Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ớ trường trung học phổ thông huyện yên định, tỉnh thanh hóa

Và từ đó HĐGD NGLL dần dần được coi trọng và ngày càng chú ý nhiều hơn trong việc giáo dục học sinh, tên gọi HĐGD NGLL được nêu rất rõ trong điều lệ trường trung học ban hành vào ngày

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH = = = = = = = = = = = = = = =

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH = = = = = = = = = = = = = = =

PHÙNG THẾ DŨNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN YÊN ĐỊNH,

TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành Quản lý Giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.Tiến sỹ Nguyễn Ngọc Hợi

Nghệ An - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công

bố theo đúng quy định

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác

Tác giả luận văn

Phùng Thế Dũng

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy, cô giáo, các cấp lãnh đạo, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với:

- Ban Giám hiệu Trường đại học Vinh và các Phòng, Khoa tham gia quản

lý hệ đào tạo Sau Đại học, trường Đại học Vinh

- Các thầy, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu ở chương trình thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Giáo dục

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn và biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Ngọc Hợi - người đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên

cứu và trực tiếp hướng dẫn, động viên tôi hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến Lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục

và Đào tạo huyện Yên Định; Ban giám hiệu, đồng nghiệp các trường Trung học Phổ thông huyện Yên Đinh, tỉnh Thanh Hóa, các cơ quan đoàn thể xã hội, phụ huynh học sinh trên địa bàn huyện Yên Định đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp thông tin, góp ý và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình làm luận văn

Mặc dầu bản thân đã cố gắng rất nhiều, song với kinh nghiệm nghiên cứu còn ít ỏi,nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Vì thế, kính mong nhận được những ý kiến đóng góp, trao đổi của các thầy, cô giáo, các đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Nghệ An, tháng 7 năm 2017

Tác giả luận văn

Phùng Thế Dũng

DANH MỤC KÍ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

5 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

6 GDNGLL Giáo dục ngoài giờ lên lớp

10 HĐGD NGLL Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Quy mô lớp học các Trường THPT huyện Yên Định 31

Bảng 2.2 Quy mô CBGV các Trường THPT huyện Yên Định 32

Bảng 2.3 Kết quả học tập của HS các Trường THPT huyện Yên Định 32

Bảng 2.4 Kết quả điều tra về sự cần thiết của HĐGD NGLL 34

Bảng 2.5 Kết quả điều tra về nhận thức của CBQL, giáo viên và học sinh

Bảng 2.6 Ý kiến về mức độ đánh giá các hình thức áp dụng trong tiết

HĐGD NGLL được học sinh yêu thích 37

Bảng 2.7 Ý kiến của CBQL về việc xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động

Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL và GV về mức độ thực hiện công tác kiểm

Bảng 2.11 Giải pháp quản lý nội dung chương trình của CBQL 46

Bảng 2.12 Ý kiến của GV về quản lý nội dung chương trình hoạt động

Bảng 2.13 Ý kiến của học sinh về hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL 48

Bảng 2.14 Ý kiến của HS về nguồn quỹ dành cho hoạt động GDNGLL 50

Bảng 3.1 Thăm dò sự cần thiết của các giải pháp được đề xuất 80

Bảng 3.2 Thăm dò tính khả thi của các giải pháp được đề xuất 82

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG

5

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan tới đề tài 8

1.2.1 Hoạt động giáo dục và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

1.2.2 Quản lí và quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

1.2.3 Hiệu quả và hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

1.2.4 Giải pháp, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông 12 1.3 Một số vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 13

1.3.2 Mục tiêu của hoạt động GDNGLL ở trường THPT 15

1.3.3 Nhiệm vụ của hoạt động GDNGLL ở trường THPT 16 1.3.4 Nội dung và hình thức hoạt động GDNGLL ở trường THPT 17

1.4 Một số vấn đề về nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông 23

1.4.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục

1.4.2 Nội dung, phương pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

1.4.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông 30

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG PHỔ

THÔNG HUYỆN YÊN ĐỊNH TỈNH THANH HÓA

34

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội và giáo dục huyện

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Định,

2.2.4 Thực trạng quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục trong

2.2.5 Thực trạng quản lý việc sử dụng kinh phí và CSVC cho hoạt

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN

LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN YÊN ĐỊNH TỈNH

THANH HÓA

61

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 62

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý 63

3.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh,

PHHS về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ

3.2.7 Tăng cường kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm, nhân điển hình

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 85

1 Kết luận 92

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong nhà trường, sự phát triển hoạt động dạy và học các bộ môn văn hoá trên lớp là nhiệm vụ trọng tâm, nhưng đó mới chỉ đáp ứng được nhiệm vụ dạy chữ, còn một nhiệm vụ cũng quan trọng không kém, đó là nhiệm vụ dạy người, nhiệm vụ này được thực hiện chủ yếu thông qua các hoạt động GDNGLL Đây

là hoạt động nối tiếp và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ Thông qua các hoạt động GDNGLL nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội, mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội Như vậy hoạt động GDNGLL không phải là hoạt động “phụ”, hoạt động “bề nổi” mà nó giữ vị trí quan trọng trong các hoạt động giáo dục của nhà trường Tuy nhiên trong thực tế hoạt động này chưa được các trường phổ thông quan tâm đúng mức và đặt nó vào đúng vị trí quan trọng vốn có của nó Học sinh của chúng ta vì thế sau khi ra trường chỉ có kiến thức khoa học mà thiếu hẳn những

kỹ năng văn hóa về giao tiếp, kỹ năng sống cần thiết để bước vào đời Đó cũng

là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự tha hoá trong lối sống của một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên hiện nay Các trường THPT ở địa bàn huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa, nơi tôi đang công tác cũng không ngoại lệ, còn ít quan tâm đến hoạt động này Vì nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan, nhà trường tổ chức hoạt động này một cách hình thức, đối phó, nội dung nghèo nàn, đơn điệu, chưa thu hút học sinh dẫn đến chất lượng và hiệu quả hoạt động GDNGLL chưa cao Hơn nữa trong tình hình hiện nay xã hội quan tâm nhiều đến giáo dục và thường đánh giá chất lượng giáo dục thông qua tỉ lệ thi tốt nghiệp, đại học Từ đó mà áp lực thi cử đè nặng lên tâm lý của học sinh, giáo viên và đội ngũ cán bộ quản lý Chính vì thế mà các trường phổ thông hầu hết chỉ tập trung toàn lực cho hoạt động dạy và học trên lớp Hoạt động GDNGLL chưa được các cán bộ quản lý thật sự quan tâm và việc triển khai kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và thực hiện đánh giá chưa đúng mức, còn lỏng lẻo Để khắc phục tình trạng trên, cần thiết phải có những giải pháp mang tính chiến lược, những biện pháp cụ thể của cán bộ quản lý trong công tác quản lý hoạt động GDNGLL nhằm thay đổi toàn bộ cục diện hoạt động này Với mong muốn được góp một phần dù rất nhỏ để cùng với nhà trường tổ chức tốt các hoạt động

GDNGLL cho các em học sinh để các em có điều kiện hình thành thái độ, rèn

luyện hành vi, kỹ năng xã hội…Đó là lý do chúng tôi chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa” để làm đề tài nghiên cứu cho

luận văn tốt nghiệp thạc sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lí hoạt động GDNGLL và khảo sát thực trạng của việc quản lý hoạt động GDNGLL tại các trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa Liên hệ giữa lý luận và thực tế, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDNGLL tại các trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

1 Khách thể nghiên cứu: Vấn đề quản lý hoạt động GDNGLL ở các trường THPT hiện nay

2 Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDNGLL ở trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được những giải pháp quản lý hoạt động GDNGLL khoa học, đồng bộ, phù hợp với đặc thù các trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa, thì chất lượng các hoạt động này sẽ được nâng cao, đáp ứng được mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh trong giai đoạn hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài đặt ra những nhiệm vụ cụ thể như sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lí hoạt động GDNGLL ở các trường THPT hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động GDNGLL của các trường THPT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDNGLL ở trường THPT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa

6 Phương pháp nghiên cứu

a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Sưu tầm, phân tích và tổng hợp tài liệu, đọc và nghiên cứu các văn bản về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các văn bản của

ngành Giáo dục, ngành Văn hóa nhằm tìm hiểu cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý, lịch

sử nghiên cứu đề tài

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Sử dụng phương pháp nhằm tìm hiểu thực trạng công tác quản lý hoạt động GDNGLL ở các trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm:

- Phương pháp quan sát:

Dự giờ sinh hoạt đầu tuần của toàn trường, giờ sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm, giờ học hoạt động GDNGLL tại các trường được chọn để nghiên cứu nhằm tìm hiểu về hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động của đối tượng khảo sát:

Xem và phân tích các kế hoạch của Ban giám hiệu, kế hoạch của Đoàn thanh niên, giáo án của giáo viên chủ nhiệm, giáo án của giáo viên dạy hoạt động GDNGLL nhằm thu thập thông tin về công tác chỉ đạo và nội dung hoạt động GDNGLL ở các trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

- Phương pháp điều tra: Phỏng vấn trực tiếp chuyên viên Sở, Phòng GDĐT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, trò chuyện với cán bộ quản lý của các trường, giáo viên và học sinh nhằm thu thập thông tin về chất lượng hoạt động GDNGLL

Dùng phiếu câu hỏi để trưng cầu ý kiến của:

+ Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng

+ Bí thư Đoàn

+ GVCN – GVBM

+ Học sinh các trường THPT được tìm hiểu

c) Phương pháp thống kê toán học:

Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra người viết thông kê, xử lý số liệu

7 Giới hạn của đề tài

Địa điểm:

Đề tài được nghiên cứu ở tất cả các trường THPT tại huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa bao gồm:

- Trường THPT Yên Định I;

- Trường THPT Yên Định II;

- Trường THPT Yên Định III;

- Trường THCS-THPT Thống Nhất

Đối tượng khảo sát: cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh

8 Đóng góp của luận văn

- Góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về vấn đề quản lí hoạt động GDNGLL ở các trường THPT hiện nay

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động GDNGLL của các trường THPT huyện Yên Định, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDNGLL ở trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương sau đây:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lí hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT hiện nay

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của công tác quản lý hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Hoạt động GDNGLL dường như không được sự quan tâm của xã hội trong lịch sử GD&ĐT thế giới, chỉ một số ít nghiên cứu một cách có hệ thống của các nhà khoa học đề cập đến vấn đề này Cụ thể như:

Trong cuốn sách “Giáo dục học” tập 3, tác giả T.A.Ilina đã nêu: “Công tác giáo dục ngoại khoá bổ sung và làm sâu thêm công tác giáo dục nội khoá, trước tiên là phương tiện để phát hiện đầy đủ tài năng và năng lực của trẻ em, làm thức tỉnh hứng thú và thiên hướng của học sinh đối với một hoạt động nào đó; đó là một hình thức tổ chức giải trí của học sinh và là cơ sở để tổ chức việc thực tập về hành vi đạo đức, để xây dựng kinh nghiệm của hành vi này” [1,61]

J.A Cômenxki (1592 - 1670) được coi là “ông tổ của nền giáo dục cận đại”, là danh nhân văn hóa thế giới, đã có nhiều đóng góp lớn cho nền giáo dục của nhân loại Trong đó ông đặc biệt chú trọng đến việc kết hợp học tập ở trên lớp và hoạt động ngoài lớp nhằm thoát khỏi hình thức học tập “giam hãm trong bốn bức tường” của hệ thống nhà trường giáo hội thời trung cổ Ông khẳng định

“học tập không phải là lĩnh hội những kiến thức trong sách vở mà còn lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ” [19]

Vào những năm 90 của thế kỷ XIX, người có ảnh hưởng lớn đến triết học thực dụng ở Âu – Mỹ, và không chỉ là triết gia lý thuyết mà còn là triết gia thực hiện trên mọi lĩnh vực giáo dục là John Dewey (1859 – 1952), ông là giáo sư trường Đại học Côlômbia (New York), ông đề ra khẩu hiệu “Giáo dục bằng việc làm” là phương thức của thực hiện nhà trường tiến bộ, điều đó có nghĩa là thay cho việc tiếp thu những tri thức của nhân loại bằng việc nắm vững những thói quen thực tiễn với các hình thức đa dạng của cuộc sống và được tiến hành ở mọi nơi như ở vườn trường, xưởng trường, dưới nhà bếp, ngoài công xưởng và được trang bị bằng những công cụ lao động với các phương tiện hiện đại [30, 140] Qua đó ông khẳng định rằng học phải đi đôi với hành để rèn luyện kỹ năng cho học sinh

V.I.Lênin (1870- 1924), là người tiếp tục sự nghiệp của C.Mác và F.Anghen Ông đề cao vấn đề phát triển toàn diện con người Việc hình thành con người phát triển toàn diện không chỉ là trách nhiệm của riêng nhà trường mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, của gia đình, đoàn thể, và tự rèn luyện của thế hệ trẻ Người đã nêu khẩu hiệu “học, học nữa, học mãi” và yêu cầu thế hệ trẻ phải kết hợp học tập với lao động và hoạt động xã hội [18]

Các nghiên cứu của các nhà giáo dục trên đều nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục ngoại khoá Để học sinh có thể phát triển toàn diện, các thầy cô giáo không phải chỉ cần quan tâm đến việc cung cấp tri thức trong các giờ học trên lớp mà còn phải coi trọng các hoạt động tập thể, vui chơi giải trí, thể dục thể thao, văn nghệ

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Trong hai cuộc cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) và lần thứ hai (1956) HĐGD NGLL có đề cập đến nhưng chưa định hình tên gọi như ngày hôm nay, tuy nhiên nó đã được nhiều người nhắc đến và áp dụng trong quá trình giáo dục Như Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở những người làm công tác giáo dục phải luôn chú ý giáo dục toàn diện cho học sinh, phải kết hợp chặt chẽ

“học đi đôi với hành”, và trong thư gửi học sinh nhân dịp khai trường tháng 9/1945 Bác viết: “….các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước”, trong thư gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc Bác có viết: “…trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học Ở trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui, đều học” [24]

Trong bài phát biểu ở Hội nghị tổng kết năm học 1977 – 1978 của ngành giáo dục (ngày 05 tháng 7 năm 1978), Tố Hữu có nói: “Muốn nâng cao chất lượng giáo dục, ta phải thấu suốt nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội, không những qua công tác thực hành mà cả trong những giờ dạy trên lớp Không phát huy tác dụng tổng hợp của các hoạt động giáo dục thì không có chất lượng giáo dục, kể

cả chính trị, đạo đức, văn hoá” [20]

Trong cuộc cải cách giáo dục lận thứ ba (1979), điều lệ trường phổ thông tháng 4/1979, điều 10 có viết: “Công tác giáo dục ở trường phổ thông tiến hành thống nhất theo đúng nội dung và trình tự qui định trong chương trình, kế hoạch

đào tạo và sách giáo khoa do Bộ giáo dục ban hành và được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục: học tập văn hóa, lao động sản xuất, thực nghiệm khoa học và các hoạt động xã hội”

Cũng tại khoản 3 điều 10 xác định: “Các hoạt động xã hội do nhà trường

tổ chức cho học sinh tham gia với mức độ thích hợp, là nhằm củng cố những tri thức đã học được, bồi dưỡng tình cảm đối với nhân dân lao động, xây dựng thái

độ tích cực tham gia công tác xã hội, góp phần xây dựng địa phương và rèn luyện học sinh về ý thức và năng lực làm chủ tập thể, hình thành nhân sinh quan cách mạng

Ngoài các hoạt động trên đây, cần tổ chức thêm những hoạt động ngoại khóa khác như thể dục thể thao, văn nghệ để công tác giáo dục thêm phong phú” Và từ đó HĐGD NGLL dần dần được coi trọng và ngày càng chú ý nhiều hơn trong việc giáo dục học sinh, tên gọi HĐGD NGLL được nêu rất rõ trong điều lệ trường trung học ban hành vào ngày 11/7/2000 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thay thế cho điều lệ trường trung học tháng 4/1979, tại điều 24

có nói: “HĐGD NGLL do nhà trường phối hợp với các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường tổ chức, bao gồm hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao nhằm phát triển năng lực toàn diện của học sinh và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa; các hoạt động giáo dục môi trường; các hoạt động lao động công ích; các hoạt động xã hội; các hoạt động từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh”

Điều 26, trong Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học,(Ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) có nêu:

- Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động

Để đáp ứng yêu cầu cải cách giáo dục, đã có nhiều công trình nghiên cứu làm rõ khái niệm “hoạt động ngoài giờ lên lớp” và xác định các hình thức tổ

chức có chất lượng hoạt động GDNGLL trong nhà trường Cụ thể chia theo hai hướng chính sau:

Hướng thứ nhất: Các nghiên cứu cơ bản, mang tính lý luận nhằm xác định

nội hàm của khái niệm “hoạt động GDNGLL”, xác định mục tiêu, vị trí, vai trò, nhiệm vụ, nội dung, hình thức của hoạt động GDNGLL

Hướng thứ hai: Một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn của các trường

phổ thông trong tổ chức sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khóa, hoạt động GDNGLL mà tác giả là giáo viên, CBQL trường phổ thông

Hiện nay, qua tìm hiểu chưa có tác giả nào nghiên cứu về giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện

Yên Định, tỉnh Thanh Hóa

Xuất phát từ yêu cầu của giáo dục trong thời kỳ mới, các nhà trường trung học phổ thông cần quan tâm đẩy mạnh các hoạt động giáo dục bên cạnh hoạt động dạy và học Chúng tôi rất tâm đắc và thấy được sự cần thiết về việc nghiên cứu cơ bản về thực trạng quản lý HĐGD NGLL ở các trường THPT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý

HĐGD NGLL

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan tới đề tài

1.2.1 Hoạt động giáo dục và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

kỹ năng, thói quen hành động theo chuẩn mực mà xã hội đề ra

Hoạt động giáo dục trong phạm vi đề tài nghiên cứu thuộc nghĩa hẹp, mục đích của hoạt động giáo dục là hướng vào sự phát triển những phẩm chất nhân cách

và kỹ năng hoạt động cho học sinh

Hoạt động giáo dục là quá trình phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS và tập thể HS khi tham gia vào hoạt động học tập và GD trong và ngoài nhà trường Quá trình tổ chức này được đặt trong mối quan hệ thuận lợi hài hòa giữa cá nhân với môi trường tự nhiên và xã hội, giữa cá nhân và tập thể, giữa

GV và HS với các lực lượng xã hội khác trong mối quan hệ biện chứng giữa quá trình tác động có mục đích của nhà GD với sự hoạt động tự GD của HS

Hoạt động giáo dục là dưới tác động chủ đạo của thầy giáo, người học chủ động thực hiện hoạt động nhằm lĩnh hội tri thức khoa học, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, phát triển trí tuệ, hình thành thế giới quan khoa học và phẩm chất, nhân cách Luật Giáo dục năm 2005 đã ghi: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” Nguyên lý giáo dục là nguyên tắc chung, phương pháp tổng quát của hoạt động giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục tất cả các cấp đều phải vận hành hệ thống giáo dục theo nguyên lý này Các chương trình bộ môn, kế hoạch dạy – học đều phải được xây dựng theo nguyên tắc chung đó Nội dung của nguyên lý này gồm bốn điểm quan trọng cần lưu ý: Học đi đôi với hành, Giáo dục kết hợp với lao động sản xuất Lý luận gắn liền với thực tiễn, Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

Nhân cách của mỗi cá nhân được hình thành trong hoạt động, giao lưu và thông qua hoạt động, giao lưu GD giữ vai trò chủ đạo đối với sự hình thành nhân cách GD thực hiện bằng nhiều con đường, nhiều phương thức, ngoài con đường dạy học trên lớp có thể thông qua các hoạt động GD khác ngoài lớp

1.2.1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

HĐGDNGLL chính là những hoạt động giáo dục được nhà trường tổ chức nhằm góp phần giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh Các hoạt động giáo

dục này được thực hiện ngoài các giờ học chính khóa trên lớp, do nhà trường và

đội ngũ giáo viên chủ nhiệm trực tiếp tổ chức, có sự phối hợp với các tổ chức Đoàn, Đội và gia đình, xã hội cùng tham gia

Tác giả Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “HĐGD NGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học – kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẫm mĩ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí v.v…để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo đức, năng lực, sở trường…)” [16,7]

- Theo tài liệu bồi dưỡng giáo viên về HĐGD NGLL lớp 10 của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2006: “HĐGD NGLL là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các bộ môn văn hóa HĐGD NGLL có quan hệ chặt chẽ với các hoạt động dạy học tạo điều kiện gắn lý thuyết với thực hành, thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển các kỹ năng, tình cảm, niềm tin, tạo cơ sở cho sự phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh trong giai đoạn hiện nay”

Như vậy, HĐGD NGLL là hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài thời gian học tập trên lớp Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường; là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng yêu cầu

đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ HĐGD NGLL do nhà trường tổ chức và quản lý với sự tham gia của các lực lượng xã hội Nó được tiến hành tiếp nối hoặc xen kẽ hoạt động dạy – học trong nhà trường HĐGD NGLL diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình này được thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi

1.2.2 Quản lí và quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

1.2.2.1 Quản lí

Theo Từ điển giáo dục học của nhà xuất bản từ điểm bách khoa, khái niệm quản lý được định nghĩa: “Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” Theo Từ điển tiếng Việt do trung tâm từ điển học biên soạn

1988, khái niệm quản lý được định nghĩa: Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định - Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định Theo một số tác giả khác định nghĩa về quản lý:

- Theo F.W Taylor (1856 – 1915): “Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [30, 12] - Theo H.Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu,

nó đảm bảo phối hợp những nổ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó

con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”[30, 12]

Khái niệm quản lý đã được các nhà khoa học định nghĩa bằng nhiều cách khác nhau:

Theo tác giả Trần Hữu Cát và Đoàn Minh Duệ thì “Quản lý là một hoạt

động thiết yếu nảy sinh khi con người hoạt động tập thể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con người, nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức” [30, 62]

- Theo C.Mác, quản lý là loại lao động điều khiển mọi quá trình lao động

và phát triển xã hội - Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong các quá trình sản xuất xã hội để đạt mục đích đã định Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi người C.Mác coi quản lý là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch sử của đời sống xã hội Ông viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động chung của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với những vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [40]

Tóm lại, mặc dù có những kiến giải khác nhau, nhưng xét trên tổng thể, phần lớn các nhà nghiên cứu đã thống nhất: quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm làm cho tổ chức hoạt động có hiệu quả cao Quản lý là một yếu tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội Xã hội phát triển càng cao thì vai trò của quản lý càng lớn, phạm vi càng rộng và nội dung càng phong phú, phức tạp

1.2.2.2 Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

HĐGD NGLL bao gồm các công việc:

- Chuẩn bị cho hoạt động của giáo viên và học sinh

- Tổ chức hoạt động theo kế hoạch đã đề ra

- Tổ chức rút kinh nghiệm, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động

Như vậy, quản lý HĐGD NGLL là hoạt động có mục đích, có tổ chức, có khoa học của hiệu trưởng đến tập thể giáo viên, học sinh và những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ tổ chức chỉ đạo HĐGD NGLL theo những qui luật khách quan nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nhân cách toàn diện

Quản lý thực hiện chương trình HĐGD NGLL ở trường trung học phổ thông là một trong nội dung quản lý cơ bản ở trường trung học phổ thông

1.2.3 Hiệu quả và hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Tổ chức có hiệu quả chương trình HĐGDNGLL có tiềm năng to lớn trong việc giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh

- Thông qua HĐGDNGLL, các dạng hoạt động và giao lưu được thiết lập góp phần giúp học sinh được tiếp cận, gia nhập đời sống xã hội một cách tích cực và chủ động Học sinh thiết lập được các mối quan hệ với các đối tượng khác nhau trong xã hội, được tham gia vào các lĩnh vực hoạt động xã hội với các chức năng khác nhau, được trải nghiệm thực tế Qua đó học sinh không chỉ phát huy được những năng lực của mình mà còn có cơ hội vận dụng những điều

đã học vào thực tiễn cuộc sống ở những mức độ nhất định Đó là thế mạnh nổi bật của HĐGDNGLL so với các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường phổ thông

- Tổ chức HĐGDNGLL góp phần thỏa mãn các nhu cầu đa dạng của học sinh Đặc biệt đối với học sinh THPT, nhu cầu hoạt động và giao lưu của các em phát triển rất đa dạng và phong phú HĐGDNGLL đã giúp học sinh lấy lại sự cân bằng về mặt tâm lý, thỏa mãn các nhu cầu tinh thần để phát triển các thái độ tình cảm phù hợp với đặc điểm lứa tuổi THPT

- Để tổ chức hiệu quả HĐGDNGLL, nhà trường phổ thông cần huy dộng, phối hợp gia đình học sinh và các lực lượng xã hội khác nhau cùng tham gia hỗ trợ cơ sở vật chất, quản lý, đánh giá và giám sát các hoạt động của học sinh Nhờ đó các lực lượng giáo dục có thể phối hợp với nhau tạo nên môi trường giáo dục thống nhất, thuận lợi cho sự phát triển của học sinh

1.2.4 Giải pháp, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

1.2.4.1 Giải pháp

Giải pháp quản lý giáo dục là những cách thức tác động của chủ thể quản

lý hướng vào việc giải quyết những vấn đề đặt ra của hệ thống giáo dục, làm cho

hệ thống đó vận hành và đạt được kết quả mong muốn

Thông thường các giải pháp quản lý giáo dục phải đảm bảo thực hiện cho được các chức năng: Kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá quá trình giáo dục Vì thế khi đưa ra bất kỳ giải pháp quản lý giáo dục nào cũng cần phải quan tâm đúng mức đến hiệu quả của nó đối với công tác kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá quá trình giáo dục Đây chính là điểm khác biệt giữa giải pháp quản lý giáo dục với giải pháp nói chung

Theo từ điển Tiếng Việt thì: “Giải pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó” [40]

Như vậy nói đến giải pháp là nói đến cách thức tác động nhằm thay đổi một

hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định… nhằm đạt được mục đích hành động Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra

1.2.4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động GDNGLL là cách làm (hệ thống tác động) của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý (cán bộ, giáo viên, học sinh, hoạt động GDNGLL) để giải quyết các vấn đề khó khăn, tồn tại trong việc thực hiện mục tiêu hoạt động GDNGLL

Mỗi giải pháp thực hiện hoạt động GDNGLL phải đảm bảo cấu trúc thành phần sau:

- Thực hiện một mục tiêu hay nhiều mục tiêu giáo dục

- Xác định được chủ thể tham gia và các lực lượng phối hợp Thường hoạt động GDNGLL có hai chủ thể là giáo viên và học sinh Xác định mối quan hệ tương hỗ giữa các chủ thể, các lực lượng phối hợp, các tổ chức xã hội, đoàn thể…góp phần nâng cao hiệu quả của các giải pháp thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL

- Tính đến điều kiện chủ quan, khách quan chi phối hiệu quả hoạt động GDNGLL

- Thông thường khi lựa chọn một giải pháp quản lý hoạt động GDNGLL

là phải xem xét tính khả thi của giải pháp đó đối với việc quản lý hoạt động

GDNGLL Điều quan trọng để đảm bảo tính hiện thực của giải pháp là xác định quy trình các bước thực hiện giải pháp

- Cuối cùng là đánh giá hiệu quả của việc sử dụng các giải pháp Để quản

lý hoạt động GDNGLL có rất nhiều giải pháp, nhưng vấn đề cơ bản là phải biết lựa chọn các giải pháp phù hợp để thực hiện mục tiêu đề ra

1.3 Một số vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.1 Vị trí và vai trò của hoạt động GDNGLL

1.3.1.1 Vị trí của hoạt động GDNGLL

Quá trình dạy học và quá trình giáo dục là những bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể Trong quá trình dạy học, ngoài việc truyền thụ cho HS những tri thức khoa học cơ bản và có hệ thống còn phải luôn mang lại hiệu quả giáo dục nhân cách cho các em Ngược lại, trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành cho HS ý thức và niềm tin, về thái độ ứng xử đúng đắn trong các quan hệ giao tiếp hàng ngày, về hành vi và kỹ năng hoạt động còn phải tạo cơ sở để HS

bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học ở trên lớp Quá trình dạy học giáo dục diễn ra ở hai hoạt động chủ yếu: Hoạt động dạy học trên lớp và HĐGD NGLL Vì thế, HĐGD NGLL là một bộ phận cấu thành trong hoạt động giáo dục HĐGD NGLL là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trường với

xã hội Thông qua HĐGD NGLL nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với cuộc sống

Ở mỗi địa phương trên địa bàn quận, huyện, thị xã đều có một hoặc nhiều trường THPT Nhà trường thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp như lao động xã hội, văn hoá, văn nghệ, lao động sản xuất… để phục vụ cuộc sống, xã hội, gắn nhà trường với địa phương HĐGD NGLL là điều kiện và phương tiện

để huy động sức mạnh cộng đồng cả về vật chất và tinh thần nhằm thúc đẩy sự phát triển của nhà trường và sự nghiệp giáo dục nói chung HĐGD NGLL có vị trí quan trọng trong quá trình giáo dục học sinh nói chung và càng quan trọng đối với học sinh THPT, lứa tuổi đang tập làm người lớn Ở lứa tuổi này, nét nổi bật về tính cách của các em là khuynh hướng ham hoạt động, năng động, tự lập, ham hiểu biết Các em mạnh dạn hơn, suy nghĩ táo bạo hơn, có những nhu cầu mới hơn, đặc biệt là nhu cầu về hoạt động Mặc dù hoạt động học tập vẫn là chủ đạo, song nội dung và tính chất hoạt động học tập ở lứa tuổi này khác rất nhiều

so với các lứa tuổi trước Nó đòi hỏi ở các em tính năng động và độc lập cao hơn, tư duy logic nhiều hơn

Vì vậy, HĐGD NGLL đối với lứa tuổi học sinh THPT có vị trí then chốt trong quá trình giáo dục, nhằm điều chỉnh, định hướng quá trình giáo dục toàn diện đạt hiệu quả

1.3.1.2 Vai trò của hoạt động GDNGLL

HĐGD NGLL là sự nối tiếp hoạt động dạy-học Do đó, tạo nên sự hài hoà, cân đối của quá trình sư phạm toàn diện, thống nhất nhằm “hiện thực hoá” mục tiêu của cấp học HĐGD NGLL giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp (qua các hình thức sinh hoạt câu lạc

bộ, tham quan, ngoại khoá, thi tìm hiểu, ) Giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra HĐGD NGLL giúp học sinh hướng nhận thức, biết tự điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp Qua đó cũng làm giàu thêm những kinh nghiệm thực tế cho bản thân HĐGD NGLL thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục HS Đồng thời cũng giúp các nhà giáo dục phát hiện được năng khiếu của HS, giúp các em phát triển năng khiếu, sở thích của bản thân trong học tập và cuộc sống

HĐGD NGLL phát huy cao độ tính chủ thể, tính chủ động, tích cực của

HS, giảm thiểu tình trạng yếu kém đạo đức của HS Dưới sự cố vấn, giúp đỡ của

GV, HS cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở trường, ngoài xã hội HĐGD NGLL với nhiều hình thức phong phú nên khi HS đầu tư thời gian vào các hoạt động bổ ích sẽ giảm bớt thời gian tham gia vào các hoạt động không lành mạnh, hạn chế nhóm tự phát, tránh ảnh hưởng xấu Tham gia vào các hoạt động, các em HS yếu kém về đạo đức có nhiều cơ hội điều chỉnh nhận thức, hành vi sai lệch của mình Từ đó hình thành những kinh nghiệm giao tiếp ứng xử có văn hóa, giúp cho việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em

Vai trò quan trọng nhất của HĐGD NGLL là góp phần phát triển tâm lực, yếu tố nội lực tạo ra động cơ của sự phát triển nhân cách, khai thác nguồn tài nguyên người Đó là mục tiêu của cuộc cách mạng giáo dục của nhân loại cũng như của dân tộc ta đang tiến hành Như vậy, với vị trí và vai trò quan trọng của mình, HĐGD NGLL thực sự là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các hoạt động giáo dục ở nhà trường THPT hiện nay Thực hiện các HĐGD NGLL tích cực và hiệu quả sẽ góp phần vào việc gắn liền nhà trường với cuộc sống xã hội,

thiết thực phục vụ sát những mục tiêu kinh tế-xã hội và quốc phòng giai đoạn CNH-HĐH đất nước

1.3.2 Mục tiêu của hoạt động GDNGLL ở trường THPT

Song song với hoạt động dạy học trên lớp thì hoạt động ngoài giờ lên lớp cũng góp phần không nhỏ vào mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh vì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông có mục tiêu giúp cho học sinh:

- Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố mở rộng kiến thức đã học trên lớp;

có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có ý thức lựa chọn nghề nghiệp

- Củng cố vững chắc các kĩ năng cơ bản đã được rèn luyện từ trung học

cơ sở để trên cơ sở đó tiếp tục hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị-xã hội, năng lực tổ chức quản lý…

- Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân; đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái của bản thân (để tự hoàn thiện mình) và của người khác; biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống

1.3.3 Nhiệm vụ của hoạt động GDNGLL ở trường THPT

1.3.3.1 Nhiệm vụ về nhận thức

Hoạt động GDNGLL giúp học sinh bổ sung, cũng cố và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp, đồng thời giúp các em có những hiểu biết mới, mở rộng nhân sinh quan với thế giới xung quanh, cộng đồng và xã hội

Giúp các em học sinh có điều kiện vận dụng tri thức vào hoạt động hằng ngày, biết tự điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp Qua đó từng bước làm giàu thêm những kinh nghiệp thực tế, xã hội cho các em

Giúp học sinh định hướng chính trị, xã hội, có những hiểu biết nhất định về truyền thống đấu tranh cách mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ tổ quốc, truyền thống văn hóa tốt đẹp của địa phương và dân tộc Qua đó tăng thêm hiểu biết, thái độ, tình cảm đối với Đảng, Đất nước

Giúp học sinh có những nhận biết tối thiểu về các vấn đề có tính thời đại như vấn đề quốc tế, hợp tác, hòa bình, hữu nghị, bảo vệ môi trường, dân số kế hoạch hóa gia đình, vấn đề về tệ nạn xã hội…

1.3.3.2 Nhiệm vụ về thái độ

Hoạt động GDNGLL từng bước hình thành cho học sinh niềm tin vào tương lai đất nước, giúp các em có lòng tự hào về dân tộc, mong muốn làm đẹp truyền thống của trường, của lớp, của quê hương đất nước

Từng bước hình thành cho học sinh những tình cảm tốt đẹp, trong sáng, tình cảm thầy trò, tình bạn, tình yêu quê hương đất nước Qua đó giúp các em biết kính yêu và tôn trọng cái đẹp, cái tốt, biết ghét cái xấu, cái không phù hợp

Hoạt động GDNGLL bồi dưỡng, xây dựng cho học sinh lối sống phù hợp với đạo đức, chấp hành pháp luật, truyền thống tốt đẹp của địa phương Góp phần giáo đục học sinh tinh thần đoàn kết hữu nghị với các bạn thiếu niên quốc

tế và các dân tộc khác trên thế giới

Hoạt động GDNGLL bồi dưỡng cho học sinh tính tích cực, tính năng động, sáng tạo, sẵn sàng tham gia những hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của trường, lớp vì lợi ích chung, vì sự trưởng thành và tiến bộ của bản thân

Rèn cho học sinh các kỹ năng giáo dục, tự điều chỉnh, kỹ năng hòa nhập

để thực hiện tốt các nhiệm vụ do thầy cô, nhà trường hoặc tập thể giao cho

1.3.4 Nội dung và hình thức hoạt động GDNGLL ở trường THPT

1.3.4.1.Phân loại hình thức hoạt động GDNGLL

HĐGD NGLL ở trường THPT rất đa dạng và phong phú Nhiều nơi do nhận thức đúng đắn vị trí vai trò của hoạt động này đã để tâm suy nghĩ, đúc rút kinh nghiệm, tìm ra những hình thức hoạt động phù hợp, hấp dẫn, đạt hiệu quả giáo dục cao Ta có thể phân chia hình thức hoạt động NGLL theo các loại sau:

- Theo tiến độ thời gian, thực hiện xen kẽ với chương trình kế hoạch học tập các môn học trên lớp

+ Hàng ngày

Ở trường: vào 15 phút đầu giờ truy bài hoặc 20 phút ra chơi

Ở nhà: Tự học, học nhóm, học tổ

+ Hàng tuần: bao gồm tiết chào cờ đầu tuần, hoạt động văn hoá, văn nghệ, câu lạc bộ, thể dục thể thao; trực tuần; sinh hoạt nhóm cán sự học tập; bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém

+ Hàng tháng: bao gồm hoạt động theo chủ điểm, hoạt động thi đua, hoạt động của các tổ nhóm theo hứng thú, năng khiếu…

+ Hoạt động hè: bao gồm hoạt động hè ở địa phương; hoạt động câu lạc bộ; các nhóm theo sở thích; nghỉ hè; ôn tập, chuẩn bị năm học mới

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chủ đề

Căn cứ Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 5 tháng 5 năm 2006, khối lớp 10 bắt đầu thực hiện (đại trà) các chủ đề theo chương trình mới Cụ thể như sau:

Tháng 9: Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tháng 10: Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình

Tháng 11: Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo Tháng 12: Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tháng 1: Thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Tháng 2: Thanh niên với lý tưởng cách mạng

Tháng 3: Thanh niên với vấn đề lập nghiệp

Tháng 4: Thanh niên với hòa bình, hữu nghị và hợp tác

Tháng 5: Thanh niên với Bác Hồ

Tháng 6+7+8: Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng

+ Hoạt động đáp ứng yêu cầu xã hội như:

+ Hoạt động chính trị xã hội

+ Hoạt động công ích xã hội

+ Hoạt động văn nghệ, thể thao, tham quan du lịch

+ Hoạt động nhân đạo, từ thiện đền ơn đáp nghĩa

+ Hoạt động bảo vệ môi trường

+ Hoạt động bảo vệ trật tự, trị an, giữ gìn pháp luật, phòng chống bệnh tật,

Nội dung được xây dựng trên cơ sở của yêu cầu về nội dung giáo dục trung học phổ thông theo điều 28 Luật giáo dục có nêu: “Giáo dục trung học phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở trung học cơ sở, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh”

Căn cứ vào yêu cầu về nội dung giáo dục được Luật qui định, nội dung cụ thể của HĐGD NGLL cấp trung học phổ thông được xây dựng, thể hiện qua 6 vấn đề chủ yếu sau:

- Lý tưởng sống của thanh niên trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Tình bạn, tình yêu và gia đình

- Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng; bảo vệ di sản văn hoá

- Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp

- Những vấn đề có tính toàn cầu như: bảo vệ môi trường, hạn chế sự bùng

nổ dân số, chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên, phòng ngừa và đẩy lùi các

tệ nạn xã hội, đẩy lùi các bệnh hiểm nghèo, thực hiện Công ước Liên hiệp quốc về Quyền trẻ em

Những vấn đề trên được cụ thể hoá thành 10 chủ đề hoạt động trong 12 tháng đó là:

+ Tháng 9: Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

+ Tháng 10: Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình

+ Tháng 11: Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo + Tháng 12: Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc + Tháng 1: Thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

+ Tháng 2: Thanh niên với lý tưởng cách mạng

+ Tháng 3: Thanh niên với vấn đề lập nghiệp

+ Tháng 4: Thanh niên với hòa bình, hữu nghị và hợp tác

+ Tháng 5: Thanh niên với Bác Hồ

+ Tháng 6+7+8: Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng

Căn cứ vào các chủ đề trên, đồng thời đối chiếu với thực tiễn hoạt động của học sinh hiện nay; nội dung HĐGD NGLL rất đa dạng và phong phú có thể được thực hiện qua các loại hình hoạt động sau đây:

- Hoạt động chính trị xã hội: HĐGD NGLL mang tính định hướng xã

hội cao nên các nội dung giáo dục trong hoạt động chứa đựng ý nghĩa xã hội rất lớn Đó là những hoạt động có liên quan đến những dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc; các hoạt động nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa, các hoạt động từ thiện; các hoạt động tuyên truyền cổ động về nội quy nhà trường, những quy định về pháp luật (như luật an toàn giao thông, trật tự công cộng ), những chính sách lớn của nhà nước (như dân số, bảo vệ môi sinh, môi trường, phòng chống các tệ nạn xã hội ); các hoạt động trao đổi, thảo luận hoặc thi tìm hiểu về các sự kiện

xã hội, chính trị, kinh tế trong và ngoài nước

- Hoạt động văn hóa, nghệ thuật: là những hoạt động như ca hát, vui

chơi, xem biểu diễn nghệ thuật, chúng mang lại cho HS hơi thở của cuộc sống, giúp các em sảng khoái về tinh thần, bớt được những căng thẳng vốn có trong quá trình học tập của các em

Hoạt động văn hóa nghệ thuật giáo dục HS biết cách cảm xúc với nghệ thuật, với cái hay, cái đẹp của con người, của cuộc sống, của tự nhiên, tạo nên ở các em những tình cảm thẩm mỹ; giúp HS có những hiểu biết, những tình cảm chân thành đối với con người, với tổ quốc, với thiên nhiên và với chính mình

Có nhiều hình thức hoạt động văn hóa nghệ thuật như thơ ca, múa hát, kịch ngắn, kể chuyện được thể hiện dưới các hình thức khác nhau; cuộc thi vẻ đẹp

HS tuổi thiếu niên từng khối lớp hoặc trường; thi khéo tay như thi thêu, cắm hoa, nấu ăn, may vá hoặc trưng bày những bài văn hay, những cách giải độc đáo, những dụng cụ học tập tự làm; xem phim, xem biểu diễn nghệ thuật; tham gia du lịch; CLB chuyên đề

- Hoạt động thể dục, thể thao: hoạt động thể dục thể thao chiếm một vị

trí đáng kể trong nhà trường, là một bộ phận quan trọng của giáo dục nói chung Tham gia các hoạt động thể dục thể thao các em sẽ có điều kiện để rèn luyện thể lực, tăng cường sức khoẻ, hình thành nhiều phẩm chất tốt như: ý thức tổ chức kỷ luật, ý chí vượt khó, tinh thần đồng đội, tính kiên trì, lòng dũng cảm, tình đoàn kết, lòng tự trọng

Hoạt động thể dục thể thao diễn ra dưới nhiều hình thức như: thể dục chống mệt mỏi, các hình thức nghỉ ngơi tích cực (thể dục nhịp điệu, đá cầu,

nhảy dây, các trò chơi tập thể ), các đội đá bóng mini, cờ vua, điền kinh, Hội khoẻ Phù đổng, ngày hội thể thao toàn trường

- Hoạt động lao động, khoa học, kỹ thuật, hướng nghiệp: Đây là một

loại hình hoạt động có trong chương trình HĐGD NGLL Nội dung của loại hình hoạt động này nhằm đáp ứng những hứng thú và niềm say mê tìm tòi cái mới trong học tập, ứng dụng kiến thức của học sinh vào trong thực tế Đó là các hoạt động của các CLB tìm hiểu về xã hội, khoa học theo các chuyên đề (toán,

lý, hoá, sinh ); sưu tầm, tìm hiểu về các danh nhân, nhà bác học, những tấm gương ham học, say mê phát minh sáng chế, nghe nói chuyện về các ngành nghề trong xã hội, các thành tựu khoa học kỹ thuật, thi làm đồ dùng học tập, dụng cụ trực quan, tham quan các cơ sở sản xuất – các công trình khoa học, xem triển lãm về thành tựu kinh tế, kỹ thuật

- Hoạt động vui chơi giải trí: Vui chơi giải trí góp phần tăng cường sức

khoẻ, giúp học sinh cân bằng trạng thái tâm lý và phát triển trí tuệ, thúc đẩy khả năng học tập của các em Tổ chức hoạt động vui chơi có mục đích giáo dục rõ ràng là một “sân chơi” rất tốt để rèn luyện cho học sinh các kỹ năng rất cơ bản như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức, kỹ năng điều khiển, kỹ năng cùng tham gia Nội dung của hoạt động vui chơi giải trí phải cụ thể, dễ thực hiện và có tác dụng kích thích sự hưng phấn của học sinh, làm giảm đi sự căng thẳng, mệt mỏi

ở các em Vui chơi giải trí có nhiều hình thức như: trò chơi vận động, trò chơi thể thao, trò chơi trí tuệ, thi ứng xử

- Hoạt động lao động công ích: Là hoạt động trong đó học sinh tham gia

giữ gìn và bảo vệ môi trường cảnh quan của nhà trường, địa phương bằng những việc làm hữu ích, thiết thực, phù hợp với khả năng và hứng thú của các em Có nhiều hình thức lao động công ích như: trực nhật, vệ sinh lớp học, sân trường và các khu vực của nhà trường, sửa bàn ghế, trang trí lớp học, trồng cây, làm bồn hoa, cây cảnh cho đẹp trường, đẹp lớp, tham gia lao động trong các công trình công cộng của nhà trường, trong các cơ sở sản xuất của nhà trường như vườn trường, xưởng trường, sân chơi

1.3.5 Các nguyên tắc tổ chức hoạt động GDNGLL

Để đạt được chất lượng và hiệu quả giáo dục mong muốn, nhà trường cần phải tuân thủ một số nguyên tắc tổ chức HĐGD NGLL sau đây:

1.3.5.1 Nguyên tắc về tính mục đích, tính kế hoạch

+ Tính mục đích: bất cứ hoạt động giáo dục nào cũng phải đạt được những mục đích nhất định, tuy nhiên giáo dục trong nhà trường cho thấy, mục tiêu của các HĐGD NGLL thường bị che lấp bởi những tiêu chí mang tính thi đua,phong trào Do đó nhà trường cần phải xác định mục tiêu yêu cầu HĐGD NGLL cho cả năm học, từng học kỳ, từng hoạt động ; trong đó tính đa dạng của mục tiêu cần được định hướng nhằm thực hiện mục tiêu tổng quát là giáo dục toàn diện học sinh

+ Tính kế hoạch: kế hoạch sẽ định hướng và giúp cho việc tổ chức hoạt động có chất lượng và hiệu quả, tính kế hoạch của HĐGD NGLL cần đảm bảo tính ổn định tương đối, tính hệ thống và tính hướng đích, không gây sự hỗn loạn

và tùy tiện trong tổ chức các hoạt động của nhà trường

Trên cơ sở kế hoạch, nhà trường định ra cách tổ chức chỉ đạo, nội dung, phương tiện và qui mô hoạt động ; sự chuẩn bị kế hoạch giáo dục chu đáo sẽ đem lại chất lượng, hiệu quả giáo dục mà nhà trường và xã hội mong muốn

1.3.5.2 Nguyên tắc về tính tự giác, tự nguyện tham gia hoạt động

Nếu hoạt động học tập trên lớp là bắt buộc thì HĐGD NGLL là tự nguyện, tự giác

Nguyên tắc này đảm bảo quyền tự chọn tham gia các hoạt động theo khả năng, hứng thú, điều kiện sức khỏe của mỗi học sinh, chỉ có như vậy mới tạo ra được động cơ hoạt động, phát huy được thiên hướng của từng học sinh, trên cơ

sở đó giúp nhà trường và gia đình hướng nghiệp học sinh phù hợp nhất

Với nguyên tắc này đòi hỏi nhà trường phải có nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, phải có nhiều nhóm, nhiều câu lạc bộ khác nhau, thường xuyên tổ chức các cuộc gặp gỡ, các buổi tham quan, các hoạt động văn nghệ, thể thao…

Chỉ khi đó học sinh mới có thể tự nguyện, tự giác và theo hứng thú của mình, lựa chọn cho mình loại hình hoạt động phù hợp

1.3.5.3 Nguyên tắc tính đến đặc điểm lứa tuổi và tính cá biệt của học sinh

Nội dung và hình thức HĐGD NGLL phải được thay đổi, tùy thuộc vào

sự chuyển từ giai đoạn lứa tuổi này sang lứa tuổi khác ở học sinh Giáo viên phải xác định các loại hình hoạt động và các hình thức công việc sao cho chúng phù hợp với khả năng của lứa tuổi học sinh và hứng thú cá nhân của họ

Điều đó đòi hỏi giáo viên phải rất hiểu học sinh của mình, nắm rõ các đặc điểm cá biệt của họ để có thể đưa học sinh vào các hoạt động phù hợp với hứng thú, khả năng và năng khiếu của họ

1.3.5.4 Nguyên tắc kết hợp sự lãnh đạo sư phạm của Thầy với tính tích cực, độc lập và sáng tạo của học sinh

+ Học sinh THPT có tính tích cực hoạt động xã hội và có khả năng tự quản, tuy nhiên các em chưa có đủ kinh nghiệm sống vì vậy cần có sự lãnh đạo

sư phạm thường xuyên

+ Nguyên tắc này đòi hỏi phát triển tính tích cực độc lập, sáng tạo của học sinh HĐGD NGLL phải là hoạt động của học sinh, do học sinh tổ chức và quản lý Vai trò của người Thầy là xác định phương hướng hoạt động và giúp đỡ học sinh tổ chức công việc, là người cố vấn của học sinh trong các hoạt động của họ

1.3.5.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

Khi tiến hành bất cứ hoạt động nào cũng phải tính đến hiệu quả ; nhưng hiệu quả giáo dục luôn được coi là hàng đầu, chủ yếu của HĐGD NGLL

Kết hợp hiệu quả giáo dục với các hiệu quả khác như: kinh tế, chính trị,

xã hội… thì phải lấy hiệu quả giáo dục để điều chỉnh các hiệu quả khác

1.4 Một số vấn đề về nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

1.4.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Hoạt động GD NGLL là một bộ phận của quá trình GD ở nhà trường phổ thông Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hoá trên lớp HĐGD NGLL là hoạt động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có chương trình, nội dung, phương pháp và phương tiện, đặc biệt có vai trò quan trọng trong QTGD; là con đường gắn lý luận với thực tiễn, tạo nên sự nhận thức giữa ý thức với hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở học sinh

Đây cũng chính là con đường phát triển toàn diện nhân cách cho thế hệ trẻ, là điều kiện tốt nhất để học sinh phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động trong quá trình rèn luyện Nó vừa củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kỹ năng cơ bản cho học sinh, phù hợp với yêu cầu, mục tiêu GD của nhà trường như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự quản, kỹ năng thích ứng, kỹ năng hoà nhập, kỹ năng tổ chức và thực hiện các hoạt động,…

1.4.2 Nội dung, phương pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông

1.4.2.1 Tiếp cận dưới góc độ chức năng của quản lý

Nếu tiếp cận dưới góc độ chức năng của quản lý thì quản lý hoạt động GDNGLL gồm các nội dung sau:

*Xây dựng kế hoạch:

Hiệu trưởng chỉ đạo các bộ phận trong nhà trường xây dựng kế hoạch công tác đầu năm, trong kế hoạch có nội dung GDNGLL, kế hoạch của tổ nhóm chuyên môn, tổ chủ nhiệm, kế hoạch của giáo viên chủ nhiệm lớp, kế hoạch của Công đoàn, Đoàn thanh niên… Muốn xây dựng kế hoạch cần:

- Xác định mục tiêu quản lý các hoạt động giáo dục:

+ Mục tiêu xã hội: Nhà trường là một bộ phận của xã hội vì vậy nhà trường và xã hội phải kết hợp chặt chẽ để thực hiện tốt nhiệm vụ và trách nhiệm của mình

+ Mục tiêu điều kiện: Xác định mục tiêu điều kiện để nhằm đảm bảo các điều kiện để thực hiện kế hoạch đặt ra

- Yêu cầu đối với việc xây dựng kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp: + Kế hoạch phải phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường

+ Phải có kế hoạch hoạt động cho toàn trường, cho từng khối …

+ Có kế hoạch hoạt động đều đặn, cân đối từ đầu năm đến cuối năm học và cả trong thời gian học sinh nghỉ hè

+ Có lịch hoạt động hàng tuần, hàng ngày…

+ Kế hoạch phải được xây dựng trên cơ sở kế hoạch năm học chung của nhà trường

+ Kế hoạch phải thể hiện rõ: Bản kế hoạch phải rõ ràng, chỉ rõ được trách nhiệm, phân bố thời gian và công việc hợp lý

* Tổ chức thực hiện kế hoạch

Để nâng cao chất lượng quản lý các hoạt động giáo dục, trước tiên nhà trường cần phải tổ chức hoặc củng cố lại Ban chỉ đạo các hoạt động giáo dục Động viên các lực lượng này tham gia tổ chức các hoạt động GDNGLL Cụ thể là:

+ Với lực lượng giáo viên chủ nhiệm lớp Hiệu trưởng quy định về nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn của giáo viên chủ nhiệm lớp trong tổ chức các hoạt động GDNGLL cho học sinh lớp chủ nhiệm

+ Với lực lượng giáo viên bộ môn Quy định về nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn của giáo viên bộ môn trong việc tham gia tổ chức các hoạt động GDNGLL cho học sinh Có lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục dân số, phòng chống ma túy, dân số và kế hoạch hóa gia đình trong bộ môn của mình

+ Với tổ chủ nhiệm, tổ bộ môn

+ Với Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Tổ chức Đoàn mà đại diện là bí thư Đoàn trường giữ vai trò quan trọng trong tổ chức hoạt động GDNGLL Vì vậy hiệu trưởng cần chọn những giáo viên trẻ, có năng lực tổ chức các hoạt động tập thể, và đặc biệt phải có tâm huyết với nhiệm vụ được giao để đề bạt họ vào vị trí Bí thư Đoàn trường

+ Phối hợp với các lực lượng ngoài xã hội để có đủ nguồn lực tổ chức các hoạt động GDNGLL đạt hiệu quả

* Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

- Tổ chức lực lượng theo dõi, giám sát các hoạt động xen kẽ trong chương trình học tập trên lớp:

+ Theo cơ chế trực tuần, trực nhật;

+ Theo cơ chế giám thị;

+ Theo cơ chế tự quản của các tổ chức học sinh;

+ Theo hệ thống chủ nhiệm lớp và các giáo viên chuyên trách; + Đội cờ đỏ, thường trực bảo vệ trường;

+ Lập bảng theo dõi thi đua

- Chỉ đạo các hoạt động theo chủ điểm:

+ Việc chỉ đạo hoạt động này thường được tiến hành thông qua các phong trào thi đua kế tiếp nhau, khép kín các hoạt động GDNGLL trong suốt năm học

+ Vào những ngày cao điểm, ngày lễ chính có tổ chức các hoạt động đặc trưng cho ngày lễ hội Mỗi hoạt động cụ thể đều có chuẩn mực đánh giá riêng (tính điểm cụ thể, dựa trên cơ sở đó đánh giá kết quả từng hoạt động: học tập, văn nghệ, thể thao, trò chơi, cắm trại ) sau đó tập hợp kết quả

+ Tuỳ theo từng hoạt động mà có sự phân công, phân nhiệm và có Ban chỉ đạo thích hợp

- Hội đồng giáo dục trước hết là Hiệu trưởng phải nhận thức đúng đắn vai trò, vị trí của hoạt động GDNGLL đối với việc giáo dục toàn diện cho học sinh hướng tới mục tiêu đào tạo của nhà trường phổ thông

- Cải tiến nội dung, phương pháp hoạt động cho phù hợp với tâm lý, đáp ứng nhu cầu nguyện vọng của học sinh Đổi mới hình thức hoạt động để học sinh hứng thú, tự nguyện tham gia

- Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, xây dựng đội ngũ cán bộ

tự quản của học sinh, phát huy vai trò tiền phong gương mẫu của Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh trong việc tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Động viên mọi thành viên của Hội đồng tham gia các hoạt động GDNGLL Tổ chức tốt đội ngũ giáo viên chủ nhiệm chỉ đạo hoạt động GDNGLL ở các lớp – sử dụng những giáo viên có tài về các hoạt động để làm nòng cốt các hoạt động

- Có sự phối hợp với gia đình – các lực lượng ngoài nhà trường để phát huy những thế mạnh của họ

- Xây dựng quỹ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Chuẩn bị tốt cơ sở vật chất để tiến hành các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: sân bãi, dụng cụ thể dục thể thao, nhạc cụ, phòng sách tham khảo, loa đài

* Kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Kiểm tra hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thể hiện qua kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động của các bộ phận, của các lớp học, kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục thông qua hoạt động của học sinh

- Nội dung kiểm tra:

+ Kiểm tra công việc nêu ra trong kế hoạch có thực hiện được không?

+ Kiểm tra việc làm cụ thể của học sinh, của giáo viên để đi đến đánh giá về mục tiêu hoạt động, nội dung hoạt động, hình thức và biện pháp thực hiện

+ Kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục học sinh về các mặt: Nhận thức, động cơ, thái độ, nề nếp sinh hoạt, thói quen đạo đức, kỹ năng hành vi và các thành tích học sinh đạt được trong các phong trào thi đua

- Xây dựng tiêu chí, lực lượng kiểm tra

+ Xây dựng tiêu chí đánh giá: Phải căn cứ vào mục đích, yêu cầu của mỗi hoạt động để xây dựng chuẩn đánh giá hoạt động đó, làm cơ sở cho việc kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm để điều chỉnh hoạt động tiếp theo

- Một số phương pháp kiểm tra hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp + Dự một số hoạt động

+ Quan sát hoạt động của giáo viên và học sinh + Kiểm tra hồ sơ sổ sách

+ Kiểm tra sản phẩm hoạt động của học sinh + Trao đổi, trò chuyện cùng học sinh và giáo viên + Tự đánh giá của học sinh

+ Báo cáo của giáo viên chủ nhiệm, cán bộ lớp, giám thị…

Tóm lại, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục

có ý nghĩa quan trọng ở trường trung học phổ thông Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phong phú và đa dạng cùng với hoạt động dạy học trên lớp và các hoạt động khác gắn bó chặt chẽ bổ sung cho nhau xen kẽ nối tiếp nhau được tiến hành đồng thời ở trường trung học phổ thông sẽ tạo nên một kết quả tổng hợp là hình thành con người Việt Nam theo mục tiêu giáo dục

1.4.2.2 Tiếp cận dưới góc độ đối tượng của quản lý

Nếu tiếp cận dưới góc độ đối tượng của quản lý thì nội dung quản lý thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL gồm các nội dung sau:

* Quản lý việc triển khai các hoạt động theo chủ điểm trong chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Nội dung hoạt động GDNGLL ở trường THPT rất phong phú và hình thức tổ chức rất đa dạng Nội dung được tập trung vào 6 vấn đề lớn như sau:

- Lẽ sống của thanh niên trong giai đoạn công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước;

- Tình bạn, tình yêu, hôn nhân và gia đình;

- Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;

- Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng, bảo vệ di sản văn hoá;

- Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp;

- Những vấn đề có tính nhân loại như: Bệnh tật, đói nghèo, giáo dục và phát triển, dân số, môi trường, hoà bình, hợp tác và hữu nghị giữa các dân tộc

Nội dung hoạt động GDNGLL ở trường THPT được cụ thể hoá thành 10 chủ đề phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện học tập, rèn luyện của học sinh trong 9 tháng của năm học và 3 tháng hoạt động hè Trên tinh thần đó, nội dung hoạt động GDNGLL gắn với 10 chủ đề đã được nêu cụ thể ở trên

* Quản lý các hoạt động tập thể khác

Ngoài các hoạt động theo chủ đề trong chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo các trường tổ chức các hoạt động khác phục vụ nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn, của từng địa phương

Các nội dung này được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như hội diễn văn nghệ, thi viết hoặc biểu diễn các tiểu phẩm, tổ chức các câu lạc bộ, cắm

trại, hoạt động tình nguyện

* Quản lý các điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Quản lý cơ sở vật chất – kỹ thuật phục vụ các hoạt động giáo dục đảm bảo

3 yêu cầu liên quan mật thiết là: Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất kỹ thuật; sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất – kỹ thuật đó; tổ chức quản lý tốt cơ sở vật chất – kỹ thuật trong trường