Pháp luật về kết hôn trái pháp luật, thực tiễn tại UBND phường trường chinh

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về kết hôn trái pháp luật,quy định của hệ thống pháp luật Việt Nam về kết hôn trái pháp luật đặc b

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG PHÂN HIỆU ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TẠI KON TUM

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG PHÂN HIỆU ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TẠI KON TUM

The University

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

PHÁP LUẬT VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP

LUẬT, THỰC TIỄN TẠI UBND PHUỜNG

Để hoàn thành chuyên đề báo cáo thực tập này trước hết em xin gửi đến quý Thầy,

Cô giáo trong khoa Sư phạm - Dự bị đại học, Phân hiệu Đại học Đà Nẵng tại Kon Tum lờicảm ơn chân thành nhất Đặc biệt, em xin gửi đến Cô Châu Thị Ngọc Tuyết, người đã tận

tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành báo cáo thực tập này lời cảm ơn sâu sắc nhất.

Em xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo, các Phòng, Ban của UBND PhườngChinh, đã tạo điều kiện thuận lợi cho em được tìm hiểu thực tiễn trong suốt quá trình thựctập tại cơ quan Cuối cùng em xin cảm ơn các Anh, Chị tại Bộ phận một cửa đã giúp đỡ,cung cấp những số liệu thực tế để em hoàn thành tốt báo cáo thực tập tốt nghiệp này

Vì kiến thức bản thân còn hạn chế, trong quá trình thực tập, hoàn thiện báo cáo này

em không tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu

từ Cô cũng như Nhà trường

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Bố cục 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH, THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM 3

1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN UBND PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM 3

1.2 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ CƠ CẤU UBND PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH, THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM 4

1.2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum 1.2.2 Cơ cấu và tổ chức UBND phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum 1.3 CÁC QUY ĐỊNH, NỘI QUY CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP 8

1.3.1 Quy định, nội quy của ủy ban nhân dân Phường Trường Chinh, Thành Phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum 8

1.3.2 Công việc thực tập tại Ủy ban Nhân dân Phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum 9

KẾT CHƯƠNG 1 10

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT, THỰC TRẠNG KIẾN NGHỊ TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG 11

TRƯỜNG CHINH THÀNH PHỐ KON TUM 11

2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT 11

2.1.1 Khái niệm, mục đích và bản chất của kết hôn 11

2.1.2 Khái niệm kết hôn trái pháp luật 15

2.1.3 Hậu quả của việc kết hôn trái pháp luật 17

2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT 18

2.2.1 Lược sử pháp luật Việt Nam về kết hôn trái pháp luật qua từng giai đoạn phát triển 18

2.2.2 Các trường hợp kết hôn trái pháp luật 22

2.2.3 Hủy việc kết hôn trái pháp luật 29

2.2.4 Xử lý hành chính đối với trường hợp kết hôn trái pháp luật 32

2.2.5 Xử lý hình sự 33

2.3 THỰC TRẠNG KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH, THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM 33

2.3.1 Tình hình đăng ký kết hôn và kết hôn trái pháp luật tại UBND phường TrườngChinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum 332.3.2 Đánh giá chung về nhu cầu và phương hướng hoàn thiện pháp luật hôn nhân vàgia đình về kết hôn cũng như kết hôn trái pháp luật tại UBND phường Trường Chinh,thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum 342.3.3 Hạn chế trong quá trình thực hiện pháp luật về đăng ký kết hôn tại UBNDphường Trường Chinh .35

2.4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT 38

2.4.1 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật về kết hôn tráipháp luật 38

KẾT CHƯƠNG 2 41 KẾT LUẬN 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hôn nhân là tiền đề cho việc tạo lập một gia đình Hiểu một cách sát thực nhất thìhôn nhân được hình thành dựa trên tình cảm lứa đôi, hai bên nam nữ yêu thương lẫn nhau

và muốn cùng nhau “về một nhà”, cùng nhau xây dựng gia đình nhằm thỏa mãn những

nhu cầu tình cảm giữa hai cá nhân và tương trợ lẫn nhau về những nhu cầu vật chất trongđời sống hằng ngày Bằng việc đăng ký kết hôn, Nhà nước sẽ thừa nhận quan hệ hôn nhân,đồng thời Nhà nước luôn quan tâm củng cố chế độ hôn nhân và đề ra những biện phápnhằm ổn định quan hệ này Nhà nước ta đã xây dựng một hệ thống các quy phạm phápluật hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) nhằm điều chỉnh các quan hệ HN&GĐ cho phù hợpvới tính chất, đặc điểm của xã hội Việt Nam và phù hợp với tâm tư, tình cảm của conngười Việt Nam Tại đó quy định về điều kiện kết hôn hợp pháp cũng như các hình thứckết hôn trái pháp luật

Quan hệ hôn nhân được hình thành do sự kết hôn và được biểu hiện là một quan hệ

xã hội gắn liền với nhân thân của mỗi bên nam, nữ, đó là quan hệ vợ chồng Ngày nay,cùng với sự phát triển của xã hội, những mối quan hệ cũng như những vấn đề về tâm sinh

lý của con người ngày càng trở nên phức tạp Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệhôn nhân, gia đình, trong đó có việc kết hôn giữa hai bên Điều kiện kết hôn được coi làyếu tố cơ bản góp phần hình thành gia đình tiến bộ, hạnh phúc và bền vững Tuy nhiên domột số điều kiện kinh tế - xã hội mà những điều kiện đó chưa tuân thủ triệt để gây ra hiệntượng kết hôn trái pháp luật Thực tế đã cho thấy, ngày càng có nhiều trường hợp kết hôntrái pháp luật diễn ra quanh cuộc sống của chúng ta, gây ra những ảnh hưởng vô cùng tiêucực đến mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, đến lối sống đạo đức và xã hội,đến sức khỏe và việc duy trì nòi giống của dân tộc

Khi mà đời sống vật chất của con người ngày càng đầy đủ hơn thì cái người ta quantâm sau đó chính là yếu tố tinh thần Là một cuộc sống văn minh, hiện đại Cùng với sựphát triển không ngừng của các lĩnh vực như văn hóa, công nghệ, khoa học kỹ thuật, thìngành luật ở Việt Nam cũng không ngừng hoàn thiện để phục vụ cuộc sống Kết hôn tráipháp luật vẫn tồn tại như một hiện tượng xã hội không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền,lợi ích hợp pháp của các bên chủ thể mà còn ảnh hưởng đến đạo đức và trật tự xã hội Khithực tế xã hội phát sinh ngày càng nhiều, những quy định của pháp luật về vấn đề nàycàng đáng quan tâm hơn thì việc nghiên cứu nó là điều vô cùng cần thiết Đó cũng là lý do

tác giả quyết định chọn: “Pháp luật về kết hôn trái pháp luật, thực tiễn tại UBND

Phường Trường Chinh”, làm đề tài nghiên cứu cho báo cáo thực tập cuối khóa Qua đó

giúp cho mọi người có cái nhìn tổng quát hơn về kết hôn trái pháp luật từ thực tiễn trênđịa bàn phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum

2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài

Mục đích nghiên cứu của đề tài làm rõ cơ sở lý luận thực tiễn pháp luật về kết hôntrái pháp luật và ở UBND phường Trường Chinh nói riêng Từ đó đánh giá thực trạngquản lý Nhà nước về kết hôn trái pháp luật ở UBND phường Trường Chinh trong thời

gian qua, nêu ra những kết quả đạt được và nguyên nhân hạn chế Trên cở sở đó, đưa đề ranhững đề xuất góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý Nhà nước về hộ tịch ởUBNDphường Trường Chinh trong thời gian tới Phân tích thực trạng quản lý Nhà nước

về hộ tịch giai đoạn từ năm 2016 đến nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về kết hôn trái pháp luật,quy định của hệ thống pháp luật Việt Nam về kết hôn trái pháp luật (đặc biệt là các quyđịnh về kết hôn trái pháp luật trong Luật HN&GĐ năm 2000 và Luật HN&GĐ năm 2014),tình trạng kết hôn trái pháp luật trong những năm gần đây và thực tiễn thực hiện việc xử lýkết hôn trái pháp luật

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tập trung nghiên cứu những quy định trong phápluật Việt Nam hiện hành về vấn đề kết hôn trái pháp luật qua thực tiễn tại phường TrườngChinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu: liệt

Chương 2: Cơ sở pháp lý về kết hôn trái pháp luật

Chương 3: Thực trạng kết hôn trái pháp luật trên địa bàn Phường Trường Chinh, Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

CHƯƠNG 1.

TỔNG QUAN VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH,

THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM

1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN UBND PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM

Nơi đây từ xưa đã là địa bàn cư trú của người Ba Na bản địa, dẫn đến tên gọi Kon

Tum, nghĩa là “Làng Hồ ” theo tiếng Ba Na Do nằm ở vị trí đặc biệt; đất đai bằng phẳng,

màu mỡ được sông Đăk Bla bồi đắp, và cũng do nhiều yếu tố lịch sử mà vùng đất này dầntrở thành nơi định cư của nhiều dân tộc khác nhau; trong đó có người Kinh đến từ các tỉnhQuảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định Trong những năm 1841-1850, người Pháp trên hànhtrình lên cao nguyên truyền đạo đã đặt cơ sở Thiên chúa giáo đầu tiên tại đây Đến năm

1893, chính quyền thực dân Pháp lập Tòa đại lý hành chính Kon Tum do viên linh mụcVialleton cai quản và kể từ đó tên gọi Kon Tum chính thức được sử dụng, đơn vị hành chínhcấp tỉnh được thành lập sau đó cũng mang tên gọi này Thành phố Kon Tum từ một vùng đấthoang vắng, thưa thớt người trở thành nơi tập trung dân cư, thương mại và hành chính xuyênsuốt chiều dài lịch sử của tỉnh Kon Tum Thành phố Kon Tum hiện đang là đô thị loại III.Phường Trường Chinh là đơn vị hành chính thuộc thành phố Kon Tum, nằm về phíaĐông Bắc thành phố Kon Tum, có tổng diện tích đất tự nhiên là 518,89 ha, trong đó đất phinông nghiệp là 366,3 ha, diện tích đất sản xuất nông nghiệp 152,59 ha

Trên địa bàn phường có 03 thôn đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, kinh tế chủ yếu

là sản xuất nông nghiệp, có hệ thống cơ sở hạ tầng kém phát triển

- Phạm vi ranh giới của phường như sau:

+ Phía Đông giáp: Xã Đăk Blà, xã ĐăkrơWa;

+ Phía Tây giáp: Phường Quang Trung, phường Duy Tân;

+ Phía Nam giáp: Phường Thắng Lợi'

- Về tôn giáo bao gồm: Thiên chúa giáo là 1786 tín đồ (chiếm 19,01%); Phật giáo la

183 tín đồ (chiếm 1,94 %); Cao đài là 37 tín đồ (chiếm 0,39 %) Trên địa bàn phường có 01

nhà nguyện tại thôn Kon Sơ Lam 1

Thông tin của UBND Phường Trường Chinh

- Địa chỉ trụ sở cơ quan: Số 03, đường Nơ Trang Long, Tổ 5, phường Trường Chinh,thành phố Kon Tum

- Điện thoại: (0260)3.910.366

- Email: ubndptchinh.tph-kontum@chinhphu.vn

-Diện tích: 518,89 ha

- Dân số: 2.346 hộ, 9.290 người

- Đơn vị hành chính: 8 thôn, tổ dân phố (05 tổ dân phố và 03 thôn)

1.2 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ CƠ CẤU UBND PHƯỜNG TRƯỜNG CHINH, THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM

1.2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum

UBND phường Trường Chinh là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương Theoquy định tại điều 63 Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 thì UBND phường TrườngChinh có chức năng:

1 Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân phường quyết định các nội dung quy định tạikhoản 1 và khoản 3 Điều 61 của Luật này và tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồngnhân dân phường

2 Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương

3 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền

1.2.2 Cơ cấu và tổ chức UBND phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum

Để hoàn thành tốt các chức năng nhiệm vụ của mình,UBND phường đã sắp xếp tổchức bộ máy làm việc của mình như sau: Có 01 chủ tịch, 01 Phó chủ tịch và 02 Ủy viênUBND phường

a Chủ tịch - Phó Bí thư Đảng Ủy

Ông Dương Văn Tuyn

Chức vụ: phó Bí thư Đảng ủy, chủ tịch UBND

Điện thoại: 0989467479

Email: duongvantuyn@gmail.com

Lãnh đạo, điều hành, quản lý toàn diện mọi hoạt động thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban nhân dân, các thành viên Ủy ban nhân dân phường.

Trực tiếp chỉ đạo, điều hành các lĩnh vực:

- Quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh; dự toán ngânsách nhà nước hàng năm; kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm của UBND phường;cho chủ trương tất cả các lĩnh vực thuộc thẩm quyền của UBND phường

- Nội chính; Tư pháp; đối ngoại; địa giới hành chính; cải cách hành chính; thi đua,khen thưởng; tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo thẩm quyền

- Tiếp công dân định kỳ, đột xuất, xem xét giải quyết các kiến nghị, phản ánh, khiếunại, tố cáo của tổ chức và công dân theo quy định của pháp luật

- Tài chính; thuế; thống kê; các chương trình mục tiêu quốc gia; đất đai, xây dựng, tàinguyên và môi trường

- Lĩnh vực dân tộc, tôn giáo

- Công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn

- Lĩnh vực Lao động, thương binh và xã hội; bảo hiểm xã hội

- Phụ trách công tác dân vận khối chính quyền, quy chế dân chủ

- Chủ tịch UBND phường là người thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báochí của UBND phường Trường hợp Chủ tịch UBND phường không thể thực hiện phát ngôn

và cung cấp thông tin cho báo chí thì ủy quyền cho Phó Chủ tịch UBND phường thực hiệnphát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí

- Chủ tịch, trưởng các Ban, Hội đồng của phường: Hội đồng Thi đua khen thưởng; Hộiđồng Nghĩa vụ quân sự, Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, Ban chỉđạo phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, các Ban, Hội đồng khác theoquy định của pháp luật

- Ký các quyết định, văn bản thuộc các lĩnh vực: Công tác cán bộ, Quyết định điềuhành ngân sách, các chủ trương, chính sách của phường; các báo cáo, tờ trình xin chủtrương, kiến nghị, đề xuất với Thường trực Đảng ủy, HĐND phường và UBND thành phố

- Ký các hồ sơ liên quan đến đất đai, hồ sơ quyền sở hửu nhà ở và tài sản khác gắn liềntrên đất thuộc quyền quả lý của UBND, ký các quyết định xử phạt liên quan đến lĩnh vực tàinguyên, môi trường, xây dựng

- Xem xét, quyết định xử phạt vi phạm hành chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo, quyếtđịnh cưỡng chế thuộc thẩm quyền của UBND phường theo quy định của pháp luật Trườnghợp nếu có công việc đột xuất có thể ủy quyền lại cho Phó Chủ tịch UBND phường giảiquyết, nếu nội dung công việc phức tạp báo cáo cho Chủ tịch UBND phường quyết định.Phó Chủ tịch UBND phường chịu trách nhiệm cá nhân trước Chủ tịch, Thường trực HĐNDphường, Ban Thường vụ Đảng ủy phường về nội dung công việc mà Chủ tịch phân công, ủyquyền chỉ đạo thực hiện

- Theo dõi, chỉ đạo các bộ phận chuyên môn của UBND phường: Văn phòng - Thống

kê, Địa chính - Xây dựng, Tài chính - Kế toán, Ban Chỉ huy Quân sự phường, Công anphường, Ban Bảo vệ dân phố, tổ dân phố 1, tổ dân phố 2

- Lĩnh vực địa chính - xây dựng - đô thị, môi trường, tài nguyên, khoáng sản

- Lĩnh vực sản xuất nông nghiệp

- Lĩnh vực cải cách hành chính; tiếp dân, giải quyết đơn thư thuộc lĩnh vực phụ trách

- Lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể dục thể thao; y tế; dân số, gia đình, trẻ em; giải quyếtviệc làm, an sinh xã hội, giáo dục và Đào tạo

- Phụ trách lĩnh vực sản xuất nông nghiệp

- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

- Quản lý đô thị; vệ sinh môi trường

- Tiếp dân, giải quyết đơn thư thuộc lĩnh vực phụ trách.

- Làm Trưởng các Ban chỉ đạo và Chủ tịch hội đồng thuộc lĩnh vực phụ trách; thựchiện một số công việc khác theo sự phân công của Chủ tịch UBND

- Chủ động xây dựng chương trình kế hoạch triển khai các nhiệm vụ theo lĩnh vựcđược phân công phụ trách Kiểm tra, đôn đốc cán bộ, công chứcthực hiện nhiệm vụ thuộclĩnh vực được giao

- Trường hợp nếu Chủ tịch UBND bận (họp), có công việc đột xuất không giải quyếtngay được, ủy quyền lại cho Phó Chủ tịch UBND phường giải quyết, nếu nội dung côngviệc phức tạp báo cáo cho Chủ tịch UBND phường quyết định Phó Chủ tịch UBND phườngchịu trách nhiệm cá nhân trước Chủ tịch, Thường trực HĐND phường, Ban Thường vụĐảng ủy phường về nội dung công việc mà Chủ tịch UBND phường phân công, ủy quyềnchỉ đạo thực hiện

- Theo dõi, chỉ đạo các bộ phận chuyên môn của UBND phường: Tư pháp - Hộ tịch,Văn hóa - Xã hội và thôn Sơ Lam 1, thôn Sơ Lam 2

c Ủy viên UBND Phường Trường Chinh

Trưởng công an phường:

- Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân phường tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạncủa Ủy ban nhân dân phường trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn theoquy định của pháp luật chuyên ngành

- Trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật về công an và các vănbản có liên quan của cơ quan có thẩm quyền và điều hành hoạt động của Ban bảo vệ dânphố

- Tổ chức lực lượng công an, nắm chắc tình hình an ninh trật tự trên địa bàn; tham mưu

đề xuất với cấp Đảng ủy, Uỷ ban nhân dân phường và cơ quan công an cấp trên về chủtrương, kế hoạch, biện pháp bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn phường và tổ chức thựchiện sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Tổ chức phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm, các tệ nạn xã hội và các hành

vi vi phạm pháp luật khác trên địa bàn theo quy định của pháp luật và theo hướng dẫn củacông an cấp trên

- Đảm bảo trật tự công cộng, quản lý vũ khí, chất nổ, dễ cháy; quản lý hộ khẩu, kiểmtra các quy định về an ninh trật tự trên địa bàn theo thẩm quyền

- Chỉ đạo tuần tra, bảo vệ mục tiêu quan trọng về chính trị, kinh tế, an ninh, quốcphòng ở địa bàn theo chỉ đạo của cấp Đảng ủy, chính quyền và của công an cấp trên

- Phối hợp với Ban chỉ huy quân sự phường để bảo vệ các công trình Quốc phòng trênđịa bàn phường

- Phụ trách tổ dân phố 5, thôn Kon Tu 2

• Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự phường:

- Tham mưu UBND phường tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của UBNDphường trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng trên địa bàn theo quy định của pháp luật Chịu

sự chỉ đạo và hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của BCH quân sự thành phố

- Tham mưu xây dựng kế hoạch, giáo dục chính trị và pháp luật, huấn luyện dân quân,hoạt động bảo vệ trị an của lực lượng dân quân; xây dựng kế hoạch tuyển chọn gọi công dânnhập ngũ hàng năm; huy động lực lượng dự bị động viên và các kế hoạch khác liên quan tớinhiệm vụ quốc phòng, quân sự; phối hợp với các cơ quan, đơn vị, ban, ngành, đoàn thể triểnkhai thực hiện nhiệm vụ về công tác quốc phòng, quân sự địa phương trên địa bàn phường.

- Tổ chức thực hiện đăng ký, quản lý công dân trong độ tuổi làm nghĩa vụ quân sự,quân nhân dự bị và dân quân theo quy định của pháp luật; thực hiện công tác động viên, gọithanh niên nhập ngũ hàng năm

- Thực hiện chính sách hậu phương quân đội, các tiêu chuẩn chế độ chính sách cho dânquân tự vệ, quân nhân dự bị theo quy định của pháp luật

- Thực hiện Quy chế phối hợp với công an và lực lượng Bảo vệ dân phố thường xuyênhoạt động bảo vệ an ninh trật tự, sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu và tổ chức khắcphục thiên tai, sơ tán, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn phường

- Tổ chức thực hiện nghiêm chế độ quản lý sử dụng, bảo quản vũ khí trang bị, sẵn sàngchiến đấu; quản lý công trình quốc phòng theo phân cấp; thực hiện chế độ kiểm tra, báo cáo,

sơ kết, tổng kết công tác quốc phòng, quân sự ở phường theo quy định

- Thực hiện một số công việc khác theo sự phân công của Chủ tịch Ủy ban nhân dânphường và theo sự chỉ đạo của cơ quan quân sự cấp trên

- 01 chỉ huy trưởng quân sự

- 01 công chức do chủ tịch UBND huyện, thị xã, thành phố bố trí vào các chức danhcông chức nêu trên

Hiện nay UBND phường các cán bộ đến đều có trình độ chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đạihọc trở lên

1.1 Sơ đồ tổ chức UBND Phường Trường Chinh

1.3 CÁC QUY ĐỊNH, NỘI QUY CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

1.3.1 Quy định, nội quy của ủy ban nhân dân Phường Trường Chinh, Thành Phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

Các Cán bộ, công chức làm việc tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại của UBND xã; các tổ chức, cá nhân đến liên hệ công tác, giải quyết thủ tục hành chính tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại của UBND phường Trường Chinh có trách nhiệm thực hiện các quy định sau:

Điều 1 Thời gian làm việc

Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại của UBND xã làm việc theo giờ hành chính

từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần (trừ các ngày nghỉ theo quy định), cụ thể như sau:

- Buổi sáng: Từ 7 giờ 30 phút đến 11 giờ 30 phút;

- Buổi chiều: Từ 13 giờ 00 phút đến 17 giờ 00 phút

Điều 2 Đối với công chức làm việc tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả (TN&TKQ)

1 Làm việc đúng giờ, có thái độ văn minh lịch sự, tận tình chu đáo trong giải quyết công việc đối với tổ chức, công dân;

2 Nắm vững quy định về thủ tục hành chính (TTHC) và thời gian giải quyết những TTHC;

3 Thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn, tiếp nhận, thẩm định hồ sơ theo quy trình quy định, trả kết quả đúng hẹn cho tổ chức, cá nhân;

4 Việc hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính đầy đủ, rõ ràng, chính xác, đảm bảo tổ chức, cá nhân chỉ phải bổ sung hồ sơ một lần;

5 Giải quyết công việc theo trình tự “Ai đến trước giải quyết trước, ai đến sau giải quyết sau”;

6 Mặc đồng phục, riêng nữ mặc áo dài truyền thống vào sáng thứ hai hàng tuần và đeo thẻ công chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ, thực hiện nghiêm túc quy chế phát ngôn và các quy định khác của pháp luật;

7 Không nhận hồ sơ khi hồ sơ chưa đầy đủ Trường hợp hồ sơ không thuộc thẩm quyền giải quyết thì hướng dẫn để cá nhân, tổ chức đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết;

Điều 3 Đối với tổ chức, cá nhân đến giao dịch tại Bộ phận TN&TKQ

1 Tổ chức, cá nhân có nhu cầu giải quyết TTHC thì đến gặp trực tiếp cán bộ phụtrách tại Bộ phận TN&TKQ để được kiểm tra và tiếp nhận hồ sơ hoặc được hướng dẫn đểgiải quyết công việc Khi nộp hồ sơ phải lấy giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả;

2 Thực hiện đầy đủ các quy định về giải quyết TTHC và các quy định Bộ phậnTN&TKQ; nộp đầy đủ các khoản phí, lệ phí (nếu có) theo quy định;

3 Từ chối thực hiện những yêu cầu không được quy định hoặc chưa được công khaitheo quy định;

4 Chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác của các giấy tờ có trong hồ sơ vàcung cấp đầy đủ thông tin có liên quan; khi nhận kết quả TTHC phải mang theo giấy hẹn trảkết quả hoặc có giấy ủy quyền của người có tư cách pháp nhân (hoặc người đại diện theopháp luật) đối với trường hợp không trực tiếp đi nhận, cử người đi nhận thay kết quả;

5 Phản ánh, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền về những bất hợp lý của TTHC

và các hành vi vi phạm của công chức trong thực hiện TTHC tại Bộ phận TN&TKQ Khiếunại, tố cáo công chức về việc giải quyết TTHC không đúng quy định;

6 Tổ chức, cá nhân khi đến giải quyết TTHC tại Bộ phận TN&TKQ ngoài việc trìnhcác thủ thục có liên quan còn phải có thái độ, tác phong lịch sự và ứng xử nghiêm túc;không được cản trở hoặc dùng các thủ đoạn khác để lừa dối việc giải quyết TTHC của cáccông chức thực hiện nhiệm vụ tại Bộ phận TN&TKQ;

7 Không nộp hồ sơ trực tiếp cho Chủ tịch, Phó Chủ tịch hoặc Cán bộ, Công chức,Cán bộ không chuyên trách khác khi không được bố trí làm việc tại Bộ phận TN&TKQ;

8 Thực hiện các quy định khác của pháp luật có liên quan

1.3.2 Công việc thực tập tại Ủy ban Nhân dân Phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

+ Gặp gỡ lãnh đạo UBND phường Trường Chinhvà học tập quy chế của cơ quan.+ Tìm hiểu cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của cơ quan

+ Xác định đề tài thực tập

+ Làm quen với công việc được phân công tại cơ quan thực tập

+ Lập đề cương chi tiết cho báo cáo thực tập

+ Hoàn thành các công việc mà cơ quan thực tập giao cho thực hiện

+ Tiếp tục hoàn thành các nhiệm vụ mà cơ quan thưc tập giao thưc hiện

+ Tìm hiểu và thu thập tài liệu liên quan đến đề tài báo cáo thực tập, viết báo cáo thựctập

+ Tiếp tục thực hiện các công việc được giao tại cơ quan thực tập

+ Củng cố số liệu, hoàn chỉnh báo báo thực tập

+ Trình lãnh đạo UBND phường Trường Chinh nhận xét quá trình thực tập, và báo cáothực tập hàng tháng

Sau thời gian thực tập tại đơn vị, em đã học được rất nhiều kĩ năng bổ ích cho côngviệc sau này Nhờ sự giúp đỡ tận tình của các Anh, Chị trong đơn vị mà các nhiệm vụ emđược giao đều hoàn thành tốt

KẾT CHƯƠNG 1

Pháp luật Việt Nam cũng khá mềm dẻo trong việc xử lý các trường hợp kết hôn tráipháp luật do bị cưỡng ép, lừa dối vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của hai người kếthôn trái pháp luật và con cái của họ Nhà nước phải xem xét và đánh giá thực chất quan hệtình cảm giữa hai người từ khi kết hôn cho đến khi tòa án xem xét cuộc hôn nhân đó, để từ

đó có quyết định đúng đắn, đảm bảo thấu tình đạt lý

Trong chương này, đề tài đã khái quát được những vấn đề lý luận của pháp luật cũngnhư thực trạng hoạt động đăng ký hộ tịch tại UBND phường Trường Chinh Từ đó cho thấyđược vị trí, vai trò của hoạt hoạt động đăng ký hộ tịch rất quan trọng trong công tác quản lýnhà nước nói chung và quản lý dữ liệu về đăng ký hộ tịch nói riêng Làm cơ sở cho việchoạch định chính sách phát triển kinh tế, xã hội của đất nước

2.1.1 Khái niệm, mục đích và bản chất của kết hôn

a Khái niệm kết hôn

Nhìn từ góc độ xã hội học, từ xưa, khi mà chưa hình thành một quy tắc, một quyđịnh nào thì khái niệm kết hôn chưa từng được biết đến Quan hệ giữa một người đàn ông

và một người đàn bà chỉ đơn thuần là quan hệ “tính giao” Vì thế sự liên kết giữa họ chỉ

đơn thuần nhằm thỏa mãn những bản năng thuần túy Quan hệ này tồn tại và phát triểntheo quy luật của tự nhiên với mục đích đảm bảo sự sinh tồn, phát triển của xã hội loàingười Tuy nhiên ở họ lại không hề có bất kỳ một sự ràng buộc, ngăn cách hoặc giới hạnnào Họ tìm đến với nhau đơn giản bởi những nhu cầu bản năng, đó chính là sự liên kếthoàn toàn tự nhiên Tuy nhiên, trải qua các giai đoạn lịch sử, với sự xuất hiện của các hìnhthái kinh tế xã hội khác nhau thì dần dần sự liên kết giữa người đàn ông và người đàn bàkhông còn chỉ là sự ràng buộc đơn thuần bởi quan hệ tính giao mà là sự liên kết mang tính

xã hội, thể hiện những giá trị văn minh của con người trong mối liên hệ đặc biệt được gọi

là “hôn nhân” Khi đó những quy tắc xã hội dần dần xuất hiện, khái niệm “hôn nhân” cũngbắt đầu được biết đến Dưới góc độ này, sự liên kết giữa người đàn ông và người đàn bàchính là sự liên kết đặc biệt nhằm tạo dựng các mối liên hệ gia đình Trong mỗi chế độ xãhội, gia đình đều thực hiện những chức năng cơ bản mang tính chất xã hội của nó Mộttrong những chức năng cơ bản của gia đình là sinh sản nhằm tái sản xuất ra con người, làquá trình tiếp tục nòi giống Đó là một quá trình cần thiết của cuộc sống trong một xã hộinhất định “Hằng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ranhững con người khác, sinh sôi, nảy nở đó là quanhệ giữa chồng và vợ, giữa cha mẹ vàcon cái đó là gia đình Trong đời sống HN&GĐ, sự kiện xác lập quan hệ hôn nhân đượcgọi là “kết hôn” Như vậy, việc kết hôn đã tạo ra một sự liên kết đặc biệt giữa một ngườinam và một người nữ, tạo thành quan hệ vợ chồng

Trải qua các thời kỳ khác nhau, quan hệ hôn nhân trước hết được điều chỉnh bởinhững tập quán, những ước lệ, bắt đầu xuất hiện những quy định về cấm kết hôn giữanhững thế hệ trực hệ, giữa bố với con gái, mẹ và con trai, ông bà với cháu, dần dần cấmkết hôn giữa cả những thế hệ bàng hệ, giữa anh chị em ruột với nhau

Cho đến giai đoạn phồn thịnh của tôn giáo thì những trật tự tôn giáo do giáo chủ đặt

ra còn có sức mạnh cưỡng chế, áp đặt hơn nhiều so với các tập tục, ước lệ trước kia Dướithời kỳ này, quan niệm về hôn nhân trái pháp luật chính là những quan hệ hôn nhân khôngtuân thủ những trật tự tôn giáo của xã hội Khi xã hội phát triển đến thời kỳ phong kiến,hôn nhân mang tính chất dân sự, tức là sự bày tỏ ý chí của các bên và kèm theo đó lànhững mục đích về kinh tế, chính trị nhất định Pháp luật của Nhà nước phong kiến ViệtNam trước đây quy định việc kết hôn của nam nữ phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc họ

hàng thân thích Như vậy, có thể nói rằng, trải qua những giai đoạn phát triển khác nhaucủa xã hội, những yếu tố về chính trị, kinh tế, văn hóa đã dần được hình thành và tác độngtrực tiếp tới các quy luật tự nhiên, điều chỉnh các mối quan hệ tự nhiên đó theo nhữngchuẩn mực mà xã hội đặt ra vì mục đích lợi ích của giai cấp thống trị Hay nói cách khác

“H n nhân là tiếng nói văn hóa của con người can thiệp vào tự nhiên”.

Khi xã hội loài người có sự xuất hiện của pháp luật thì quan hệ hôn nhân gia đình từmột quan hệ tự nhiên mới chính thức được xem xét trên khía cạnh một quan hệ pháp luật

về hôn nhân gia đình Dưới góc độ pháp lý, khái niệm kết hôn được xem xét với ý nghĩa làmột sự kiện pháp lý hoặc một chế định pháp lý, nhằm xác lập quan hệ vợ chồng giữa nam

và nữ theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn Nếu như vềmặt xã hội, lễ cưới là sự kiện đánh dấu sự chính thức của hôn nhân thì về mặt luật pháp,

đó là việc đăng ký kết hôn Tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, phong tục, tập quáncũng như truyền thống văn hóa, pháp luật của mỗi quốc gia có những lựa chọn khác nhau

về hình thức xác lập quan hệ vợ chồng Theo quy định của pháp luật HN&GĐ Việt Namhiện hành, nghi thức duy nhất có giá trị pháp lý là nghi thức đăng ký kết hôn tại cơ quanNhà nước có thẩm quyền

“Nhà nư c bảo hộ HN&GĐ ” Chính vì hôn nhân là cơ sở của gia đình và gia đình là

tế bào của xã hội nên Nhà nước ta luôn quan tâm củng cố chế độ hôn nhân và đề ra những

biện pháp nhằm làm ổn định quan hệ này bởi “Gia đình t t thì xã hội m i t t, xã hội t t thì

gia đình càng t t”1 Để đảm bảo tạo ra những tế bào tốt, những gia đình ổn định, lànhmạnh thì trước hết ngay từ việc kết hôn của hai bên nam nữ đã phải tuân theo những điềukiện nhất định, sao cho cuộc hôn nhân đó được xã hội và pháp luật công nhận Vậy thếnào là kết hôn hợp pháp? Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay, cụ thể tại

Khoản 5 Điều 3 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định về khái niệm kết hôn như sau: “Kết h

n là việc nam và nữ xác l p quan hệ vợ chồng v i nhau theo quy đ nh của Lu t này về điều iện ết h n và đăng ý ết h n” Hệ thống pháp luật HN&GĐ quy định nam nữ kết hôn phải

đảm bảo hai yếu tố sau: “Kết h n là việc nam và nữ xác l p quan hệ vợ chồng v i nhau theo

quy đ nh của Lu t này về điều iện ết h n và đăng ý ết h n” Hệ thống pháp luật HN&GĐ

quy định nam nữ kết hôn phải đảm bảo hai yếu tố sau:

Thứ nhất, phải thể hiện ý chí của cả nam và nữ là mong muốn được kết hôn với

nhau, ý chí và mong muốn đó được thể hiện bằng tờ khai của họ trong tờ khai đăng ký kếthôn cũng như trước các cơ quan đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật

Thứ hai, việc kết hôn phải được Nhà nước thừa nhận Hôn nhân chỉ được Nhà nước

thừa nhận khi việc xác lập quan hệ hôn nhân tuân thủ các quy định của pháp luật về điềukiện kết hôn và đăng ký kết hôn

Như vậy, kết hôn theo quy định của pháp luật là căn cứ để Nhà nước thừa nhận vàbảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người kết hôn

b Mục đích và bản chất của kết hôn

Mục đích của kết hôn: Hôn nhân là phương thức để xây dựng, duy trì, củng cố và

phát triển gia đình, nó vừa liên quan chặt chẽ tới toàn bộ hệ thống xã hội, ảnh hưởng trực

1 Khoản 2 Điều 36 Hiến pháp năm 2013.

tiếp thường xuyên đến cuộc sống của mỗi cá nhân, vừa là biểu hiện sinh động sắc thái củavăn hóa tộc người Vì vậy, hôn nhân không chỉ là sự thừa nhận tính hợp pháp của quan hệgiới tính mà còn mang nhiều ý nghĩa văn hóa - xã hội khác.

Trải qua những giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội loài người, nhân loại đã chứng kiếnnhững bước tiến mới trong việc nhìn nhận mục đích của việc kết hôn Khi gia đình “một

vợ - một chồng” xuất hiện, quan hệ giữa người đàn ông và người đàn bà không chỉ nhằmthỏa mãn những nhu cầu bản năng thuần túy nữa, mà đó là sự liên kết đặc biệt nhằm xáclập quan hệ vợ chồng, tạo lập gia đình - nền tảng cơ bản của xã hội Do đó, hôn nhân ởđây mang tính xã hội sâu sắc, người kết hôn là những người trực tiếp đặt nền móng cholịch sử phát triển của xã hội

Theo pháp luật HN&GĐ hiện hành thì hôn nhân được hiểu là quan hệ vợ chồng saukhi đã kết hôn Hôn nhân đem lại những quyền lợi và trách nhiệm quan trọng cho nhữngngười đã trở thành vợ hay chồng của nhau Quyền và lợi ích của họ luôn luôn được phápluật thừa nhận và bảo vệ, là một hành lang pháp lý an toàn cho mục đích của cuộc hônnhân Đó chính là sự “bảo hộ” của Nhà nước đối với quan hệ hôn nhân

Ngày nay, cũng có nhiều quan niệm cho rằng mục đích của cuộc hôn nhân là nhằmsinh con để duy trì nòi giống Tuy nhiên, quyền kết hôn là quyền của mỗi cá nhân, vì thếpháp luật quy định về quyền kết hôn trước hết phải xuất phát từ lợi ích của người kết hôn.Hôn nhân đáp ứng được một trong những yêu cầu cơ bản của nhân loại là tái sản xuất racon người Nhưng nếu như chỉ để sản sinh ra con người thôi thì không cần kết hôn cũngvẫn thực hiện được, vợ chồng vẫn có thể không sinh con mà chung sống hạnh phúc bênnhau Vì vậy, lợi ích của bản thân người kết hôn trước hết phải được bảo vệ, lợi ích củagia đình và xã hội chỉ được xem xét trong sự hài hòa với lợi ích của cá nhân Xác định rõmục đích của việc kết hôn giúp chúng ta có thể dự liệu các phương án điều chỉnh pháp luậtnhằm bảo vệ quyền tự do kết hôn của mỗi các nhân

Bản chất của kết hôn: “Người ết h n về cơ bản h ng phải để có con, vì h ng lấy vẫn

có được, h ng phải vì giải quyết nhu cầu sinh lý, vì h ng lấy vẫn có thể giải qii\'ếl mà con người kết hôn vì thấy hạnh phúc khi ở với người kia.

Bản chất của h n nhân là hư ng đến hạnh phúc, tức hư ng t i vấn đề tâm lý của con người Khi vấn đề c t lõi ncy b lung lay thì h n nhân sẽ h ng đứng vững Khi người ta thấy

h ng thể chia sẻ, thấy mất niềm tin, mất tự do quá mức, thấy mình h ng còn lc gì trong lòng người ia thì tâm lý nảy sinh cảm giác bất an, thất vọng.

Nếu c gắng mc h ng thể cải thiện thì chia tay nhau lc lựa chọn sáng su t lc ly h n cách t t nhất trong một cuộc h n nhân h ng t t Chúng ta nên nhìn nh n mặt tích cực của

nó, và đừng nghĩ những người ly h ô n đều là người kh ô ng tốt ”.

Bất kỳ ai, dù là tổng thống hay thường dân, dù là người giàu hay người nghèo,những ai đang trong một cuộc sống hôn nhân hay đang chuẩn bị bước vào đó đều mongmuốn cuộc sống hôn nhân của mình được hạnh phúc trọn vẹn Về mặt xã hôi, bản chất củaviệc kết hôn chính là thỏa mãn sự khao khát được gần nhau của những đôi nam nữ yêunhau, muốn cùng nhau xây dựng tổ ấm gia đình, chia sẻ ngọt bùi, khó khăn, giúp đỡ nhautrong cuộc sống Vậy về mặt khoa học pháp lý, hôn nhân có bản chất như thế nào?

Theo như THS Nguyễn Hồng Hải - khoa luật Dân sự Đại học Quốc gia Hà Nội chia

sẻ trong bài viết “Một vài ý iến về hái niệm và bản chất pháp lý của hôn nhân” có phân

tích về bản chất pháp lý của hôn nhân, tôi xin trích dẫn một số ý chính như sau:

Bản chất pháp lý của hôn nhân là một hợp đồng hay là một thiết chế pháp luật hiệnvẫn còn nhiều ý kiến khác nhau

Ở các nước theo theo hệ thống pháp luật common law (đặc biệt ở Mỹ) tồn tại quanniệm phổ biến: hôn nhân là một loại hợp đồng dân sự bởi vì hôn nhân chính là sự thoảthuận giữa người đàn ông và một người đàn bà để thiết lập một quan hệ pháp lý và làmphát sinh và thực hiện các quyền, nghĩa vụ đối với nhau

Ở các nước XHCN và Việt Nam quan niệm chính thống về mặt học lý cho rằng:Hôn nhân không phải là một hợp đồng mà là một sự liên kết đặc biệt giữa một người đànông và một người đàn bà Sự liên kết này không phụ thuộc vào tính toán vật chất, mà đượcdựa trên cơ sở tình yêu thương, quí trọng, bình đẳng và tự nguyện giữa vợ và chồng.Ngoài ra, mục đích của hôn nhân là xây dựng mối quan hệ bền vững, đảm bảo thoả mãnnhu cầu tinh thần và vật chất chất của đôi bên, sinh đẻ và giáo dục con cái

Theo t i, để xác đ nh h n nhân là một thiết chế pháp lu t hay là một hợp đồng dân sự, cần xem xét trên các hía cạnh sau:

Thứ nhất, có sự khác nhau giữa mục đích giao kết hợp đồng và mục đích kết hôn.

Theo pháp luật về hợp đồng, sự thoả thuận là yếu tố bắt buộc phải có trong hợp đồng, tuynhiên đó mới chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ để hợp đồng có hiệu lực Để hợp đồng cóhiệu lực, sự thoả thuận của các bên phải làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền vànghĩa vụ dân sự Trong hôn nhân có sự thoả thuận, nhưng thoả thuận đó không phải làthoả thuận trong hợp đồng Vì mục đích của các bên kết hôn không phải để tạo lập, thayđổi hay chấm dứt một nghĩa vụ dân sự nào, mà chỉ mong muốn lập một gia đình

Thứ hai, pháp luật qui định về năng lực kết hôn khác với qui định về năng lực giao

kết hợp đồng Năng lực giao kết hợp đồng chủ yếu được xác định trên hai điều kiện: độtuổi (tuỳ theo từng loại hợp đồng mà pháp luật qui định các độ tuổi khác nhau) và khảnăng nhận thức của chủ thể Còn năng lực kết hôn ngoài điều kiện độ tuổi và năng lựcnhận thức, còn được xác định trên các điều kiện khác không có trong pháp luật về hợpđồng

Thứ ba, pháp luật qui định về huỷ kết hôn trái pháp luật khác với các quy định về

huỷ hợp đồng Căn cứ để hủy kết hôn trái pháp luật và căn cứ hủy hợp đồng là khác nhau.Một hợp đồng bị huỷ khi có một trong hai căn cứ: Các bên vi phạm các điều kiện do luậtđịnh hoặc các bên vi phạm điều kiện do thoả thuận Còn việc kết hôn sẽ bị hủy khi viphạm một trong các điều kiện kết hôn theo luật định

Thứ tư, các quy định về chấm dứt hôn nhân bằng ly hôn khác với quy định về chấm

dứt hợp đồng Một hợp đồng có thể chấm dứt do các bên trong hợp đồng thoả thuận hoặc

do ý chí đơn phương của một bên, mà không cần có phán quyết của Toà án Trong khi đó,một quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt khi có bản án, quyết định của Toà án xử cho ly hônhoặc công nhận thuận tình ly hôn

Với những điểm khác biệt cơ bản nói trên, theo em, không thể đồng nhất hôn nhân

với hợp đồng dân sự, mà nên xác định nó là một thiết chế pháp luật thì phù hợp với thựctiễn và lý luận hơn.

Từ những gì phân tích ở trên, ta có thể hiểu rõ hơn về bản chất pháp lý của hôn nhân

Từ đó hướng đến việc xây dựng pháp luật hôn nhân gia đình một cách hoàn thiện hơn

2.1.2 Khái niệm kết hôn trái pháp luật

a Định nghĩa

Kết hôn trái pháp luật là một khái niệm pháp lý được pháp luật quy định và điềuchỉnh bởi Luật HN&GĐ Kết hôn trái pháp luật cũng giống như vấn đề kết hôn, nó đềuchịu sự tác động của các yếu tố kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội

Tùy vào mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử nhân loại, tùy vào điều kiện sống, yếu tố

xã hội, con người hay cách nhìn nhận vấn đề của mỗi quốc gia là khác nhau mà vấn đề kếthôn trái pháp luật được hiểu dưới những góc độ khác nhau Trong xã hội phong kiến, hônnhân trái pháp luật được quan niệm là những cuộc hôn nhân không tuân thủ các điều kiệnkết hôn như: không môn đăng hộ đối, những quan hệ hôn nhân không được sự đồng ý củacha mẹ, họ hàng, Những quy định này thể hiện rất rõ trong Bộ luật Hồng Đức và Bộ luậtGia Long của nước ta

Khoản 6 Điều 3 Luật HN&GĐ năm 2014 có giải thích: “Kết h n trái pháp lu t là

việc nam, nữ đã đăng ý ết h n tại cơ quan nhà nư c có thẩm quyền nhưng một bên hoặc cả hai bên vi phạm điều iện ết h n theo quy đ nh tại Điều 8 của Lu t này” Khi kết hôn, các

bên nam nữ phải tuân thủ các điều kiện được pháp luật quy định, không vi phạm cáctrường hợp cấm thì hôn nhân mới được coi là hợp pháp, cụ thể là không vi phạm điều kiện

về độ tuổi, về ý chí, người kết hôn không bị mất năng lực hành vi dân sự hay không đượckết hôn trong những trường hợp mà pháp luật cấm kết hôn Điều đó có nghĩa là, chỉ khituân thủ các điều kiện kết hôn, thì cuộc hôn nhân mới có giá trị pháp lý, giữa các bên mớiphát sinh và tồn tại quan hệ vợ chồng đúng nghĩa

b Các yếu tố dẫn đến việc kết hôn trái pháp luật

Kinh tế - xã hội: Kinh tế là yếu tố hết sức quan trọng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến

mọi mối quan hệ trong xã hội, nó chi phối cả quan hệ hôn nhân gia đình Nền kinh tế ngàycàng phát triển, đó là một điểm đáng mừng đối với các quốc gia, tuy nhiên mặt trái củanền kinh tế thị trường đã tác động tới lối sống của một bộ phận không nhỏ nam nữ thanhniên tạo ra những thay đổi đáng kể trong quan niệm về tình yêu và hôn nhân Vì vậy, tìnhtrạng nam nữ chung sống như vợ chồng có chiều hướng gia tăng Việc nam nữ chung sốngnhư vợ chồng thể hiện ở nhiều dạng thức khác nhau đã tạo ra những hiệu ứng không tốtảnh hưởng tới đời sống HN&GĐ

Bên cạnh đó, nền kinh tế phát triển cũng hình thành ở nhiều người tư tưởng đặt mụcđích của đồng tiền lên trên hết Việc kết hôn mang nặng mục đích kinh tế xảy ra ngày càngnhiều, đặc biệt giữa phụ nữ Việt Nam với người nước ngoài, phổ biến là với nam giới HànQuốc, Đài Loan với mong muốn có thể đổi đời sau khi lấy chồng “Tây”, điều đó đanglàm mờ nhạt đi chức năng của gia đình Những cuộc hôn nhân chỉ vì mục đích kinh tế,không nhằm mục đích xây dựng gia đình chính là hành vi kết hôn giả tạo Vì thế, nhữngcuộc hôn nhân không hạnh phúc và tỉ lệ ly hôn ngày càng gia tăng Với những lý do,

những mục đích khác nhau mà nhiều người có thể coi nhẹ giá trị của gia đình, của hônnhân, dẫn đến việc vi phạm những quy định về hôn nhân hợp pháp là điều không thể tránhkhỏi.

Ảnh hưởng của phong tục, tập quán lạc hậu: Pháp luật HN&GĐ nói chung, pháp

luật về kết hôn nói riêng chịu sự tác động sâu sắc bởi phong tục, tập quán Bên cạnhnhững phong tục tập quán tốt đẹp được luật hóa thành những quy phạm, pháp luật điềuchỉnh việc kết hôn như các quy định về cấm kết hôn thể hiện việc gìn giữ thuần phong, mỹtục của người Việt Nam về việc tôn trọng trật tự, thứ bậc trong gia đình có ý nghĩa sâu sắcđối với việc lưu giữ những giá trị truyền thống trong gia đình Việt Nam Cũng có nhữngphong tục, tập quán lạc hậu còn được lưu giữ đến ngày nay, đặc biệt là ở các vùng dân tộcthiểu số gây ảnh hưởng trật tự xã hội, dẫn đến gia tăng việc kết hôn trái pháp luật như tục

“cướp vợ, bắt chồng” của người dân tộc H'Mông, tục tảo hôn, tập tục về “hôn nhân cậnhuyết” Đây đều là những tập tục làm giảm tính thực thi của pháp luật khi mà “phép vuathua hủ tục” Những quan niệm cổ hủ dường như đã ăn sâu vào trong nhận thức của ngườidân, do đó việc tuyên truyền phổ biến pháp luật để cho họ hiểu là rất khó để có kết quả.Những cuộc hôn nhân trái pháp luật do ảnh hưởng của phong tục, tập quán lạc hậu là vấn

đề nhức nhối ở nhiều vùng dân tộc thiểu số đang được xã hội quan tâm Vì vậy, để đảmbảo nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, giảm thiểu tình trạng kết hôn trái pháp luật, gópphần xây dựng gia đình Việt Nam phồn thịnh thì cần phải loại bỏ những phong tục, tậpquán lạc hậu về HN&GĐ khỏi đời sống xã hội

Trình độ nhận thức kém, thiếu hiểu biết về hôn nhân gia đình: Đất nước Việt Nam

trải dài từ Bắc vào Nam với diện tích đồi núi chiếm % diện tích lãnh thổ Với 54 dân tộcanh em cùng sinh sống, khó tránh khỏi sự chênh lệch về văn hóa và trình độ phát triển ởtừng địa phương Trong khi ở các tỉnh đồng bằng, các thành phố lớn được tiếp xúc vớinhiều phương tiện truyền thông đại chúng, báo đài, mạng Internet về kiến thức hôn nhângia đình thì ở những tỉnh miền núi hẻo lảnh, các vùng cao do điều kiện vất chất thiếu thốn,trình độ dân trí còn thấp, ít được tiếp xúc với những nguồn thông tin nên kém hiểu biết vềpháp luật hôn nhân gia đình Vấn đề cưới xin ở nhiều nơi hầu hết dựa vào phong tục, tậpquán từ xa xưa Có nhiều trường hợp người dân chỉ làm đám cưới ở bản làng chứ khôngđăng ký kết hôn Do không biết pháp luật quy đinh gì, điều kiện để được kết hôn như thếnào nên ắt hẳn việc vi phạm quy định về điều kiện kết hôn là điều không thể tránh khỏi.Bên cạnh đó, nhiều gia đình Việt Nam vẫn còn có những suy nghĩ cổ hủ, muốn cócon trai để nối dõi tông đường nên thường vi phạm nguyên tắc hôn nhân một vợ mộtchồng Quan niệm “phải có con trai” đã ăn sâu, bén rễ trong nhiều thế hệ gia đình Việt nênkhông dễ dàng thay đổi được Nhiều bi kịch gia đình xảy ra khi vợ không đẻ được con trai,chồng quyết định lấy vợ hai, hay chính người vợ tổ chức cưới vợ bé cho chồng Trongnhững trường hợp này, người vợ dù không có lỗi nhưng nhiều người đành chấp nhận cayđắng để gia đình không tan vỡ Chính những suy nghĩ cổ hũ đó đã đẩy đến tình trạng kếthôn vi phạm điều cấm của pháp luật là vi phạm nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồngđược pháp luật HN&GĐ bảo vệ

Hội nhập quốc tế: Hội nhập quốc tế là một xu thế toàn cầu, biểu hiện ở nhiều cấp độ

khác nhau như liên kết tiểu khu vực, liên kết khu vực, liên kết liên châu lục, liên kếttrên bình diện song phương hoặc đa phương Hội nhập bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, từ đó

mở rộng sang các lĩnh vực khác của đời sống xã hội Hội nhập quốc tế giúp mở rộng thịtrường thúc đẩy thương mại và các quan hệ kinh tế quốc tế khác, từ đó thúc đẩy tăngtrưởng và phát triển kinh tế - xã hội Hội nhập quốc tế cũng tác động khá mạnh mẽ tới vănhóa truyền thống, tới các quan hệ xã hội nói chung và quan hệ hôn nhân gia đình nói riêng.Trong quá trình giao lưu, hội nhập đã tạo ra những xu thế mới trong giới trẻ như: chungsống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, kết hôn đồng giới hay hôn nhân vi phạmchế độ một vợ một chồng Ở Việt Nam không thừa nhận những quan hệ hôn nhân nói trênnhưng tại một số quốc gia trên thế giới thì điều đó lại được pháp luật thừa nhận và bảo vệ

Do đó, hội nhập quốc tế đặt ra nhiều thách thức và đi kèm theo đó cũng có nhiều điểm bấtlợi Một trong những điểm bất lợi đó chính là do ảnh hưởng tư tưởng của

/1 _Ấ A • _ 1 1 r _Y 1 -4 6 _ ■ o _ ■ _ 1 4’ ò 1 ' 2 ò 1 í ì 1 ô

một số quốc gia khác mà dẫn đến việc vi phạm điều kiện về kết hôn

2.1.3 Hậu quả của việc kết hôn trái pháp luật

a Hậu quả về mặt pháp lý

Trước hết, xét về mặt pháp lý thì kết hôn trái pháp luật xâm phạm đến quyền và lợiích chính đáng của công dân Mỗi người dân đều có nhu cầu hạnh phúc cho mình, đượcpháp luật bảo vệ, vậy mà hành vi kết hôn trái pháp luật đã đẩy họ vào tình trạng quyền vàlợi ích bị xâm phạm một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Quyền lợi đó có thể về nhân thân,tài sản hay con cái Những người kết hôn trái pháp luật sẽ không được pháp luật bảo vệquyền và lợi ích như trong trường hợp kết hôn hợp pháp Những hành vi kết hôn trái phápluật còn vi phạm những quy định của pháp luật liên quan đến việc bảo vệ trẻ em, thậm chí

có thể phạm vào một số tội được quy định trong Bộ luật Hình sự như tội Tảo hôn, cưỡng

ép kết hôn

Bên cạnh đó, hoạt động quản lý của cơ quan Nhà nước cũng ảnh hưởng nghiêmtrọng Những cuộc hôn nhân không hợp pháp, kết hôn không có đăng ký kết hôn khiếncho các cơ quan Nhà nước khó có thể nắm bắt vấn đề liên quan đến hộ tịch, khai sinh haygiải quyết những tranh chấp khác

b Hậu quả về mặt xã hội

Quan hệ hôn nhân vốn là một quan hệ xã hội, chính vì vậy, những hành vi kết hôntrái pháp luật dẫn đến những cuộc hôn nhân bất hợp pháp không chỉ gây ra những hậu quả

về mặt pháp lý mà còn ảnh hưởng đến xã hội một cách nặng nề Kết hôn trái pháp luật viphạm điều kiện kết hôn - là nền tảng cơ bản để xây dựng nên một gia đình hạnh phúc.Không phải ngẫu nhiên các nhà làm luật lại nêu ra những điều kiện kết hôn đó, mà đóchính là cả một quá trình nghiên cứu, tìm hiểu qua thực tiễn Kết hôn trái pháp luật khôngthể tạo ra những gia đình hạnh phúc, lành mạnh, gây ảnh hưởng đến thuần phong, mỹ tục -nét đẹp truyền thống trong gia đình Việt Nam từ ngàn đời nay, đồng thời nó còn làm suygiảm giống nòi, ảnh hưởng đến chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của đất nước.Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết ở các tỉnh miền núi đã gióng lên những hồichuông báo động cần phải ngăn chặn kịp thời Việc trẻ em được sinh ra từ những ông bố,

bà mẹ có tuổi đời còn quá trẻ hay có cùng dòng máu về trực hệ, có họ trong phạm vi bađời có thể khi sinh con ra mắc các bệnh về máu, dị tật bẩm sinh là gánh nặng cho nềnkinh tế Đất nước ta còn nghèo nên việc giải quyết các vấn đề về phúc lợi và an sinh xã hôigặp không ít khó khăn Vì thế, để đảm bảo cho sự phát triển chung của xã hội, một giađình được hình thành và tồn tại để thực hiện tốt những chức năng của nó phải được xâydựng trên cơ sở tình yêu của hai bên nam nữ, sự yêu thương, gắn kết và tự nguyện chungsống và phải được pháp luật thừa nhận, bảo vệ Có như thế mới tạo được nền tảng gia đìnhvững chắc, xã hội mới phát triển bởi gia đình là tế bào của xã hội, gia đình có tốt thì xã hộimới tốt.

2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT 2.2.1 Lược sử pháp luật Việt Nam về kết hôn trái pháp luật qua từng giai đoạn phát triển

a Những quy định về kết hôn trái pháp luật trước Cách mạng tháng Tám năm 1945

Quy đ nh về ết h n trái pháp lu t trong pháp lu t thời ỳ phong iến:

Trong lịch sử lập pháp của Việt Nam không thể không nhắc đến sự đóng góp to lớncủa hai bộ Quốc triều Hình Luật (QTHL) hay còn gọi Luật Hồng Đức và Hoàng Việt Luật

Lệ (HVLL), còn gọi là Luật Gia Long Đó là những chuẩn mực pháp lý được vua chúa đặt

ra trong thời kỳ phong kiến nhằm điều chỉnh những mối quan hệ cả về hình sự, dân sựphát sinh trong đời sống xã hội Cả hai bộ luật này đều có những điểm tương đồng trongcác quy định về điều kiện kết hôn QTHL và HVLL đều quy định việc kết hôn phải có sựưng thuận của cha mẹ hoặc các bậc tôn thuộc Do đó, nếu như việc kết hôn mà không có

sự ưng thuận của cha mẹ hoặc các bậc tôn thuộc hay vi phạm điều cấm thì đó chính là kếthôn trái pháp luật QTHL quy định cấm kết hôn trong thời kỳ tang chế, cấm kết hôn khicha mẹ bị giam cầm tù tội (Điều 317 - 318) Bên cạnh đó các quy định về điều cấm kếthôn còn thể hiện rõ việc bảo vệ các giá trị truyền thống, đạo đức của người Việt Nam, đólà: cấm lấy cô, dì, chị, em gái, kế nữ (con gái riêng của vợ, người thân thích), cấm lấy vợcủa anh, em, của thầy học đã chết (Điều 324) QTHL còn quy định cấm các quan và thuộclại lấy đàn bà con gái hát xướng làm vợ (Điều 323) Ngoài những điểm tương đồng trongquy định về điều kiện kết hôn so với QTHL, HVLL còn quy định về việc cấm lừa dốitrong hôn nhân

Trong thời kỳ này, nếu nam nữ kết hôn vi phạm điều kiện kết hôn thì đó là kết hôntrái pháp luật và bị xử lý rất nặng, có thể xử phạt bằng trượng, xử biếm, xử đồ Như vậy,việc bảo vệ các giá trị đạo đức, phong tục, tập quán trong lĩnh vực HN&GĐ cũng như trật

tự đẳng cấp xã hội trong thời kỳ này được đề cao

Quy đ nh về ết h n trái pháp lu t trong pháp lu t Việt Nam thời ỳ Pháp thuộc:

Trong thời kỳ Pháp thuộc, thực dân Pháp áp dụng chính sách “chia để trị” nên đãchia cắt nước ta thành ba miền Bắc, Trung, Nam Theo đó, tại mỗi miền chúng lại đặt ranhững chính sách cai trị khác nhau Tương ứng với hoàn cảnh lịch sử lúc đó là sự ra đờicủa ba Bộ luật điều chỉnh về vấn đề dân sự, HN&GĐ Đó là Bộ Dân luật Bắc Kỳ (DLBK)năm 1931 áp dụng tại miền Bắc, Bộ Dân luật Trung Kỳ năm 1936 áp dụng tại miền Trung

và Bộ Dân luật Giản Yếu Nam Kỳ (DLGY) áp dụng tại miền Nam.

Theo quy định tại Bộ DLBK và DLTK thì có một điểm chung là đều quy định tuổikết hôn của nam là đầy mười tám tuổi và nữ là đầy mười lăm tuổi Trong khi đó, BộDLGY lại quy định tuổi kết hôn của nữ ít nhất là đầy mười bốn tuổi, nam ít nhất là đầymười sáu tuổi Như vậy, so với thời kỳ phong kiến, tuổi kết hôn theo pháp luật thời kỳPháp thuộc đã có những chuyển biến nhất định, tuổi kết hôn dần được tăng lên là dấu hiệuthể hiện điểm tiến bộ đáng kể trong việc điều chỉnh pháp luật về kết hôn hướng tới việcbảo vệ quyền tự do kết hôn đối với mỗi cá nhân Tiếp nhận những giá trị trong cổ luật ViệtNam thì cả ba Bộ luật đều quy định việc kết hôn phải có sự ưng thuận của cha mẹ Tuynhiên nếu có lý do chính đáng, các tỉnh trưởng có quyền miễn cho các người con thànhniên khỏi phải có sự ưng thuận của cha mẹ (Bộ DLBK và Bộ DLTK quy định điều này)

Bộ DLGY có điểm tiến bộ vượt xa so với quy định của pháp luật phong kiến khi trao chongười kết hôn quyền được phép ưng thuận Bộ DLBK và DLTK quy định điều kiện khicưới là không được mắc bệnh điên cuồng hoặc vô tri thức, nếu không giá thú vô hiệu(Điều 84) “Khi một bên vì lầm hay bị cưỡng ép thì có thể tố cáo được” (Điều 86 DLBK).Điều đó thể hiện sự quan tâm đến quyền của cá nhân dần dần được thừa nhận và bảo vệ.Quy đinh về điều cấm nhằm bảo vệ trật tự đẳng cấp của thời kỳ phong kiến được loại

bỏ Việc xử lý vi phạm các điều kiện kết hôn không còn quy định hình phạt như trongpháp luật phong kiến nữa mà tùy từng trường hợp vi phạm thì có thể coi hôn nhân là vôhiệu tuyệt đối hay vô hiệu tương đối

Như vậy, quy định của pháp luật thời kỳ này về kết hôn trái pháp luật nói riêng vàchế độ HN&GĐ nói chung là công cụ pháp lý của Nhà nước thực dân phong kiến banhành dựa trên những phong tục tập quán của xã hội phong kiến Việt Nam và phỏng theo

Bộ dân luật Pháp (1804) với quan điểm thuần túy coi các quan hệ HN&GĐ là một chếđịnh do dân luật điều chỉnh

b Những quy định về kết hôn trái pháp luật trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1975

Quy đ nh về ết h n trái pháp lu t từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1954:

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một mốc quan trọng trong lịch sửdân tộc, nước Việt Nam dân chủ ra đời Trong những năm đầu (1945 - 1950), Nhà nước taquy định vẫn cho phép vận dụng những quy định trong pháp luật cũ có chọn lọc, theonguyên tắc không trái với lợi ích của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và lợi ích củanhân dân lao động (theo Sắc lệnh số 90 - SL ngày 10/10/1945 của Chủ Tịch nước ViệtNam dân chủ cộng hòa) Năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước độc lập đượcban hành, đánh dấu một bước ngoặt mới trong lịch sử lập pháp của Nhà nước Việt Nam.Bản Hiến pháp là cơ sở pháp lý quan trọng để Nhà nước ta ban hành các văn bản phápluật, điều chỉnh những quan hệ xã hội, trong đó có lĩnh vực HN&GĐ Năm 1950, Nhànước ta đã ban hành hai Sắc lệnh đầu tiên điều chỉnh các quan hệ HN&GĐ, đó là: Sắc lệnh

số 97 - SL ngày 22/5/1950 về sửa đổi một số quy lệ và chế định trong dân luật và Sắc lệnh

số 159 - SL ngày 17/11/1950 quy định về vấn đề ly hôn Sắc lệnh số 97 - SL đã có nhữngtiến bộ vượt bậc về điều kiện kết hôn như xóa bỏ việc cấm kết hôn trong thời kỳ có tang

(Điều 3) và cho phép người kết hôn được tự nguyện kết hôn không cần có sự băng lòngcủa cha mẹ “Người con đã thành niên không bắt buộc phải có cha mẹ bằng lòng mới đượckết hôn” (Điều 2) Với quy định này, bước đầu đã tạo ra những hiệu ứng vô cùng tích cựccho việc xây dựng đời sống HN&GĐ mới, tạo nền tảng tiến tới xây dựng một đạo luậthoàn chỉnh điều chỉnh các quan hệ HN&GĐ.

Quy đ nh về ết h n trái pháp lu t từ năm 1954 đến năm 1975:

Mặc dù Cách mạng tháng Tám đã thành công, tuy nhiên trên thực tế hòa bình mớichỉ được lập lại ở miền Bắc Việt Nam, miền Nam vẫn chịu sự áp bức, bóc lột của đế quốc

Mỹ, Việt Nam vẫn chia cắt hai miền Do đây là giai đoạn khá đặc thù, tình hình xã hội đòihỏi cần phải xóa bỏ triệt để những tàn tích lạc hậu của chế độ HN&GĐ phong kiến, xâydựng chế độ HN&GĐ xã hội chủ nghĩa Luật HN&GĐ năm 1959 ra đời đáp ứng đượcnhững đòi hỏi của tình hình xã hội bấy giờ Luật này ghi nhận quyền tự do kết hôn, quyềnbình đẳng nam nữ trong đời sống HN&GĐ Theo đó, Luật này quy định về điều kiện kết

hôn như sau: “Con gái từ 18 tuổi trở lê, con trai từ 20 tuổi trở lên m i được ết hôn” (Điều

6) Đồng thời, ghi nhận sự tự nguyện kết hôn cho hai bên nam nữ (Điều 4) Quy định vềđiều cấm kết hôn, Luật HN&GĐ năm 1959 cấm các hành vi tảo hôn, cưỡng ép kết hôn,cản trở hôn nhân tự do (Điều 3), cấm người đang có vợ, có chồng kết hôn với người khác(Điều 5), cấm kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa cha mẹ nuôi vớicon nuôi, giữa anh chị em ruột, giữa anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác chavới nhau (Điều 9) Luật còn quy định cấm kết hôn với những người bất lực hoàn toàn vềsinh lý, mắc một trong các bênh hủi, hoa liễu, loạn óc mà chưa chữa khỏi (Điều 10) Mặc

dù, pháp luật HN&GĐ thời bấy giờ chưa quy định thế nào là kết hôn trái pháp luật, tuynhiên, căn cứ vào các điều kiện kết hôn ta có thể hiểu vi phạm các điều kiện về kết hônhoặc kết hôn vi phạm điều cấm chính là kết hôn trái pháp luật trong thời bấy giờ

Tuy nhiên, ở miền Nam lại có hệ thống pháp luật riêng điều chỉnh quan hệ HN&GĐ,

từ năm 1954 đến năm 1975, pháp luật điều chỉnh các quan hệ HN&GĐ tập trung trong bavăn bản pháp luật là: Luật Gia đình năm 1959, Sắc lệnh số 15/64 và Bộ dân luật năm

1972 Luật Gia đình năm 1959 quy định độ tuổi kết hôn là nữ từ đủ 15 tuổi và nam từ đủ

18 tuổi (Điều 6) Bộ dân luật năm 1972 và Sắc lệnh số 15/64 đều quy định độ tuổi kết hôncủa nữ là từ đủ 16 tuổi và nam là từ đủ 18 tuổi Về sự tự nguyện trong việc kết hôn, cả ba

bộ luật này đều ghi nhận hôn nhân chỉ có giá trị khi có sự ưng thuận của người kết hôn.Các quy định về cấm kết hôn được mở rộng hơn so với Bộ dân luật thời Pháp thuộc Theo

Bộ dân luật năm 1972, những người không có mối liên hệ về huyết thống nhưng vì lý dođạo đức, họ vẫn bị cấm kết hôn, cấm kết hôn giữa cha mẹ nuôi với con nuôi cũng như với

ti thuộc trực hệ của người này, giữa cha mẹ nuôi với người phối ngẫu của người con nuôi,giữa những người con nuôi với con của người đứng nuôi (Điều 111), tuy nhiên nếu có lý

do trọng đại thì nguyên thủ quốc gia có thể đặc cách cho phép kết hôn trong một số trườnghợp Bộ dân luật năm 1972 còn quy định người đàn bà ly hôn chỉ có thể tái giá sau khi hếthạn 300 ngày kể từ ngày có án ly hôn (Điều 107) Quy định này là giải pháp hạn chế tranhchấp trong việc xác định cha cho con Pháp luật thời kỳ này quy định trường hợp kết hôn

vi phạm quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn thì hôn nhân bị coi là vô hiệu