Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện cẩm mỹ, tỉnh đồng nai

Tác giả xin trân trọng cảm ơn: Hội đồng khoa học, các thầy cô giáo giảng viên khoa sau đại học trường Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Nai; Huyện ủy-Uỷ ban nhân dân huyện C

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS NGÔ ĐÌNH PHƯƠNG

NGHỆ AN - 2017

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp, của người thân và gia đình

Tác giả xin trân trọng cảm ơn: Hội đồng khoa học, các thầy cô giáo giảng viên khoa sau đại học trường Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Nai; Huyện ủy-Uỷ ban nhân dân huyện Cẩm Mỹ, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cẩm Mỹ, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Cẩm

Mỹ, các phòng ban liên quan và gia đình đã nhiệt tình giúp đỡ, tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp tư liệu, số liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu

sắc đến PGS.TS Ngô Đình Phương người hướng dẫn khoa học, đã tận tình bồi

dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã hết sức cố gắng, song do khả năng và thời gian nghiên cứu có hạn nên chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn, có giá trị thực tiễn hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 6 năm 2017

Tác giả

Phạm Văn Thành

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Những đóng góp của luận văn 5

9 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 8

1.2.1 Cán bộ, cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 8

1.2.2 Đội ngũ, đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 10

1.2.3 Chất lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 11

1.2.4 Giải pháp, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 13

1.3 Người cán bộ quản lý trường trung học cơ sở trong bối cảnh hiện nay 14

1.3.1 Vai trò 14

1.3.2 Yêu cầu về phẩm chất và năng lực 15

1.4 Một số vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 17

1.4.1 Sự cần thiết 17

1.4.2 Nội dung 19

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

quản lý trường trung học cơ sở 23

Kết luận chương 1 26

Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG NAI 27

2 1 Khái quát về khảo sát thực trạng 27

2.1.1 Mục đích khảo sát 27

2.1.2 Nội dung khảo sát 27

2.1.3 Đối tượng và địa bàn khảo sát 27

2.1.4 Phương pháp khảo sát 27

2.2 Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội và giáo dục đào tạo huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai 27

2.2.1 Khái quát tình hình kinh tế xã hội Huyện Cẩm Mỹ 27

2.2.2 Khái quát về tình hình giáo dục của Huyện Cẩm Mỹ 28

2.3 Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 34

2.3.1 Thực trạng về số lượng, cơ cấu cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 34

2.3.2 Thực trạng về chất lượng 36

2.4 Thực trạng về công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý bậc trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ hiện nay 40

2.4.1 Về công tác quy hoạch cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 40

2.4.2 Công tác bổ nhiệm luân chuyển cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 42

2.4.3 Về đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 44

2.4.4 Về chế độ chính sách đối với cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 47

2.4.5 Về đánh giá cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ 49

2.5 Đánh giá chung về thực trạng và nguyên nhân 51

2.5.1 Đánh giá chung 51

2.5.2 Nguyên nhân 53

Kết luận chương 2 55

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG NAI 57

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 57

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 57

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 57

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 57

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 57

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 58

3.2 Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai 58

3.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 58

3.2.2 Thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và đội ngũ cán bộ kế cận 61

3.2.3 Đổi mới công tác quy hoạch, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, luân chuyển và điều động cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 67

3.2.4 Thực hiện tốt chế độ chính sách và làm tốt công tác thi đua khen thưởng để tạo động lực cho cán bộ quản lý 82

3.2.5 Đổi mới công tác đánh giá cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 86

3.3 Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp 90

Kết luận chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Kiến nghị 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG

Trang

Sơ đồ:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai trò của thông tin

trong chu trình quản lý 9

Sơ đồ 3.1 Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp 92

Bảng: Bảng 2.1 Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh cấp trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trong 5 năm học 30

Bảng 2.2 Kết quả xếp loại học lực học sinh cấp trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trong 5 năm học 30

Bảng 2.3 Kết quả hoàn thành chương trình cấp trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai 31

Bảng 2.4 Thống kê giáo viên toàn ngành theo trình độ 32

Bảng 2.5 Thống kê cán bộ quản lý toàn ngành theo trình độ 32

Bảng 2.6 Thống kê phân loại các trường THCS huyện Cẩm Mỹ 35

Bảng 2.7 Số lượng cán bộ quản lý trường trung học cơ sở 35

Bảng 2.8 Cơ cấu độ tuổi đội ngũ cán bộ quản lý 36

Bảng 2.9 Trình độ chuyên môn và lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ quản lý 38

Bảng 2.10 Đánh giá về xây dựng quy hoạch, kế hoạch nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung học cơ sở 41

Bảng 2.11 Đánh giá về việc tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, luân chuyển, sử dụng, bãi miễn đối với cán bộ quản lý ở trường trung học cơ sở 44

Bảng 2.12 Đánh giá về việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý 46

Bảng 2.13 Đánh giá việc thực hiện chế độ, chính sách phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường trung học cơ sở 49

Bảng 2.14 Đánh giá đối với công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường trung học cơ sở 50

Bảng 3.1 Kết quả thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở tại huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trên 131 người 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Điều này đòi hỏi giáo dục phải có chiến lược phát triển đúng hướng, hợp quy luật và xu thế của thời đại

Giáo dục giúp con người phát triển một cách toàn diện Vì thế, định hướng chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam đến năm 2020 và Nghị quyết 29 là Đảng và Nhà nước đã quyết tâm đổi mới giáo dục và sự đổi mới đó thể hiện không những ở các quan điểm chỉ đạo mà còn thể hiện tại các mục tiêu và đặc biệt là các giải pháp phát triển giáo dục Trong đó vai trò của người cán bộ quản lý trong nhà trường là rất quan trọng Họ phải lãnh đạo thế nào để nhà trường luôn có sự thay đổi và phát triển bền vững, cũng như quản lý ra sao để các hoạt động trong nhà trường luôn có

sự ổn định nhằm đạt tới mục tiêu Chính vì vậy, việc lựa chọn người quản lý trong trường học không phải là lựa chọn ngẫu nhiên, bộc phát mà phải có kế hoạch quy hoạch và những tiêu chí nhất định

Mặc dù đã đạt được một số thành tựu cơ bản nhưng giáo dục nước ta vẫn còn những bất cập và yếu kém Một trong những yếu kém là đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng được nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới, công tác quản lý giáo dục còn nhiều bất cập

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực,

đã từng được khẳng định trong các văn kiện của Đảng trước đây, đặc biệt là trong Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8, khóa XI, khẳng định đây không chỉ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa” mở ra con đường đưa đất nước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộc sống.[2]

Trong Văn kiện đại hội XII lần này, kế thừa quan điểm chỉ đạo của nhiệm kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kế sách, quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết lý nhân sinh mới của nền giáo dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề’’

Trong những năm học vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chọn chủ đề năm học “Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng lượng giáo dục” Tuy nhiên chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục hiện nay chưa đồng đều Công tác luân chuyển cán bộ quản lý giáo dục chưa thật sự chú trọng, còn mang tính hình thức dẫn đến một số cán bộ quản lý làm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng tại một đơn vị quá lâu (trên 2 nhiệm kỳ) nên đã tạo sức ỳ, thiếu tư duy, ít năng động và sáng tạo

Trong năm học 2016-2017 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu ra chín nhiệm vụ trọng tâm và trong đó có nhiệm vụ nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lý các cấp;

Bộ trưởng nhấn mạnh, trong chín nhiệm vụ thì ngành giáo dục chú trọng nhất việc “nâng cao chất lượng nhà giáo và quản lý giáo dục’’ [4] Làm tốt được nhiệm vụ này rất khó nhưng không thể không làm bởi đây là gốc rễ của ngành

Luật giáo dục năm 2005 đã nêu vai trò và trách nhiệm của cán bộ quản lý giáo dục là: “Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức,

quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục”.[16]

Để thực hiện mục tiêu đó, một trong những giải pháp phát triển giáo dục và đào tạo là đổi mới công tác quản lý giáo dục, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục Tuy nhiên, trước xu thế hội nhập quốc tế của nước ta, thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa, trước sự phát triển về công nghệ thông tin, kinh tế tri thức thì giáo dục Huyện Cẩm Mỹ vẫn còn những hạn chế, bất cập Có nhiều nguyên nhân gây nên những hạn chế, bất cập nêu trên Một trong những nguyên nhân chủ yếu và quan trọng là công tác quản lý giáo dục còn bộc lộ những yếu kém, đa số cán bộ

quản lý giáo dục chưa được đào tạo trình độ quản lý có hệ thống, làm việc dựa vào kinh nghiệm cá nhân, tính chuyên nghiệp còn thấp Năng lực điều hành, quản lý của một bộ phận cán bộ quản lý giáo dục còn bất cập trong công tác tham mưu, xây dựng chính sách, chỉ đạo, tổ chức thực hiện và thực thi công vụ Kiến thức về pháp luật, về tổ chức bộ máy, về quản lý nhân sự, nhất là về quản lý tài chính còn nhiều hạn chế dẫn đến lúng túng trong thực thi trách nhiệm và thẩm quyền, đặc biệt khi được Nhà nước phân quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm Phần lớn cán bộ quản lý giáo dục còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ, kỹ năng sử dụng và ứng dụng công nghệ thông tin

Một bộ phận cán bộ quản lý giáo dục còn chạy theo thành tích, chưa thực sự chuyên tâm với nghề nghiệp, chưa làm tròn chức trách, nhiệm vụ được giao Một bộ phận nhỏ cán bộ quản lý giáo dục buông lỏng quản lý, không đấu tranh với tiêu cực

Để khắc phục những tồn tại hạn chế nêu trên, cần thiết phải có những giải pháp mang tính chiến lược và biện pháp cụ thể để phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục của Huyện, tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý các trường phát triển đồng bộ, có chất lượng góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản

lý giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục

Mặt khác, công tác quy hoạch, đề bạt cán bộ quản lý chưa thực hiện đúng qui trình Hiện tượng đề bạt trước rồi cử đi học quản lý vẫn còn tồn tại làm cho một bộ phận cán bộ quản lý mới vừa tiếp cận công việc vừa phải học tập điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác điều hành và quản lý tại đơn vị

Trong thời gian qua, ngành Giáo dục và Đào tạo Huyện Cẩm Mỹ đã có nhiều

cố gắng tham mưu lãnh đạo huyện trong công tác qui hoạch, bổ nhiệm, đề bạt, luân chuyển cán bộ quản lý giáo dục, song vẫn còn những bất cập, những hạn chế cần khắc phục

Trước những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai” qua đó mong muốn được góp phần tháo gỡ những khó

khăn, bất cập, hạn chế trong quản lý giáo dục nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ

cán bộ quản lý và nâng cao hiệu quả giáo dục của ngành trong thời gian tới

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện Cẩm

Mỹ, tỉnh Đồng Nai

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học

cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các giải pháp được đề xuất và thực hiện có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện Cẩm

Mỹ, tỉnh Đồng Nai sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở

5.2 Nghiên cứu thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

5.3 Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

6 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở của huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích - tổng hợp; phân loại - hệ thống hóa và cụ thể hóa các

tài liệu liên quan để thực hiện nhiệm vụ thứ nhất của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra bằng bảng hỏi

- Tổng kết kinh nghiệm giáo dục

7.3 Phương pháp thống kê toán học

- Nhằm xử lý số liệu thu được, trên cơ sở đó có nhận định, đánh giá đúng đắn, chính xác các kết quả nghiên cứu

8 Những đóng góp của luận văn

- Luận văn tổng hợp, hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở

- Chỉ ra được thực trạng của đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn gồm

3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường

trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

các trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

xã hội lúc bấy giờ

Bên cạnh đó, vào những năm cuối thể kỷ XVIII, Robert owen (1771- 1858) Chales Babbage (1792- 1871) và Andrew Ure (1778- 1875) ở phương Tây đã đưa ra

ý tưởng muốn tăng năng suất lao động, cần tập trung giải quyết một số yếu tố cơ bản trong hoạt động quản lý như vấn đề phúc lợi, giám sát công nhân, mối quan hệ giữa người quản lý đối với người bị quản lý và đặc biệt là nâng cao năng lực quản

lý cho người quản lý

Vào những năm 70-80 của thể kỷ XX đến nay, đã có các công trình nghiên cứu; Tiêu biểu nhất là công trình của ba tác giả Harold Koontz, Cyril O’donnell, Heinz Weihrich với tác phẩm nổi tiếng nhất là cuốn “những vấn đề cốt yếu của quản lý”- 1994 Công trình này đã đề cập nhiều hơn về các yêu cầu chất lượng của người quản lý

Quá trình hình thành và phát triển khoa học quản lý ở Việt Nam, trước hết phải nói đến những tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh (1890-1969) Người đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” “Mọi thành công hoặc thất bại

đều do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong”.[13]

Từ đầu những năm 1990 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị, đáng lưu ý đó là: Nguyễn Minh Đạo với cuốn cơ sở của khoa học quản

lý 1997; Đỗ Hoàng Toàn với cuốn lý thuyết quản lý 1998 và Nguyễn Văn Bình (tổng chủ biên) với cuốn khoa học tổ chức và quản lý; Phạm Đức Thành (chủ biên) cuốn “Giáo trình quản trị nhân lực- 1995… đã đề cập tới nhiều khía cạnh chất lượng CBQL của một tổ chức, trong đó có chất lượng của đội ngũ cán bộ

quản lý; Giáo trình "khoa học tổ chức và quản lý một số vấn đề lý luận và thực

tiễn" của trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý (nhà xuất bản thống

kê Hà Nội 1999)

Hội nghị lần thứ 3 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII khẳng định "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ” [10]

Nghị quyết Hội nghị Trung Ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản toàn diện

về Giáo dục và Đào tạo khẳng định: “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo Tiến tới tất cả các giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, giáo viên, giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải có trình độ từ đại học trở lên, có năng lực sư phạm Giảng viên cao đẳng, đại học có trình độ từ thạc sĩ trở lên và phải được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm Cán bộ quản lý giáo dục các cấp phải qua đào tạo về nghiệp

vụ quản lý”.[2]

Qua tìm hiểu ở các địa phương trong cả nước đã có nhiều luận văn nghiên cứu về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở, tuy nhiên với đặc thù là địa bàn huyện Cẩm Mỹ là vùng sâu vùng xa là vùng khó khăn nhưng chưa có công trình nghiên cứu về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường Trung học cơ sở nên bản thân đã mạnh dạn chọn để nghiên cứu áp dụng cho địa bàn huyện Cẩm Mỹ

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 Cán bộ, cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

1.2.1.1 Quản lý

Quản lý là một chức năng xuất hiện cùng với việc hình thành xã hội loài người Khi xuất hiện sự phân công lao động trong xã hội loài người thì đồng thời cũng xuất hiện sự hợp tác lao động Để gắn kết các lao động của cá nhân tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh thì cần có sự điều khiển chung đó là quản lý

Trong quá trình xây dựng lý luận quản lý, khái niệm quản lý đã được nhiều nhà nghiên cứu lý luận cũng như thực hành quản lý đưa ra, sau đây là một số định nghĩa đã được đưa ra:

- Quản lý là các hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua những nổ lực của người khác

- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những người cộng

sự khác nhau cùng chung một tổ chức

- "Quản lý là tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một số chức năng nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức" [7]

- Theo quan điểm hệ thống thì: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi của môi trường” [17]

Theo Trần Kiểm: "Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội"[11];

Và theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ thì: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn”.[15]

- Lao động quản lý là một dạng lao động đặc biệt, gắn với lao động tập thể

và là kết quả của sự phân công lao động xã hội, nhưng lao động quản lý lại có thể

phân chia thành một hệ thống các dạng hoạt động xác định mà theo đó chủ thể quản lý có thể tác động vào đối tượng quản lý Các dạng hoạt động xác định này được gọi là các chức năng quản lý Một số nhà nghiên cứu cho rằng trong mọi quá trình quản lý, người cán bộ quản lý phải thực hiện một dãy chức năng quản lý kế tiếp nhau một cách lôgic, bắt đầu từ lập kế hoạch rồi tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và cuối cùng là kiểm tra đánh giá Quá trình này được tiếp diễn một cách tuần hoàn và được gọi là chu trình quản lý Ta có thể hiểu chu trình quản lý gồm các chức năng cơ bản sau:

- Lập kế hoạch

- Tổ chức thực hiện kế hoạch

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

- Kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch

Tuy các chức năng trên kế tiếp nhau nhưng chúng thực hiện đan xen nhau, hỗ trợ bổ sung cho nhau Ngoài ra chu trình quản lý thông tin chiếm một vai trò quan trọng, nó là phương tiện không thể thiếu trong quá trình hoạt động của quản lý Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai trò của thông tin trong chu trình quản lý thể hiện bằng sơ đồ:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai trò

của thông tin trong chu trình quản lý

1.2.1.2 Cán bộ quản lý giáo dục

1 Theo từ điển Bách khoa Việt nam, cán bộ quản lý là: “Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ’’ [18]

2 Cán bộ quản lý giáo dục là người giữ vai trò quan trọng trong việc tổ

chức, quản lí, điều hành các hoạt động giáo dục trong các cơ quan quản lí giáo dục

và ở các cơ sở giáo dục Tại Điều 16 Luật giáo dục 2005 đã xác định vai trò, trách nhiệm của Cán bộ quản lý giáo dục đối với sự nghiệp giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục bao gồm những người đảm nhiệm các chức vụ có phụ cấp chức vụ trong các cơ

sở giáo dục; những người làm việc trong các cơ quan quản lí giáo dục các cấp (Bộ,

Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo, gồm cả lãnh đạo và chuyên viên) Cán bộ quản lý giáo dục phần lớn đã có quá trình là nhà giáo và phần đông là những nhà giáo giỏi

về chuyên môn và có kinh nghiệm về quản lí.[16]

1.2.2 Đội ngũ, đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

Tuy nhiên, chúng ta có thể hiểu: Đội ngũ là tập hợp một số đông người, hợp thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc khác nghề nghiệp, nhưng có chung mục đích xác định; họ làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần

1.2.2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý:

Đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở là tập hợp những người có chức vụ, có vai trò và cương vị nòng cốt trong nhà trường trung học cơ sở, có trách nhiệm phân bố các nguồn lực, chỉ dẫn sự vận hành của một bộ phận hay toàn bộ tổ chức nhà trường trung học cơ sở để hoạt động có hiệu quả và đạt đến mục đích giáo

việc, sự vật”[19], hoặc là “cái tạo nên bản chất sự vật làm cho sự vật này khác sự vật kia” Theo cách định nghĩa này, khi nói đến “chất lượng” là nói đến cái bản chất tồn tại bên trong sự vật để phân biệt giữa sự vật này với sự vật kia Nếu không có cái bản chất đó thì không thể phân biệt được những sự vật với nhau

Theo tiêu chuẩn Việt Nam ISO 8402 giải thích chất lượng là: “tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể đó có khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn” [5]

Chất lượng là một khái niệm trừu tượng, đa chiều, đa nghĩa, được xem xét từ nhiều bình diện khác nhau, chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, hiện tượng” [14]

Như vậy, khi nói đến “chất lượng” là nói đến một khái niệm phản ánh thuộc tính đặc trưng, giá trị, bản chất của sự vật và tạo nên sự khác biệt giữa sự vật này với sự vật khác Theo quan điểm triết học, chất lượng hay sự biến đổi về chất là kết quả của quá trình tích luỹ về lượng tạo nên bước nhảy vọt về chất của sự vật, hiện tượng Mặc dù chất lượng là “cái” tạo nên phẩm chất, giá trị, song khi phán xét về chất lượng thì phải căn cứ vào phẩm chất, giá trị do nó tạo ra Đó chính là cơ sở cho việc đo chất lượng

1.2.3.2 Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Theo định nghĩa nêu trên thì chất lượng cán bộ quản lý trường trung học cơ

sở thể hiện trên hai phương diện đức và tài, là sự kết hợp những đặc điểm nhân cách của người lao động Việt Nam và những yêu cầu của người cán bộ quản lý trung học

cơ sở trong giai đọan hiện nay

Như vậy, chất lượng cán bộ quản lý trường trung học cơ sở là tập hợp các

yếu tố: bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn đảm bảo cho người cán bộ quản lý đáp ứng tốt chức năng, nhiệm vụ giao cho họ trong quản lý nhà trường

Người cán bộ quản lý trường trung học cơ sở trong thời đại mới cần có những phẩm chất và năng lực sau:

* Về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức

- Có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định mục

tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện có kết quả đường lối

của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Có lập trường tư tưởng, chính trị vững vàng, đáp ứng được yêu cầu của đất

nước trong giai đoạn mới

- Nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là đường lối, chủ trương, chính sách về giáo dục và đào tạo

- Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật

- Có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình, yêu nghề, yêu trẻ

- Có tính nguyên tắc, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, không cơ hội và khiêm tốn

- Gương mẫu về đạo đức, chí công, vô tư, lời nói đi đôi với việc làm, có uy tín với tập thể, với nhà trường và nhân dân

- Luôn quan tâm, chăm lo và tôn trọng đồng nghiệp

- Có ý thức bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao phẩm chất và năng lực cho bản thân

- Năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

* Về năng lực chuyên môn và quản lý điều hành

- Có trình độ chuyên môn được đào tạo đạt chuẩn trở lên;

- Có sự hiểu biết nhất định về các bộ môn khác trong nhà trường;

- Có trình độ về lý luận chính trị, kiến thức về quản lý nhà nước;

- Có trình độ về khoa học quản lý giáo dục, tin học, ngoại ngữ;

- Có năng lực xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá các hoạt động của nhà trường;

- Có ý thức tự bồi dưỡng chuyên môn và chăm lo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đời sống của Cán bộ, Giáo viên, Công nhân viên trong nhà trường;

- Có khả năng phát hiện những vấn đề của trường học và đưa ra quyết định đúng đắn;

- Biết phối kết hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường làm tốt công

tác xã hội hoá giáo dục

Như vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở chính là

sự tổng hòa của phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học

cơ sở nhằm thực hiện tốt các quy định về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của họ

1.2.4 Giải pháp, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

Để hiểu rõ hơn khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt với một số khái niệm tương tự như: phương pháp, biện pháp Điểm giống nhau của các khái niệm này đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể, trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục đích Theo Nguyễn Văn Đạm: “Phư-ơng pháp được hiểu là trình tự cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định” [9]

Như vậy, khái niệm giải pháp nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề mang tầm vĩ mô, với sự khắc phục khó khăn cơ bản nào đó Trong một giải pháp có thể có nhiều biện pháp

1.2.4.2 Giải pháp nâng cao chất lượng

Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

là hệ thống các cách thức nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

trường trung học cơ sở, thực chất là đưa ra các cách thức nâng cao chất lượng đội

ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

1.3 Người cán bộ quản lý trường trung học cơ sở trong bối cảnh hiện nay

1.3.1 Vai trò

Luật Giáo dục quy định: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý

các hoạt động của nhà trường" [16]

Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở có vị trí, vai trò rất quan trọng, là lực lượng nòng cốt trong đội ngũ nhân lực của giáo dục trung học cơ sở, là nhân tố cơ bản quyết định sự thành bại của nhà trường Đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở có vai trò quyết định chất lượng giáo dục, hiệu quả hoạt động của cán bộ, giáo viên và chất lượng học tập, rèn luyện đạo đức của học sinh Vai trò này được thể hiện qua các quyết định quản lý; qua công tác tổ chức, điều khiển, thiết kế, liên kết các mối quan hệ của cá nhân, tổ chức, bộ phận, các yếu tố trong và ngoài nhà trường thành một cơ cấu thống nhất để bộ máy vận hành, phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ, đạt hiệu quả cao, trên cơ sở phát huy năng lực cá nhân và tiềm năng hợp

tác của tập thể

Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở đại diện cho chính quyền về mặt thực thi luật pháp, chính sách giáo dục nói chung, các qui chế giáo dục và điều lệ trường trung học cơ sở Đồng thời là hạt nhân tạo động lực cho bộ máy và đội ngũ cán bộ giáo viên trường trung học cơ sở thực hiện các hoạt động giáo dục, trong đó tập trung vào điều hành đội ngũ thực hiện nhiệm vụ dạy học có hiệu quả hơn Là tác nhân thiết lập và phát huy tác dụng của môi trường giáo dục (mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội) nhằm vận động cộng đồng xã hội tham gia xây dựng và

quản lý trường trung học cơ sở Nhân tố thiết lập và vận hành hệ thống thông tin và

truyền thông giáo dục trong trường trung học cơ sở Từ vị trí, vai trò của giáo dục nói chung, giáo dục trung học cơ sở nói riêng, đòi hỏi cán bộ quản lý phải có những

quan điểm định hướng mới trong xây dựng qui hoạch phát triển, xác định mục tiêu, đổi mới nội dung, phương pháp, kế hoạch giảng dạy, học tập, cách thức kiểm tra, đánh giá, tăng cường cơ sở vật chất trường học theo qui hoạch phát triển kinh tế xã

hội của từng địa phương Là người chỉ huy huy động và quản lý tài chính, cơ sở vật

chất và thiết bị trường học, phục vụ cho các hoạt động giáo dục và dạy học của trường trung học cơ sở

Ngày nay, trong xu thế phát triển của thời đại, đất nước đang vào thời kì đổi mới và phát triển toàn diện- thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Giáo dục trung học cơ sở phải thể hiện rõ vị trí “cơ sở” để nối tiếp, phát huy những thành tựu của giáo dục tiểu học liên kết với giáo dục trung học phổ thông để góp phần hình thành bậc thang học mới có chất lượng và hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Tóm lại, người cán bộ quản lý có vai trò: “Là một trong những nhân tố cơ bản quyết định sự thành bại của hệ thống” [8]

1.3.2 Yêu cầu về phẩm chất và năng lực

* Yêu cầu về phẩm chất

Có lập trường tư tưởng vững vàng kiên định, nắm vững và chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Đặc biệt là đường lối, chủ trương, chính sách về giáo dục và đào tạo đáp ứng được yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới;

Tích cực tiếp thu những cái mới, cái tiến bộ, kiên quyết đấu tranh chống những biểu hiện tiêu cực, sai trái, bảo vệ lẽ phải

Có tinh thần trách nhiệm cao, tận tuỵ trong công việc; sẵn sàng đầu tư thời gian vào công tác quản lý

Thực hành tiết kiệm, không tham nhũng, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, không lợi dụng chức vụ quyền hạn để mưu lợi cá nhân, cho gia đình, dòng

họ trái với chế độ chính sách pháp luật của Nhà nước Đảm bảo nguyên tắc, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, khiêm tốn; gương mẫu về đạo đức lối sống và sinh hoạt, chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử; Có ý thức bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao phẩm chất và năng lực cho bản thân; Năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm,

dám chịu trách nhiệm Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo

Dân chủ, công bằng trong quan hệ với cấp dưới Có uy tín với tập thể cán bộ giáo viên và nhân dân địa phương Không quan liêu, cửa quyền, hách dịch Cần có tinh thần tự phê bình và phê bình, tinh thần đoàn kết nội bộ; phát huy dân chủ, nêu cao tinh thần trách nhiệm Sống trung thực, giản dị, lành mạnh Biết quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của tập thể

* Yêu cầu về năng lực

Người cán bộ quản lý trường trung học cơ sở phải có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, có nghiệp vụ quản lý giáo dục; nắm vững nội dung, chương trình, phương pháp dạy học Nắm vững các văn bản, chỉ thị cấp trên, quán triệt, triển khai tốt đến cán bộ, giáo viên và học sinh để tổ chức, chỉ đạo có hiệu quả

Có khả năng dự báo, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, có tầm nhìn chiến lược, biết ứng dụng lý thuyết phù hợp với thực tiễn vào nhà trường Tổ chức, điều hành công việc hợp lý, hiệu quả; phân công phân nhiệm công việc đúng quyền hạn, năng lực, sở trường của từng cá nhân Quản lý, chỉ đạo các hoạt động chuyên môn đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ

Có năng lực quản lý tài chính, tài sản, nắm vững các quy định về tài chính, các quy định về thu, chi trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo như: các chế độ, chính sách đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh; quản lý cơ sở vật chất, thiết

bị, đồ dùng dạy học Năng lực kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch, hoạt động giảng dạy của giáo viên và học sinh Tổng kết, rút kinh nghiệm phát huy những mặt đạt được, khắc phục, sửa chữa những hạn chế yếu kém

Có khả năng cập nhật và xử lý thông tin; khả năng phân tích tổng hợp, so sánh, lựa chọn, biến khối lượng thông tin đa dạng và phong phú thành lượng thông tin cần thiết, có giá trị; có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quản lý giáo dục; khả năng cập nhật tri thức mới, thích ứng với sự phát triển của khoa học công nghệ; khả năng tự học tập, tự rèn luyện, tự hoàn thiện nhân cách Khả năng quy tụ, vận động các tổ chức, các lực lượng xã hội tham gia vào xây dựng và phát triển giáo dục Quyết đoán, dám làm, dám chịu trách nhiệm Năng động, sáng tạo,

có kiến thức, luôn nắm bắt những biến đổi về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa -

xã hội trong nước và quốc tế

1.4 Một số vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

1.4.1 Sự cần thiết phải về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

Trong suốt chiều dài phát triển của đất nước, giáo dục và đào tạo luôn được Đảng ta xem là quốc sách hành đầu, là động lực để phát triển kinh tế xã hội Qua

đó, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục luôn được quan tâm nhằm đáp ứng được yêu cầu phát triển quy mô giáo dục

Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã nêu rõ: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của Đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [10] “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực là yếu tố quyết định chất lượng bộ máy Nhà nước ” [10].Và “Một đội ngũ cán bộ có chất lượng cao

là đội ngũ có đủ bản lĩnh, phẩm chất và năng lực, nắm bắt được yêu cầu của thời đại,

có đủ tài năng, đạo đức và ý chí để thiết kế, tổ chức thực hiện những kế hoạch của tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trên tất cả các lĩnh vực” [6]

Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009-2020 đã nêu: "Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát

triển kinh tế-xã hội" [3]

Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009-2020 cũng đã nêu: “Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng được nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới Còn thiếu quy hoạch tổng thể đào tạo đội ngũ nhà giáo từ mầm non đến đại học dẫn đến tình trạng đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu, vừa không

đồng bộ về cơ cấu” [3]

Chỉ thị số 40-CT/TW, của Ban Bí thư tăng cường xây dựng, nâng cao chất

lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong hoàn cảnh mới của đất

nước, cũng như bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi, đòi hỏi tăng cường thực hiện đổi mối căn bản toàn diện cán bộ quản lý theo tinh thần Nghị quyết hội nghị Trung ương lần thứ tám (khóa XI) đã đề ra Trong đó, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp căn bản nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục -

vấn đề then chốt, cốt tử trong giáo dục và đào tạo.[1]

Trong xu thế phát triển của thế giới ngày nay, trước các tác động của toàn cầu hoá, bước chuyển sang nền kinh tế tri thức, sự bùng nổ công nghệ thông tin và truyền thông đã tạo ra cho giáo dục vai trò và diện mạo mới Giáo dục là động lực cho việc hình thành nền kinh tế tri thức, để tạo ra những sản phẩm có hàm lượng chất xám ngày càng cao, đồng thời là nền tảng xã hội cho việc hình thành xã hội tri thức Là nền giáo dục đặt nền móng thích ứng với điều kiện, khả năng và nhu cầu phát triển của xã hội mới Điều này đã buộc giáo dục phải có sự thay đổi trong đào tạo, bồi dưỡng và cung cấp cho xã hội những con người có khả năng biết phối hợp làm việc nhóm, là người lãnh đạo, và là người năng động, sáng tạo phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện đại

Trong quá trình toàn cầu hoá, thế giới trở thành phẳng, trong đó các nước trong khu vực, các nền kinh tế đan xen giữa hợp tác và cạnh tranh, hệ thống giáo dục được quốc tế hoá, giáo dục trở thành một sân chơi bình đẳng, mọi người có thể tham gia học tập ở mọi lúc, mọi nơi và cùng lúc nhiều loại hình nhà trường ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của người học Điều này đã làm thay đổi cách nhìn trong đào tạo, cần trang bị nhiều kiến thức hơn cho người học không chỉ để biết, để làm, để thành người mà còn học cách để chung sống và có năng lực để cạnh tranh và hợp tác Do đó cán bộ quản lý giáo dục cần đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà trường nhằm đáp ứng những yêu cầu đặt ra

Bên cạnh đó, quan niệm học một lần để sử dụng suốt đời không còn phù hợp với điều kiện thực tế ngày nay, do việc những tri thức mới được sinh sôi và đồng

thời những tri thức cũ đã bị lạc hậu diễn ra hết sức nhanh chóng Trước những thay đổi như thế, người cán bộ quản lý giáo dục không chỉ là người phát động, hô hào mọi người học tập mà phải là người đi đầu trong học tập để làm gương cho mọi người Cán bộ quản lý giáo dục cần có kế hoạch chiến lược về nghiên cứu khao học,

tự học, tự bồi dưỡng về kiến thức chính trị xã hội, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý,

đo lường chất lượng, đánh giá trong giáo dục, công nghệ thông tin, ngoại ngữ để hoàn thiện và nâng cao năng lực của bản thân

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông đã có những tác động lớn đến giáo dục làm cho giáo dục phải có những cách nhìn mới về quản lý nhà trường, nhà quản lý, giáo viên, người học và phương pháp dạy học… để kịp thời nắm bắt và khai thác những tiện ích của công nghệ thông tin Do vậy đòi hỏi cán bộ quản lý giáo dục phải biết sử dụng công nghệ thông tin để vận dụng vào công tác quản lý nhằm nâng cao hiệu quả công tác

Cán bộ quản lý là người đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện thành công các chính sách giáo dục và nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục Trước những thay đổi về quy định và chính sách giáo dục thì người cán bộ quản lý cần phải chuẩn bị chu đáo, thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ quản lý, phải được trang bị những kiến thức, lý luận quản lý hiện đại mang tính chuyên nghiệp và cần

có những kỹ năng quản lý mới, biết khơi dậy và nuôi dưỡng động lực cho đội ngũ

và người học, có tầm nhìn xa và khả năng phân tích phán đoán và nhạy bén trong giải quyết những tình huống mới phát sinh…để trở thành người quản lý có đủ bản lĩnh để làm cho những chủ trương, chính sách giáo dục trở thành hiện thực và ngày càng nâng cao chất lượng giáo dục cho đơn vị

Vì các lý do đã được nêu ở trên, nâng cao chất lượng cho đội ngũ cán bộ quản lý là một tất yếu và cần thiết

1.4.2 Nội dung về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

1.4.2.1 Công tác quy hoạch, kế hoạch nâng cao chất lượng đội ngũ

Công tác quy hoạch đội ngũ là một trong những hoạt động quản lý của chủ

thể quản lý Nó có tác dụng làm cho cơ quan quản lý hoặc người quản lý biết được

về số lượng, chất lượng, cơ cấu tuổi, trình độ và cơ cấu chuyên môn, cơ cấu giới, của từng cán bộ quản lý và cả đội ngũ cán bộ quản lý; đồng thời xây dựng được kế hoạch phát triển đội ngũ; nhằm tìm ra các biện pháp nâng cao chất lượng cho từng cán bộ quản lý và cả đội ngũ để họ có được khả năng hoàn thành nhiệm vụ Hơn nữa, kết quả quy hoạch là cơ sở chủ yếu mang tính định hướng cho việc vận dụng

và thực hiện các chức năng cơ bản của quản lý vào hoạt động quản lý bộ máy tổ chức và đội ngũ nhân sự giáo dục trong huyện nói chung và trong các trường trung học cơ sở nói riêng Như vậy, nói đến quản lý đội ngũ cán bộ quản lý là nói đến công tác quy hoạch phát triển đội ngũ và nói đến quy hoạch là nói đến một công việc rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ

Đây là bước tuyển chọn đầu tiên của nhà quản lý dựa trên những thông tin khảo sát ban đầu nhằm đưa số cán bộ quản lý này vào diện quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuẩn bị tốt cho công tác bổ nhiệm sau nay Như vậy, nói đến công tác quy hoạch đội ngũ và nói đến quy hoạch là nói đến một công việc rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ Vì nếu chọn đúng đối tượng có đủ phẩm chất, năng lực thì xem như đã thành công bước đầu trong công tác quy hoạch Như vậy, quy hoạch, kế hoạch là yếu tố đầu tiên, định hướng cho công tác phát triển đội ngũ, có ảnh hưởng quan trọng và quyết định đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý sau này

1.4.2.2 Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng và luân chuyển đội ngũ cán bộ quản lý

Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng và luân chuyển đội ngũ cán bộ, công chức nói chung và cán bộ quản lý nói riêng là công việc thuộc lĩnh vực công tác của cơ quan quản lý

Tuyển chọn, bổ nhiệm chính xác các cán bộ quản lý có đủ phẩm chất và năng lực cho một tổ chức là yếu tố quan trọng để phát triển tổ chức nói chung và thực chất là tạo điều kiện tiên quyết cho tổ chức đó nâng cao chất lượng hoạt động Mặt khác, tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ quản lý đúng tiêu chuẩn, năng lực và phẩm chất

lại là những yêu cầu tất yếu cho việc thực hiện kế hoạch nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Miễn nhiệm cán bộ quản lý thực chất là làm cho đội ngũ cán bộ quản lý luôn đảm bảo các yêu cầu về chuẩn, không để cho đội ngũ cán bộ quản lý có những thành viên không đủ yêu cầu về phẩm chất năng lực hay sức khoẻ nhằm sàn lọc những thành phần chưa đảm bảo chất lượng ra khỏi hàng ngũ cán bộ quản lý Đây

là một hình thức nâng cao chất lượng đội ngũ

Luân chuyển cán bộ quản lý có tác dụng làm cho chất lượng đội ngũ được đồng đều và hỗ trợ lẫn nhau trong các tổ chức; mặt khác tạo điều kiện thoả mãn các nhu cầu và sức phấn đấu và tránh tư tưởng chủ quan và sức ỳ trong công tác quản lý của cán bộ quản lý từ đó nâng cao được chất lượng của đội ngũ

1.4.2.3 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý

Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý nhằm bổ sung hoàn thiện và nâng cao trình độ lý luận chính trị; lý luận và thực tiễn quản lý; trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý Giúp cho người cán bộ quản lý

có đủ khả năng để hoàn thành nhiệm vụ; giúp cho cán bộ quản lý có đủ khả năng vận dụng các phương pháp dạy học và giáo dục một cách linh hoạt và sáng tạo nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, có khả năng hướng dẫn, tư vấn giúp đỡ giáo viên về chuyên môn, nghiệp vụ; đáp ứng được khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác, phục vụ tốt cho công tác quản lý và giáo dục

Đào tạo là trang bị đủ kiến thức, kỹ năng cho cán bộ Một cán bộ quản lý được qua trường lớp đào tạo bài bản sẽ có đủ năng lực để thực thi công việc một cách hoàn chỉnh và khoa học và trong quá trình công tác được bồi dưỡng, bổ sung cập nhật kịp thời những kiến thức mới, những kiến thức còn hạn chế sẽ giúp cho người cán bộ tự tin hơn trong thực thi công việc cũng như có đủ điều kiện và năng lực để giải quyết công việc một cách hoàn thiện, dễ dàng và nhanh chóng hơn Như vậy, hoạt động đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

1.4.2.4 Chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ quản lý

Chế độ, chính sách đãi ngộ cùng với công tác thi đua khen thưởng là một động lực thúc đẩy sự cố gắng vương lên trong công tác của mọi người nói chung và của cán bộ quản lý nói riêng Kết quả một hoạt động của con người nói chung và chất lượng một hoạt động của con người nói riêng phụ thuộc vào nhiều yếu tố mang tính động lực thúc đẩy hoạt động Chế độ, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ quản lý còn chứa đựng sự khích lệ động viên tinh thần, là minh chứng cho kết quả của việc phấn đấu trong công tác Chính từ vấn đề có chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với đội ngũ mà chất lượng đội ngũ được nâng lên Trong cuộc sống để đảm bảo cho mọi hoạt động bình thường của con người thì họ phải được đáp ứng các yêu cầu

về vật chất và tinh thần thiết yếu nhất Nếu đạt được kết quả cao hơn trong hoạt động thì con người phải được đáp ứng những yêu cầu tốt hơn về vật chất và tinh thần Vì vậy việc có chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với cán bộ quản lý có tác dụng như một đòn bẩy thúc đẩy chất lượng của đội ngũ cán bộ Chính vì vậy đây là một nội dung cần quan tâm giải quyết trong qúa trình nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

1.4.2.5 Đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Đánh giá là một khâu quan trọng, là một trong những chức năng của công tác quản lý Đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý là một trong những công việc không thể thiếu được trong công tác quản lý, của các cơ quan quản lý và của các chủ thể quản lý nói chung và của công tác tổ chức cán bộ nói riêng Đánh giá giúp nhà quản lý nhận biết được cán bộ có những mặt mạnh và những hạn chế nào để từ

đó có kế hoạch bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của cán bộ Kết quả đánh giá là các thông tin, đầu vào quan trọng cho việc cải tiến chất lượng

Đánh giá đội ngũ không những để biết thực trạng mọi mặt của đội ngũ để có những điều chỉnh phù hợp với các hoạt động, mà qua đó dự báo về tình hình chất lượng đội ngũ cũng như việc vạch ra những kế hoạch khả thi đối với hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ Bên cạnh đó, kết quả đánh giá cán bộ quản lý còn giúp cho mỗi cá nhân có sự tự điều chỉnh bản thân nhằm thích ứng với điều kiện công tác

và tiêu chuẩn đội ngũ Từ những lý do trên có thể nói, đánh giá đội ngũ cán bộ quản

lý có mối liên quan mật thiết đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản

lý Như vậy, để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ quản lý trung học cơ sở nói riêng không thể bỏ qua hoạt động đánh giá đội ngũ để từ đó đưa các giải pháp quản lý khả thi

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở

Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau, có thể phân thành hai nhóm yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan như sau:

14.3.1 Yếu tố khách quan

* Sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ

Đối với sự phát triển của giáo dục và đào tạo, trình độ khoa học công nghệ càng cao thì càng có điều kiện để phát triển giáo dục Khoa học và công nghệ có ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý Khi khoa học công nghệ có những bước tiến sẽ tạo ra các phương tiện hiện đại giúp tăng hiệu quả công việc từ đó sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong công tác quản lý tạo động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp quản lý của nhà quản lý

Ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển nhanh chóng, đã làm tăng năng suất lao động, hiệu quả kinh tế Do đó, đòi hỏi lực lượng lao động phải có trình độ tay nghề cao Điều này kéo theo đội ngũ cán bộ quản lý phải nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Tình hình này đã tác động đến sự phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở Việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ quản lý trường trung học cơ sở phải đảm bảo cả về số lượng lẫn trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

* Các cơ chế, chính sách quản lí của Nhà nước và của ngành giáo dục và đào tạo

Cơ chế, chính sách quản lí của ngành giáo dục và đào tạo có ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý Tuy nhiên, hiện nay hệ thống các

văn bản hướng dẫn thực hiện không đầy đủ, thiếu đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu kịp thời nên đã ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý Xuất phát từ yêu cầu thực tế, ngành giáo dục và đào tạo cần có những cán bộ quản

lý có kiến thức, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức tốt Tuy nhiên, các chính sách đãi ngộ đối với cán bộ quản lý chưa tương xứng, vì vậy chưa tạo được động lực để cán bộ quản lý an tâm công tác và cống hiến hết mình cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo Do đó, việc ổn định, phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo chất lượng trong giai đoạn hiện nay là khó khăn

1.4.3.2 Yếu tố chủ quan

* Uy tín, thương hiệu của cơ sở giáo dục

Uy tín, thương hiệu được các nhà trường quan tâm xây dựng Uy tín càng lớn, mạnh càng thu hút giáo viên, đặc biệt là giáo viên có năng lực và tâm huyết cống hiến như vậy đội ngũ cán bộ quản lý cũng phải có trình độ tương ứng để quản

lý đội ngũ giáo viên đó Từ đó, công tác phát triển và nâng cao chất lượng cán bộ quản lý cũng thuận lợi Tất cả cán bộ quản lý đều muốn công tác trong một tổ chức

có uy tín, thương hiệu, được xã hội công nhận và nhiều người biết đến, đồng thời bản thân cán bộ quản lý cũng cần phấn đấu trao dồi và học tập để đáp ứng yêu cầu Mặt khác, uy tín và thương hiệu nhà trường sẽ giúp nhà trường có ưu thế trong công tác tuyển sinh, tuyển dụng góp phần tăng thêm việc làm, thu nhập và các chính sách đãi ngộ cán bộ quản lý được thực hiện tốt hơn Đây là động lực khiến cán bộ quản

lý gắn bó với nhà trường, hết lòng, hết sức xây dựng nhà trường, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

* Môi trường sư phạm

Hiện nay, nước ta đang tích cực đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo, triển khai các phong trào thi đua, trong đó rất quan tâm xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, an toàn Môi trường sư phạm có ảnh hưởng rất lớn đến công tác nâng cao chất lượng đội ngũ của nhà trường, nó tác động đến tình cảm, lí trí và hành vi của các thành viên trong nhà trường Bầu không khí làm việc trong nhà trường tốt sẽ gắn kết

các thành viên, thúc đẩy mọi hoạt động trong nhà trường, nhất là phát triển đội ngũ giáo viên đồng thời cũng tác động đến chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

* Nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền về sự cần thiết phải nâng cao

chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá vai trò to lớn của cán bộ: “Cán bộ

là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho nhân dân hiểu rõ

và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” Người còn nhấn mạnh: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [12]

Chỉ thị 40/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã khẳng định, xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục một cách toàn diện là nhiệm vụ

“vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài” Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý “phải được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức lối sống, lương tâm nghề nghiệp” [1]

Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý có vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng giáo dục Chính vì thế cần phải đổi mới, nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền về sự cần thiết phải phát triển, nâng cao chất lượng cán bộ quản lý

Các cấp ủy Đảng từ Trung ương đến địa phương phải có nhận thức đúng đắn

về vai trò của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý sẽ quyết định đến sự phát triển chất lượng của giáo dục, của nhà trường; về sự cần thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, từ đó thường xuyên lãnh đạo và thực hiện các chủ trương, chính sách giáo dục, đặc biệt là công tác phát triển, nâng cao chất lượng cán bộ quản lý trong nhà trường

Đây là những nhân tố mang tính quyết định, là nhân tố chủ quan tác động

lên công tác xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ Công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của địa phương có hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu hay không đều phụ thuộc vào ý thức chủ quan, năng lực lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và sự tham gia, vào cuộc của ngành giáo dục đào tạo địa phương

Kết luận chương 1

Trong chương này, tác giả đã trình bày tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn

đề liên quan đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học

cơ sở Nêu một số khái niệm cơ bản làm nền tảng cho việc nghiên cứu của luận văn, đồng thời tập trung làm sáng tỏ một số nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nói chung và cán bộ quản lý trung học cơ sở nói riêng Các nội dung và yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý là:

Công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ

Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng và luân chuyển đội ngũ cán bộ quản lý

Việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý

Chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ quản lý

Đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ

Các cơ chế, chính sách quản lí của Nhà nước và của ngành giáo dục và đào tạo

Uy tín, thương hiệu của cơ sở giáo dục

Môi trường sư phạm

Nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền về sự cần thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý

Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG NAI

2 1 Khái quát về khảo sát thực trạng

2.1.1 Mục đích khảo sát

Qua quá trình khảo sát từ sơ bộ đến chi tiết chất lượng đội ngũ cán bộ quản

lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai, ta có được những thông tin chính xác về chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở để từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý của bậc học trung học cơ sở tại huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

2.1.2 Nội dung khảo sát

- Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

- Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

2.1.3 Đối tượng và địa bàn khảo sát

* Đối tượng: Cán bộ quản lý và giáo viên bậc trung học cơ sở trong huyện

* Địa bàn: Các trường trung học cơ sở trong huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

2.1.4 Phương pháp khảo sát

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp phỏng vấn

2.2 Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội và giáo dục đào tạo huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

2.2.1 Khái quát tình hình kinh tế xã hội Huyện Cẩm Mỹ

Cẩm Mỹ là huyện vùng sâu, miền núi nằm ở phía Đông Nam tỉnh Đồng Nai, được thành lập theo Nghị định số 97/2003/NĐ-CP của Chính phủ trên cơ sở

tách ra và sáp nhập 07 xã của huyện Long Khánh cũ và 6 xã của huyện Xuân Lộc

Phía Bắc giáp Thị xã Long Khánh và Xuân Lộc; phía Nam tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; phía Đông giáp huyện Xuân Lộc và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu; phía Tây giáp

huyện Long Thành

Do là địa bàn vùng sâu, miền núi nên công nghiệp chậm phát triển; điều kiện văn hóa, xã hội và đời sống của người dân còn nhiều khó khăn Tốc độ tăng trưởng RGDP sản xuất nông nghiệp bình quân sau gần 5 năm gần đây ước đạt 4,83% Nhiều vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây lương thực và cây ăn trái đang hình thành và phát triển

Về điều kiện xã hội, trong những năm gần đây, các tiêu chí kết cấu hạ tầng được thực hiện có hiệu quả, tạo vùng nông thôn đổi mới trên địa bàn Huyện Tuy nhiên, cuộc sống của người dân chưa được ổn định, một bộ phận lớn là người di cư

từ miền Bắc, miền Trung vào làm kinh tế nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn Mặt khác, do người dân từ nhiều nơi khác nhau đến sinh sống dẫn đến sự giao thoa về văn hóa, xã hội Trong sự đa dạng của văn hóa và phong tục tập quán có những khó khăn nảy sinh trong quan hệ xã hội Đó cũng là một trong những nguyên nhân lớn của những tồn tại, khó khăn đó là công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch về sự phát triển hệ thống giáo dục địa phương, công tác quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ quản lý bậc trung học cơ sở nói riêng của huyện thiếu được chú trọng Đứng trước yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đội ngũ cán

bộ quản lý huyện Cẩm Mỹ cần có kế hoạch chiến lược và các giải pháp hữu hiệu, cấp bách cho phát triển cán bộ quản lý đến 2020 Đây là vấn đề thách thức lớn đặt

ra cho Ngành Giáo dục Cẩm Mỹ, một huyện miền núi nhiều khó khăn

2.2.2 Khái quát về tình hình giáo dục của Huyện Cẩm Mỹ

2.2.2.1 Về qui mô giáo dục

Tính đến năm học 2016 - 2017, toàn huyện có 64 cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông,(trong đó bậc trung học cơ sở có 14 trường) Hệ thống trường học, trung tâm học tập cộng đồng được xây dựng, thành lập và phát triển rộng khắp địa bàn các xã Các trường được nâng cấp, đầu tư xây dựng mới, trang thiết bị dạy học từng bước đáp ứng nhu cầu giảng dạy của giáo viên, học tập của học sinh Giáo dục đã

và đang có những bước phát triển mới Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập Đó là sự mất cân đối về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chất lượng học sinh còn thấp, tỷ lệ bỏ học giảm chậm, việc phát triển hệ thống trường lớp còn trì trệ, cơ sở vật chất trang thiết bị còn lạc hậu, thiếu thốn

Về giáo dục trung học cơ sở, các trường trung học cơ sở được phân bố ở các xã

tùy thuộc vào số lượng dân cư sinh sống Tuy nhiên, quy mô phát triển hệ thống các trường trung học cơ sở trên địa bàn Huyện còn chậm Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các trường trung học cơ sở còn có sự biến động, không đồng đều giữa các xã, dẫn đến tình trạng thừa, thiếu mất cân đối đội ngũ nhân sự giữa các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện, gây trở ngại lớn cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục

2.2.2.2 Về chất lượng giáo dục

Ngành giáo dục và đào tạo huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trong những năm qua phát triển khá ổn định ở các cấp học, bậc học Tỷ lệ huy động học sinh đảm bảo đạt chỉ tiêu kế hoạch, tình hình học sinh bỏ học đã có chiều hướng giảm; thành quả phổ cập tiếp tục được giữ vững và nâng cao chất lượng

Chất lượng giáo dục đại trà đang được nâng lên Trong đó, chất lượng giáo dục mầm non ngày được chuyển biến, tỷ lệ trẻ nhà trẻ, mẫu giáo suy dinh dưỡng giảm; chất lượng giáo dục phổ thông tiếp tục được phát triển theo hướng tích cực;

tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học và công nhận tốt nghiệp trung học

cơ sở có hướng phát triển

Công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia tiếp tục được quan tâm thực hiện, hiện nay toàn huyện có 26 trường đạt chuẩn quốc gia

Cơ sở vật chất tiếp tục được đầu tư theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa từng bước đáp ứng nhu cầu công tác giảng dạy và học tập

Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục dần được kiện toàn, bổ sung về

cơ cấu, đủ số lượng và đảm bảo về chất lượng

* Về chất lượng giáo dục cấp trung học cơ sở:

Chất lượng giáo dục 2 mặt của huyện Cẩm Mỹ: xếp loại hạnh kiểm và xếp loại học lực được tổng hợp như sau:

Bảng 2.1 Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh cấp trung học cơ sở

huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trong 5 năm học

SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ THCS

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai)

Bảng 2.2 Kết quả xếp loại học lực học sinh cấp trung học cơ sở

huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai trong 5 năm học

Phòng GD-ĐT

Cẩm Mỹ

Tổng số HS

Học lực Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém

SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ THCS

Bảng 2.3 Kết quả hoàn thành chương trình cấp trung học cơ sở

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai)

Qua bảng thống kê cho thấy chất lượng giáo dục và tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình trung học cơ sở của huyện Cẩm Mỹ mặc dù có chuyển biến nhưng chưa cao và sự chuyển biến chưa có sự bền vững, còn thấp hơn mặt bằng chung của tỉnh và một số huyện Điều này đòi hỏi công tác quản lý của các trường trung học cơ sở của huyện phải được tăng cường, phấn đấu hơn nữa để nâng cao chất lượng giáo dục

Mặc dù đã được quan tâm về mọi mặt nhưng đến hết năm 2016, mới có 31,75% trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia Trên thực tế, chất lượng dạy học

ở các trường trung học cơ sở tuy từng bước được nâng lên, nhưng còn chậm, thiếu bền vững và chưa đồng đều ở các trường trong huyện Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên bắt nguồn từ chất lượng quản lý giáo dục, quản lý hoạt động dạy và học trong các nhà trường trung học cơ sở Đội ngũ cán bộ quản lý vẫn chưa tìm ra giải pháp để tăng hiệu quả các hoạt động giáo dục, nâng cao chất lượng của nhà trường Điều này, đang đặt ra nhiều vấn đề bức xúc cần sớm được quan tâm nghiên cứu giải quyết và đòi hỏi cần phải có những giải pháp quản lý hoạt động giáo dục cần thiết và khả thi

2.2.2.3 Về xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên chuẩn hóa

Tính đến năm học 2015- 2016, toàn huyện có 1607 giáo viên trong đó bậc học Mầm non có 448 giáo viên, bậc học Tiểu học có 643 giáo viên và bậc Trung học

cơ sở có 516 giáo viên và 140 cán bộ quản lý của ba bậc học

Trong những năm gần đây đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý được khuyến khích tham gia các lớp nâng cao trình độ chuyên môn bằng hình thức vừa học vừa làm nên đến nay toàn ngành đã có 100% giáo viên đạt chuẩn, trong đó có 85.37% giáo viên vượt chuẩn

Bảng 2.4 Thống kê giáo viên toàn ngành theo trình độ

Ngành học Tổng

số

Trình độ Trung cấp Cao đẳng Đại học

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

và Đại học và 100% cán bộ quản lý vượt chuẩn theo quy định về trình độ chuyên

môn của từng cấp học 100% cán bộ quản lý đã qua lớp đào tạo cán bộ quản lý và hằng năm được tổ chức bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý qua các buổi hội thảo, tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên…

2.2.2.4 Tổ chức các hoạt động chuyên môn nâng cao tay nghề cho cán bộ quản lý và giáo viên

Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện thường xuyên tổ chức các hội nghị tập huấn để nâng cao tay nghề cho giáo viên, qua các đợt tập huấn, giáo viên có cơ hội tham gia dự giờ, góp ý kiến để cùng nhau trao đổi học hỏi kinh nghiệm từ các giáo viên khác trong huyện

Định kỳ 2 năm một lần phòng giáo dục tổ chức Hội giảng cấp huyện và chỉ đạo các trường học hàng năm phải tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường nhằm giúp giáo viên có điều kiện để trau dồi nâng cao tay nghề

Hàng năm tổ chức việc học bồi dưỡng thường xuyên theo tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo để giáo viên kịp thời cập nhật những kiến thức mới cũng như

ôn luyện lại những kiến thức đã được học

Đối với cán bộ quản lý, hàng năm phòng Giáo dục và Đào tạo lập danh sách

từ 10-15 cán bộ, giáo viên cử đi tham dự các lớp học quản lý do Sở Giáo dục tổ chức nhằm chuẩn bị tốt cho lực lượng kế cận chuẩn bị bổ nhiệm làm công tác quản

lý ở các đơn vị trường trong huyện

Phòng Giáo dục và Đào tạo thường xuyên tổ chức các Hội thảo chuyên môn

và các đợt tham quan học tập để nâng cao chất lượng quản lý cho cán bộ quản lý và

nâng cao chất lượng giáo dục bậc trung học cơ sở

2.2.2.5 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý giáo dục và dạy học

Trong thời gian qua, ngành giáo dục huyện Cẩm Mỹ đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và dạy học tại các trường trung học cơ sở trong toàn huyện, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn huyện Hiện nay tất cả các trường trung học cơ sở trong toàn huyện đã

có website và triển khai thư điện tử trong giao dịch, trao đổi thông tin Các website