–Sử dụng công nghệ: Tháo lắp và tính toán được tỉ số truyền của một số bộ truyền và biến đổi chuyển động, biết cách bảo dưỡng, sửa chửa các hư hỏng nhỏ của các cơ cấu truyền và biến đổi
Trang 1CHỦ ĐỀ: TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Môn: Công nghệ - Lớp 8 Thời gian thực hiện: 3 tiết
* Yêu cầu cần đạt:
–Trình bày được nội dung cơ bản của truyền và biến đổi chuyển động, cấu tạo,
nguyên lí làm việc và ứng dụng của một số cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động.
–Tháo lắp và tính toán được tỉ số truyền của một số bộ truyền chuyển động.
1 Mục tiêu
1.1 Năng lực đặc thù:
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Học sinh làm việc cá nhân trên phiếu học tập trước khi thảo luận nhóm
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Học sinh chủ động đề xuất cách thực hiện và phối hợp với các thành viên trong nhóm để tìm kiếm, thu thập thông tin để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ của nhóm
* Năng lực công nghệ:
–Nhận thức công nghệ: Trình bày được khái niệm truyền và biến đổi chuyển động; cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của một số cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động
–Sử dụng công nghệ: Tháo lắp và tính toán được tỉ số truyền của một số bộ truyền và biến đổi chuyển động, biết cách bảo dưỡng, sửa chửa các hư hỏng nhỏ của các cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động
1.2 Phẩm chất:
– Chăm chỉ: Có ý thức chăm chỉ trong học tập, tỉ mĩ, cẩn thận trong cách biểu diễn một số bộ truyền và biến đổi chuyển động
– Trách nhiệm: Tích cực tham gia các hoạt động học tập hợp tác, làm việc nhóm
2 Thiết bị dạy học và học liệu:
–Tranh ảnh liên quan tới truyền và biến đổi chuyển động: Xe đạp, cơ cấu truyền chuyển động của xe đạp, truyền động đai, các bộ truyền động ăn khớp, máy khâu đạp chân, cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động của máy khâu đạp chân, cơ cấu tay quay
– con trượt, cơ cấu bánh răng – thanh răng, cơ cấu vít – đai ốc, cơ cấu tay quay - thanh lắc
–Phiếu học tập
–Mô hình truyền động đai, truyền động ăn khớp, truyền động xích
3 Tiến trình dạy học:
A Tóm tắt tiến trình dạy học:
TT Yêu cầu cần đạt Năng lực thành
1
Kích thích,
tạo hứng thú
cho HS đối
với chủ đề
Nhận thức công nghệ
Kích thích, tạo hứng thú để HS tìm hiểu chủ đề
“Truyền và biến đổi chuyển động”
1 Khởi động - Trực quan- DH hợp tác Viết
2 Trình bày tại
sao cần phải
truyền và biến
đổi chuyển động
- Nhận thức CN
- Giao tiếp CN
- Chăm chỉ
- Hiểu được tại sao truyền và biến đổi chuyển động.
- Phân biệt được sự khác nhau giữa các
bộ truyền chuyển
2.1 Tìm hiểu tại sao cần phải truyền và biến đổi chuyển động.
- DH trực quan
- Vấn đáp
- Quan sát
- Vấn đáp
Trang 2động : truyền động đai và truyền động
ma sát.
Phân loại được
các bộ truyền và
biến đổi chuyển
động.
- Nhận thức CN
- Chăm chỉ
Phân loại được các
bộ truyền và biến đổi chuyển động.
- Nhận biết được các loại truyền và biến đổi chuyển động trong thực tế.
2.2 Tìm hiểu các bộ truyền
và biến đổi chuyển động:
tay quay – con trượt, tay quay – con lắc,
- DH trực quan
- Vấn đáp
- Quan sát
- Vấn đáp
- Mô tả được
cấu tạo của các
bộ truyền và
biến đổi chuyển
động.
- Nhận thức CN
- Giao tiếp CN
- Chăm chỉ
- Mô tả được cấu tạo của cơ cấu tay quay – con trượt, cơ cấu tay quay – thanh lắc.
- Nhận biết được một số cơ cấu truyền
và biến đổi chuyển động trong thực tế.
2.3 Tìm hiểu cấu tạo bộ truyền và biến đổi chuyển động.
- DH trực quan
- Vấn đáp
- Quan sát
- Vấn đáp
- Hiểu được
NLLV, ứng
dụng của bộ
truyền và biến
đổi chuyển
động.
- Hiểu được NLLV, ứng dụng của bộ truyền và biến đổi chuyển động.
2.4 Tìm hiểu NLLV, ứng dụng của các
bộ truyền và biến đổi chuyển động.
- DH trực quan
- Vấn đáp
- DH hợp tác
3
- Học sinh trả
lời được tại sao
phải truyền và
biến đổi chuyển
động.
- Học sinh trả
lời được cấu
tạo, NLLV, ứng
dụng của bộ
truyền và biến
đổi chuyển
động.
- Nhận thức CN
- Giao tiếp CN
- Chăm chỉ
4
- Biết được ứng
dụng của bộ
truyền và biến
đổi chuyển động
trong thực tế.
- Nhận thức CN
- Giao tiếp CN
- Nêu được ứng dụng của bộ truyền
và biến đổi chuyển động trong thực tế.
Tìm tòi, mở rộng, Nhận xét chủ đề, giao nhiệm vụ về nhà.
Dạy học hợp
B Tiến trình dạy học cụ thể:
1 HOẠT ĐỘNG 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ/ NHIỆM VỤ HỌC TẬP.
a) Mục tiêu:.
Huy động kiến thức đã học và hiểu biết của HS về một số bộ truyền và biến đổi chuyển động, từ đó, làm xuất hiện vấn đề học tập Kích thích, tạo hứng thú để HS tìm hiểu chủ đề “Truyền và biến đổi chuyển động”.
b) Hoạt động của học sinh: Thảo luận nhóm.
c) Sản phẩm học tập
- Phiếu học tập của học sinh về sự khác nhau giữa các bộ truyền và biến đổi chuyển động.
- Phát hiện ra vấn đề bài học (chủ đề).
d) Tổ chức hoạt động:
Trang 3* GV dẫn dắt/kết nối: Trước khi đi vào tìm hiểu bài học mới, GV chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm gồm 4 HS và cho học sinh xem video về xe tự tự hành.
- Bước 1: Giao nhiệm vụ
Yêu cầu học sinh xem video, thảo luận, trình bày sự giống và khác nhau về các dạng chuyển động của xe tự hành?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ nhanh.
- Bước 3: Các nhóm thảo luận và báo cáo kết quả về sự khác nhau giữa sự chuyển động của xe tự hành.
Bước 4: GV đánh giá câu trả lời của các nhóm Từ đó, GV đặt vấn đề: Sự khác nhau giữa các chuyển động của xe tự hành, có các dạng chuyển động khác nhau nhờ vào bộ truyền và biến đổi chuyển động Vậy bộ truyền và biến đổi chuyển động là gì, gồm những loại nào, có cấu tạo và nguyên lý hoạt động ra sao Trên cơ sở đó GV dẫn dắt vào bài học (chủ đề).
2 HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU KIẾN THỨC VỀ CÁC BỘ TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG.
2.1 Hoạt động 2.1: Tìm hiểu tại sao cần truyền và biến đổi chuyển động
a Mục tiêu: Học sinh trình bày được tại sao cần truyền và biến đổi chuyển động.
b Nội dung hoạt động: Quan sát tranh, thảo luận, trả lời câu hỏi trong phiếu học tập.
c Sản phẩm học tập: Bản báo cáo kết quả thảo luận nhóm trả lời phiếu học tập số 1.
d Tổ chức hoạt động:
* Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Gv cho Hs quan sát một số hình ảnh về chiếc xe đạp,
sau đó phát phiếu học tập, yêu cầu HS trả lời câu hỏi
- Bước 2: GV cho HS quan sát hình ảnh chiếc xe đạp và cơ cấu truyền chuyển động của chiếc xe đạp
* Thực hiện nhiệm vụ học tập: GV phát phiếu học tập số 1 cho HS, yêu cầu học sinh
làm việc theo hình thức cá nhân và thảo luận nhóm
- Bước 4: HS thực hiện nhiệm vụ, trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
- Bước 5: Giáo viên tổ chức các nhóm báo cáo, nêu tóm tắt ý kiến của các nhóm, trong đó chỉ ra những kiến thức học sinh đã biết; những kiến thức học sinh biết nhưng chưa đầy đủ và những kiến thức đa số học sinh chưa trả lời được hoặc trả lời chưa đúng, từ đó chuyển tiếp sang hoạt động hình thành kiến thức của chủ đề: “Truyền và biến đổi chuyển động”
Phiếu học tập số 1
1 Tại sao trong máy, thiết bị cần phải có cơ cấu truyền chuyển động?
2.Tại sao trong máy, thiết bị cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển động?
3 Hãy kể tên một số bộ truyền và biến đổi chuyển động
=> Nội dung ghi bảng:
+ Các bộ phận trong máy thường đặt xa nhau và đều dẫn động từ các khâu chuyển động ban đầu và các bộ phận của máy thường đặt xa nhau nên cần bộ truyền và biến đổi chuyển động
Trang 4+ Từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các khâu chuyển động cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển động (Biến chuyển động quay bằng chuyển động quay, chuyển động lắc - tịnh tiến và ngược lại)
2.2 Hoạt động 2: Tìm hiểu các bộ truyền và biến đổi chuyển động.
* Hoạt động 2.1: Tìm hiểu một số cơ cấu truyền chuyển động
a Mục tiêu:
- Trình bày được cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của một số cơ cấu truyền
chuyển động
b Nội dung hoạt động:
- Học sinh quan sát, tìm hiểu và trả lời câu hỏi trong phiếu học tập
c Sản phẩm học tập: Các phiếu học tập số 2 và bản ghi chép thảo luận nhóm.
d Tổ chức thực hiện:
- Giáo viên hướng dẫn, tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm: Phân công nhiệm vụ, cách thức hoạt động nhóm, vai trò của từng thành viên trong nhóm,
- GV cho HS quan sát hình ảnh một số cơ cấu truyền chuyển động: Truyền động đai, truyền động xích, truyền động ăn khớp
- GV phát phiếu học tập số 2 cho HS, yêu cầu học sinh làm việc theo hình thức cá nhân và thảo luận nhóm
- Hs thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên tổ chức các nhóm báo cáo, cho các nhóm nhận xét đánh giá chéo
GV nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm, chốt kiến thức
Phiếu học tập số 2
1 Trình bày cấu tạo, nguyên lí làm việc, ứng dụng của bộ truyền động đai, bộ
truyền động ăn khớp
2 Em hãy cho biết để hai bánh răng ăn khớp được với nhau, hoặc đĩa ăn khớp
được với xích cần đảm bảo những yếu tố gì?
3 Thông số nào đặc trưng cho các bộ truyền chuyển động quay? Lập công thức tính tỉ số truyền của các bộ truyền động
=> Nội dung ghi bảng
- Cấu tạo: + Bộ truyền động đai gồm: bánh dẫn 1, bánh bị dẫn và dây đai
+ Bộ truyền động ăn khớp gồm: truyền động bánh răng (bánh dẫn Và bánh bị dẫn) và truyền động xích (Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn và xích)
- Nguyên lí làm việc:
+ Bộ truyền đai: (SGK/ trang 99/ CN8) :
+ Truyền động ăn khớp: (SGK/ trang 101/ CN8)
- Ứng dụng:
+ Sử dụng trong nhiều loại máy khác nhau như máy khâu, máy khoan, máy tiện, ô tô, máy kéo
* Hoạt động 2.2: Tìm hiểu một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
a Mục tiêu:
- Trình bày được cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của một số cơ biến đổi chuyển
động
b Nội dung hoạt động:
- Học sinh quan sát, tìm hiểu và trả lời câu hỏi trong phiếu học tập
e Sản phẩm học tập: Các phiếu học tập số 3 và bản ghi chép thảo luận nhóm.
d Tổ chức thực hiện:
Trang 5Hình 30.2 Cơ cấu tay quay con trượt Mô hình cơ cấu tay quay con trượt
Thanh răng Bánh răng
- Giáo viên hướng dẫn, tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm: Phân công nhiệm vụ, cách thức hoạt động nhóm, vai trò của từng thành viên trong nhóm,
- GV cho HS quan sát hình ảnh một số cơ cấu biến đổi chuyển động: Cơ cấu tay quay – con trượt, cơ cấu bánh răng – thanh răng, cơ cấu vít – đai ốc, cơ cấu tay quay - thanh lắc
- Cơ cấu tay quay - con trượt.
- Cơ cấu bánh răng - thanh răng.
- Cơ cấu vít - đai ốc
- Cơ cấu tay quay - thanh lắc
- GV phát phiếu học tập số 3 cho HS, yêu cầu học sinh làm việc theo hình thức cá nhân và thảo luận nhóm
- HS thực hiện nhiệm vụ, trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
- Giáo viên tổ chức các nhóm báo cáo, cho các nhóm nhận xét đánh giá chéo
Trang 6GV nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm, chốt kiến thức.
=> Nội dung ghi bảng:
- Cấu tạo: Tay quay 1, thanh truyền 2, con trượt 3 và giá đỡ 4.
- Nguyên lý làm việc: Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động
tròn, làm con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4 Nhờ có chuyển động quay của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt
- Ứng dụng:
+ Bộ truyền động bánh răng dùng trong nhiều hệ thống truyền động của các loại máy thiết bị khác nhau như: đồng hồ, hộp số, xe máy
+ Bộ truyền động xích dùng để chuyển động quay giữa hai trục xa nhau có tỉ số truyền xác định như trên chiếc xe đạp, xe máy, máy nâng chuyển
* Hoạt động 2.3: Tìm hiểu một số mô hình truyền và biến đổi chuyển động
a Mục tiêu:
- Hiểu được cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của một số mô hình của cơ biến đổi
truyền và biến chuyển động
b Nội dung hoạt động:
- Học sinh quan sát, tìm hiểu và trả lời câu hỏi trong phiếu học tập
c Sản phẩm học tập: Các phiếu học tập số 4 và bản ghi chép thảo luận nhóm.
d Tổ chức thực hiện:
- Giáo viên hướng dẫn, tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm: Phân công nhiệm vụ, cách thức hoạt động nhóm, vai trò của từng thành viên trong nhóm,
- GV phát mỗi nhóm 3 bộ: Truyền động đai, truyền động bánh răng, truyền động xích
a Truyền động đai b Truyền động bánh răng c Truyền động xích
- GV phát phiếu học tập số 4 cho các nhóm, yêu cầu học sinh thảo luận nhóm, hoàn thành các yêu cầu như phiếu học tập số 4
GV hướng dẫn các nhóm thực hiện theo yêu cầu
- Hs thực hiện nhiệm vụ, quan sát, trả lời câu hỏi trong phiếu học tập
- Giáo viên tổ chức các nhóm báo cáo, cho các nhóm nhận xét đánh giá chéo
GV nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm
Phiếu học tập số 4
1 Em hãy đo đường kính bánh đai, đếm số răng của các bánh răng và đĩa xích?
2 Em hãy lắp ráp các bộ truyền động và kiểm tra tỉ số truyền?
3 HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP.
a Mục tiêu: Hoạt động này nhằm củng cố lại kiến thức của bài học.
b Nội dung hoạt động: Học sinh làm bài tập trên phiếu học tập.
c Sản phẩm học tập: Phiếu học tập.
d Tổ chức thực hiện:
* Phần hệ thống kiến thức:
Trang 7- Gv chia lớp thành 4 nhóm.
- Yêu cầu các nhóm vẽ sơ đồ tư duy và báo cáo trước lớp
* Phần luyện tập:
Một số câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1: Các máy móc hay thiết bị do mấy bộ phận hợp thành?
A 1
B 2
C Nhiều
D Đáp án khác
Câu 2: Tại sao trong máy cần có các bộ phận truyền chuyển động?
A Do các bộ phận của máy thường đặt xa nhau
B Do các bộ phận của máy đều được dẫn động từ một chuyển động ban đầu
C Do các bộ phận của máy thường có tốc độ quay không giống nhau
D Cả 3 đáp án trên
Câu 3: Bộ truyền động đai được ứng dụng trong:
A Máy khâu
B Máy khoan
C Máy tiện
D Cả 3 đáp án trên
Câu 4: Các bộ phận trong máy có:
A Duy nhất một dạng chuyển động
B Có 2 dạng chuyển động
C Có nhiều dạng chuyển động khác nhau
D Đáp án khác
Câu 5: Cơ cấu tay quay – con trượt thuộc cơ cấu:
A Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
B Biến chuyển động tịnh tiến thành chuyển động quay
C Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc
Trang 8D Biến chuyển dộng lắc thành chuyển động quay
Câu 6: Ứng dụng của cơ cấu tay quay – thanh lắc trong:
A Máy dệt
B Máy khâu đạp chân
C Xe tự đẩy
D Cả 3 đáp án trên
4 HOẠT ĐỘNG 4: TÌM TÒI, VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG:
a) Mục tiêu hoạt động
Hiểu được nguyên lí làm việc của một số thiết bị máy máy đơn giản tại nhà và thực tế quan sát.
b) Hoạt động của học sinh: Học sinh tìm hiểu thực tế, mạng internet tìm hiểu về
một số cơ cấu biến đổi chuyển động và truyền chuyển động.
c) Sản phẩm học tập: Phiếu học tập của học sinh.
d) Cách thức tổ chức:
* Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Phát phiếu học tập cho học sinh
- GV phát phiếu học tập số 5 cho các nhóm, yêu cầu học sinh thảo luận nhóm, hoàn thành các yêu cầu như phiếu học tập số 5
- GV hướng dẫn các nhóm thực hiện theo yêu cầu
- Hs thực hiện nhiệm vụ, trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
- Giáo viên tổ chức các nhóm báo cáo, cho các nhóm nhận xét đánh giá chéo
Phiếu học tập số 5
Một số sản phẩm cơ khí ứng dụng cơ cấu biến đổi chuyển động:
Trang 9GV nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm.
PHIẾU HỌC TẬP 6 (Hoạt động theo nhóm) Câu hỏi: So sánh sự khác nhau về nguyên lí làm việc của cơ cấu truyền chuyển động
và biến đổi chuyển động?
* Thực hiện nhiệm vụ theo nhóm:
* Báo cáo kết quả và thảo luận: Phiếu học tập của học sinh.
* Đánh giá:
- Phương án đánh giá: Đánh giá phiếu học tập của học sinh: số lượng thông
số, thời gian hoàn thành phiếu, tính chính xác của các thông số
5 Hoạt động 5 NHẬN XÉT CHỦ ĐỀ, GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
GV yêu cầu HS thành lập các nhóm học tập (mỗi nhóm 6 HS) thông qua mạng xã hội hoặc website như Facebook, Zalo, Google meet, Get kahoot, và giao nhiệm vụ tìm hiểu về ứng dụng của cấu truyền và biến đổi chuyển động trong thực tế đời sống hàng ngày.
Hãy điền tên loại cơ cấu biến đổi chuyển động cho trong hình trên vào các ô tương
ứng với các sản phẩm cơ khí ở trên hình vào bảng sau:
Vam
Ghế gấp
Kích xe ô tô
Cơ cấu đóng mở cánh cống
Ê tô