Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1a đoạn qua huyện hoa lư, tỉnh ninh bình (giai đoạn 1)

Các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương về công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư .... Phương pháp thu thập và xử lý số liệu, tài liệu Thu thậ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH KHOA ĐỊA LÍ - QLTN -

LÊ THÙY DƯƠNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

333.3 LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập ở trên ghế nhà trường là một quá trình trang bị cho sinh viên một lượng kiến thức nhất định về lý luận giúp cho sinh viên có khả năng nhìn nhận, đánh giá Bởi vậy, để giúp sinh viên được áp dụng những kiến thức đã được giảng dạy ở nhà trường, vừa thực tế với công việc chuyên môn của mình và để đánh giá khả năng tiếp thu kiến thức và năng lực của sinh viên tích lũy học hỏi thêm kiến thức ngoài sách vở phục vụ cho công việc sau này thì việc thực hiện đồ án tốt nghiệp là hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên

Trong quá trình học tập, nghiên cứu để thực hiện đề tài này tôi xin bày tỏ lòng biết

ơn chân thành và sâu sắc tới ThS Trần Thị Mai Phương đã tận tình chỉ bảo, dìu dắt, định hướng, và tạo mọi điều kiện của để tôi hoàn thành đồ án tốt nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cán bộ làm việc tại phòng TN&MT huyện Hoa

Lư đã tận tình giúp đỡ tôi trong thời gian tôi thực hiện đồ án tốt nghiệp

Mặc dù bản thân đã tâm huyết và cố gắng rất nhiều song với kiến thức, kinh nghiệm lần đầu nghiên cứu khoa học nên không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của quý thầy cô giáo và các bạn sinh viên để tôi hoàn thiện bài báo cáo tốt hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Sinh viên

Lê Thùy Dương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 2

4 Quan điểm nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu 2

5 Cấu trúc của đồ án 4

PHẦN NỘI DUNG 5

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Một số khái niệm 5

1.1.2.Bản chất, đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư 6

1.1.3 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 9

1.1.4 Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư đến kinh tế - xã hội và môi trường 17

1.1.5 Các nhân tố ảnh huởng đến tiến độ công tác giải phóng mặt bằng18 1.2 Cơ sở thực tiễn 18

1.2.1 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 18

1.2.3 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư ở tỉnh Ninh Bình 20

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ CỦA DỰ ÁN ĐẦU TƯ, CẢI TẠO, NÂNG CẤP QUỐC LỘ 1A QUA HUYỆN HOA LƯ (GIAI ĐOẠN 1) 23

2.1 Khái quát chung về huyện Hoa Lư 23

2.1.1 Điều kiện phát triển 23

2.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế 29

2.1.3 Cơ sở hạ tầng kĩ thuật 31

2.1.4 Đánh giá chung về điều kiện và thực trạng phát triển kinh tế- xã hội của huyện Hoa Lư ảnh hưởng đến công tác GPMB 32

2.2 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư của dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A đoạn qua huyện Hoa Lư 34

2.2.1 Tình hình chung của việc thực hiện giải phóng mặt bằng ở huyện Hoa Lư

2.2.2 Công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư của dự án đầu tư, cải

tạo, nâng cấp quốc lộ 1A đoạn qua huyện Hoa Lư (giai đoạn 1) 35

2.2.3 Đánh giá chung về công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư của dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A qua huyện Hoa Lư (giai đoạn 1) 43

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY NHANH TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, ĐỀN BÙ, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HOA LƯ 46

3.1 Cơ sở đề xuất giải pháp 46

3.1.1 Các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương về công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư 46

3.1.2 Những bài học kinh nghiệm từ công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ tái dịnh cư của dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A qua huyện Hoa Lư 47

3.2 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Hoa Lư 48

3.2.1 Giải pháp về chính sách, giá bồi thường đất đai, tài sản 48

3.2.2 Giải pháp về công tác tuyên truyền 48

3.2.3 Giải pháp quy hoạch 49

3.2.4 Giải pháp tổ chức thực hiện 49

3.2.5 Giải pháp chủ động trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh 50

3.2.6 Các giải pháp khác 50

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 52

1 Kết luận 52

2 Kiến nghị 53

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ Ý NGHĨA

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình Đổi mới, đặc biệt những năm gần đây việc xây dựng

cơ sở hạ tầng,đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước đang trở thành vấn đề then chốt

Thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình là một khâu quan trọng của quá trình phát triển Bồi thường giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết để triển khai thực hiện các dự án

Có thể nói: “ Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa của dự án” [9] Bồi thường giải phóng mặt bằng cũng là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và cộng đồng dân cư, đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, đặc biệt với hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm vi cả nước, đến từng địa phương, cơ sở

Huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình cũng là địa bàn có nhiều tiềm năng, thế mạnh phát triển kinh tế - xã hội nên trong những năm gần đây các dự án trên địa bàn được triển khai mạnh mẽ đã lấy đi quỹ đất không nhỏ là tư liệu sản xuất của người dân Từ quỹ đất thu hồi này nhiều nhà máy, khu đô thị, các công trình phúc lợi đã được xây dựng phục vụ đời sống nhân dân, là cơ sở để thu hút lượng vốn đáng kể của các nhà đầu tư trong và ngoài nước Tuy nhiên, ngoài những thành công, cũng đã nảy sinh nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện bồi thường GPMB Một số dự án đã không triển khai được theo tiến độ

dự kiến ban đầu do không thực hiện được bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất Mặt khác, cuộc sống và sản xuất của người dân bị thu hồi đất, phải di dời nơi ở đang có những xáo trộn mà các chính sách chưa xử lý được

Xuất phát từ những lý do nêu trên, để đánh giá đầy đủ hơn về vấn đề thực hiện bồi thường GPMB trong việc thu hồi đất ở trên địa bàn huyện Hoa

Lư, tỉnh Ninh Bình, dưới sự hướng dẫn của Cô giáo - ThS Trần Thị Mai

Phương, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng công tác giải phóng

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

-Góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Hoa Lư đến năm 2020

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thực trạng công tác đền bù, GPMB của dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A đoạn qua huyện Hoa Lư, chỉ ra kết quả đạt được, những tồn tại và lý giải nguyên nhân

- Đề xuất giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ công tác đền bù, GPMB trên địa bàn huyện Hoa Lư đến năm 2020

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình

- Phạm vi thời gian: 2010 - 2014

4 Quan điểm nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

4.1 Quan điểm nghiên cứu

4.1.1 Quan điểm lãnh thổ

Mỗi đối tượng địa lý đều gắn với một không gian cụ thể, đều có các quy luật hoạt động riêng, gắn bó và phụ thuộc chặt chẽ vào quan điểm của lãnh thổ đó.Các đối tượng này phản ánh những đặc trưng cơ bản của lãnh thổ, giúp phân biệt lãnh thổ này với lãnh thổ khác.Trong từng lãnh thổ luôn luôn

có sự phân hóa nội tại đồng thời có mối quan hệ chặt chẽ với những vùng lãnh thổ xung quanh về cả tự nhiên cũng như kinh tế - xã hội

Quan điểm này được vận dụng trong đề tài để xem xét về mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Hoa Lư ảnh hưởng đến công tác đền bù, GPMB, hỗ trợ tái định cư Trên cơ sở nghiên cứu về một dự

án cụ thể trên lãnh thổ huyện Hoa Lư, đề tài đã đề xuất những giải pháp có

tính khả thi cho công tác đền bù, GPMB, hỗ trợ tái định cư dựa trên những đặc thù riêng của lãnh thổ

4.1.2 Quan điểm phát triển bền vững

Tư tưởng chủ đạo của quan điểm này là sự phát triển kinh tế bền vững phải đảm bảo 3 mục tiêu: bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế và ổn định, công bằng xã hội Quan điểm phát triển bền vững hướng tới sự hài hòa mối quan hệ con người và tự nhiên trong sự tương tác giữa hệ thống tự nhiên và

hệ thống kinh tế - xã hội Vì vậy, trong việc triển khai các dự án trên địa bàn cần tính đến sự phát triển hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế với đảm bảo

ổn định đời sống cho người dân và bảo vệ môi trường

4.1.3.Quan điểm lịch sử - viễn cảnh

Quan điểm lịch sử trong vấn đề này là quan điểm hướng dẫn tìm tòi sự sáng tạo trong cái cũ để hoàn thiện hơn cái mới Thực hiện quan điểm này một mặt cho phép ta nhìn thấy toàn cảnh sự xuất hiện, sự phát triển, diễn biến

và kết thúc của các đối tượng, mặt khác giúp ta phát hiện quy luật tất yếu của

sự phát triển đối tượng

Thực hiện quan điểm này trong đề tài thể hiện ở việc nghiên cứu công tác đền bù, giải phóng mặt bằng phải nghiên cứu cả những tác động của trước và sau khi dự án được thực hiện Định giá đất, tài sản trên đất hợp lý tại thời điểm hiện tại cũng như trong tương lai Những đề xuất về giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến

độ công tác GPMB sẽ có ý nghĩa lớn cho các dự án khác trong tương lai

4.2 Phương pháp nghiên cứu

4.2.1 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu, tài liệu

Thu thập các số liệu, tài liệu có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư của huyện; các số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội, về tình hình quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Hoa Lư; dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A đoạn qua địa bàn huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2010 - 2014 Hệ thống hóa tài liệu

4.2.2 Phương pháp dự báo

Trên cơ sở nghiên cứu các quy luật biến động đất đai trong quá khứ,căn

cứ vào định hướng phát triển kinh tế xã hội của địa bàn trong tương lai để đề xuất phương pháp đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng một cách hợp lý

4.2.3 Phương pháp khảo sát thực địa

Phương pháp khảo sát thực địa dùng để thu thập thông tin ban đầu về đối tượng nghiên cứu bằng tiếp xúc trực tiếp, thu thập tư liệu từ thực địa về công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư Việc tiến hành khảo sát thực địa nhằm đảm bảo tính khách quan, khoa học, chính xác của đề tài, đồng thời giúp đề tài có tính cơ sở thực tiễn cao

4.2.4 Phương pháp chuyên gia

Là phương pháp thu thập và xử lý những đánh giá, dự báo bằng cách tập hợp và hỏi ý kiến các chuyên gia giỏi thuộc một lĩnh vực quản lý đất đai, quy hoạch đô thị…nhằm đề xuất các giải pháp mang tính khả thi, có hiệu quả trong công tác giải quyết đền bù, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư

4.2.5 Phương pháp kế thừa

Kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu của các chương trình, dự

án, đề tài khoa học có liên quan đến vấn đề đền bù, giải phóng mặt bằng

Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Hoa Lư

PHẦN NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG,

GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ

Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới Đây là quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự

án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hội

Công tác GPMB mang tính quyết định đến tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án

1.1.1.2 Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền

sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, cá nhân sử dụng

Có 2 loại đền bù: đền bù thiệt hại về đất và đền bù thiệt hại về tài sản

Đền bù thiệt hại về đất là biện pháp để phân bố lại tài nguyên trên quan

+ Đền bù thiệt hại về tài sản gồm: nhà, công trình, vật kiến trúc, cây cối hoa màu , công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật gắn với đất đai bị thu hồi

1.1.1.4 Tái định cư

Tái định cư là quá trình định cư, ổn định và khôi phục cuộc sống cho những người dân sau khi nhà nước thu hồi đất hoặc bị mất chỗ sinh sống do nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan Ngoài ra còn bao gồm các hoạt động nhằm hỗ trợ cho những người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự án gây

ra khôi phục và cải thiện mức sống cũng như những cơ sở kinh tế và văn hóa -

xã hội

Tái định cư trong bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất được hiểu là việc di chuyển người có đất bị thu hồi đất đến sinh sống ổn định tại một nơi mới thông qua các hoạt động hỗ trợ của nhà nước nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định đời sống, sản xuất tại khu tái định cư

1.1.1.5 Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

Chính sách này thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với người dân trong khu vực giải tỏa, đặt con người vào vị trí then chốt trong quá trình thực hiện, góp phần tích cực đẩy nhanh tốc độ GPMB, thời gian thi công được đảm bảo

1.1.2.Bản chất, đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư

Công tác BT, GPMB hỗ trợ và tái định cư là một nội dung quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nó là điều kiện tiên quyết đảm bảo tiến độ thực hiện các dự án nhưng đồng thời nó cũng tác động lớn đến đời sống xã hội Công tác GPMB thực chất là trả lại mặt bằng xây dựng để có thể xây dựng các công trình mới, do đó trong quá trình thu hồi đất

để GPMB người dân phải di chuyển chỗ ở nó sẽ kéo theo những khó khăn

trong cuộc sống mà họ gặp phải như không có chỗ ở ổn định để sinh sống, sinh hoạt

Đất nước ta đang trong thời kỳ CNH - HĐH chúng ta không thể chỉ có những đô thị đẹp, hiện đại mà đi đôi với nó thì chỗ ở của những người dân

bị thu hồi đất để xây dựng các công trình đó cũng phải được đảm bảo bởi một năm chúng ta có hàng nghìn dự án cần GPMB mỗi dự án chỉ cần 1 hộ gia đình, cá nhân không có nhà ở đã kéo theo hàng nghìn gia đình không có nhà

ở Từ những nhận thức trên có thể giúp chúng ta hiểu được bản chất quan trọng của vấn đề GPMB nói chung và chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định

cư nói riêng Để chính sách đi vào cuộc sống cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành có liên quan, đồng thời cần có sự chỉ đạo kịp thời sự quan tâm đúng mức của các ban ngành tổ chức nhằm có những giải pháp phù hợp với mỗi dự án và đối với từng hộ gia đình, cá nhân

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư là điều kiện tiên quyết đảm bảo tiến độ thực hiện các dự án đồng thời nó cũng tác động đến đời sống xã hội Để thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đòi hỏi các cơ quan chức năng có liên quan phải tổ chức tiến hành một cách chặt chẽ

* Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ, tái định cư Giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ, tái định cư là công tác đa dạng, phức tạp mang tính chất cấp bách cần thiết Là một quá trình đa dạng mỗi dự

án thực hiện trên một vùng nhất định với một quy mô thực hiện khác nhau, do

đó viêc thực hiện công tác GPMB cũng thể hiện khác nhau

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được thể hiện trên một địa điểm khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, trình độ dân trí nhất định Do đó, giá trị của đất và các tài sản gắn kiền với đất ở các khu vực khác nhau là khác nhau dẫn đến công tác BT, GPMB sẽ có những nét đặc trưng riêng, nhất định cho từng vùng, từng khu vực

Thứ nhất, tình hình GPMB luôn gặp nhiều khó khăn vì giá cả thị trường

luôn biến động do đó giá bồi thường ở mỗi thời điểm có khác nhau Thực tế cho thấy một số dự án đã tiến hành xong khâu kiểm đinhh nhưng không thực hiện tiếp được vì thiếu vốn Chính những yếu tố trên khiến người dân luôn có một tâm lý hoang mang khi được bồi thường Mặt khác trong quá trình thực hiện thường hay xảy ra các vấn đề bất cập như : số hộ phát sinh, người dân xây mới các công trình trên đất đang thực hiện công tác GPMB đã gây trở ngại cho tiến độ thực hiện dự án

Thứ hai, đất đai có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống kinh tế -

xã hội nên khi GPMB cũng gặp nhiều khó khăn GPMB được thực hiện chủ yếu ở các khu dân cư có đời sống kinh tế và trình độ dân trí chưa cao nên rất phức tạp, tâm lý của người dân là không muốn di chuyển đi nơi khác

Thứ ba, tính phức tạp còn gặp phải khi thực hiện công tác GPMB là do

nguồn gốc hình thành đât đai khác nhau, giấy tờ chứng nhận quyền sử dụng đất chưa đầy đủ, hợp pháp

-Tính nhạy cảm: khi các quy luật sản xuất hàng hóa thay đổi thì đòi hỏi các văn bản pháp luật về đất đai có liên quan đến công tác đền bù, GPMB phải thay đổi theo cho phù hợp

- Tính kinh tế: Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và sự ổn định đời sống của người dân Trong quá trình phát triển đất nước theo hương CNH - HĐH việc thu hồi đẩt

để phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội là một quá trình tất yếu, tác động rất lớn đến người bị thu hồi đất Để bù đắp cho

họ một phần thiệt thòi đó, nhà nước ta đã ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư dành cho người bị thu hồi đất để họ ổn định cuộc sống

* Điều kiện thực hiện công tác giải phóng mặt bằng

Công tác BT, GPMB, hỗ trợ và tái định cư dưới góc độ quản lý của nhà nước có thể nói là cầu nối giữa các mối quan hệ về sử dụng đất giữ các chủ thể là các cá nhận và tổ chức với nhà nước Công tác quản lý nhà nước có ảnh

hưởng rất lớn đến công tác BT,GPMB, công tác này thực hiện tốt hay không phụ thuộc nhiều vào công tác quản lý nhà nước về đất đai

Để thực hiện tốt công tác GPMB cần phải tuân thủ một số điều kiện như:

- Đối với việc ban hành các văn bản pháp luật thì Nhà nước ban hành khung giá các loại đất phải sát với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường,

có các chính sách hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi đất, nếu công tác bồi thường gặp nhiều khó khăn chứng tỏ các văn bản pháp luật chưa phù hợp, cần phải sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện chúng

- Quản lý hồ sơ địa chính là một công việc phải cập nhật thường xuyên, giúp việc xác định nguồn gốc đất rõ ràng Khi đó công tác bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ được tiến hành dễ dàng và nhanh chóng

- Công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo làm tốt giúp cho việc bồi thường diễn ra nhanh, đúng pháp luật Nếu không sẽ dẫn đến một số tiêu cực như: tiến độ thi công của dự án kéo dài, xây dựng trái phép

- Đối với công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất phải phân cấp đúng thẩm quyền, thủ tục phải nhanh gọn, không phức tạp sẽ tiết kiệm được thời gian, công tác bồi thường sẽ diễn ra nhanh, đúng tiến độ, thu hút được nhiều nhà đầu tư

- Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ảnh hưởng rất lớn đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng vì thế cần phải xây dựng đúng theo quy quy hoạch, kế hoạch đã đề ra

1.1.3 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

1.1.3.1 Căn cứ pháp lý thực hiện chính sách bồi thường, GPMB

Nhằm cụ thể hóa chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định tại khoản 1 Điều 38 Luật Đất đai: “Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng

để phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; phát triển kinh tế” và Điều 42 Luật Đất đai: “Nhà nước sẽ phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất bị thu hồi để giải

như: TT 37/2014/BTNMT ngày 13-8-2014 của Chính phủ quy định bổ sung

về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Nghị định 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất

và khung giá các loại đất và nhiều thông tư hướng dẫn

Các văn bản pháp luật về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã thể hiện được tính khả thi trong quá trình áp dụng pháp luật vào hoạt động bồi thường, giải phóng mặt bằng của Nhà nước

1.1.3.2 Đối tượng được bồi thường

Theo điều 2 của nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 3/12/2014 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Tổ chức, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình,cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất

- Người bị thu hồi đất, bị thiệt hại tài sản gắn liền với đất bị thu hồi được bồi thường đất, tài sản, được hỗ trợ và bố trí tái định cư theo quy định của Nghị định này

- Nhà nước khuyến khích người có đất, tài sản thuộc phạm vi thu hồi đất để sử dụng vào các mục đích quy định tại khoản 1 Điều 1 của Nghị định này tự nguyện hiến, tặng một phần hoặc toàn bộ đất, tài sản cho Nhà nước

1.1.3.3 Điều kiện được bồi thường

Theo điều 8 của Nghị định 47/2014/ NĐ- CP thì Người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điều kiện sau đây thì được bồi thường:

- Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai

- Có quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về đất đai

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được ủy ban nhân dân

xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là ủy ban nhân dân cấp xã) xác nhận không có tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau đây:

+ Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất đai trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước

có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính;

+ Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng, cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa gắn liền với đất;

+ Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;

+ Giấy tờ về thanh lý, hoá giá nhà ở, mua nhà ở gắn liền với đất ở theo quy định của pháp luật;

+ Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có một trong các loại giấy tờ quy định tại khoản 3 Điều này mà trên giấy tờ đó ghi tên người khác, kèm theo giấy tờ về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên

có liên quan, nhưng đến thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật, nay được ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địa phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn ở miền núi, hải đảo, nay được ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là người đã sử dụng đất

ổn định, không có tranh chấp

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các loại giấy tờ quy

ngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất

đó không có tranh chấp

- Hộ gia đình, cá nhân được sử dụng đất theo bản án hoặc quyết định của toà án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án hoặc quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

đã được thi hành

- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất không có các loại giấy tờ quy định tại khoản 1, 2, 3 Điều này nhưng đất đã được sử dụng từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến thời điểm có quyết định thu hồi đất, mà tại thời điểm sử dụng không vi phạm quy hoạch; không vi phạm hành lang bảo vệ các công trình, được cấp có thẩm quyền phê duyệt đã công bố công khai, cắm mốc; không phải là đất lấn chiếm trái phép và được ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị thu hồi xác nhận đất đó không có tranh chấp

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà trước đây Nhà nước đã có quyết định quản lý trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước, nhưng trong thực tế Nhà nước chưa quản lý, mà hộ gia đình, cá nhân đó vẫn sử dụng

- Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có các công trình là đình, đền, chùa, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ được ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị thu hồi xác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng và không có tranh chấp

- Tổ chức sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

+ Đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất

đã nộp không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước;

+ Đất nhận chuyển nhượng của người sử dụng đất hợp pháp mà tiền trả cho việc chuyển nhượng không có nguồn từ ngân sách nhà nước;

+ Đất sử dụng có nguồn gốc hợp pháp từ hộ gia đình, cá nhân

1.1.3.4 Trình tự, thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất

- Xác định và công bố chủ trương thu hồi đất

- Chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

- Lập, thẩm định và xét duyệt phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư

- Thông báo về việc thu hồi đất

- Quyết định thu hồi đất

- Giải quyết khiếu nại đối với quyết định thu hồi đất

- Kê khai, kiểm kê và xác định nguồn gốc đất đai

- Lập, thẩm định, xét duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và TĐC

- Công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Bàn giao đất đã bị thu hồi

- Cưỡng chế thu hồi

- Giải quyết khiếu nại đối với quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư hoặc cưỡng chế thu hồi đất

Hình 1.1 Sơ đồ trình tự, thủ tực thực hiện bồi thường thiệt hại khi nhà

nước thu hồi đất

XÁC ĐỊNH VÀ CÔNG BỐ CHỦ TRƯƠNG THU HỒI ĐẤT

CHUẨN BỊ HỒ SƠ ĐỊA CHÍNH KHU ĐẤT BỊ THU HỒI

LẬP, THẨM ĐỊNH VÀ XÉT DUYỆT PHƯƠNG ÁN TỔNG THỂ VỀ BỒI

THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ

THÔNG BÁO VỀ VIỆC THU HỒI ĐẤT

QUYẾT ĐỊNH THU HỒI ĐẤT

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐỐI VỚI QUYẾT ĐỊNH THU HỒI ĐẤT

KÊ KHAI, KIỂM KÊ VÀ XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC ĐẤT ĐAI

LẬP, THẨM ĐỊNH VÀ XÉT DUYỆT PHƯƠNG ÁN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ

VÀ TÁI ĐỊNH CƯ

CÔNG KHAI PHƯƠNG ÁN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ

THỰC HIỆN CHI TRẢ TIỀN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ

1.1.3.5 Tổ chức thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư

Thực hiện theo quy định tại điều 40 của Nghi định 197/2004/ NĐ-CP

về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

a Trách nhiệm của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư giúp ủy ban nhân dân cùng cấp lập và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư; Hội đồng làm việc theo nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số; trường hợp biểu quyết ngang nhau thì thực hiện theo phía có ý kiến của Chủ tịch Hội đồng

- Trách nhiệm của các thành viên Hội đồng:

1) Chủ tịch Hội đồng chỉ đạo các thành viên Hội đồng lập, trình duyệt

và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

2) Chủ đầu tư có trách nhiệm giúp Chủ tịch Hội đồng lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; bảo đảm đầy đủ kinh phí để chi trả kịp thời tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

3) Đại diện những người bị thu hồi đất có trách nhiệm: phản ánh nguyện vọng của người bị thu hồi đất, người phải di chuyển chỗ ở; vận động những người bị thu hồi đất thực hiện di chuyển, giải phóng mặt bằng đúng tiến độ;

4) Các thành viên khác thực hiện các nhiệm vụ theo sự phân công và chỉ đạo của Chủ tịch Hội đồng phù hợp với trách nhiệm của ngành

b Nhiệm vụ hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Nhiệm vụ hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chịu trách nhiệm

về tính chính xác, hợp lý của số liệu kiểm kê, tính pháp lý của đất đai, tài sản được bồi thường, hỗ trợ hoặc không được bồi thường, hỗ trợ trong phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Đồng thời thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Khi có chủ trương thu hồi đất (hoặc văn bản chấp thuận đầu tư) của các cấp có thẩm quyền, tiến hành phối hợp với UBND cấp xã trên địa bàn có liên quan:

+ Thông báo rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng của địa phương về chủ trương thu hồi đất để xây dựng công trình theo quy định tại điều

50 của Nghị định 84/2004/NĐ-CP về thường, việc Quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; công bố công khai các chế độ chính sách bồi thường, giải quyết việc làm; tuyên truyền sâu rộng về mục đích, ý nghĩa, tính cần thiết của việc giải tỏa và giải phóng mặt bằng xây dựng công trình

+ Thông báo đình chỉ và nghiêm cấm việc xây dựng mới, sửa chữa các công trình tiếp theo và trồng cây mới trồng của các hộ trên diện tích phải thu hồi

- Phối hợp với chủ đầu tư hoặc ban quản lý dự án:

+ Tiến hành cắm cọc mốc xác định rõ phạm vi cần giải tỏa theo đúng bản vẽ mặt bằng định vị hoặc thiết kế được phê duyệt

+ Xác định số hộ bị ảnh hưởng bởi dự án bao gồm: số hộ (hoặc công trình) nằm trong phạm vi giải tỏa và số hộ (hoặc công trình) nằm ngoài phạm

vi giải tỏa nhưng bị ảnh hưởng bởi dự án

- Căn cứ quyết định thu hồi đất, chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã, các đoàn thể và chủ đầu tư (hoặc Ban quản lý dự án), tổ chức phối hợp với các hộ bị ảnh hưởng để phổ biến các chế độ chính sách bồi thường thiệt hại, thời gian chi trả và thời gian di chuyển bàn giao mặt bằng

- Phát tờ khai, hướng dẫn kê khai và thu tờ khai của các hộ bị ảnh hưởng

- Tiến hành lập biên bản kiểm kê, đo vẽ và mô tả hiện trạng cụ thể từng loại đất đai, tài sản, nhà cửa, vật kiến trúc có sự chứng kiến của chủ hộ; đánh giá chất lượng còn lại của công trình

- Chủ trì phối hợp với UBND huyện, Sở xây dựng, Sở tài nguyên và môi trường xét lại quỹ đất dùng để xây dựng các khu tái định cư (nếu có) đảm

bảo phù hợp với quy hoạch của địa phương và phương án ổn định đời sống, điều hòa quỹ đất cho các hộ bị ảnh hưởng trong thời gian 30 ngày

- Thực hiện công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Lập kế hoạch giải phóng mặt bằng và tham gia cho các hộ bị ảnh hưởng biết; tham gia cùng với tổ chức, người được giao đất để chi trả tiền bồi thường cho các hộ bị ảnh hưởng qua chính quyền cơ sở các cấp

- Tiếp nhận, giải quyết khiếu nại của công dân và đề xuất các biện pháp giải quyết

- Quản lý, sử dụng, quyết toán nguồn kinh phí tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và TĐC đúng mục đích và chế độ quy định hiện hành

1.1.4 Ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư đến kinh tế - xã hội và môi trường

1.1.4.1 Ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội

Giải phóng mặt bằng được triển khai đúng tiến độ và đúng kế hoạch sẽ giúp cho việc thực hiện dự án có hiệu quả và đảm bảo về mặt thời gian Ngược lại công tác GPMB chậm, kéo dài sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công dự án cũng như các chi phí của dự án

Nếu công tác GPMB ở các địa phương không được thực hiện tốt sẽ xảy

ra hiện tượng " Dự án treo " làm cho chất lượng công trình bị giảm, tiến độ thực hiện dự án không được thực hiện như ban đầu sẽ gây ra một sự lãng phí rất lớn cho ngân sách của nhà nước, khi giải quyết không thỏa đáng quyền lợi của người dân bị thu hồi rất dễ xảy ra tình trạng khiếu kiện gây mất trật tự chính trị - xã hội tại địa phương, sự mất ổn định như thế sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến điều kiện phát triển kinh tế cũng như xã hội của địa phương

1.1.4.2 Ảnh hưởng đến môi trường

Quá trình thực hiện GPMB là quá trình gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường xung quanh, khi quá trình được thực hiện sẽ gây ra một số ảnh hưởng đến môi trường như:

- Bụi, khí thải từ các xe vận chuyển

- Mất thảm thực vật,ảnh hưởng trực tiếp đến không gian sống của động vật

- Bụi, chất thải từ quá trình phát quang, chặt bỏ thảm thực vật tại khu đất dự án

- Bụi, khí thải từ các xe tải vận chuyển thực vật bị chặt, vận chuyển đất cát phục vụ san lấp

- Bụi, khí thải từ các xe ủi san lấp mặt bằng

- Nước mưa chảy tràn qua toàn bộ khu vực dự án cuốn theo chất thải xuống nguồn nước

Công tác GPMB cũng làm cho môi trường đất bị ô nhiễm, suy thoái do trong quá trình đào xới, san lấp trong quá trình GPMB

1.1.5 Các nhân tố ảnh huởng đến tiến độ công tác giải phóng mặt bằng

-Thực trạng quản lý đất đai, hay hiệu lực pháp lý của dự án

-Khả năng giải quyết chế độ, chính sách đối với hộ dân trong vùng bị ảnh huởng

-Khả năng xử lý những vuớng mắc phat sinh của cơ quan chức năng -Khả ăng hoàn thành khu tái định cư, bố trí di dời, ổn định dân cư -Khả năng tài chính và năng lực của chủ đầu tư dự án

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

Trong những năm gần đây, công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất của người dân và phát triển hạ tầng-xã hội của cả nước Năm 2014, có hơn 1000 dự án được Chính phủ phê duyệt, và đã có gần 800 dự án đi vào triển khai

* Công tác đền bù, GPMB ở Việt Nam nhìn chung đã đạt được một số kết quả như sau:

- Người nhận đền bù cảm thấy thỏa đáng, tình trạng khiếu kiện,khiếu

nại dần ít đi và việc cản trở công tác giải phóng mặt bằng cải thiên rõ rệt

- Người dân sau khi tái định cư đã ổn định về đời sống và sản xuất, dần trở

lại với cuộc sống bình thường trước đây và có thể khôi phục lại tài sản bị mất

- Sức ép cho các cơ quan hành chính trong quá trình thu hồi đất đã

được giảm đi nhiều

- Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện công tác bồi thường,

tái định cư đạt hiệu quả, giảm thiểu nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình giải phóng mặt bằng,bồi thường và tái định cư

- Đã giảm bớt tác động tiêu cực đối với người dân cũng như đối với dự

án, nhất là xây dựng các khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các dự án trọng điểm của Nhà nước, góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế,

ổn định đời sống sản xuất cho người có đất bị thu hồi

- Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có năng

lực và có nhiều kinh nghiệm ngày càng đông đảo; sự chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư giữa các bộ, ban, ngành

có các dự án đầu tư ngày càng được mở rộng và có hiệu quả

* Tồn tại, khó khăn:

- Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đó chúng ta cũng còn những tồn tại, vướng mắc khi tiến hành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, trong đó đặc biệt là vấn đề giá đền bù, gây những tác động tiêu cực đối với thị trường bất động sản Trong quá trình triển khai thực hiện,công tác giải phóng mặt bằng cũng đã gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng

mặt bằng và xây dựng khu tái định cư như: Tiến độ thực hiện bồi thường giải

phóng mặt bằng một số dự án còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án, gây thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng

- Công tác kiểm đếm đất đai, tài sản, lập phương án, dự toán bồi thường còn có sự nhầm lẫn, sai sót tạo nên những thắc mắc, khiếu nại không đáng có của người dân Ngoài ra, tiến độ xây dựng các khu tái định cư và việc xét quyệt cấp đất tái định cư cho các hộ phải di chuyển còn chậm Một số dự án

do chủ đầu tư khó khăn về mặt tài chính phục vụ cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, không đảm bảo chi trả cho người dân

- Các dự án phải có tái định cư cho người dân nhưng đa số việc lập dự

án tái định cư chỉ được tiến hành khi các chủ dự án triển khai các dự án đầu tư dẫn đến khiếu kiện và làm chậm công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Vấn đề giá đền bù còn gây những tác động tiêu cực đối với thị trường bất động sản, nhất là khi quy luật giá trị của thị trường tác động vào tư tưởng của người có đất bị thu hồi đã tạo ra sự so sánh về thiệt thòi của mình khi đất

do mình đang sử dụng được giao cho người khác với khả năng sinh lợi cao hơn Từ đó đã nảy sinh nhiều khiếu nại, khiếu kiện về mức bồi thường, hỗ trợ,

cũng như tâm lý đối với nhà đầu tư

1.2.3 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư

ở tỉnh Ninh Bình

Quá trình CNH - HĐH đang diễn ra cùng với đất nước thì Ninh Bình trong những năm qua đã và đang có nhiều sự thay đổi: cơ sở hạ tầng kỹ thuật ngày càng được nâng cấp, các khu đô thị mới được xây dựng các công trình này được thực hiện nhanh chóng và đúng tiến độ là nhờ một phần không nhỏ vào công tác GPMB

Xã hội ngày càng phát triển, đời sống người dân ngày càng được nâng cao thì nhu cầu về đất đai để sản xuất, sinh sống, vui chơi giải trí ngày càng

đa dạng và phong phú Để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất ngày càng nhiều như thế UBND tỉnh đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác BT, GPMB, đền bù và hỗ trợ tái định cư phù hợp với tình hình sử dụng đất

Trong những năm qua tỉnh Ninh Bình đã thực hiện BT, GPMB hỗ trợ tái định cư cho rất nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị và phát triển kinh tế Tỉnh đã chỉ đạo hội đồng BT, GPMB thực hiện một cách chặt chẽ, nghiêm minh và có trách nhiệm cao Hằng năm ban hành bảng

giá đất chi tiết của các huyện, thành phố, thị xã để phù hợp và sát với giá thị trường

Bên cạnh đó công tác BT, GPMB vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đề

ra, quá trình thực hiện của một số dự án còn kéo dài, dang dở, không dứt điểm làm ảnh hưởng rất lớn tới tiến độ thực hiện dự án đầu tư Nguyên nhân là do một số quy định, hướng dẫn của UBND tỉnh còn nhiều mâu thuẫn khó áp dụng dẫn đến việc lập phương án bồi thường còn kéo dài; chính sách về bồi thường còn mới mẻ, chưa ổn định; một số phương án sử dụng vốn ngân sách nhà nước nên khi phương án được phê duyệt thì chủ đầu tư giải quyết chi phí

để trả còn chậm nên giá bồi thường đã thay đổi dẫn đến phải lập phương án

UBND tỉnh đã ban hành các văn bản pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như:

- Quyết định số 766/ QĐ- UBND ngày 14/11/ 2012 của UBND huyện Hoa Lư về việc thu hồi đất thực hiện dự án mở rộng nâng cấp Quốc lộ 1A tại 4

xã Ninh Giang, Ninh An, Ninh Vân, Ninh Khang trên địa bàn huyện Hoa Lư

- Quyết định số 420/ SXD-KTTH ngày 12/ 7/ 2012 của Sở xây dựng tỉnh Ninh Bình về việc hướng dẫn công tác bồi thường – hỗ trợ giải phóng mặt bằng theo đề nghị của UBND huyện Hoa Lư

- Quyết định số 27/2009/ QĐ-UBND ngày 16/10/2010 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc Ban hành Quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

- Quyết định số 1002/ QĐ- UBND ngày 12/12/2012 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc thu hồi đất, giai đất để thực hiện dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A, tại xã Ninh Giang, huyện Hoa Lư

- Quyết định số 183/ QĐ-CĐBVN ngày 28/01/2011 của Bộ Giao thông vận tải về việc phê duyệt điều chỉnh dự án đầu tư- dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 1 đoạn cửa phía Bắc và cửa phía Nam Thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình

- Quyết định số 06/2011/ QĐ-UBND ngày 21/ 07/ 2011 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc điều chỉnh đơn giá nhà cửa, vật kiến trúc quy định tại Bảng phụ lục số 1 Ban hành kèm theo Quyết định số 15/2010/QĐ-UBND ngày 12/7/2010 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc Ban hành Đơn giá nhà cửa, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

- Quyết định số 383/QĐ- UBND- VP3 ngày 26/ 9/ 2011 của UBND huyện Hoa Lư về việc chính sách hỗ trợ đối với nhà cửa, công trình trên đất không hợp pháp thuộc hành lang an toàn đường bộ để thực hiện dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A

- Quyết định số 897/STNMT-QH, ĐGĐ&GĐ ngày 20/ 9/ 2011 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Ninh Bình về việc đề xuất chính sách hỗ trợ đối với nhà, công trình khác trên đất không hợp pháp thuộc hành lang an toàn đường bộ để thực hiện Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1

- Quyết định số 847/ QĐ- UBND, ngày 21/ 12/ 2012 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB đợt 1 đoạn

5 thuộc dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp quốc lộ 1A tại xã Ninh Giang, huyện Hoa Lư

- Quyết định số 15/2010/ QĐ- UBND, ngày 12/ 07/ 2010 của UBND tỉnh Ninh Bình về việc Ban hành Đơn giá nhà cửa, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

- Thông tư số 387/HD- SXD ngày 27/07/2010 của Sở xây dựng tỉnh Ninh Bình hướng dẫn thực hiện đơn giá nhà cửa- vật kiến trúc trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

-Thông tư số 542/ SXD- KTTH, ngày 28/8/2012 của Sở xây dựng tỉnh Ninh Bình về việc hướng dẫn bổ xung một số nội dung trong hướng dẫn số 387/HD-SXD

Chương 2

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ CỦA DỰ ÁN ĐẦU TƯ, CẢI TẠO, NÂNG CẤP QUỐC LỘ 1A QUA HUYỆN HOA LƯ (GIAI ĐOẠN 1)

2.1 Khái quát chung về huyện Hoa Lư

2.1.1 Điều kiện phát triển

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Hoa Lư là một huyện ở trung tâm tỉnh Ninh Bình; có tọa độ

190050’ – 2000

27’ độ Vĩ Bắc, 1050 32’ – 1060

27’ độ Kinh Đông.Huyện Hoa

Lư có chung ranh giới với các huyện, thị khác của tỉnh Ninh Bình và huyện Ý Yên thuộc tỉnh Nam Định, cụ thể là:

Phía Bắc giáp với huyện Gia Viễn, có sông Hoàng Long là ranh giới; Phía Nam giáp huyện Yên Mô và thị xã Tam Điệp;

Phía Tây giáp huyện Nho Quan;

Phía Đông giáp huyện Ý Yên (Nam Định), có sông Đáy là ranh giới

Về mặt hành chính, huyện Hoa Lư có 11 đơn vị hành chính, trong đó có 10 xã

và 1 thị trấn Nằm cách thủ đô Hà Nội hơn 80 Km về phí nam; bao lấy ba mặt Tây, Bắc, Nam của thành phố tỉnh lỵ Ninh Bình

Hoa Lư là một huyện có vị trí chiến lược quan trọng, là nơi tiếp nối giao lưu kinh tế và văn hoá giữa lưu vực sông Hồng với lưu vực sông Mã, giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ với vùng núi rừng Tây Bắc của Tổ quốc Trên địa bàn huyện có Quốc lộ 1A chạy qua cùng hệ thống sông ngòi dày đặc như: sông Đáy, sông Hoàng Long, tạo thành mạng lưới giao thông thuỷ, bộ rất thuận tiện cho giao lưu phát triển kinh tế trong và ngoài tỉnh

Hình 2.1: Bản đồ hành chính huyện Hoa Lư

…Đây là những cánh đồng mầu mỡ được hình thành chủ yếu do quá trình bồi

tụ của 2 con sông, địa hình bằng phẳng độ dốc từ 00-<30 rất thích hợp cho việc canh tác các loại cây lương thực, cây ngắn ngày 2-3vụ/ năm

- Vùng đồi núi và bán sơn địa: Vùng này nằm ở phía Tây và Tây Nam của huyện.Diện tích toàn vùng này khoảng 3000 ha Độ cao trung bình từ 90 – 120m.Đặc biệt khu vực núi đá vôi có độ cao trên 200m

Như vậy, địa hình của huyện Hoa Lư khá đa dạng có sự kết hợp giữa nhiều kiểu địa hình khác nhau đó vừa là những khó khăn nhưng cũng đem đến

2.1.1.3 Khí hậu

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận nhiệt đới ẩm nên khí hậu của huyện có chung đặc điểm của khí hậu khu vực Đông Bắc Bộ, trong năm có bốn mùa rõ rệt và có sự biến động lớn về nhiệt độ từ mùa này sang mùa khác

- Nhiệt độ trung bình năm khoảng 230C, nhiệt độ từ tháng 4 đến tháng 9 trung bình từ 210C - 310C, nhiệt độ cao tuyệt đối 38,20C, từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau trung bình từ 170

C - 180C, nhiệt độ thấp tương đối 50C

- Số giờ nắng trung bình: 1100 giờ, năng lượng bức xạ dồi dào trung bình 11 tỉ Keal/ha/năm thích hợp cho các loại cây trồng phát triển

- Chế độ mưa: lượng mưa trung bình hằng năm khoảng 1800 mm/năm Trong từng năm lượng mưa phân bố không đều, chủ yếu tập trung vào 3 tháng

8, 9, 10

- Độ ẩm không khí trung bình 85-90%, lượng bốc hơi bình quân năm 943mm, lượng bốc hơi trung bình của các tháng nóng là 120mm, lượng bốc hơi trung bình của những tháng mưa là 61mm

- Chế độ gió hai mùa gió đặc trưng: gió Đông Nam xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 9 và gió Đông Bắc mang theo mưa phùn lạnh ẩm ướt kéo dài từ tháng 10 đến tháng 04 năm sau, hằng năm phải chịu ảnh hưởng từ 2 - 4 cơn bão, gây lũ lụt, sạt lở đê, kênh

Nhìn chung, khí hậu của huyện Hoa Lư khá ổn định, ít chịu ảnh hưởng của hiện tượng thời tiết khắc nghiệt như nắng nóng, bão lụt, nên sản xuất và sinh hoạt của dân cư tương đối thuận lợi

lòng sông rộng từ 700-1200m Sông có lưu lượng trung bình QTB6330m3, lưu lượng trung bình tháng lớn nhất là QMax=8320m3/s (Cực đại 18000m3/s), tháng trung bình thấp nhất Qmin=562m3/s Về mùa mưa nước sông Hồng có hàm lượng phù sa rất lớn 3-7kg/m3, về mùa khô chỉ 0,1- 0,4kg/m3, chất lượng phù sa của sông Hồng được xếp vào loại tốt nhất so với phù sa của các con sông hiện nay

:1550 Sông Hoàng Long: Bắt nguồn từ Trung Quốc chảy sang Đông Nam về vùng Châu thổ sông Hồng có chiều dài qua huyện khoảng 5km, lòng sông rộng

từ 150-200m Lưu lượng trung bình là QTB=900-1200m3/s, lưu lượng trung bình cao nhất là Qmax= 6020m3/s, lưu lượng trung bình thấp nhất Qmin=192m3/s Về mùa mưa lượng phù sa trong nước sông Lô đạt bình quân 1,3-1,5kg/m3

, mùa khô nước rất trong và hầu như không có phù sa

Do chế độ thuỷ chế của 2 con sông thường có lưu lượng lớn vào mùa mưa nên thường gây ra hiện tượng lũ lụt đối với các khu vực ven sông

2.1.1.5 Tài nguyên thiên nhiên

3 Đất Feralit phát triển trên đá Gnai xen Fecmatit 2024,80 19,57

4 Đất Feralit phát triển trên phù sa cổ 1543,36 14,92

Kết quả phân loại đất cho thấy phần lớn là đất phù sa và đất feralit đỏ vàng Hai loại đất này có hàm lượng dinh dưỡng khá đến giàu, hàm lượng các chất dễ tiêu tổng số đều ở mức khá, rất thích hợp cho việc phát triển sản xuất các loại cây hàng hoá Diện tích đất đồi gò chủ yếu là đất Feralit, đất có cường độ chịu tải cao đáp ứng tốt các yêu cầu về nền móng trong xây dựng các công trình trọng điểm

* Phân theo mục đích sử dụng, đất đai được chia làm 3 loại chính: -Đất nông nghiệp

-Đất phi nông nghiệp

-Đất chưa sử dụng

Biểu đồ 2.1: Cơ cấu sử dụng đất năm 2014

Cơ cấu sử dụng đất năm 2014

63,53%

30,88%

5,59 %

Đất nông nghệpĐất phi nông nghiệp

+ Lớp dưới nằm ở tầng cát nhỏ, ngăn cách với lớp trên bởi tầng đất sét Nước ngầm chủ yếu được khai thác, sử dụng qua hình thức giếng khoan, lượng nước dao động theo mùa thường ở độ sâu từ 8 - 28 m Đây là nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân

Nhìn chung, tài nguyên nước của huyện đã cung cấp đủ nước sạch cho nhân dân trong sinh hoạt cũng như trong sản xuất

c) Tài nguyên rừng

Diện tích đất lâm nghiệp của toàn huyện là 2844,7 ha, chiếm 28,79% tổng diện tích đất tự nhiên của toàn huyện, chủ yếu tập trung ở các xã Ninh Xuân, Ninh Mỹ,…

Diện tích đất lâm nghiệp chủ yếu được sử dụng để trồng rừng phòng hộ,rừng đặc dụng, trồng các loại cây như bạch đàn, phi lao hiện nay khả năng mở rộng diện tích này rất hạn chế, mặc dù chiếm một phần diện tích nhỏ nhưng nó có vai trò rất quan trọng về mặt kinh tế - xã hội cũng như môi trường tự nhiên

d) Tài nguyên khoáng sản

* Tài nguyên đá vôi

Đá vôi là nguồn tài nguyên khoáng sản lớn nhất của huyện Hoa Lư và của toàn tỉnh Ninh Bình Với những dãy núi đá vôi khá lớn, chạy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam,qua hầu hết các xã trên địa bàn huyện, tới tận biển Đông, dài hơn 20 km, diện tích trên 600 ha, trữ lượng hàng tỷ mét khối đá vôi

và hàng chục triệu tấn đôlômít Đây là nguồn nguyên liệu lớn để sản xuất xi măng và vật liệu xây dựng và một số hóa chất khác

Trữ lượng khoảng trên 1 triệu tấn, phân bố ở các xã Ninh Hải, Ninh Vân, Ninh Thắng,… có thể sử dụng để sản xuất phân vi sinh, phục vụ sản xuất nông nghiệp

2.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế

a) Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Theo Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội toàn tỉnh giai đoạn 2010-2020, tầm nhìn đến 20130, huyện Hoa Lư sẽ được xác nhập vào thành phố Ninh Bình Để có thể đáp ứng được mục tiêu đặt ra, trong 5 năm qua (2009 - 2014) kinh tế huyện đạt tốc độ tăng trưởng 19,05%/năm, vượt mục tiêu đề ra trong giai đoạn; thu nhập bình quân đầu người đạt 22 triệu đồng, gấp 2,5 lần so với năm 2005

Nhìn chung, huyện đã có những sự tăng trưởng về mặt kinh tế vượt bậc, theo kịp được sự phát triển của nền kinh tế thị trường và quá trình đô thị hóa nông thôn

Cơ cấu kinh tế của thành phố trong những năm qua có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng dần tỷ trọng ngành công nghiệp- xây dựng và dịch

vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp

Bảng 2.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Hoa Lư giai đoạn 2010 - 2014 Các chỉ tiêu kinh tế/ Năm 2010 2014

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Ninh Bình năm 2010 và 2014)

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu các ngành kinh tế năm 2014

Bảng 2.3 Kết quả sản xuất ngành nông nghiệp qua một số năm