Phân tích và So sánh chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi với chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng (người dưới 18 tuổi phạm tội được áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng)

Thi hành án hình sự là một hoạt động độc lập, giữ vai trò quan trọng đối với việc giáo dục người phạm tội trở thành người có ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng. Đối với chủ thể thực hiện hành vi phạm tội là người dưới 18 tuổi, căn cứ vào tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, nhân thân và môi trường sống của người đó, Tòa án có thể quyết định áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng. Trong quá trình thi hành biện pháp này, người dưới 18 tuổi sẽ được hưởng các chế độ quản lý, giáo dục, lao động,.. phù hợp với độ tuổi, giới tính cũng như tình trạng sức khỏe của mình. Đề tài làm rõ nội dung: “So sánh chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi với chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng (người dưới 18 tuổi phạm tội được áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng)”.

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 2

B NỘI DUNG 3

I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VÀ HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG 3

1 Khái niệm 3

1.1 Chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi 3

1.2 Chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng 3

2 Cơ sở pháp lý 4

II SO SÁNH CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VỚI CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG 4

1 Chế độ quản lý 5

2 Chế độ ăn 7

3 Chế độ mặc và đồ dùng sinh hoạt 8

4 Chế độ ở 10

5 Chế độ sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, vui chơi giải trí 11

6 Chế độ lao động 12

7 Chế độ học văn hóa, giáo dục, học nghề 13

8 Chế độ gặp, liên lạc với người thân 16

III Ý NGHĨA CỦA VIỆC SO SÁNH CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VỚI CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG 17

C KẾT LUẬN 19

PHỤ LỤC 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

ĐỀ SỐ 13: So sánh chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi với chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng (người dưới 18 tuổi phạm tội được áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng)

A MỞ ĐẦU

Thi hành án hình sự là một hoạt động độc lập, giữ vai trò quan trọng đốivới việc giáo dục người phạm tội trở thành người có ý thức tuân theo pháp luậtvà các quy tắc của cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng Đối với chủ thể thực hiệnhành vi phạm tội là người dưới 18 tuổi, căn cứ vào tính chất nghiêm trọng củahành vi phạm tội, nhân thân và môi trường sống của người đó, Tòa án có thểquyết định áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng Trongquá trình thi hành biện pháp này, người dưới 18 tuổi sẽ được hưởng các chế độquản lý, giáo dục, lao động, phù hợp với độ tuổi, giới tính cũng như tình trạngsức khỏe của mình

Đề tài làm rõ nội dung: “So sánh chế độ đối với phạm nhân là người dưới

18 tuổi với chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng (người dưới 18 tuổi phạm tội được áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng)”.

B NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VÀ HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG

1 Khái niệm

1.1 Chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi

Quy định của BLHS và BLTTHS hiện hành không đưa ra khái niệmngười chưa thành niên phạm tội và chuyển sang sử dụng khái niệm người dưới

18 tuổi phạm tội Đây là khái niệm được sử dụng trong BLHS 1999( sửa đổi, bổsung 2009) Như vậy, “người chưa thành niên” trong Luật THAHS hiện hànhđược hiểu là người phạm tội khi đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi

Chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi là hệ thống các quy địnhpháp luật thi hành án hình sự cần phải được áp dụng và tuân thủ khi thi hành ánphạt tù đối với phạm nhân là người chưa thành niên nhằm đạt được sự giáo dục,cải tạo phù hợp với đối tượng này

1.2 Chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng

Biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng là biện pháp tư pháp được quy định trong BLHS 2015 do Tòa án quyết định áp dụng đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội, nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt với họ nhưng do tính chất của hành vi phạm tội, do nhân thân và môi trường sống của người đó mà cần phải đưa vào trường giáo dưỡng

Trường giáo dưỡng là cơ sở có nhiệm vụ quản lý, giáo dục đạo đức, pháp luật, văn hóa, dạy nghề, giáo dục hướng nghiệp và tổ chức lao động cho học sinh 1

Học sinh trường giáo dưỡng là người được áp dụng biện pháp giáo dục tạitrường giáo dưỡng và phải chịu sự giám sát, giáo dục của nhà trường; học tập, rèn luyện, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, hướng dẫn của cán bộ, giáo viên trường giáo dưỡng với thời hạn từ 1 năm đến 5 năm

Chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng là hệ thống các quy định của pháp luật thi hành án hình sự bắt buộc phải tuân thủ khi thi hành biện pháp giáo

1 Trường Đại học Kiểm Sát Hà Nội, Giáo trình Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự, Tr.321

dục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi nhằm giúp họ học tập, rèn luyện; phát triển về mặt thể chất, tinh thần, trí tuệ để trở thành người có ích cho

xã hội và có khả năng hòa nhập cộng đồng khi chấp hành xong biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng

2 Cơ sở pháp lý

Để so sánh hai đối tượng này, nhóm dựa trên các cơ sở pháp lí bao gồm:Luật THAHS 2010 và các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành như: Văn bảnhợp nhất 05/ VBHN- BCA; Nghị định số 117/2011/NĐ-CP ngày 15 tháng 12năm 2011 của Chính phủ quy định về tổ chức quản lý phạm nhân và chế độ ăn,mặc, ở, sinh hoạt, chăm sóc y tế đối với phạm nhân; Nghị định số 90/2015/NĐ-

CP ngày 13 tháng 10 năm 2015 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều củaNghị định số 117/2011/NĐ-CP; Nghị định 02/2014/NĐ-CP quy định chế độ ápdụng, thi hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sởgiáo dục bắt buộc; Thông tư 20/2015/TT-BCA ngày 14 tháng 5 năm 2015 củaBộ Công an về việc ban hành Nội quy trường giáo dưỡng; Thông tư43/2015/TT-BCA quy định về thăm gặp; nhận, gửi thư, tiền, quà; liên lạc đốivới học sinh trường giáo dưỡng, trại viên cơ sở giáo dục bắt buộc; Thông tư liêntịch số 02/2012/TTLT-BCA-BQP-BTP-BGDĐT hướng dẫn việc tổ chức dạyvăn hóa, giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, phổ biến thông tin thời sự, chínhsách và thực hiện chế độ sinh hoạt, giải trí cho phạm nhân;

II SO SÁNH CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VỚI CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG

Trên cơ sở những tiêu chí về từng chế độ đối với phạm nhân là người dưới

18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng, nhóm lập bảng so sánh (Tại Phụ lục) và

tiến hành phân tích, so sánh cụ thể từng tiêu chí trong chế độ của hai đối tượngnày

1 Chế độ quản lý

Do được áp dụng tại các cơ sở khác nhau (trại giam và trường giáo dưỡng)nên về cơ bản, chế độ quản lí của hai đối tượng này ít có điểm tương đồng.Trong trường hợp người chấp hành chết thì đều báo ngay cho cơ quan điều tra,Viện kiểm sát cấp tỉnh để xác định nguyên nhân chết; đồng thời thông báo ngaycho thân nhân của người đó biết Sau khi được cơ quan điều tra và Viện kiểm sátcho phép mai táng thì nơi người đó chấp hành có trách nhiệm tổ chức mai tángvà báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an để thông báocho Toà án đã ra quyết Kinh phí cho việc mai táng do ngân sách nhà nước cấp.Trường hợp thân nhân hoặc đại diện hợp pháp của người chấp hành có đơn đềnghị được nhận tử thi, tro cốt hoặc hài cốt và tự chịu chi phí, thì trại giam, trạitạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện có thể xem xét, giảiquyết, trừ trường hợp có căn cứ cho rằng việc đó ảnh hưởng đến an ninh, trật tựvà vệ sinh môi trường.

Chế độ quản lí đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinhtrường giáo dưỡng có những điểm khác biệt như sau:

Thứ nhất, người giám sát, quản lí, trong quá trình chấp hành biện pháp

giáo dục tại trường giáo dưỡng, học sinh phải chịu sự giám sát, quản lí giáo dụccủa cán bộ, giáo viên trường giáo dưỡng và chấp hành nghiêm chỉnh nội quynhà trường Phạm nhân là người dưới 18 tuổi được quản lí bởi giám thị, cán bộtrại giam

Thứ hai, trường hợp bỏ trốn, thời gian bỏ trốn đều không được tính vào

thời gian chấp hành Tuy nhiên về người có trách nhiệm truy tìm, trường hợphọc sinh trường giáo dưỡng bỏ trốn thì Hiệu trưởng trường giáo dưỡng ra quyếtđịnh và tổ chức truy tìm Còn khi phạm nhân là người dưới 18 tuổi bỏ trốn, trạigiam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thihành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khuphải tổ chức truy bắt ngay Trong 12h, những người có thẩm quyền phải raquyết định truy nã và phối hợp tổ chức truy bắt

Về việc xử lí, tiếp nhận sau khi bỏ trốn, học sinh trường giáo dưỡng khi bịbắt được hoặc nhận bàn giao, cơ quan Công an phải lập biên bản, lấy lời khai,

lưu giữ và quản lý người bỏ trốn, thông báo ngay cho trường giáo dưỡng đã raquyết định truy tìm Khi nhận được thông báo, trường giáo dưỡng đã ra quyếtđịnh truy tìm phải cử người đến ngay để nhận và đưa học sinh bỏ trốn về trườnggiáo dưỡng Đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi bỏ trốn , sau khi bắt hoặctiếp nhận người bị bắt theo quyết định truy nã , cơ quan điều tra đã bắt hoặc tiếpnhận người bị truy nã phải lấy lời khai người bị bắt và gửi ngay thông báo cho

cơ quan đã ra quyết định truy nã biết để đến nhận người bị bắt Sau khi nhậnđược thông báo , cơ quan đã ra quyết định truy nã phải kiểm tra ngay để xácđịnh đúng là người đang bị truy nã hay không; nếu xác định đúng thì phải đếnnhận ngay người bị bắt; nếu không đúng phải thông báo lại ngay để Cơ quanđiều tra đang giữ người bị bắt biết và giải quyết theo quy định của pháp luật Dù cả hai chế độ đều quy định việc giao nhận phải được lập thành biên bảnnhưng khi giao nhận phạm nhân là người dưới 18 tuổi cần kèm thêm hồ sơ theoquy định

Thứ ba, trường hợp trích xuất: Thời hạn trích xuất đều được tính vào thời hạn

chấp hành Tuy nhiên, về thẩm quyền ra lệnh trích xuất, việc trích xuất học sinhchỉ được thực hiện khi có lệnh trích xuất của người có thẩm quyền theo yêu cầucủa cơ quan đang thụ lý vụ án theo Lệnh trích xuất Đối với phạm nhân là ngườidưới 18 tuổi, thẩm quyền ra lệnh trích xuất, đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhânbao gồm: Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an,Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng, Thủtrưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, Thủ trưởng cơ quan thihành án hình sự cấp quân khu .(Thông tư liên tịch số 04/2013/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC)

Khi bàn giao, đối với học sinh trường giáo dưỡng thì cơ quan yêu cầu tríchxuất chịu trách nhiệm đưa và trả học sinh trích xuất đến trường đúng thời hạn đãghi trong lệnh trích xuất; khi giao nhận học sinh phải lập biên bản (Nghị định số52/2001/NĐ-CP) Việc tiếp nhận phạm nhân được trích xuất đến trại giam, trạitạm giam, nhà tạm giữ để tiếp tục chấp hành án được thực hiện theo quy định

Thứ tư, trường hợp xem xét chấm dứt việc chấp hành trước thời hạn:

Điều kiện được xem xét chấm dứt việc chấp hành trước thời hạn đều quyđịnh phải chấp hành một phần hai thời hạn, có ý thức tốt Tuy nhiên, các quyđịnh đối với phạm nhân dưới 18 tuổi được quy định chặt chẽ hơn tại Nghị quyết01/2018/NQ-HĐTP như còn bổ sung về có nơi cư trú rõ ràng, đã chấp hànhxong hình phạt bổ sung

Về người có thẩm quyền ,Hiệu trưởng đề nghị Toà án nhân dân cấp huyệnnơi trường đóng xem xét, quyết định chấm dứt việc chấp hành biện pháp đưavào trường giáo dưỡng trước thời hạn( Điều 137 Luật THADS 2010) Còn phạmnhân là người dưới 18 tuổi được áp dụng theo quy định chung, Trại giam, Trạitạm giam lập hồ sơ đề nghị chuyển cho Viện kiểm sát và Tòa án nơi phạmnhân đang chấp hành ( Điều 368 BLTTHS 2015)

Thứ năm, về thủ tục thi người chấp hành đã chấp hành xong: Học sinh

trường giáo dưỡng ra trường được áp dụng theo các thủ tục quy định tại Điều

139 Luật THAHS 2010 Phạm nhân là người dưới 18 tuổi được áp dụng theo cácquy định chung tại Điều 40 Luật THAHS 2010

2 Chế độ ăn

Giống nhau:

Xem xét các quy định của Luật Thi hành án hình sự 2010 và các nghị địnhcó liên quan, có thể nhận thấy trong chế độ ăn thì cả hai đối tượng là phạm nhânlà người dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng đều được bảo đảm tiêuchuẩn định lượng về gạo, rau xanh, thịt, cá, đường, nước mắm, bột ngọt, muối,chất đốt Cụ thể tiêu chuẩn của họ giống nhau về các định lượng sau: 17kg gạo,0,5 kg đường, 0,1 kg bột ngọt, 15 kg rau xanh Tiêu chuẩn chất đốt của cả 2 đốitượng này trong một tháng đều là tương đương 15 kg than hoặc 17 kg củi Đồngthời, họ cũng được đảm bảo về ăn, uống vệ sinh, an toàn thực phẩm

Khác nhau:

Một là, chế độ ăn, nghỉ của phạm nhân là người dưới 18 tuổi bị ốm, bị bệnh

sẽ do Giám thị trại giam quyết định theo chỉ định của cơ sở y tế

Còn chế độ ăn , nghỉ đối với học sinh trường giáo dưỡng ốm đau sẽ doHiệu trưởng trường giáo dưỡng quyết định theo chỉ định của y sĩ hoặc bác sĩ.

Sự khác nhau này xuất phát từ sự khác nhau về chế độ quản lý của hai đốitượng Nếu như phạm nhân là người dưới 18 tuổi sẽ được giam giữ trong các trạigiam và chịu sự quản lý của Giám thị trại giam thì học sinh trường giáo dưỡngsẽ học tập, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý của trường giáo dưỡng mà đứngđầu là Hiệu trưởng

Hai là, phạm nhân là người dưới 18 tuổi sẽ được bảo đảm tiêu chuẩn định

lượng ăn như phạm nhân là người thành niên và được tăng thêm về thịt, cánhưng không quá 20% so với định lượng Cụ thể, đối tượng này sẽ được hưởngcác tiêu chuẩn trong một tháng khác với học sinh trường giáo dưỡng là: khôngquá 0,84 kg thịt; không quá 0,96 kg cá; 01 kg muối; 0,75 lít nước mắm Trongkhi đó, học sinh trường giáo dưỡng có tiêu chuẩn trong một tháng: 01 kg thịt; 01

kg cá; 0,8 kg muối; 01 lít nước mắm

Có thể thấy đây là những quy định rất tiến bộ, nhằm bảo đảm tốt hơn cácđiều kiện vật chất và bảo đảm sức khỏe để phạm nhân là người dưới 18 tuổicũng như học sinh trường giáo dưỡng yên tâm lao động, học tập, giáo dục, cảitạo Do môi trường sinh hoạt của họ là khác nhau nên pháp luật đã quy địnhnhững tiêu chuẩn ăn khác nhau để phù hợp với từng đối tượng

Ba là, vào các ngày lễ, Tết dương lịch, Ngày lễ, tết theo quy định của phápluật, phạm nhân được ăn thêm nhưng mức ăn không quá năm lần tiêu chuẩn ănngày thường Ngày lễ, Tết dương lịch thì học sinh được ăn thêm không quá 3 lầntiêu chuẩn ngày thường; các ngày Tết Nguyên đán thì học sinh được ăn thêmkhông quá 5 lần tiêu chuẩn ăn của ngày thường Điều nãy đã thể hiện chính sáchnhân đạo của Nhà nước đối với các phạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinhtrường giáo dưỡng vào các dịp đặc biệt – những ngày lễ, Tết của dân tộc

3 Chế độ mặc và đồ dùng sinh hoạt

Giống nhau:

Pháp luật thi hành án hình sự đều đã có những quy định cụ thể về việc cấpquần áo cũng như đồ dùng sinh hoạt cho phạm nhân là người dưới 18 tuổi vàhọc sinh trường giáo dưỡng Đối với những công việc mà pháp luật quy địnhphải có bảo hộ lao động thì họ đều được trang bị quần áo, thiết bị bảo hộ laođộng phù hợp với yêu cầu của công việc.

Theo quy định của Luật THAHS 2010, Nghị định số 117/2011/NĐ-CP vàNghị định số 02/2014/NĐ-CP thì tiêu chuẩn về chế độ mặc mỗi năm của phạmnhân là người dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng gần như tương đươngnhau, bao gồm: 03 bộ quần, áo dài; 02 bộ quần, áo lót; 02 đôi dép nhựa; 03 bànchải đánh răng; 01 áo mưa nilông; 01 mũ cứng; 01 mũ vải; 02 chiếc chiếu cánhân; Tổng mỗi quý họ sẽ được cấp 01 tuýp kem đánh răng 150 g loại thôngthường, 01 kg xà phòng, 01 lọ nước gội đầu 200 ml loại thông thường Đối vớicác trại giam/trường giáo dưỡng từ tỉnh Thừa Thiên Huế trở ra, phạm nhân làngười dưới 18 tuổi/học sinh trường giáo dưỡng được cấp 01 chăn bông khôngquá 02 kg, có vỏ dùng trong 02 năm Đồng thời, mỗi năm, phạm nhân là ngườichưa thành niên thuộc khu vực này sẽ được cấp thêm 01 áo ấm, 02 đôi tất và 01mũ len.Đây là những quy định rất tiến bộ, nhằm bảo đảm tốt hơn các điều kiệnvật chất và bảo đảm sức khỏe để các đối tượng này yên tâm lao động, học tập,giáo dục, cải tạo

Khác nhau:

Một là, phạm nhân là người dưới 18 tuổi được cấp 02 khăn mặt/năm còn

học sinh trường giáo dưỡng được cấp 03 khăn mặt/năm

Hai là, phạm nhân là người dưới 18 tuổi thì 04 năm sẽ được cấp 01 màn,

01 chăn Còn màn, chăn bông, tấm đắp sẽ được cấp cho học sinh khi vào trườnggiáo dưỡng Đối với học sinh phải chấp hành từ 12 tháng trở lên thì được cấp 2lần Bởi lẽ theo quy định tại Điều 96 Bộ Luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung

2017 thì Tòa án có thể áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng trongkhoảng thời hạn từ 01 năm đến 02 năm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.Còn phạm nhân là người dưới 18 tuổi thì khoảng thời gian chấp hành án của họcòn tùy thuộc vào tội phạm mà họ đã thực hiện

Ba là, phạm nhân nữ dưới 18 tuổi được cấp thêm đồ dùng vệ sinh cá nhân

cần thiết có giá trị tương đương 02 kg gạo tẻ thường Trong khi đó, Học sinh nữđược cấp thêm mỗi tháng một khoản tiền tương đương với 03 kg gạo tẻ loạithường

Từ những sự khác biệt trên, có thể thấy chế độ mặc và đồ dùng sinh hoạtdành cho học sinh trường giáo dưỡng có những ưu tiên hơn so với phạm nhân làngười dưới 18 tuổi Mặc dù nằm trong cùng độ tuổi nhưng một bên là chủ thể bịáp dụng biện pháp tư pháp, tức là họ phạm tội nhưng không phải chịu hình phạt,còn một bên là chủ thể của tội phạm đang chấp hành án Ở đây, chính sách nhânđạo được đặt lên hàng đầu nên nội dung hoạt động của các trường giáo dưỡngchủ yếu là giáo dục, từ văn hoá, ý thức cho đến dạy nghề cho các em chứ khôngphải là giam giữ hay trừng phạt Còn đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổithì cần có sự nghiêm khắc hơn, tuy nhiên vấn hướng đến mục đích chủ yếu làgiáo dục, cải tạo họ, giúp họ phát triển lành mạnh để trở thành công dân tốt, cóích cho xã hội

4 Chế độ ở

Chế độ ở của phạm nhân là người dưới 18 tuổi có sự khác biệt so với chếđộ ở của học sinh trường giáo dưỡng như sau:

Một là, chỗ nằm tối thiểu của mỗi phạm nhân là người chưa thành niên là

03 mét vuông (3 m2), có ván sàn hoặc giường.Còn học sinh trường giáo dưỡngđược bố trí giường hoặc sàn nằm Nếu chỗ nằm của học sinh bằng sàn xây ximăng hoặc lát gạch men thì phải có ván ép bằng gỗ đặt trên mặt sàn Diện tíchnằm tối thiểu cho mỗi học sinh là 2,5 m2

Hai là, phạm nhân là người dưới 18 tuổi thì được ở trong buồng giam tập

thể Còn học sinh trường giáo dưỡng sẽ được bố trí ở buồng tập thể theo lớp,đội, tổ hoặc nhóm phù hợp với yêu cầu của công tác quản lý, giáo dục từng loạiđối tượng Ban đêm, học sinh ngủ trong các phòng tập thể có khóa cửa bênngoài và có cán bộ thường trực tại các khu ở Quy định này sẽ giúp cho các emhòa đồng với các bạn trong lớp, trong tổ, nhóm, thuận lợi cho việc học tập và

rèn luyện, qua đó góp phần đảm bảo cho việc thực hiện chế độ giáo dục củatrường giáo dưỡng được hiệu quả hơn

5 Chế độ sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, vui chơi giải trí

Giống nhau:

Bên cạnh việc quy định phạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinhtrường giáo dưỡng phải chịu sự quản lý, giam giữ, giáo dục, cải tạo của cơ quan,người có thẩm quyền thì pháp luật vẫn đảm bảo cho họ được hưởng các quyềncông dân, trừ những quyền bị pháp luật và Toà án tước, cụ thể là: các quyền cơbản của công dân mà phạm nhân bị tước hoặc bị hạn chế như quyền tự do đi lại,quyền tự do cư trú; quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội; quyền tự dokinh doanh, quyền bầu cử, ứng cử, quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở; quyềnbảo đảm bí mật thư tín, điện tín… Phạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinhtrường giáo dưỡng vẫn được hưởng các quyền cơ bản của công dân như quyềnđược sống, quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, danh dự, nhân phẩm; ;quyền được thông tin, học tập, lao động, vui chơi, giải trí, thể dục, thể thao;

Cụ thể, họ được đảm bảo về sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, vui chơi giải trí.Ngoài thời gian lao động, học tập hàng ngày, họ đều được tham gia các hoạtđộng thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, nghe đài, đọc sách, báo,xem truyền hình và các hình thức vui chơi giải trí khác phù hợp với đặc điêmcủa từng đối tượng cũng như điều kiện của đơn vị quản lý Một điểm tiến bộtrong quy định của pháp luật hiện hành đó là việc xây dựng các thư viện với cáctrang thiết bị cơ bản phục vụ nhu cầu đọc sách, báo và giải trí cho phạm nhân làngười dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng Mỗi phân trại của trại giamhoặc phân hiệu của trường giáo dưỡng thành lập khu vui chơi, sân thể thao,được trang bị một hệ thống truyền thanh, mỗi buồng giam hoặc phòng ở tập thểđược trang bị một máy vô tuyến truyền hình màu

Quy định này sẽ tạo điều kiện cho họ không chỉ được trau dồi thêm kiếnthức mà còn được vui chơi, giải trí môt cách lành mạnh

Khác nhau:

Khoản 6 Điều 14 Nghị định 117/2011/NĐ-CP quy định thời gian sinh hoạtvăn hóa, văn nghệ và vui chơi giải trí của phạm nhân là người chưa thành niênđược tăng gấp hai lần so với phạm nhân là người đã thành niên Còn đối với họcsinh trường giáo dưỡng thời gian này sẽ được phân bổ hợp lý tùy thuộc vào nộiquy cũng như kế hoạch tổ chức các hoạt động này của trường giáo dưỡng

6 Chế độ lao động

Đối với chế độ lao động, cả phạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinhtrường giáo dưỡng đều được tham giao lao động phù hợp với độ tuổi và sứckhỏe của mình Quy định này nhằm đảm bảo cho thể chất của phạm nhân dưới

18 tuổi hay học sinh trường giáo dưỡng đều được phát triển bình thường, khỏemạnh Hơn nữa, họ cùng được bố trí những công việc mà không phải là côngviệc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc phải tiếp xúc với chất độc hại Những công việcnặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được quy định trong Danh mục nghề, công việcnặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm banhành kèm theo Thông tư số 15/2016/TT-BLĐTBXH), ví dụ như nạp ắc quy, sửachữa đèn lò; sửa chữa, cấp phát ắc quy, đèn lò, Quy định chế độ lao động củaphạm nhân là người dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng như vậy là hoàntoàn hợp lí, vì đây là điều kiện cần thiết để bảo vệ sức khỏe của họ, cũng như

đảm bảo các nguyên tắc thi hành án hình sự là “bảo đảm nhân đạo xã hội chủ nghĩa; tôn trọng nhân phẩm, quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án” và “thi hành án đối với người chưa thành niên chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội”,

Ngoài những quy định về chế độ lao động giống như của phạm nhân làngười dưới 18 tuổi thì chế độ lao động đối với học sinh trường giáo dưỡng còncó những quy định khác quy định cụ thể hơn về chế độ này, cụ thể:

Thứ nhất, độ tuổi của học sinh trường giáo dưỡng phải tham gia lao động

được xác định là học sinh từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, theo đó, ngoài giờ học

tập, họ phải tham gia lao động do trường tổ chức (theo Khoản 1 Điều 19 Nghịđịnh 02/2014/NĐ-CP)

Thứ hai, thời gian lao động của học sinh trường giáo dưỡng cũng được quy

định rõ ràng, cụ thể: Họ lao động không được quá 02 giờ trong 01 ngày Thờigian học tập và lao động không quá 07 giờ trong 01 ngày và không quá 35 giờtrong 01 tuần (theo Khoản 2 Điều 129 LTHAHS 2010)

Thứ ba, trong chế độ lao động của học sinh trường giáo dưỡng, pháp luật

còn có quy định nghĩa vụ, trách nhiệm của học sinh là phải tích cực, tự giác,chăm chỉ tham gia lao động; chấp hành nghiêm kỷ luật, quy định, hướng dẫn củacán bộ, giáo viên trường giáo dưỡng trong lao động; không chống đối, chây lười,trốn tránh hoặc cản trở việc lao động; thuê hoặc bắt học sinh khác phục vụ, làmthay công việc của mình hoặc của học sinh khác dưới bất kỳ hình thức nào; tự ý

di dời, cố tình làm hỏng, phá hủy máy móc, dụng cụ, vật tư, nguyên liệu, sảnphẩm hoặc vật dụng khác hoặc mang máy móc, trang thiết bị lao động ra ngoàitrường giáo dưỡng hoặc đưa vào khu nội trú khi chưa có sự đồng ý của cán bộ,giáo viên trường giáo dưỡng (theo Điều 6 Thông tư 20/2015/TT-BCA)

7 Chế độ học văn hóa, giáo dục, học nghề

Chế độ học văn hóa, giáo dục, học nghề đối với phạm nhân là người dưới

18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng đều cùng có quy định là những người nàynếu chưa đạt trình độ phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở thì việc học vănhóa là bắt buộc Tức họ phải thực hiện bắt buộc học chương trình tiểu học, phổcập trung học cơ sở Và thời gian học văn hóa của họ đều thống nhất là từ thứ 2đến thứ 6, được nghỉ vào những ngày lễ, Tết Phạm nhân là người dưới 18 tuổivà học sinh trường giáo dưỡng đều được quy định về việc được học giáo dụccông dân, giáo dục hướng nghiệp, học nghê, giáo dục chuẩn mực đạo đức, kĩnăng sống cơ bản; được phổ biến thời sự, chính sách, pháp luật,

Chế độ học văn hóa, giáo dục, học nghề đối với phạm nhân là người dưới

18 tuổi có một số điểm khác so với chế độ của học sinh trường giáo dưỡng nhưsau:

Thứ nhất, đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi thì ngoài chương trình

tiểu học, phổ cập trung học cơ sở là bắt buộc phải học thì việc thực hiện họcnghề cũng là bắt buộc nhưng đối với học sinh trường giáo dưỡng thì học nghềkhông phải là chương trình giáo dục bắt buộc

Thứ hai, việc giáo dục về văn hóa, pháp luật và dạy nghề cho phạm nhân là

người dưới 18 tuổi nhằm mục đích rõ ràng là để chuẩn bị điều kiện cho họ hòanhập cộng đồng sau khi chấp hành xong án phạt tù Mục đích này càng rõ hơnkhi khoản 3 Điều 14 Văn bản hợp nhất 05/VBHN-BCA tổ chức quản lý phạmnhân và chế độ ăn, mặc, ở, sinh hoạt, chăm sóc y tế đối với phạm nhân quy định

về việc họ được tư vấn, trợ giúp về tâm lý, giáo dục, hỗ trợ các thủ tục pháp lýcần thiết để có điều kiện thuận lợi tái hòa nhập cộng đồng, trở thành người cóích cho xã hội Nhưng đối với học sinh trường giáo dưỡng thì không có mụcđích như vậy Bởi lẽ xuất phát từ việc phạm nhân là người dưới 18 tuổi là ngườidưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, họ là những người đã bị ápdụng hình phạt tù do đã thực hiện hành vi phạm tội; còn đối với học sinh trườnggiáo dưỡng, mặc dù họ cũng là những người phạm tội nhưng họ không phải chịuhình phạt mà chỉ bị áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng.Nên so về tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội thì hành viphạm tội của phạm nhân là người dưới 18 tuổi nghiêm trọng, nguy hiểm hơnhành vi của học sinh trường giáo dưỡng, do đó, xã hội sẽ khắt khe hơn đối vớiphạm nhân là người dưới 18 tuổi Chính vì điều này mà họ cần phải có những sựchuẩn bị cần thiết để tái hòa nhập cộng đồng, có việc làm ổn định để tránh việctiếp tục phạm tội

Thứ ba, về thời gian học, phạm nhân là người dưới 18 tuổi phải học cả

ngày thứ 7, mỗi ngày phải học 1 buổi và mỗi buổi 4h Còn học sinh trường giáo

dưỡng thì không phải học ngày thứ 7 và không có quy định về thời gian cụ thểcủa mỗi buổi học.

Thứ tư, chế độ học văn hóa của học sinh trường giáo dưỡng còn được quy

định những nội dung cụ thể khác mà trong các quy định về chế độ áp dụng đối

với phạm nhân là người dưới 18 tuổi không có, đó là: Một là, đối với những học

sinh đã bỏ học trước khi vào trường giáo dưỡng mà không có hồ sơ, học bạ thìHiệu trưởng trường giáo dưỡng phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo cấphuyện nơi trường giáo dưỡng đóng trụ sở tổ chức kiểm tra kiến thức hai mônvăn và toán bằng hình thức kiểm tra viết Căn cứ vào kết quả kiểm tra, Hiệutrưởng trường giáo dưỡng quyết định xếp lớp học văn hóa cho phù hợp Quyếtđịnh này thay cho học bạ những năm trước đã mất để xét tốt nghiệp cho học

sinh Hai là, kinh phí mua sách vở, đồ dùng học tập cho mỗi học sinh cũng được

quy định chi tiết Theo đó, mỗi học sinh hàng tháng có được kinh phí tươngđương với 07 kg gạo tẻ loại thường tính theo giá thị trường của từng địa phương

để mua sách, vở, đồ dùng học tập Ba là, trong chế độ học văn hóa của học sinh

trường giáo dưỡng có quy định thêm về việc tổ chức thi cử, và giá trị văn bằng,chứng chỉ Cụ thể, trường giáo dưỡng có trách nhiệm tổ chức cho học sinh thihọc kỳ, thi kết thúc năm học, thi chuyển cấp, thi tuyển chọn học sinh giỏi, thivào lớp chuyên và cấp chứng chỉ hoặc bằng tốt nghiệp tương ứng với chươngtrình học cho học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Sổ điểm, họcbạ, hồ sơ và các biểu mẫu liên quan đến việc giảng dạy và học tập ở trường giáodưỡng phải theo mẫu chung thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Công

an Văn bằng, chứng chỉ học văn hóa, học nghề trong trường giáo dưỡng có giátrị như văn bằng, chứng chỉ của các trường phổ thông (Theo khoản 1 Điều 18Nghị định 02/2014/NĐ-CP) Với những quy định cụ thể, chi tiết như thế này thìgiúp cho việc tổ chức học văn hóa của học sinh trường giáo dưỡng được đảmbảo, qua đó góp phần bảo đảm cho quyền lợi của chính những học sinh trườnggiáo dưỡng

Thứ năm, Điều 5 Thông tư 20/2015/TT-BCA có quy định thêm một nội

dung quy định về học tập, trong đó quy định nghĩa vụ của học sinh trường giáodưỡng mà trong chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi không có, cụ

thể gồm: Một là thực hiện tốt “5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng” Hai là.

tích cực, tự giác, chăm chỉ học tập Đi học phải mặc đồng phục theo quy địnhcủa Hiệu trưởng trường giáo dưỡng, đi giày hoặc dép, mang theo đầy đủ sách,vở, tài liệu và dụng cụ học tập Trong giờ học phải giữ tư thế, thái độ nghiêmtúc; ra, vào lớp phải xin phép và phải được sự đồng ý của giáo viên; không để

mất, nhàu nát tài liệu, sách, vở Ba là, kính trọng, lễ phép, khiêm tốn, cư xử

đúng mực với thầy, cô giáo, học sinh khác Đoàn kết, thân ái, giúp đỡ nhau tronghọc tập và không cản trở việc học tập của học sinh khác Với quy định cụ thểnày, học sinh trường giáo dưỡng sẽ biết rõ nội quy và trách nhiệm của mình, từđó mọi người đảm bảo chấp hành một cách thống nhất, công bằng

8 Chế độ gặp, liên lạc với người thân

Chế độ gặp, liên lạc với người thân của phạm nhân là người dưới 18 tuổivới học sinh trường giáo dưỡng có những nội dung giống nhau như sau: Cả 2đối tượng này đều được phép gặp thân nhân, liên lạc với nhân thân bằng điệnthoại và được nhận sách vở, đồ dụng học tập, dụng cụ thể thao, vui chơi giải trí.Và mỗi lần gặp nhân thân phải không quá 3 giờ trừ một số trường hợp đặc biệt.Chế độ gặp, liên lạc với người thân của 2 đối tượng này có một số sự khácbiệt gồm:

Thứ nhất, số lần thăm gặp học sinh trường giáo dưỡng sẽ tùy theo kế

hoạch tổ chức của trường giáo dưỡng phù hợp với mục đích giáo dục và sinhhoạt của từng đơn vị, trong khi đó, nếu thân nhân thăm gặp phạm nhân dưới 18tuổi thì bị giới hạn số lần thăm gặp là 3 lần/1 tháng Và trong trường hợp đặcbiệt thì phạm nhân dưới 18 tuổi được gặp thân nhân không quá 24 giờ Còn đốivới học sinh trường giáo dưỡng thì nếu chấp hành tốt Nội quy trường giáodưỡng, tích cực học tập, lao động, rèn luyện hoặc để thực hiện quyền, nghĩa vụ

kéo dài thời gian thăm gặp nhưng không quá 48 giờ/lần (điểm b khoản 1 Điều 3Thông tư 43/2015/TT-BCA) Ngoài ra, chế độ thăm gặp đối với học sinh trườnggiáo dưỡng còn quy định cụ thể về giờ được thăm gặp trong ngày như chỉ đượcgặp người thân từ 7 giờ đến 11 giờ buồi sáng, từ 13 giờ đến 16 giờ 30 phút buổichiều tất cả các ngày trong tuần, ngày nghỉ, ngày lễ, Tết (khoản 3 Điều 3 Thông

tư 43/2015/TT-BCA)

Thứ hai, trong chế độ thăm gặp và liên lạc với thân nhân của phạm nhân

dưới 18 tuổi chỉ nêu về việc nhà nước khuyến khuyến khích thân nhân của phạmnhân là người chưa thành niên quan tâm thăm gặp, gửi sách vở, đồ dùng học tập,dụng cụ thể dục thể thao, vui chơi giải trí cho phạm nhân mà không có quy định

cụ thể việc việc nhận các đồ vật khác Trong khi đó, quy định về chế độ đối vớihọc sinh trường giáo dưỡng thì có hẳn chương III và Điều 11 Thông tư 43/2015/TT-BCA quy định chi tiết về việc nhận, gửi thư, quà, thuốc chữa bệnh và tiền.Với quy định rõ ràng cụ thể như vậy không chỉ để các trường giáo dưỡng thựcthi đúng và thống nhất, mà còn đảm bảo được quyền lợi cho những đối tượngnày

Thứ ba, trong khi phạm nhân dưới 18 tuổi được liên lạc với thân nhân qua

điện thoại mỗi tháng không quá 4 lần, mỗi lần không quá 10 phút thì học sinhtrường giáo dưỡng chỉ được liên lạc với người thân mỗi lẫn không quá 5 phút vàkhông quy định cụ thể số lần mà tùy theo điều kiện, kế hoạch của mỗi trườnggiáo dưỡng (khoản 1 Điều 12 Thông tư 43/2015/TT-BCA)

III Ý NGHĨA CỦA VIỆC SO SÁNH CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VỚI CHẾ ĐỘ ĐỐI VỚI HỌC SINH TRƯỜNG GIÁO DƯỠNG

Người dưới 18 tuổi là người chưa phát triển hoàn thiện cả về thể lực và trílực, bởi thế việc nghiên cứu chính sách pháp luật thi hành án hình sự áp dụngđối với đối tượng này nói chung là hết sức cần thiết Việc xây dựng được nhữngchính sách pháp luật tiến bộ sẽ có ảnh hưởng quan trọng tới sự phát triển toàn

diện của họ; đồng thời góp phần giúp người dưới 18 tuổi phạm tội trở thànhngười có ích cho xã hội Bởi lẽ, họ phạm tội xuất phát từ nguyên nhân chủ yếulà họ nhất thời nông nổi, bồng bột, chưa có suy nghĩ chín chắn đối với hành vicủa bản thân

Với ý nghĩa đó, việc so sánh chế độ đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổiphạm tội và chế độ đối với học sinh trường giáo dưỡng sẽ nhằm làm rõ điểmtương đồng và khác biệt giữa hai chế độ này Đây chính là cơ sở để đánh giámỗi chế độ có hợp lí với người dưới 18 tuổi phạm tội hay không? Có phù hợp,đảm bảo khách quan khi so sánh với đối tượng khác hay không Từ sự khác biệtmà nhóm đã so sánh là căn cứ cho rằng bản chất của hai chế độ là khác nhau,mang đến ý nghĩa và mục đích khác biệt Từ đó, cho thấy việc pháp luật vẫn quyđịnh về hình phạt tù và biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng là phùhợp

Đồng thời, việc so sánh là cơ sở để xây dựng, thực hiện và tiếp tục hoàn thiệnchính sách thi hành án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đối với hìnhphạt tù và biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng Từ đó sẽ bảo đảm quyền vàlợi ích hợp pháp của những người này trong thời gian thi hành án

C KẾT LUẬN

Công tác thi hành án hình sự, nhất là thi hành án phạt tù, thi hành biện pháp

tư pháp đưa vào trường giáo dưỡng đã góp phần quan trọng vào kết quả đấutranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xãhội; bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và được thihành nghiêm chỉnh, triệt để, đúng pháp luật; giáo dục, cải tạo người phạm tội,người có hành vi phạm tội nhưng không phải chịu hình phạt trở thành người cóích cho xã hội Với các quy định tiến bộ về chế độ đối với phạm nhân là ngườidưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng đã thể hiện truyền thống nhân văn,nhân đạo của Nhà nước đề cao và bảo đảm quyền con người, quyền công dântrong thi hành án hình sự