khó khăn, thử thách.
2.1.2 Chức năng - nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Tây
Chức năng - nhiệm vụ: Đào tạo nguồn nhân lực có chất lƣợng cao cho Tây Nguyên nói riêng và cho cả nước nói chung Khi khẳng định vai trò của trường đại học là kiến tạo tri thức mới, trường đại học tinh hoa mà chức năng chủ yếu là dẫn đầu con đường khám phá khoa học và chân lý Với tư cách là bộ máy kiến tạo tri thức mới, trường đại học là động lực tạo ra thay đổi và tiến bộ xã hội không chỉ trên bình diện khoa học kỹ thuật và kinh tế, mà cả trong lãnh vực văn hóa và chính trị
Căn cứ vào Điều lệ trường Đại học ban hành kèm theo quyết định số 70/2014/QĐ-TTg ngày 10/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ thì nhiệm vụ chính của nhà trường là:
Xác định tầm nhìn, xây dựng chiến lƣợc và kế hoạch tổng thể phát triển nhà trường qua từng giai đoạn, kế hoạch hoạt động hàng năm
Các cơ sở giáo dục tổ chức giảng dạy và học tập cùng với các hoạt động giáo dục khác dựa trên mục tiêu và chương trình giáo dục đã được quy định Quá trình tổ chức được thiết kế để đảm bảo chất lượng và sự nhất quán với chuẩn giáo dục, đồng thời thực hiện việc xác nhận hoặc cấp văn bằng, chứng chỉ theo thẩm quyền Người học được đánh giá kết quả học tập và nhận văn bằng, chứng chỉ khi đáp ứng các yêu cầu tương ứng, bảo đảm giá trị và tính hợp lệ của văn bằng theo chương trình đã hoàn thành.
Chính sách tuyển dụng và quản lý công chức, viên chức; xây dựng đội ngũ giảng viên của trường bảo đảm đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu độ tuổi và giới, đạt chuẩn trình độ được đào tạo; tham gia vào quá trình điều động của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với nhà giáo, cán bộ, nhân viên.
Phát hiện và bồi dƣỡng nhân tài trong đội ngũ công chức, viên chức và người học của trường
Tuyển sinh và quản lý người học
Thực trạng hoạt động tự học tiếng anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Trường Đại học Tây Nguyên
2.2.1 Thực trạng về việc dạy, học và trình độ tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học Tây Nguyên
2.2.1.1 Thực trạng trình độ tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học Tây Nguyên Đại học Tây Nguyên là trường đào tạo đa ngành và có nhiều sinh viên là người dân tộc thiểu số, chính vì vậy trình độ tiếng Anh của sinh viên các khối ngành đào tạo là khác nhau và có sự chênh lệch lớn Có những ngành học SV có trình độ tiếng Anh đầu vào tốt nhƣ sinh viên ngành Y khoa, Kinh tế Bên cạnh đó cũng có những ngành học SV có trình độ tiếng Anh thấp nhƣ Sƣ phạm thể dục thể thao, Lâm sinh
Tình trạng học tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học của trường hiện nay đang là vấn đề đáng lo ngại Chuyện sinh viên tốt nghiệp ra trường với trình độ tiếng Anh bậc 3 tương đương khung B1 của châu Âu nhưng không thể sử dụng được vốn ngoại ngữ đã học, không thể giao tiếp một cách lưu loát ngoại ngữ là rất phổ biến Do đó, rất ít trường hợp đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng Điều này, một phần do sinh viên ít quan tâm đầu tƣ cho môn học này mà chỉ học theo hình thức đối phó, phần khác do các tỉnh khu vực Tây Nguyên có môi trường giao tiếp tiếng Anh hạn hẹp nên khả năng giao tiếp của sinh viên không có điều kiện nâng cao Đó là chƣa kể, hiện mỗi giảng viên tiếng Anh tại ĐH Tây Nguyên mỗi năm phải đảm nhận lƣợng tiết học quá cao dẫn đến hiệu quả dạy học bị ảnh hưởng (trung bình 1.100 tiết/năm)
Nhằm nâng cao hiệu quả dạy, học tiếng Anh căn bản và chuyên ngành cho sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Nhà trường có đề án nâng cao năng lực giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành cho giảng viên Theo đó, việc tạo ra một “làn gió mới” để cải thiện trình độ tiếng Anh của sinh viên sẽ bắt đầu từ việc nâng cao năng lực của giảng viên Cụ thể, Trường đại học Tây Nguyên đã công khai chuẩn đầu ra của sinh viên và các điều kiện đảm bảo chất lƣợng đào tạo trình độ tiếng Anh tại trường kể từ khóa tuyển sinh đại học hệ chính quy năm 2012, sinh viên hệ vừa làm vừa học từ khóa tuyển sinh năm 2013, trong đó đều yêu cầu trình độ tiếng Anh tối thiểu của SV tốt nghiệp từ bậc 2 đến bậc 3 theo khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam Đối với đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, yêu cầu tiếng Anh tối thiểu từ bậc 3 trở lên Nhƣ vậy, giáo viên tiếng Anh phải đạt chuẩn tối thiểu từ bậc 5 trở lên về năng lực tiếng Anh
2.2.1.2 Thực trạng về việc dạy - học tiếng Anh tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học trường Đại học Tây Nguyên
Trong mấy năm gần đây, nhận thức đƣợc tầm quan trọng của việc đào tạo, dạy học tiếng Anh cho sinh viên, nhiều trường đại học đã có những đổi mới nhất định trong việc giảng dạy môn tiếng Anh trong nhà trường, như đổi mới về phương pháp giảng dạy, soạn sách, giáo trình nhằm nâng cao trình độ ngoại ngữ cho sinh viên Trường đại học Tây Nguyên cũng không ngoại lệ, đây cũng đƣợc coi là một trong những biện pháp để đẩy mạnh đào tạo nhân lực có chất lƣợng, đáp ứng yêu cầu nhà tuyển dụng Tuy vậy, cũng chỉ số ít những sinh viên có khả năng sử dụng thành thạo tiếng Anh, có thể làm việc, giao tiếp với người nước ngoài và tham gia được các kì thi IELTS, TOEFL Nhưng để nói số ít những sinh viên này có thể đạt đƣợc kỹ năng tiếng Anh nhƣ vậy là nhờ học tiếng Anh trong trường là điều không tưởng, bởi họ phải có sự nổ lực và đầu tư từ việc học tiếng Anh từ rất sớm, tự học tiếng Anh Vậy rõ ràng việc đào tạo, giảng dạy tiếng Anh trong các trường đại học hiện nay đang chưa đạt hiệu quả nhƣ mong muốn
Một thực trạng phổ biến là phần lớn sinh viên học tiếng Anh trong trường để đối phó với các kì thi, lấy điểm điều kiện để hoàn thành chương trình học Trong một trường, trình độ và năng lực ngoại ngữ giữa các sinh viên là khác nhau Những sinh viên người thành phố thường có trình độ, nền tảng tốt hơn về tiếng Anh do đƣợc tiếp xúc, đầu tƣ học tiếng Anh sớm, còn sinh viên tỉnh lẻ, nông thôn thường thiệt thòi hơn nhiều thứ và tiếng Anh cũng không ngoại lệ Sự khác biệt về năng lực tiếng Anh đó khi họ đƣợc ghép chung vào một lớp học, cùng một chương trình, một phương pháp đào tạo thì rõ ràng sẽ không có hiệu quả Mặc dù nền tảng chung là đều được trải qua hệ tiếng Anh 7 năm từ trước đó, nhưng chương trình học và phương pháp giảng dạy tiếng Anh từ cấp trung học hiện có nhiều vấn đề còn bất cập hơn, do đó hầu hết khi bước vào môi trường đại học thì trình độ tiếng Anh của sinh viên đều sơ cấp
Ở nhiều trường đại học hiện nay, thời lượng đào tạo không đủ để sinh viên có thể tiếp thu đầy đủ và hiệu quả kỹ năng tiếng Anh, bởi nội dung kiến thức chuyên ngành được giảng dạy nhưng vẫn thiếu hụt và môi trường đào tạo nghiêng về lý thuyết Tâm lý chung của cả giảng viên lẫn sinh viên coi môn tiếng Anh như một môn điều kiện, một môn phụ nên ít đầu tư cho giảng dạy và học tập; thực tế này giải thích cho tỷ lệ thi lại, học lại môn tiếng Anh ở các trường ngày càng cao.
Trung tâm ngoại ngữ - Tin học trường đại học Tây Nguyên được thành lập vào năm 1997, có chức năng khảo sát, bồi dƣỡng nâng cao trình độ tiếng Anh của sinh viên và học viên có nhu cầu ngoài giờ học, với đội cán bộ giảng dạy là Giảng viên khoa Ngoại ngữ của trường Đại học Tây Nguyên có nhiều năm kinh nghiệm và có trình độ đạt chuẩn kỹ năng ngoại ngữ Trung tâm cũng có nhiều hình thức đào tào khác nhau, nhằm dáp ứng nhu cầu của bổ sung kiến thức tiếng Anh cho người học, cụ thể như sau:
Bảng 2.2.1 Các lớp đào tạo tiếng Anh tại Trung tâm Ngoại ngữ trường Đại học Tây Nguyên
STT Tên lớp Thời lƣợng
1 Tiếng Anh bậc 2 (ngắn hạn) 90 tiết
2 Ôn tập tiếng Anh bậc 3 (ngắn hạn) 60 tiết
3 Tiếng Anh bậc 3 (dài hạn) 200 tiết
4 Luyện kĩ năng Nghe 60 tiết
5 Luyện kĩ năng Nói 60 tiết
6 Luyện kĩ năng Đọc 60 tiết
7 Luyện kĩ năng Viết 60 tiết
Trường Đại học Tây Nguyên quy định điều kiện tốt nghiệp dựa trên chuẩn tiếng Anh đầu ra, nên Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học của trường đã và đang cung cấp nhiều khóa đào tạo và thi cấp chứng chỉ cho sinh viên Tuy nhiên, nhiều sinh viên tham gia lớp học tại trung tâm với mục đích chỉ để lấy chứng chỉ đáp ứng điều kiện tốt nghiệp, họ chưa thực sự ý thức được tầm quan trọng của tiếng Anh và chưa xác định được động cơ học tập đúng đắn Vì vậy hoạt động tự học, tự đào tạo tiếng Anh của sinh viên vẫn còn nhiều hạn chế.
Nhƣ vậy, có thể nhận thấy sự đáng lo ngại đối với tình trạng học tiếng Anh ở các trường đại học không chuyên ngữ nói chung và tại Trung tâm Ngoại ngữ trường đại học Tây Nguyên nói riêng Việc sinh viên học ngoại ngữ nhưng không thể sử dụng và dùng nó làm “công cụ” để thuyết phục các nhà tuyển dụng đang là một thực trạng chung Do đó, cần một giải pháp để tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới, nâng cao tính hiệu quả trong dạy và học, tiếng Anh ở các trường đại học hiện nay ở Việt Nam
2.2.2 Thực trạng về việc tự học tiếng Anh tại Trung tâm Ngoại ngữ -
TH trường Đại học Tây Nguyên
2.2.2.1 Nhận thức của sinh viên về hoạt động tự học Để nâng cao hiệu quả dạy học nói riêng và chất lƣợng giáo dục - đào tạo nói chung thì phải chú trọng nâng cao năng lực tự học cho sinh viên Tinh thần của các Nghị quyết Trung ƣơng 4 (khóa VII) và Nghị quyết Trung ƣơng 2 (khóa VIII) đã đƣợc thể chế hóa trong Luật giáo dục 2005 ở điều 36b nhƣ sau: “Phương pháp giáo dục đại học phải coi trọng bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng" Có đƣợc năng lực tự học mới có thể học suốt đời đƣợc Vì vậy, ở đại học, quan trọng nhất là học cách học
Phương pháp giáo dục mới " lấy người học làm trung tâm" với mục tiêu trang bị cho người học không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cả những kỹ năng, năng lực giao tiếp, khả năng phân tích, sáng tạo và có óc phê phán, suy nghĩ độc lập Theo quan điểm "dạy học lấy người học làm trung tâm", việc dạy học phải xuất phát từ người học, tức là phải xuất phát từ nhu cầu, động cơ, đặc điểm và điều kiện của người học Những nhu cầu học tập của sinh viên phản ánh những yêu cầu của xã hội nhƣng có những nét riêng Dạy học lấy sinh viên làm trung tâm đầu tiên phải nhận thức đúng đối tượng người học trong những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể, với những ƣu điểm và nhƣợc điểm, Có nghĩa là phải tiến hành việc học tập trên cơ sở có hiểu biết những năng lực đã có của sinh viên Phải để cho sinh viên hoạt động cả về thể chất và tinh thần chứ không để cho sinh viên bị động tiếp thu mà đòi hỏi sinh viên phải tích cực suy nghĩ, tích cực hoạt động Phải động viên, khuyến khích và tạo điều kiện để sinh viên thường xuyên tự kiểm tra, tự đánh giá quá trình học tập của mình để không ngừng cải thiện phương pháp học tập dần dần tiến lên có được phương pháp tự học, tự đào tạo, tự giải quyết các vấn đề trong lý luận và thực tiễn một cách độc lập, sáng tạo, qua đó có đƣợc ý chí và năng lực tự học sáng tạo suốt đời
Theo khảo sát thực trạng về hoạt động tự học của sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên cho kết quả nhƣ sau: Đa số sinh viên đều có nhận thức và hiểu biết về vai trò của hoạt động tự học
Bảng 2.4 Nhận thức của sinh viên về hoạt động tự học tiếng Anh
Nhận thức Cao Bình thường Thấp
Tính tích cực, tự giác 7.5% 23.5% 69%
(Theo kết quả khảo sát sinh viên Khoa Kinh tế)
Ý thức tự học của sinh viên còn chưa cao, chủ yếu do thiếu tính tích cực và tự giác; 69% sinh viên thừa nhận điều này Kết quả cho thấy nhiều bạn coi việc học là phương tiện để đạt các mục tiêu như điểm cao, học bổng, tránh thi lại hoặc đối phó với áp lực thi, chứ không phải là mục tiêu học tập tự thân Ngoài ra, 56% sinh viên cho rằng tính chủ động trong học tập còn thấp, và 63% cho biết không có thói quen tự học hoặc chuẩn bị bài trước khi lên lớp.
Học tập tích cực là quá trình tự biến đổi và làm phong phú bản thân bằng cách chọn và xử lý thông tin từ môi trường xung quanh, trong đó tính tích cực và tự giác là yếu tố then chốt để sinh viên đạt kết quả tốt trong học tập Tuy nhiên, tại Trường Đại học Tây Nguyên, sinh viên chưa phát huy đầy đủ tính tích cực và tự giác, khiến hoạt động học tập trở nên thụ động Phần lớn sinh viên chưa chủ động phát biểu ý kiến khi giảng viên không yêu cầu, chỉ ghi chép theo lời thầy, theo sách vở và bài mẫu mà không tìm tòi, sáng tạo; họ hiếm khi học hỏi với thầy, trao đổi với bạn bè và tham gia học nhóm Học nhóm mang lại thêm kỹ năng làm việc nhóm, trao đổi kiến thức và kinh nghiệm giữa các bạn, từ đó tăng cường hiệu quả học tập Đào tạo theo hệ tín chỉ đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ, chủ động tìm tòi và học nhóm để nâng cao hiệu quả học tập, đồng thời tăng cường liên kết giữa sinh viên và giảng viên.
Đọc sách là một cách tự học thật sự tốt và bổ ích cho sinh viên, vì sách mở ra nguồn thông tin rộng lớn và chứa kho tàng tri thức giúp cập nhật kiến thức nhanh và hiệu quả Tuy nhiên, khảo sát ngẫu nhiên một số sinh viên các trường trên địa bàn cho thấy phần lớn họ nói có đọc, nhưng thực tế chỉ đọc một vài cuốn theo phong trào hoặc chỉ đọc sách chuyên ngành khi bị thúc ép về bài vở; có sinh viên sắp ra trường vẫn chưa một lần đến thư viện Tình trạng "đọc sách cũng còn phải tùy hứng" vẫn phổ biến trong sinh viên: khi phải thuyết trình hoặc ôn thi họ mới vào thư viện đọc sách, còn bình thường thì hiếm Hầu hết sinh viên biết sách chứa cả kho tàng tri thức, nhưng nhiều người chưa lý giải được "bệnh lười đọc" và những hiệu ứng kỳ diệu mà sách mang lại trong thực tế cuộc sống Nguyên nhân được cho là cuộc sống hiện đại với vô vàn kênh thông tin như TV, đài, web hấp dẫn hơn nhiều so với việc ngồi đọc sách.
Thực trạng công tác quản lý hoạt động tự học tiếng Anh của sinh viên tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin họcTrường ĐH Tây Nguyên
2.3.1 Thực trạng QL việc lập kế hoạch tự học môn tiếng Anh của SV Để thực hiện quản lý hoạt động đào tạo của Nhà trường nói chung cũng như quản lý hoạt động tự học tiếng Anh của sinh viên nói riêng, Nhà trường thực hiện cơ chế quản lý nhƣ sau:
Các kế hoạch và hoạt động dạy - học của Nhà trường được Ban Giám hiệu giao cho Phòng Đào tạo quản lý và chịu sự giám sát trực tiếp của Phó hiệu trưởng phụ trách đào tạo Trên cơ sở đó, Phòng Đào tạo có nhiệm vụ thực hiện, quản lý và làm đầu mối điều hành chung toàn trường Nhà trường có trách nhiệm đảm bảo thực hiện đúng quy định và phối hợp chặt chẽ với Phòng Đào tạo và các đơn vị liên quan để nâng cao chất lượng dạy - học.
- Có chính sách hỗ trợ về tài chính cho những giảng viên tích cực triển khai nhiệm vụ đề ra và cụ thể hóa các nhiệm vụ này trong việc đánh giá, xếp loại thi đua
- Các bộ phận chức năng tập trung hỗ trợ giảng viên các phần việc nhƣ "Bộ công cụ” để giảng viên tự lấy ý kiến phản hồi của sinh viên trong quá trình giảng dạy; điều kiện thực hiện tư vấn môn học (giảng đường, lập blog môn học của giảng viên); Số hóa các học liệu chƣa xuất bản để giảng viên, sinh viên sử dụng; tăng cường tìm kiếm và phổ biến các tài liệu liên quan đến tổ chức đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra - đánh giá cho phù hợp
Phòng Thanh tra Pháp chế Trường phối hợp với Tổ thanh tra đào tạo tăng cường kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của công tác giảng dạy trong năm học, nhằm đảm bảo tuân thủ chuẩn mực chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục Hoạt động thanh tra tập trung đánh giá hiệu quả triển khai chương trình giảng dạy tại các đơn vị, kịp thời phát hiện và khắc phục những tồn tại, bất cập Đồng thời, đoàn kiểm tra chú trọng tính minh bạch, chấp hành quy chế và sự đồng bộ giữa kế hoạch giảng dạy với thực tế giảng dạy để nâng cao hiệu quả đào tạo trong năm học.
Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng đã đổi mới quy trình lấy ý kiến phản hồi của sinh viên và giảng viên về công tác giảng dạy, nhằm đảm bảo thông tin được thu thập đầy đủ và chính xác Việc thu thập phản hồi được thiết kế bài bản, có sự tham gia của cả sinh viên lẫn giảng viên, phản ánh đúng thực tế giảng dạy và các hoạt động học tập Dữ liệu phản hồi được phân tích nhanh chóng để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các biện pháp cải tiến phù hợp Nhờ xử lý kịp thời thông tin, các cải tiến này được triển khai nhanh chóng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và phục vụ hiệu quả hơn cho sinh viên.
- Phòng Công tác Sinh viên cùng các đoàn thể tổ chức các hoạt động hỗ trợ sinh viên nâng cao năng lực tự học; tuyên truyền để sinh viên hiểu rõ nhiệm vụ trọng tâm của giảng viên trong công tác giảng dạy, qua đó sinh viên tự tin, chủ động hơn trong việc tham gia vào các công việc liên quan
Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học cung cấp đa dạng hình thức bồi dưỡng tiếng Anh cho sinh viên và tổ chức các câu lạc bộ nói tiếng Anh, đồng thời phối hợp với Khoa Ngoại ngữ tổ chức các cuộc thi hùng biện bằng tiếng Anh nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp và sự tự tin của người học Trung tâm triển khai hướng dẫn các hình thức tự học tiếng Anh cho sinh viên, giúp họ chủ động trong quá trình học tập Bên cạnh đó, trung tâm tổ chức kiểm tra đánh giá và thi cấp chứng chỉ Ngoại ngữ và Tin học cho sinh viên như một điều kiện tốt nghiệp, đảm bảo chất lượng đào tạo và chuẩn hóa trình độ.
Theo quy định của Nhà trường, Khoa có các nhiệm vụ sau:
- Quản lý nội dung giảng dạy môn học thông qua việc giảng viên sử dụng đề cương môn học trong giảng dạy
- Quản lý công tác kiểm tra - đánh giá, đƣợc thực hiện thống nhất trên cơ sở đề cương môn học và quản lý đề thi, qua đó đảm bảo việc dạy - học theo đúng chương trình đã ban hành Việc đánh giá chất lượng giảng dạy sẽ dựa trên cơ sở quản lý đồng bộ nội dung giảng dạy và kiểm tra - đánh giá
Bộ môn thuộc Khoa là đơn vị vừa có chức năng đào tạo vừa có chức năng hoạt động khoa học, và hoạt động theo quy chế về bộ môn do Hiệu trưởng quy định Bộ môn có nhiệm vụ thực hiện công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan để bảo đảm chất lượng giảng dạy, quản lý chương trình đào tạo, đẩy mạnh các hoạt động khoa học và hợp tác nghiên cứu theo đúng quy định của Hiệu trưởng.
- Chủ trì việc xây dựng đề cương môn học, kế hoạch giảng dạy môn học - Quản lý chất lƣợng giảng dạy của đội ngũ giảng viên
- Thực trạng quản lí việc lập kế hoạch tự học môn tiếng Anh của sinh viên: Sinh viên chỉ mới nhìn thấy tác dụng của HĐTH tiếng Anh đối với kết quả học tập mà chƣa thấy đƣợc tác dụng của hoạt động này đối với sự phát triển nhân cách của mình trong tương lai (47,2% SV nhận thấy HĐTH tiếng Anh sẽ giúp họ có đƣợc những kỹ năng sống) SV chỉ mới thực hiện việc lập kế hoạch cho từng tuần (53,6%); mặc dù thực hiện tự học có xen kẽ các môn (60,2%) nhƣng chƣa đảm bảo thực hiện đúng kế hoạch (36%) và sử dụng hết thời gian tự học (22,1%)
Phần lớn sinh viên chưa nhận thức đầy đủ về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học tiếng Anh Theo đánh giá của giảng viên và sinh viên, hai yếu tố có tác động lớn nhất đến hoạt động tự học tiếng Anh là sự hứng thú học tập bộ môn tiếng Anh (83,2% GV; 93,7% SV) và sự định hướng, hướng dẫn của giảng viên thông qua việc giao cho SV hệ thống bài tập phù hợp (93,5% GV; 98,9% SV) Bên cạnh đó, còn tồn tại một số yếu tố ảnh hưởng xấu đến hoạt động tự học tiếng Anh của SV, nổi bật là SV chưa xác định được mục đích động cơ học tập đúng đắn, phương pháp học tập chưa tốt; tài liệu tham khảo còn thiếu và hiệu suất sử dụng phương tiện kỹ thuật phục vụ tự học còn hạn chế.
Kế hoạch hoá các hoạt động tự học môn tiếng Anh theo hướng giúp sinh viên tiết kiệm đƣợc thời gian học tập.
2.3.2 Thực trạng QL nội dung tự học của SV
Nhận thức sâu sắc về vai trò của tự học, Trung tâm Ngoại ngữ Trường Đại học Tây Nguyên đã quan tâm tạo điều kiện tốt nhất để nâng cao năng lực tự học tiếng Anh của sinh viên, với mong muốn sao cho sinh viên của Nhà trường có khả năng tự học tiếng Anh và học tập suốt đời nhằm tự nâng cao năng lực cá nhân và đạt đƣợc thành công trong hoạt động chuyên môn; có kỹ năng tự tìm kiếm thông tin và kiến thức liên quan đến hoạt động chuyên môn; chủ động và linh hoạt trong việc thích ứng với những thay đổi của môi trường làm việc cũng như cuộc sống Qua đó nâng cao hiệu quả, chất lượng đào tạo của Nhà trường, từng bước đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội, phục vụ đắc lực công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Hiện nay, các cấp quản lý trong nhà trường chưa chú ý đúng mức đến việc hướng dẫn cho sinh viên kỹ năng tự học và tự nghiên cứu tiếng Anh Sinh viên chưa được nhà trường trang bị đầy đủ tri thức liên quan đến tự học nói chung và tự học tiếng Anh nói riêng, khiến họ gặp khó khăn trong việc tự chủ và nâng cao năng lực ngôn ngữ Ý thức và kỹ năng tự học chưa được xem là một nội dung của quản lý hoạt động tự học tập, nên hệ thống hỗ trợ sinh viên phát triển kỹ năng tự học vẫn còn thiếu tính nhất quán và hiệu quả.
Việc tổ chức cho sinh viên học tập nội dung tự học cv chƣa thực sự thu hút về kế hoạch, nội dung, phương pháp nên chưa phát huy được tính tích cực, say mê của sinh viên trong hoạt động tự học tập môn tiếng Anh Sinh viên mất nhiều thời gian cho hoạt động tự học tập nhƣng kết quả học tập vẫn không đạt nhƣ mong muốn
Đánh giá chung về thực trạng
Đối với đội ngũ cán bộ quản lý, bao gồm Ban Giám hiệu và các phòng, khoa, trung tâm tổ bộ môn tiếng Anh, nhận thức về tầm quan trọng của quản lý hoạt động tự học tiếng Anh là nền tảng để nâng cao năng lực tiếng Anh cho sinh viên trong thời kỳ hội nhập quốc tế Việc triển khai quản lý hiệu quả hoạt động tự học giúp sinh viên tiếp cận tài liệu, luyện tập và tự phát triển kỹ năng tiếng Anh một cách chủ động, từ đó nâng cao kết quả học tập và năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động toàn cầu.
- Ban Giám hiệu nhà trường đã có nhiều biện pháp quản lý hiệu quả đối với chất lượng tự học tiếng Anh của sinh viên tại trường
- Ban Giám hiệu, đội ngũ cán bộ quản lý rất chú trọng đến việc tự bồi dƣỡng nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên tiếng Anh, quan tâm đến khen thưởng vật chất cho giáo viên khi tham gia bồi dưỡng đối với giáo viên tiếng Anh có ý thức, tinh thần trách nhiệm và luôn tìm tòi sáng tạo trong giảng dạy, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng trong công tác tự bồi dƣỡng tiếng Anh, luôn nâng cao ý thức tự học, tự nghiên cứu để hoàn thành tốt nhiệm vụ bồi dƣỡng đƣợc giao
Đến thời điểm này, đa số sinh viên có ý thức và thái độ tích cực, tham gia tự học để nâng cao năng lực tiếng Anh cho bản thân Nhiều sinh viên đã thể hiện khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt với thầy cô và người nước ngoài, cho thấy sự tiến bộ rõ rệt ở các kỹ năng nghe, nói và vốn từ vựng.
- Trường có cả Ban chỉ đạo và tổ công tác để triển khai hoạt động bồi dưỡng tiếng Anh cho sinh viên nhà trường
- Việc vận hành bộ máy quản lý điều hành bồi dƣỡng tiếng Anh cho sinh viên toàn trường đôi khi còn chưa đồng bộ
- Việc quản lý xây dựng kế hoạch và nội dung chương trình tự bồi dưỡng tiếng Anh của Trung tâm NN - TH, quản lý giảng viên, quản lý sinh viên đôi khi còn chưa chặt chẽ Chưa có cơ chế thi đua khen thưởng cho hoạt động tự bồi dưỡng Tiếng Anh
Hoạt động tự học tiếng Anh được kỳ vọng tích hợp với chuyên ngành đào tạo, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm và biên soạn tài liệu phù hợp với từng nghề nghiệp Việc lồng ghép ngôn ngữ chuyên môn đòi hỏi nguồn tài liệu chất lượng, chuẩn hóa thuật ngữ và cập nhật kiến thức liên quan, song hiện tại còn thiếu hụt và chưa thống nhất giữa các ngành Điều này ảnh hưởng tới hiệu quả của quá trình tự học và giảng dạy, đồng thời làm tăng chi phí và thời gian biên soạn nội dung bằng tiếng Anh Cần thiết có cơ chế tổng hợp nguồn tài liệu, chuẩn hóa thuật ngữ chuyên ngành và phát triển kho tài liệu tiếng Anh chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu của từng nghề nghiệp.
- Hoạt động ngoại khóa tiếng Anh còn nghèo nàn, tuy có câu lạc bộ tiếng Anh, có tình nguyện viên nước ngoài song mới chỉ dừng ở mức hoạt động giúp giảng viên Tiếng Anh chứ chƣa tổ chức rộng trong sinh viên
- Công tác đầu tƣ cơ sở vật chất thiết bị phục vụ hoạt động tự tiếng Anh tuy đã đƣợc quan tâm song so với nhu cầu thì còn chƣa đủ vẫn nghèo nàn và chƣa hiện đại
Việc quản lý hoạt động tự bồi dưỡng môn tiếng Anh của sinh viên còn rời rạc, chưa thành phong trào sâu rộng ở từng khoa và từng lớp trên toàn trường Trước tháng 3/2012, Trường chưa có yêu cầu về trình độ tiếng Anh cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.
2.4.3 Nguyên nhân của hạn chế
Trong một vài năm trước đây, trường chưa hoàn thiện được các tiêu chí và yêu cầu về tiếng Anh đối với học sinh, sinh viên (HSSV) Tháng 3/2012, trường đã ban hành quy định về trình độ tiếng Anh cho sinh viên hệ cao đẳng Tuy nhiên, công tác tổ chức thực hiện vẫn chưa tối ưu; tuyển sinh vẫn bị chi phối nhiều bởi cơ chế tự nguyện đăng ký học của sinh viên và tính kế hoạch hóa hoạt động còn chưa cao.
- Nội dung bồi dƣỡng còn chƣa sát so với những thiếu hụt kiến thức kỹ năng tiếng Anh của sinh viên
- Một số cán bộ giảng viên và sinh viên chƣa nhận thức đúng tầm quan trọng của việc bồi dƣỡng tiếng Anh vì vậy giảng viên các bộ môn khác, giáo viên chủ nhiệm chƣa nhắc nhở sinh viên lớp mình, khoa mình tham gia các chương trình bồi dưỡng Tiếng Anh mà Trung tâm NN - TH triển khai
- Tiếng Anh là một nội dung học khó
- Thói quen tự học, tự rèn luyện của sinh viên chƣa cao
- Đổi mới phương pháp dạy và đánh giá tạo hứng thú cho sinh viên của một số giảng viên còn hạn chế
Từ việc phân tích thực trạng và các nguyên nhân cơ bản của thực trạng ta thấy hoạt động tự học môn tiếng Anh của trường đã đạt được nhiều kết quả và bước ngoặc lớn Tuy nhiên công tác quản lý vẫn còn một số hạn chế mà nhà trường cần quan tâm khắc phục để hoạt động tự học tiếng Anh cho sinh viên nhà trường tiếp tục phát triển
Những cơ sở lý luận ở chương 1, với việc phân tích thực trạng quản lý hoạt động tự học tiếng Anh cho sinh viên trường Đại học Tây Nguyên cho thấy những ƣu, nhƣợc điểm, nguyên nhân của nhƣợc điểm trong quản lý Làm cơ sở để lựa chọn đề xuất một số biện pháp quản lý phù hợp khoa học ở chương 3.