Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở huyện bá thước, tỉnh thanh hóa

Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường; là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động họ

NGÔ NGỌC MẠNH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁ THƯỚC,

TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2017

NGÔ NGỌC MẠNH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁ THƯỚC,

TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS NGUYỄN THỊ HƯỜNG

NGHỆ AN - 2017

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, cho phép tôi gửi lời cảm ơn đến: Trường Đại học Vinh, phòng Đào tạo sau Đại học, các giảng viên, các nhà khoa học đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Đặc biệt tôi xin

bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thị Hường, người thầy đã

tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới cán bộ, lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, tập thể Cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh các trường THCS trên địa bàn huyện Bá Thước; cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã cung cấp tài liệu, động viên, khích lệ và giúp đỡ về mọi mặt trong quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị học viên lớp học khóa 23B chuyên ngành Quản lí giáo dục trường Đại học Vinh

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài, nhưng Luận văn sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Nghệ An, tháng 8 năm 2017

Người thực hiện

Ngô Ngọc Mạnh

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 11

1.2.2 Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 12

1.2.3 Biện pháp và biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 15

1.3.1 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 15

1.3.2 Đặc điểm của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 19

1.3.3 Yêu cầu về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 20

1.3.4 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 22

1.4 Vấn đề quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 23

1.4.1 Mục tiêu quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 23

1.4.2 Nội dung quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 251.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở 271.5.1 Các yếu tố chủ quan 271.5.2 Các yếu tố khách quan 29CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁ

THƯỚC, TỈNH THANH HÓA 332.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục THCS huyện

Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa 332.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội 332.1.2 Về giáo dục Trung học cơ sở 352.2 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học

cơ sở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa 372.2.1 Nhận thức về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 372.2.2 Thực trạng thực hiện các nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ sở 392.2.3 Thực trạng sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 442.2.4 Thực trạng cơ sở vật chất và tài liệu phục vụ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 472.2.5 Thực trạng kết quả công tác hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 502.3 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở huyện Bá

Thước, tỉnh Thanh Hóa 532.3.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường 532.3.2 Thực trạng tổ chức, chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 562.3.3 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 572.3.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ sở 58

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 58

2.4.1 Thuận lợi 60

2.4.2 Khó khăn 61

2.4.3 Nguyên nhân của thực trạng 62

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁ THƯỚC, TỈNH THANH HÓA 65

3.1 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65

3.2 Đề xuất các biện pháp 67

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho quản lý, giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 67

3.2.2 Đổi mới việc xây dựng kế hoạch và chỉ đạo việc thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo phân phối chương trình, sách giáo khoa 69

3.2.3 Bồi dưỡng kỹ năng và phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho các lực lượng giáo dục trong trường 70

3.2.4 Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 71

3.2.5 Chỉ đạo tổ chuyên môn, khối chủ nhiệm tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 77

3.2.6 Phối hợp các lực lượng xã hội tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hỗ trợ hoạt động của Đoàn thanh niên 78

3.2.7 Tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn lực tài chính cho công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 80

3.2.8 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả thi đua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 83

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.4 Thăm dò tính khả thi của các biện pháp 86

3.4.1 Tổ chức thăm dò 87

3.4.2 Kết quả thăm dò việc thực hiện các biện pháp 88

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99PHỤ LỤC

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

6 Giáo dục và Đào tạo GD & ĐT

8 Giáo dục ngoài giờ lên lớp GDNGLL

12 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp HĐGDNGLL

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG

Trang

Sơ đồ

Sơ đồ 1.1 Vị trí của HĐ GDNGLL trong quá trình giáo dục 16

Sơ đồ 1.2 Vai trò quan trọng của HĐGDNGLL 18

Bảng Bảng 2.1 Kết quả đạt được của các Trường THCS (năm học 2015-2016) 35

Bảng 2.2 Về độ tuổi của CBQL và GV 36

Bảng 2.3 Nhận thức của cán bộ quản lý đối với HĐGDNGLL 38

Bảng 2.4 Nhận thức của giáo viên đối với HĐGDNGLL 38

Bảng 2.5 Nhận thức của học sinh đối với hoạt động GDNGLL 39

Bảng 2.6 Kết quả hoạt động xã hội 39

Bảng 2.7 Thực trạng việc thực hiện nội dung hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao 41

Bảng 2.8 Thực trạng việc tổ chức hoạt động vui chơi 41

Bảng 2.9 Đánh giá của học sinh về các hoạt động trong giờ sinh hoạt chủ nhiệm 43

Bảng 2.10 Thực trạng các hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL 46

Bảng 2.11 Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động GDNGLL 49

Bảng 2.12 Thực trạng lập kế hoạch tổ chức hoạt động GDNGLL 54

Bảng 3.1 Kết quả trưng cầu ý kiến học sinh về mức độ cần thiết và mực độ khả thi của các biện pháp thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 88

Bảng 3.2 Kết quả trưng cầu ý kiến giáo viên về mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp thực hiện chương trình HĐGDNGLL 90

Bảng 3.3 Kết quả trưng cầu ý kiến từ cán bộ quản lý về mức độ cần thiết và mức độ khả thi và các biện pháp thực hiện HĐGDNGLL 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, đất nước ta đang trên đường đổi mới, sự nghiệp GD&ĐT đã, đang được Đảng, Nhà nước ta quan tâm đúng mức và đạt được những thành tựu to lớn Cùng với sự nghiệp phát triển chung của đất nước thì sự nghiệp GD&ĐT cũng không ngừng phát triển để đáp ứng nguồn nhân lực trong thời

kỳ CNH - HĐH, đào tạo ra những con người phát triển toàn diện để phục vụ cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đưa đất nước vững bước tiến lên sánh vai cùng với bè bạn năm châu

Để thực hiện nhiệm vụ phát triển đất nước giai đoạn 2015 - 2020, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã xác định mục tiêu cho GD&ĐT,

đó là: “Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển

năng lực và phẩm chất của người học Tiếp tục đổi mới nội dung giáo dục

theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và

ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Chú trọng giáo

dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối của Đảng”

Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 - 2020 đã khẳng định: Sự nghiệp giáo dục cần dựa trên một hệ thống triết lý, đây là một

hệ thống quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước được vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tiễn trong giai đoạn mới: “Giáo dục và đào tạo có

sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời tạo

lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giáo dục và đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả trong môi trường toàn cầu hóa vừa hợp tác vừa cạnh tranh Điều này đòi hỏi phải có những thay đổi căn bản về giáo dục từ nội dung, phương pháp dạy học đến việc xây dựng những môi trường giáo dục lành mạnh và thuận lợi, giúp người học có thể chủ động, tích cực, kiến tạo kiến thức, phát triển kỹ năng và vận dụng những điều đã học vào cuộc sống Bên cạnh đó, giáo dục không chỉ nhằm mục đích tạo nên những “cỗ máy lao động” Thông qua các hoạt động giáo dục, các giá trị văn hóa tốt đẹp cần được phát triển ở người học, giúp người học hoàn thiện tố chất cá nhân, phát triển hài hòa các mặt trí, đức, thể,

mỹ Nội dung, phương pháp và môi trường giáo dục phải góp phần duy trì, bảo tồn và phát triển nền văn hóa Việt Nam”

Như vậy, việc giáo dục nhằm nâng cao tri thức, phát triển toàn diện

nhân cách cho người học không chỉ được thực hiện thông qua các môn học chính khóa mà còn được thực hiện bởi các hoạt động giáo dục khác, trong đó HĐGDNGLL chính là sự tiếp cận nối tiếp hoạt động văn hoá bằng các hình thức sinh hoạt hấp dẫn, nội dung phong phú góp phần củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng, bồi dưỡng tình cảm, hình thành những giá trị sống tốt đẹp, xây dựng ý thức độc lập, tinh thần tự chủ phát triển tình đoàn kết của học sinh HĐGDNGLL còn là một hoạt động phù hợp với yêu cầu của con người như: Vui chơi giải trí, văn hoá văn nghệ, TDTT nhất là các em HS trong độ tuổi vị thành niên, hiếu động, hăng say với mọi hoạt động Việc giáo dục học sinh thông qua các HĐGDNGLL là con đường quan trọng và cần thiết Chương trình HĐGDNGLL sẽ góp phần thực hiện những mục tiêu, những giá trị từ đơn giản đến phức tạp, phát huy tối đa vai trò của cá nhân và tập thể HS trong

quá trình hoạt động Nội dung, hình thức HĐGDNGLL phải phù hợp với nhu cầu và đặc điểm tâm lý lứa tuổi của HS, với điều kiện cụ thể của từng trường, từng địa phương; xuất phát từ quyền trẻ em để xác định nội dung và lựa chọn hình thức hoạt động cho phù hợp Học sinh là chủ thể của HĐGDNGLL Vì vậy, các em có quyền và cần phải được tham gia vào mọi khâu của quá trình hoạt động: Từ khâu chuẩn bị đến khâu tiến hành hoạt động và đánh giá kết quả hoạt động Giáo viên là người cố vấn, giúp đỡ, định hướng cho HS hoạt động có hiệu quả HĐGDNGLL còn đòi hỏi phải có sự phối hợp tham gia của các lực lượng trong và ngoài nhà trường, trong đó nhà trường giữ vai trò chủ đạo Huy động tiềm năng của các lực lượng giáo dục vào quá trình

HĐGDNGLL là một yêu cầu có tính nguyên tắc

Hiện nay, HĐGDNGLL là một hoạt động rất được coi trọng, được triển khai và thực hiện trong tất cả các trường THCS trên toàn quốc Nhưng

do những lý do khác nhau, hoạt động này vẫn chưa được tổ chức theo đúng nghĩa giáo dục Đôi khi tổ chức còn tản mạn, chưa xác định rõ mục tiêu, chưa thống nhất

Đặc biệt là tổ chức HĐGDNGLL theo chủ điểm của năm học Vấn đề này do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ góc độ quản lý Để nâng cao hiệu quả hoạt động GDNGLL ở các trường THCS nói chung, các

trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa nói riêng cần có những biện

pháp QL hữu hiệu từ các cấp QL Từ những lí do trên, chúng tôi chọn nghiên

cứu đề tài: “Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở trường Trung học cơ sở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa”

2 Mục đích nghiên cứu

Từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp quản lí có tính khoa học, tính khả thi dựa trên các chức năng quản lý thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS

5.2 Nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở các trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các biện pháp QL hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Phòng giáo dục ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

7 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

Phân tích và tổng hợp các tài liệu, khái quát các nhận định độc lập, các

cơ sở lí thuyết có liên quan đến đề tài nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Để khảo sát thực trạng và thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất, gồm các phương pháp:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp anket

- Phương pháp trò chuyện, phỏng vấn giáo viên

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lí các dữ liệu thu được về định lượng

8 Đóng góp của luận văn

8.1 Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lí luận về quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS

8.2 Đánh giá được thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

8.3 Đề ra một số biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận của quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Một số biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Bất kỳ một lĩnh vực nào, một ngành nào đều cần có quản lí Quản lí đã

và đang trở thành một khoa học chuyên ngành, một lĩnh vực không thể thiếu

và cũng là yếu tố quyết định tới sự phát triển của các hoạt động kinh tế - xã hội Đến nay, khoa học quản lí đã trở thành cẩm nang không thể thiếu và ngày càng được hoàn thiện để đáp ứng tốt hơn những yêu cầu ngày càng cao của đời sống xã hội nói chung Vì xét cho cùng ở tất cả các quốc gia, ở tất cả mọi ngành, mọi lĩnh vực thì mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo sự tăng trưởng kinh tế,

xã hội, văn hóa, khoa học Hoạt động quản lí đã có từ rất lâu, đơn giản là việc sắp xếp kế hoạch, chuẩn bị từ những khâu nhỏ nhất đến cả một hệ thống tổ chức phức tạp Cao hơn nữa, quản lí còn là một nghệ thuật Đặc biệt, trong giáo dục, quản lí cần có thêm tính nghệ thuật

Hoạt động dạy học và giáo dục là một lĩnh vực đặc biệt vì nó phục vụ chiến lược giáo dục, hình thành nhân cách và phát triển toàn diện con người

Do đó quản lí giáo dục nói chung được xác định là một nội dung cơ bản nhằm hiện thực hóa các mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục Chúng ta biết rằng giáo dục bao gồm cả các hoạt động dạy học, con đường giáo dục được tiến hành dưới các hình thức khác nhau, bản thân hoạt động HĐGDNGLL cũng là một hình thức giáo dục nhưng cho dù ở dưới hình thức nào thì cũng không thể thiếu vai trò quản lí mà chúng ta gọi là quản lí giáo dục Như vậy ngay từ khi con người có nhu cầu học tập và hoàn thiện phẩm chất thì cũng ngay từ đó khái niệm giáo dục được hình thành và tất nhiên giáo dục cái gì, giáo dục như thế nào, đối tượng giáo dục là ai, các yếu tố liên quan

ảnh hưởng tới quá trình giáo dục đó ra sao? thì đó chính là nội dung của quá trình quản lí giáo dục Đến nay quản lí đã trở thành một khoa học thực sự, vì vậy có thể nói QLGD nói chung và quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp nói riêng được tiến hành song song và thực chất xét về mục đích yêu cầu của giáo dục thì đó chỉ là một quá trình mà thôi, ở chỗ cho dù là dạy học và giáo dục đều có mục đích nhiệm vụ chung là phát triển toàn diện con người theo chiều hướng tích cực Thực tế cho thấy hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải đến nay mới được tiến hành mà nó được tiến hành từ khi con người biết đến giáo dục Thuật ngữ giáo dục ngoài giờ lên lớp là một khái niệm hiện đại khi đã có những ngành khoa học riêng chuyên nghiên cứu về giáo dục, chẳng hạn bộ môn Giáo dục học

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Giáo dục là hoạt động khoa học gắn chặt với quá trình phát triển của xã hội loài người Căn cứ vào mục tiêu và nội dung giáo dục mà có thể có các hình thức dạy, hình thức học phù hợp với yêu cầu đề ra Các HĐGDNGLL là một trong những hình thức, phương pháp giáo dục mang lại nhiều kết quả thiết thực trong việc hình thành nhân cách - một trong những vấn đề trọng tâm của mục tiêu giáo dục

Từ xa xưa, trong quá trình tìm tòi những phương pháp nhằm thúc đẩy quá trình giáo dục phát triển, các nhà giáo dục trên thế giới đã nhận ra tầm quan trọng của HĐ GDNGLL

Rabôle (1494 - 1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa nhân đạo và tư tưởng giáo dục Pháp thời kỳ Phục Hưng từ thế kỷ 16, 17

đã nói tới tầm quan trọng của việc giáo dục toàn diện các mặt: Trí dục, đạo đức, thể chất, thẩm mĩ, đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như: Ngoài việc học tập ở các lớp và ở nhà còn có những buổi tham quan xưởng

thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần, thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày

J A Komenxki (1592-1670) được coi là ông tổ của nền sư phạm cận đại đặc biệt quan tâm kết hợp việc học trên lớp với các hoạt động ngoài lớp Ông khẳng định: Học tập không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà lĩnh hội kiến thức từ mặt trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ

Nhà giáo dục Pextalozi (Thụy Sĩ, 1746-1827) lập ra các trại mới giúp trẻ mồ côi vừa được học văn hóa vừa lao động Theo ông, các hoạt động lao động ngoài giờ học chính là con đường tốt nhất để góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh

C.Mác (1818-1883) và F.Angghen(1820-1895), những người sáng lập lên học thuyết về chủ nghĩa xã hội, mở đầu cho nền giáo dục hiện đại - giáo dục xã hội chủ nghĩa với mục tiêu con người xã hội chủ nghĩa, đó là những con người phát triển toàn diện và để làm được điều này nhất thiết phải theo phương thức giáo dục kết hợp với lao động sản xuất

V.I.Lênin (1870-1939) đã phát triển về học thuyết chủ nghĩa xã hội của C.Mác và F.Ăngghen lên tầm cao vĩ đại và vận dụng phương thức giáo dục kết hợp với lao động sản xuất vào thực tiễn, coi nó là một trong những nguyên tắc của giáo dục xã hội chủ nghĩa

Vào những năm đầu của thế kỷ thứ XX, A S Makarenco nhà sư phạm lỗi lạc người Nga đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục HS ngoài giờ học: “Tôi kiên trì rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ cuộc sống của trẻ” Từ thực tiễn công tác giáo

dục của mình, Macarenco đã tổ chức thành công nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, như là thành lập các tổ: tổ đồng ca, tổ văn học Nga, tổ khiêu vũ, xưởng tự do, tổ thực nghiệm khoa học tự nhiên, tổ hóa, tổ thể dục thể thao, Việc tham gia vào các tổ dựa trên tinh thần tự nguyện, nhưng đã tham gia phải tuân thủ kỹ luật của tổ trong quá trình hoạt động

Trong thời đại ngày nay, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục của hầu hết các nước phát triển trên thế giới [20]

Ở Mĩ, gần 80% học sinh học tại các trường có tham gia vào các hoạt động ngoại khóa do trường tổ chức Theo thống kê của các nhà giáo dục Mĩ, những học sinh tích cực tham gia hoạt động ngoài giờ lên lớp có tính chất lượng thì thường đạt kết quả học tập cao hơn, biết cách cư xử văn hóa hơn và

ít có hiện tượng bạo lực, hút chích, vi phạm pháp luật

Ở Anh, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rất được quan tâm, hàng năm có gần 7 triệu học sinh tham gia vào các hoạt động này Các nhà giáo dục Anh cho rằng chính những hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức với cuộc sống Bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh, bà R Kelly nhận xét: các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã làm giàu chương trình học, tạo dựng niềm tin và củng cố kỹ năng cho học sinh

Ở Nhật Bản, hoạt động ngoài giờ lên lớp rất được coi trọng Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

và các hoạt động này thường tập trung vào việc giáo dục đạo đức, giáo dục truyền thống cho học sinh

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Vấn đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng được quan tâm từ rất sớm Ngay trong điều lệ trường phổ thông năm 1976 tại điều 7 đã nêu: "Việc giảng dạy và giáo dục được tiến hành thông qua các hoạt động: giảng dạy trên

lớp, lao động sản xuất, hoạt động tập thể các mặt hoạt động đó phải cùng tiến hành bổ sung cho nhau theo một kế hoạch thống nhất trong đó phải coi trọng hoạt động giảng dạy trên lớp"

Điều lệ trường phổ thông tháng 3 năm 2011 tại điều 26 đã nêu: "Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động [5]

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh [5]

Nghị quyết 14 Trung ương ngày 11/01/1979 của bộ chính trị đã nêu rõ:

"Nội dung giáo dục ở trường phổ thông mang tính chất toàn diện và kỹ năng tổng hợp nhưng có chú ý hơn đến việc phát huy sở trường và năng khiếu cá nhân, ở trường phổ thông trung học cần coi trọng giáo dục thẩm mĩ, giáo dục

và rèn luyện thể chất, hoạt động văn hoá văn nghệ thể dục thể thao và luyện tập quân sự" [10]

Ngoài ra còn các công trình của các nhà nghiên cứu thuộc viện khoa học giáo dục như: Đặng Thuý Anh, Nguyễn Thị Kỷ, Phạm Hoàng Gia, Nguyễn Dục Quang, Lê Trung Trấn,… Các tác giả đều nhấn mạnh hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với việc phát triển toàn diện nhân cách của học

sinh cũng như nâng cao hiệu quả giáo dục ngoài giờ lên lớp như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất

Một số cuốn sách của tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Phạm Viết Vượng, đã trình bày các vấn đề giáo dục, dạy học cũng như quản lí giáo dục trong đó có những vấn đề đề cập tới HĐGDNGLL Một số tác giả cùng bàn tới việc quản lí hoạt động GDNGLL của học sinh gần đây có Phạm Thị Hồng Vinh đã có cuốn giáo trình Quản lí hoạt động giáo dục vi mô II, tác giả đã phân tích khá sâu về vấn đề quản lí hoạt động GDNGLL

Như vậy, đã có nhiều công trình khoa học của nhiều tác giả nghiên cứu

về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như một khoa học chuyên biệt vì xác định được vị trí, vai trò của nó trong việc giáo dục học sinh là rất quan trọng Nhìn chung, các tác giả nước ngoài và trong nước khi bàn về các hoạt động của quá trình giáo dục luôn đề cao vai trò, vị trí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong quá trình giáo dục học sinh, là hoạt động không thể thiếu trong quá trình dạy học và giáo dục học sinh Tuy nhiên nghiên cứu về quản lý hoạt động GDNGLL ở các trường THCS huyện Bá Thước, tỉnh Thanh hóa vẫn đang là vấn đề bỏ ngỏ

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.2.1.1 Giáo dục

Là hình thức học tập theo đó kiến thức, kĩ năng, thói quen của một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác nhưng cũng có thể thông qua tự học

1.2.1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học của các môn học ở trên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy - học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động của học sinh HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học - kĩ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm mĩ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo đức, năng lực, sở trường…) Như vậy, HĐGDNGLL là hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài thời gian học tập trên lớp Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường; là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ HĐGDNGLL do nhà trường tổ chức và quản lí với sự tham gia của các lực lượng xã hội Nó được tiến hành tiếp nối hoặc xen kẽ hoạt động dạy - học trong nhà trường hoặc trong phạm vi cộng đồng Hoạt động này diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình này được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc

1.2.2 Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.2.2.1 Quản lí, Quản lí giáo dục

* Quản lý:

Có nhiều ý kiến khác nhau khi định nghĩa về Quản lí Tùy theo mục đích nghiên cứu và cách tiếp cận, khái niệm “Quản lí” được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau Theo từ điển Tiếng Việt do trung tâm từ điển ngôn ngữ biên soạn 1998: Quản lí là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định; là tổ chức và điều khiển các hoạt độngtheo những yêu cầu nhất định [22, tr.23]

Frederick Winslow Taylor ở đầu thế kỷ 20 đã định nghĩa: "Quản lí là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất"

Nhà nghiên cứu Henry Fayol (1845 - 1925) có định nghĩa: Quản lí hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển phối hợp và kiểm tra

Theo Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức,

có định hướng của chủ thể (người quản lý, người tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, xã hội, văn hóa, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể, nhằm tạo ra môi trường và điều kiện phát triển của đối tượng [11]

Theo Nguyễn Lê Đắc: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu nẩy sinh khi con người lao động và sinh hoạt tập thể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể Trong đó quan trọng nhất là khách thể con người, nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức” [12]

Theo tác giả Thái Duy Tuyên: “Quản lí là là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lí lên khách thể quản lí bằng việc vận dụng các chức năng và phương tiện quản lí, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra” [24]

Theo Trần Kiểm: “Quản lí là những tác động của chủ thể trong việc huy động, phát huy kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức có hiệu quả cao nhất” [16]

Tác giả Phan Văn Kha trong phương pháp nghiên cứu khoa học đã nêu: Quản lí là quá trình lập kế hoạch, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp

để đạt được các mục tiêu đã định

Tác giả Thái Văn Thành định nghĩa: “Quản lí là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí nhằm đạt được mục tiêu đề ra” [21]

Qua đó có thể thấy có nhiều định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu:

Quản lí là sự tác động có ý thức nhằm điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, những hành vi hoạt động của con người, huy động tối đa các nguồn lực khác nhau để đạt tới mục đích theo ý chí của nhà quản lí và phù hợp với qui luật khách quan

* Quản lý giáo dục:

Nguyễn Ngọc Quang đã đưa ra khái niệm QLGD như sau: "Quản lí giáo dục (quản lí trường học nói riêng) là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lí (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu

dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất" [18]

1.2.2.2 Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Từ khái niệm QL, quản lí giáo dục, có thể hiểu QL hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở như sau: Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động có mục đích, có tổ chức, và có kế hoạch của hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động điều khiển họ tổ chức, chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo những quy luật khách quan nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nhân cách toàn diện ở học sinh [4, tr.15]

1.2.3 Biện pháp và biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Theo từ điển Tiếng Việt, biện pháp là “Cách giải quyết một vấn đề” [25]

Từ đó có thể hiểu biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cách làm (hệ thống tác động) của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý (cán bộ, giáo viên, học sinh, HĐGDNGLL) để giải quyết các vấn đề khó khăn, tồn tại trong việc thực hiện mục tiêu HĐGDNGLL…

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

1.3.1 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

1.3.1.1 Vị trí

Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi có nhiều sự biến đổi về tâm sinh lý,

vì thế, HĐGDNGLL là rất cần thiết và quan trọng, giúp trẻ tích lũy những kinh nghiệm thực tiễn của cuộc sống, xác định các giá trị sống và hình thành các kỹ năng sống cho bản thân, đồng thời hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng đáp ứng những nhu cầu, quyền lợi của trẻ; đây cũng là con đường để giúp trẻ hình thành và phát triển toàn diện nhân cách Từ mục đích của việc hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là giáo dục, phát triển toàn diện con người bằng những hình thức hoạt động sinh động, sôi nổi, mở rộng môi trường hoạt động, ít gò bó, khô cứng và căng thẳng mà hiệu quả giáo dục lại rất tích cực, góp phần củng cố thêm kiến thức được học tại lớp Hiện nay, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã trở thành nội dung quan trọng, có vị trí cơ bản trong việc dạy học và giáo dục của các nhà trường và coi đó là nội dung không thể thiếu trong việc thực hiện đa dạng hoá GD&ĐT Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được khẳng định tại điều 26 Điều lệ trường THCS

2011 là một trong hai hoạt động giáo dục trong nhà trường Cùng với hoạt động dạy học trên lớp, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận rất quan trọng và vô cùng cần thiết trong toàn bộ quá trình dạy học - giáo dục

ở nhà trường phổ thông nói chung và của trường THCS riêng [14]

Sơ đồ 1.1 Vị trí của HĐ GDNGLL trong quá trình giáo dục

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động nối tiếp và thống nhất hữu cơ với hoạt động giáo dục trong giờ học trên lớp Nó là cầu nối giữa công tác giảng dạy trên lớp với công tác giáo dục học sinh ngoài lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện quan trọng để hình thành thái độ, rèn luyện hành vi, kỹ năng xã hội cho học sinh Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong nhiệm vụ dạy học trong các nhà trường hiện nay Hoạt động dạy học là cầu nối tạo ra mối quan hệ hai chiều giữa nhà trường và xã hội Thông qua HĐGDNGLL nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội, mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội

Phát triển toàn diện nhân cách học sinh

Quá trình sư phạm trong nhà trường

Hoạt động dạy học trên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp

1.3.1.2 Vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Từ vị trí quan trọng nêu trên, có thể thấy rõ vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường THCS thể hiện ở những điểm sau:

- Đây là hoạt động để học sinh củng cố kết quả hoạt động dạy - học ở trên lớp, biến tri thức thành niềm tin Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, bổ sung, cập nhật thông tin làm cho tri thức đó trở thành của chính các em Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với nhiều nội dung hấp dẫn, kiến thức tích hợp nhiều lĩnh vực khoa học và cuộc sống, có tác dụng bổ trợ cho hoạt động dạy học ở trên lớp, nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, từ

đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc và mong muốn được cống hiến [14]

- Hoạt động GDNGLL không chỉ là sự tiếp nối hoạt động dạy học, do

đó tạo nên sự hài hòa, cân đối trong quá trình sư phạm tổng thể nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của cấp học

- Hoạt động GDNGLL vừa củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội, góp phần giáo dục tinh thần hợp tác vì mục tiêu chung Để thực hiện tốt các HĐ GDNGLL đòi hỏi tập thể học sinh phải có sự hợp tác, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ, phải có sự tương tác giữa các thành viên Chẳng hạn như, qua việc

tổ chức cắm trại theo sự phân công của giáo viên chủ nhiệm, các thành viên trong nhóm phải phối hợp chặt chẽ với nhau và với các nhóm khác

- HĐGDNGLL thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục

HS, đồng thời, cũng giúp các nhà giáo dục phát hiện được năng khiếu của học sinh, giúp các em phát triển năng khiếu, sở thích của bản thân trong học tập và cuộc sống

- Hoạt động GDNGLL phát huy cao độ tính chủ thể, tính chủ động, tích cực của học sinh, giảm thiểu tình trạng yếu kém đạo đức của học sinh Dưới

sự cố vấn, giúp đỡ của giáo viên, học sinh cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở trường, ngoài xã hội HĐ GDNGLL với nhiều hình thức phong phú đã hạn chế học sinh đầu tư vào các hoạt động không lành mạnh, hạn chế nhóm tự phát, tránh được những ảnh hưởng xấu Tham gia vào các hoạt động được tổ chức tại nhà trường, các em học sinh yếu kém về đạo đức có nhiều cơ hội điều chỉnh về nhận thức, hành vi sai lệch của mình Từ đó hình thành những kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử có văn hóa, giúp cho việc hình thành nhân cách của các em phát triển tốt hơn

Vai trò quan trọng nhất của HĐGDNGLL là góp phần phát triển tâm lực, yếu tố nội lực tạo ra động cơ của sự phát triển nhân cách, khai thác nguồn tài nguyên con người Đó là mục tiêu của cuộc cách mạng giáo dục của nhân loại cũng như của dân tộc ta đang tiến hành [14]

Sơ đồ 1.2 Vai trò quan trọng của HĐGDNGLL

Như vậy, với vị trí và vai trò quan trọng của mình, HĐGDNGLL thực

sự là một bộ phận cấu thành hệ thống các hoạt động giáo dục ở nhà trường

Trí tuệ

Thể lực

THCS hiện nay Thực hiện các HĐGDNGLL tích cực và hiệu quả sẽ góp phần vào việc gắn liền nhà trường với cuộc sống xã hội, thiết thực phục vụ sát những mục tiêu kinh tế - xã hội và quốc phòng trong giai đoạn CNH - HĐH

1.3.2 Đặc điểm của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

HĐGDNGLL là hoạt động của người học, do người học, vì người học, được tổ chức theo mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục phổ thông dưới

sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm lớp hay nhà sư phạm Bản chất của hoạt động này là thông qua tổ chức các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp người học chuyển hóa một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thức thành hành động, biến yêu cầu của nhà trường, của nhà sư phạm thành chương trình hành động của tập thể lớp và của cá nhân học sinh, biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Tạo cơ hội cho học sinh tri thức, thái độ, quan điểm và hành vi ứng xử của mình trong một môi trường an toàn, thân thiện có định hướng giáo dục Thông qua HĐGDNGLL có thể giúp học sinh sống một cách an toàn, khỏe mạnh, có khả năng thích ứng với những biến đổi của cuộc sống hàng ngày bởi nội dung hoạt động đa dạng phong phú, hình thức và phương pháp thực hiện luôn luôn được đổi mới HĐGDNGLL có những đặc điểm sau đây: nội dung hoạt động được tiến hành theo chủ đề, đòi hỏi người tham gia phải tự giác, tích cực chủ động tham gia vào quá trình hoạt động mới có hiệu quả Từ các chủ đề, các hoạt động thực hiện những nội dung của chủ đề được xác định Các hoạt động được kết nối với nhau theo một chương trình đảm bảo tính lôgic và được thể hiện thông qua kịch bản

Thông thường với các hoạt động thực hiện một chủ đề nào đó của chương trình HĐGDNGLL phụ thuộc rất nhiều vào kịch bản và người dẫn dắt chương trình theo thiết kế của kịch bản Sự thành công của kịch bản lại phụ

thuộc vào người dẫn chương trình và tính tích cực của người tham gia Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động khá đa dạng và phong phú, nhằm tạo hứng thú cho người học và hướng vào người học

Kết quả của HĐGDNGLL được phản ánh thông qua sự trưởng thành của nhân cách học sinh chứ không phải bằng điểm số, kết quả này phải được thể nghiệm thông qua các mối quan hệ hoạt động và giao lưu mới có thể nhận thấy và đánh giá được Vì vậy, nhà trường và giáo viên phải có quan điểm khách quan, chính xác và công bằng khi đánh giá kết quả hoạt động của học sinh, phải có tiêu chí cụ thể rõ ràng để người học biết, nhằm động viên khích

lệ người học tham gia hoạt động

1.3.3 Yêu cầu về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

Việc tổ chức các HĐGDNGLL phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Đảm bảo tính mục đích

Mục đích phải rõ ràng, gắn với nhiệm vụ giáo dục

Ví dụ: Qua hoạt động này giáo dục cho học sinh cái gì, những kỹ năng nào, mục đích phải phù hợp với nội dung, nội dung phải phù hợp với chủ đề sinh hoạt ở từng thời điểm cụ thể trong một học kỳ và cả năm học Việc xác định mục đích yêu cầu sẽ làm cho nội dung không bị lệch hướng, đồng thời mới phát huy hết tác dụng của việc giáo dục

- Tính kế hoạch:

Hoạt động GDNGLL phải có kế hoạch ngay từ đầu năm học, đầu học

kỳ để nội dung giáo dục của hoạt động mang tính hệ thống nhất quán

Kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được xây dựng trên cơ

sở thống nhất với kế hoạch các hoạt động khác trong nhà trường và được tổ chức chặt chẽ để các hoạt động hỗ trợ cho nhau cùng đạt tới mục tiêu giáo dục mong muốn

- Đảm bảo tính tự nguyện, tự giác, tự quản

Vì là các buổi sinh hoạt ngoài giờ học văn hoá cho nên hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hình thức sinh hoạt tự nguyện không bắt buộc Trong thực tế nếu nội dung giáo dục hấp dẫn và biết cách tổ chức điều hành thì chắc chắn sẽ thu hút được nhiều học sinh, tạo nên sự yêu thích và khi đó học sinh

sẽ tự giác mong muốn tham gia vào các buổi sinh hoạt giáo dục ngoài giờ lên lớp Muốn vậy nội dung và hình thức sinh hoạt phải luôn được đổi mới, khám phá những cái mới hoặc nội dung còn xa lạ với các em, tuy nhiên vẫn phải đảm bảo mục tiêu giáo dục và cơ sở pháp lí của nhà nước Nếu trong các buổi sinh hoạt đó học sinh phát huy được tính sáng tạo, giúp học sinh bộc lộ năng khiếu thì học sinh sẽ coi việc tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một "nhu cầu" không thể thiếu trong việc hoàn thiện bản thân, cũng từ đó năng lực tự quản, tự điều hành được hình thành và trở thành kỹ năng Một trong các kỹ năng đó là kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử văn hoá, có ý thức tham gia công việc chung Nhà giáo dục lúc này chỉ đóng vai trò như một cố vấn điều hành mà thôi [4, tr.15]

- Đảm bảo tính tập thể:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải thực hiện có sự tham gia của nhiều người và có mục tiêu chung Ví dụ: các hoạt động viết báo tường, thi cắm hoa, thi văn nghệ, chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam, thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh,… những cuộc thi tìm hiểu về Đảng Cộng sản Việt Nam, Công an nhân dân Việt Nam, phòng chống ma tuý học đường,…

- Đảm bảo tính đa dạng phong phú

Cuộc sống với muôn màu sắc, để phù hợp với cuộc sống làm chủ bản thân, trong cuộc sống cá nhân cần có những kỹ năng sống, biết sống phù hợp với chuẩn mực xã hội Do đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải thực

hiện một cách đa dạng, khai thác các vấn đề thực tế, bên cạnh đó cần phải phát huy yếu tố tự sáng tạo của các em trong các hoạt động phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi

- Đảm bảo tính hiệu quả

Hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được đánh giá trên

cơ sở các thông số kết quả cụ thể, thời gian cụ thể, chi phí thực hiện

Hiệu quả giáo dục gắn liền với mục đích giáo dục, hiệu quả còn phải tính đến sự tác động trở lại của đối tượng giáo dục đối với xã hội bằng hành

vi hoạt động và nhận thức Nhà quản lí cũng cần chú ý tới các yêu cầu, đặc điểm của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mà định ra mỗi yêu cầu đặc điểm phải đạt hiệu quả nhất định nào đó rồi mới tiến tới hiệu quả chung nhất của toàn bộ quá trình hoạt động Nhà quản lí sẽ rút ra được những kinh nghiệm để tổ chức tốt hơn

1.3.4 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

Nội dung HĐGDNGLL ở trường THCS được tiến hành theo các chủ đề lớn, mỗi chủ đề gồm nhiều nội dung chia nhỏ, chủ thể lớn được thiết kế cho

cả bốn khối lớp, nhưng mục tiêu hoạt động ở các khối lớp là không giống nhau mà được thiết kế theo cấu trúc đồng tâm theo đường xoáy trôn ốc với mục tiêu, nội dung hoạt động ngày một nâng cao dần Nội dung hoạt động được thiết kế mang tính hệ thống, tính kế thừa, những kết quả hoạt động giáo dục ở lớp trước là cơ sở, là tiền đề để tiến hành hoạt động giáo dục ở lớp sau, đồng thời những nội dung hoạt động ở lớp sau nhằm củng cố các kết quả ở lớp dưới Nội dung giáo dục không đơn thuần là một nội dung giáo dục mà được tích hợp từ nhiều nội dung khác nhau: Giáo dục truyền thống dân tộc, truyền thống tôn sư trọng đạo, giáo dục kỹ năng sống, quyền, bổn phận, giáo dục giới tính, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục sức khỏe sinh sản, giáo dục

môi trường, phòng chống các tệ nạn xã hội, giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục ý thức trách nhiệm của người công dân đối với đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa v.v Các nội dung trên được tích hợp lồng ghép trong nội dung hoạt động mặc dù hoạt động có thể chỉ lấy tên một nội dung cụ thể Vì vậy, giáo viên tổ chức HĐGDNGLL có nhiệm vụ phải căn cứ vào chủ đề, lựa chọn nội dung hoạt động chính và các nội dung hoạt động cần tích hợp để tổ chức hoạt động cho học sinh

Nội dung chương trình

Chương trình HĐGDNGLL ở trường THCS bao gồm nhiều nội dung hoạt động dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu và vai trò cố vấn của giáo viên chủ nhiệm nhằm khuyến khích học sinh các lớp chủ động tổ chức, thực hiện

HĐGDNGLL rât phong phú về nội dung và đa dạng về hình thức tổ chức hoạt động Nội dung HĐGDNGLL ở THCS tập trung vào 9 chủ đề lớn:

- Truyền thống nhà trường

- Chăm ngoan học giỏi

- Tôn sư trọng đạo

- Uống nước nhớ nguồn

- Mừng Đảng mừng xuân

- Tiến bước lên đoàn

lên lớp của nhà trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra Trong toàn bộ quá trình quản lí nhà trường thì quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng là hoạt động không thể thiếu và rất quan trọng Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng nhà trường thực chất là quản lí về mục tiêu giáo dục, quá trình giáo dục, là quản lí về kế hoạch, đội ngũ, các điều kiện, công tác kiểm tra, đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục thực hiện giáo dục ngoài giờ lên lớp

Quản lí các hoạt động dạy học và giáo dục là những tác động có mục đích, có kế hoạch của Hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và học sinh và lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ tham gia cộng tác phối hợp trong các hoạt động của nhà trường, giúp quá trình dạy học và giáo dục vận động tối ưu tới các mục tiêu dự kiến

Hoạt động dạy học và giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường Quản lí nhà trường nói chung nhưng về cơ bản là quản lí các hoạt động giáo dục và dạy học trong đó có quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà quản lí [4, tr.15]

Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thực hiện phù hợp với các quy luật của khoa học quản lí giáo dục, cũng như phù hợp với yêu cầu quản lí của nhà trường

Đây là một hoạt động nhằm góp phần giáo dục, giáo dưỡng cho học sinh ngoài giờ lên lớp chính thống Vì vậy, những người làm công tác quản lí cần nắm bắt được tâm sinh lí lứa tuổi, tâm sinh lí học sinh để rồi đề ra được các giải pháp phù hợp với tâm lí lứa tuổi Trên cơ sở đó, các hoạt động GDNGLL sẽ lôi cuốn được học sinh, tạo cho các em thành chủ thể nhận thức,

hồ hởi tham gia vào các hoạt động do các nhà quản lí tổ chức Các hoạt động GDNGLL phải được tổ chức gắn kết với các hoạt động giáo dục, giáo dưỡng

của nhà trường, phải nhận được sự đồng tình, ủng hộ cũng như hỗ trợ của các

1.4.2.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Để xây dựng kế hoạch cần phải: Nắm tình hình giảng dạy và nội dung chương trình các môn học, kế hoạch nhiệm vụ năm học theo hướng dẫn của

Bộ Giáo dục; các chủ trương, công tác trọng tâm và nhiệm vụ chính trị, điều kiện kinh tế, chính trị của từng địa phương; Năng lực, trình độ của giáo viên; Khả năng, đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh

Kế hoạch được xây dựng: Mục đích phải rõ ràng; chọn lựa các hoạt động phù hợp, xác định chủ điểm cho từng thời gian; có kế hoạch cho toàn trường, cho từng khối, lớp, cho từng thời kỳ

1.4.2.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Thành lập Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đảm bảo các thành phần: Hiệu trưởng hoặc phó Hiệu trưởng, Chủ tịch công đoàn, Giáo viên TPT Đội, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, đại diện Hội cha mẹ học sinh,… Phân công nhiệm vụ, giao trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong ban chỉ đạo

Tổ chức những hoạt động lớn có quy mô toàn trường và thực hiện sự phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể và các lực lượng giáo dục khác

ngoài nhà trường Mọi hoạt động phải được chuyên môn hóa và khi hoạt động

được tổ chức thì phải phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ…

Tổ chức tốt đội ngũ giáo viên chủ nhiệm chỉ đạo HĐGDNGLL, sử dụng các giáo viên có năng khiếu về các hoạt động để làm nòng cốt Phát huy

tính tích cực chủ động của học sinh, xây dựng đội ngũ cán bộ lớp, cán bộ Đội

có khả năng tự quản để phối hợp với giáo viên chủ nhiệm tiến hành HĐGDNGLL của lớp mình

Xây dựng và ban hành những nội quy, quy định, tiêu chuẩn, chế độ, chính sách đối với Ban hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Xây dựng quỹ HĐGDNGLL từ nhiều nguồn kinh phí khác nhau, đặc biệt là huy động từ phụ huynh học sinh, huy động lực lượng giáo viên, học sinh đồng thời phối hợp với Hội cha mẹ học sinh, Hội khuyến học, Hội đồng sư phạm, Hội cựu học sinh tạo nguồn nhân lực lớn phục vụ cho HĐGDNGLL

1.4.2.3 Chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Chỉ đạo các giáo viên chủ nhiệm thực hiện đúng mục đích, kế hoạch

và nội dung chương trình HĐGDNGLL theo hướng dẫn thực hiện năm học của Bộ GD&ĐT, Sở GD & ĐT, Phòng GD&ĐT

- Chỉ đạo học sinh tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Yêu cầu với từng khối, lớp, từng cá nhân học sinh thực hiện nghiêm túc kế hoạch

về HĐGDNGLL của nhà trường dưới sự chỉ đạo, giám sát của giáo viên chủ nhiệm lớp

- Chỉ đạo đảm bảo tốt nhất các yếu tố phục vụ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như nguồn nhân lực, điều kiện về cơ sở vật chất, ngân sách, hình thức và quy mô tổ chức,…

- Chỉ đạo sự phối hợp giữa các lực lượng trong nhà trường: Tạo sự đồng thuận, sự hợp tác ủng hộ của các tổ chức, Đoàn thể trong nhà trường đảm bảo sự thành công cho HĐGDNGLL

1.4.2.4 Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- HĐGDNGLL là một hoạt động phong phú và phức tạp, phức tạp nhất

là khâu kiểm tra và đánh giá Vì vậy việc kiểm tra đánh giá phải dựa trên

chương trình kế hoạch đã quy định và có tiêu chí, chuẩn mực cụ thể cho từng hoạt động, phải được lượng hóa bằng điểm Tiến hành kiểm tra giám sát thường xuyên, tổng kết đánh giá thi đua, khen thưởng theo nhiều mức độ khác nhau theo định kỳ: tuần, tháng, năm và các hoạt động theo chủ điểm;… một cách khách quan chính xác, đảm bảo công bằng cho các tập thể và cá nhân

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

- Nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh: Hiện nay thái độ, ý thức đúng đắn của các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ quyết định sự thành công của hoạt động này ở trường THCS; Tuy nhiên, thái độ, nhận thức của một bộ phận không nhỏ của các nhà QLGD, cán bộ giáo viên chưa cao nên chưa có những phương thức làm việc hiệu quả, sáng tạo, dẫn đến hiệu quả công tác này còn hạn chế Đối với cha mẹ học sinh, đa số đánh giá cao vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhưng lại yếu về phương pháp và thiếu các thông tin cần thiết nên khả năng thuyết phục đối với con em không cao

- Năng lực hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của học sinh, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Đội và năng lực quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Ban giám hiệu nhà trường chưa cao

- Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS hiện nay nhìn chung chất lượng hoạt động chưa cao, đa phần giáo viên chủ nhiệm

tổ chức hoạt động này cho học sinh mới chỉ dừng lại ở hoạt động duy trì nề nếp, kỷ luật, thực hiện nội quy nhà trường; nhắc nhở học sinh trong việc học tập và rèn luyện Nội dung hoạt động sơ sài và gây tâm trạng nhàm chán ở học sinh Công tác kiểm tra, đánh giá của cán bộ quản lí chủ yếu để theo dõi các hoạt động nề nếp để xếp loại thi đua giữa các lớp chứ chưa quan tâm thực

sự đến chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Có những trường còn chưa quan tâm thực sự đến chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Vì thế, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mang tính thụ động, rập khuôn, lặp lại, không có sự sáng tạo mới mẻ, không thu hút sự quan tâm, hứng thú ở học sinh tham gia, từ đó hiệu quả hoạt động không cao

- Sự đồng thuận bên trong nhà trường: Cũng như mọi hoạt động khác, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường THCS không thể thành công nếu không có sự ủng hộ, đồng lòng của đối tượng và các lực lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, trong đó sự ủng hộ, đồng lòng của tập thể giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh đóng vai trò quan trọng nhất Trong vấn đề trên, một bộ phận cán bộ giáo viên còn chưa ủng hộ, còn đùn đẩy trách nhiêm; đối với các bậc phụ huynh có người rất độc đoán, không tôn trọng sự lựa chọn của con em họ Chính vì vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hiện nay ở các trường THCS đang cần có sự đồng thuận cao của tất cả mọi người liên quan

- Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Là yếu tố hết sức quan trọng quyết định chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS, đăc biệt là đội ngũ cán bộ giáo viên - những người trực tiếp làm công tác này Vì thế, phải chú trọng đến việc nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của họ Hiện nay, đội ngũ này hầu hết chưa có chuyên môn về tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, mới chỉ tập huấn ngắn ngày ở Sở Giáo dục và Đào tạo, chưa đủ mạnh để đảm đương hoàn thành nhiệm vụ được giao Vì vậy mới xảy ra tình trạng làm theo kiểu đối phó

là chính, dẫn đến chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa đáp ứng được yêu cầu của các cấp ngành

1.5.2 Các yếu tố khách quan

- Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ GD-ĐT:

Thông tư số 32/TT ngày 15/10/1988 của Bộ Giáo dục và Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động Đoàn - Đội trong hai năm 1988 - 1990 [4]

Luật Giáo Dục do Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành năm 2005 [20, tr.19]

Chương I, Điều 2 về mục tiêu giáo dục có quy định: “Mục tiêu giáo dục

là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

Cũng tại Chương I, điều 3, mục 2 có quy định: “Hoạt động giáo dục phải thực hiện theo nguyên lí học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia đình và xã hội”

Chương I, Điều 2: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục, thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạt động

xã hội từ thiện phù hợp với đặc điểm lứa tuổi sinh lí lứa tuổi HS” [20]

Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 về việc phát động phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của HS trong các hoạt động trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo [1]

Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS của bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu: Nhà trường có kế hoạch triển khai các hoạt động GDNGLL; các hoạt động GDNGLL thực hiện theo kế hoạch đã đề ra; mỗi học kỳ, rà soát đánh giá để cải tiến các hoạt động GDNGLL

Hàng năm trong chỉ thị về nhiệm vụ năm học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đều có đề cập tới các nội dung của hoạt động GDNGLL

Các hệ thống văn bản pháp quy cho thấy quan điểm chỉ đạo của Đảng

và Nhà nước đúng đắn và xuyên suốt về mục tiêu giáo dục toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa, là kim chỉ nam cho hoạt động giáo dục ở các trường THCS bao gồm cả việc dạy các môn văn hóa và hoạt động GDNGLL

- Nhu cầu xã hội, sự ủng hộ của phụ huynh học sinh và cộng đồng: Trong thực tế hiện nay học sinh - sinh viên tốt nghiệp còn hạn chế về năng lực, kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng nghề nghiệp, tinh thần hợp tác và cạnh tranh, cách ứng xử trong cộng đồng còn nhiều hạn chế

Với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, yêu cầu con người cần phải có tri thức, văn hóa, kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử Chính vì vậy mà hoạt động GDNGLL lại càng có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh, chính hoạt động này sẽ tạo một con người toàn diện đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời kỳ đổi mới

Sự ủng hộ của cộng đồng và phụ huynh: Hoạt động GDNGLL đã được Đảng, Nhà nước cụ thể hóa trong các nghị quyết, và chỉ đạo thực hiện từ trung ương đến địa phương

Trong quá trình thực hiện tổ chức hoạt động GDNGLL ở các nhà trường, đã thường xuyên nhận được sự quan tâm của Ban tuyên giáo, Hội đồng nhân các cấp, Sở Giáo dục và Đào tạo cũng đã đưa nội dung giáo dục toàn diện cho học sinh vào nghị quyết đại hội Đảng để chỉ đạo thực hiện

Hoạt động GDNGLL góp phần quan trọng trong giáo dục toàn diện cho học sinh, điều này đã được phụ huynh học sinh nhận thức một cách đúng đắn, cho nên phụ huynh học sinh rất quan tâm và ủng hộ cả về mặt tinh thần lẫn vật chất

- Điều kiện nguồn lực cho hoạt động GDNGLL: Lãnh đạo nhà trường phải hết sức quan tâm tạo điều kiện về CSVC phục vụ hoạt động GDNGLL như: tài liệu, máy chiếu, băng hình, phòng, xưởng và chế độ thù lao với CBGV làm công tác này Nhìn chung hiện nay, vấn đề tăng cường CSVC phục vụ hoạt động GDNGLL chưa được quan tâm đúng mức dẫn tới chất lượng hoạt động GDNGLL và quản lí hoạt động GDNGLL ở trường THCS còn chưa đáp ứng được yêu cầu chung

Kết luận chương 1

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận của quá trình giáo dục HĐGDNGLL là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Thông qua hoạt động này, học sinh sẽ được củng cố và mở rộng tri thức, rèn luyện

kỹ năng, phát triển xúc cảm, tình cảm của bản thân và các năng lực của riêng mình Qua đó, các em thể hiện khả năng chủ động, sáng tạo và tích cực của bản thân trong mọi hoạt động

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối với hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động Nó diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian

hè Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gắn liền với hoạt động Đoàn- Đội, hoạt động của các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường, được tiến hành với nhiều nội dung, hình thức sinh động và đa dạng tùy theo điều kiện hoạt động của từng địa phương, từng đơn vị Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có tầm ảnh hưởng rộng và sâu trong suốt thời gian trẻ thuộc lứa