Hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu về lý thuyết cơ bản những quy định của pháp luật và việc áp dụng hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 1

4 Bố cục 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐƠN VỊ THỰC TẬP 3

1.1 KHÁI QUÁT VỀ THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM 3

1.2 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHÒNG CÔNG CHỨNG SỐ I 6 1.3 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ CƠ CẤU TỔ CHỨC .6

1.4 KẾT QUẢ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ TẠI ĐƠN VỊ THỰC TẬP 7

1.4.1 Nhiệm vụ được giao tại đơn vị thực tập 7

1.4.2 Kết quả công chức 8

CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ 9

2.1 QUY ĐỊNH VỀ THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ .9

2.2 QUY ĐỊNH VỀ CÔNG CHỨNG VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ 10

2.2.1 Người có quyền yêu cầu 10

2.2.2 Nội dung trong văn bản 11

2.2.3 Giá trị pháp lý của văn bản 11

2.2.4 Đối với di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản phải đăng ký sở hữu 11

2.2.5 Yêu cầu về việc chứng minh quan hệ của người để lại thừa kế và người thừa kế 11 2.2.6 Quy định về việc niêm yết 11

2.3 THỦ TỤC CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ 11

2.3.1 Trình tự thực hiện 11

2.3.2 Thành phần, số lượng hồ sơ 13

2.3.3 Thời hạn giải quyết hồ sơ 15

2.3.5 Cơ quan giải quyết thủ tục hành chính 15

2.3.6 Kết quả thực hiện thủ tục hành chính 15

2.3.7 Phí, Lệ phí 16

2.3.8 Yêu cầu, điều kiện thực hiện thủ tục hành chính 16

2.3.9 Căn cứ pháp lý của thủ tục hành chính: 22

CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG SỐ 1 VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 26 3.1 THỰC TIỄN CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA

DI SẢN THỪA KẾ TẠI PHÒNG CÔNG CHỨNG SỐ I: 26 3.2 GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ TẠI PHÒNG CÔNG CHỨNG SỐ I .27 KẾT LUẬN 29 TÀI LIỆU THAM KHẢO

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề công chứng, em đã lựa chọn nghiên cứu vềvấn đề này Tuy nhiên, trong phạm vi khuôn khổ của một bài báo cáo trong suốt quá trìnhthực tập vừa qua tại phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum, em xin chọn đề tài “Hoạt độngcông chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại Phòng công chứng số Itỉnh Kon Tum”.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về lý thuyết cơ bản những quy định của pháp luật và việc

áp dụng hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, qua đó ápdụng thực tiễn tại văn phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum, những khó khăn, vướng mắc,những tồn tại, hạn chế và những thành tựu đạt được trong quá trình thực hiện việc côngchứng tại văn phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc công chứng, chứng thực nói chung

và đặc biệt là hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế nóiriêng, đặc biệt những thuận lợi, khó khăn, những thành tựu hạn chế trong quá trình nghiêncứu thực tiễn tại văn phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Tìm hiểu về những quy định của pháp luật về công chứng các văn bản thỏa thuậnphân chia di sản thừa kế, việc áp dụng trên thực tế những quy định của pháp luật, đặc biệttại Văn phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum Từ đó rút ra những ưu điểm và hạn chế

Đề xuất và một số quan điểm về giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động côngchứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại văn phòng công chứng số I tỉnhKon Tum

4 Bố cục

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung đề tài gồm có 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về đơn vị thực tập

Chương 2 Những vấn đề lý luận và pháp luật về hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Hoạt động công chứng các văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐƠN VỊ THỰC TẬP1.1 KHÁI QUÁT VỀ THÀNH PHỐ KON TUM, TỈNH KON TUM

Truyền thuyết kể rằng của người BahNa kể rằng, Kon Tum bắt đầu chỉ là một làngcủa họ Khoảng trước năm 1.800 tên gọi Kon Tum chưa xuất hiện Thời gian nay bêndòng Đăk Bla thơ mộng, hiền hòa có làng của người địa phương sinh sống tên gọi làKonTraNgor (về sau gọi là ChưH'Reng), Làng KonTraNgor có cuộc sồng rất thịnh vượngvới dân số khá đông Lúc bây giờ giữa các làng luôn xảy ra chiến sự nên dân làngKonTraNgor cũng thường tổ chức các cuộc trường chinh, đi đánh phá các làng khác đểchiếm đoạt của cải và bắt người về làm nô lê Trong số những người con của làngKonTraNgor có một người tên là JaXi cùng 2 con trai là Jơ Rông và Uông không cam chịucảnh những người vùng này luôn gây chiến với các làng khác nên đã rời làng làm nhà mớigần chỗ có hồ nước cạnh sông Đăk Bla Vùng đất này rất tốt và có nhiều thuận lợi choviệc định cư, tạo dựng cuộc sống dần dần có nhiều người đến ở và mỗi ngày một phát triểnthêm đông, lập thành một làng mới với tên gọi Kon Tum Từ đó, Kon Tum trở thành têngọi chính thức cho một làng mới lập ra của người BahNa sát bên sông Đăk Bla, nơi cónhiều hồ nước trũng

Cắt theo nghĩa theo tiếng BahNa, Kon Tum là Làng Hồ ( Kon là làng, Tum là hồ, ao,bầu nước ) và tên gọi Kon Tum gắn liền với địa danh như đã đề cập ở trên Đến name

1913, tỉnh Kon Tum chính thức được thành lập, bao gồm cả địa giới hành chính của 2 tỉnhĐăk Lắk và Gia Lai ngày nay Ngay từ đầu thành lập, Kon Tum đã được chọn làm trungtâm tỉnh ly, còn Buôn Ma Thuột và Plei Ku chỉ là hai đại lý hành chính trực thuộc.Bởi đâychính là vùng đất địa đầu phía Bắc, có biên giới giáp với bạn Lào và CamPuChia, có ngã

ba Đông Dương mà chỉ 1 tiếng gà gáy là cả 3 nước đều nghe Không chỉ thể, Kon Tumcòn là khu vực nối Tây Nguyên với vùng Đông Nam Bộ, duyên hải miền Trung, có vị tríchiến lược quan trọng

Nằm trong vị trí đặc biệt quan trọng tiến trình lịch sử, Kon Tum luôn bị các thế lựcthù địch và giặc ngoại xâm đặt vào tầm ngắm Thời kỳ đầu của cách mạng Kon Tum đượcbiết đến với khu Ngục tù nổi tiếng do thực dân pháp thành lập, là nơi giam cầm các chiến

sĩ cách mạng khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong những năm 1930 - 1931 Năm

1945, Kon Tum giải phóng và thành lập chính quyền Việt Minh Năm 1946, với dã tâmthôn tính nước ta lần thứ hai, thực dân Pháp đã bằng mọi giá đánh chiếm lại Kon Tum.Đến nawm1954, Kon Tum là tỉnh đầu tiên và duy nhất ở Tây Nguyên được giải phóng,chính quyền cách mạng thị xã Kon Tum được thành lập.Và trong chiến dịch Hồ Chí Minhlịch sử, chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh ở Bắc Kon Tum đã mở màn cho chiến dịch giảiphóng Tây Nguyên, tiến đến giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước

Với những đóng góp, hy sinh to lớn trong hai cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc,Đảng bộ, chinh quyền và nhân dân thị xã Kon Tum đã vinh dự được nhà nước trao tặngdanh hiệu cao quý: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Nhăm đắp ứng yêu cầu trong tình hình phát triển mới của đất nước nói chung và khuvực Tây Nguyên nói riêng năm 1991, tỉnh Kon đã được tái thành lập theo Nghị Quyết

3

Quốc hội tại kỳ họp thứ IX khóa VIII Thị xã Kon Tum ngày ddos ( nay là Thành Phố KonTum) trở lại với vai trò vốn có, là trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội và khoa học kỹ thuậtcủa tỉnh Kon Tum.

Đây là sự kiện hết sức quan trọng đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dântộc anh em trên địa bàn tỉnh Kon Tum, đánh dấu và khơi dậy một thời kỳ phát triển chovùng đất cực Bắc Tây Nguyên này, thời kỳ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa một cáchtoàn diện trên nên tảng của một đô thị có truyền thống lâu đời, giàu bản sắc văn hóa, anninh chính trị được giữ vững, trật tự an toàn xã hội luôn đảm bảo, tạo tiền đề cho việc thuhút nguồn lực đầu tư, xây dựng Kon Tum thành đô thị ngày càng phát triển một cách toàndiện

Trong những năm qua, với quyết tâm chính trị và những nổ lực không ngừng nghỉcủa Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân các dân tộc trên địa bàn, thị xã Kon Tum đã cónhững bước tiến quan trọng, tạo dụng cho mình một vóc dáng đô thị đầy tiềm năng, với sựphát triển đồng bộ trên mọi lĩnh vực Từ một thị xã nghèo nàn sau giải phóng, sau thờigian kiến thiết, KT đã vươn mình khởi sắc và minh chứng rõ nhất cho sự phát triển đó làvào tháng 4/2009, thị xã KT chính thức được Chính phủ quyết định thành phố KT trựcthuộc tỉnh Kon Tum theo Nghị Định số 15/NĐ - CP, ngày 10/04/2009, đây là niềm vinh

dự, tự hào, động viên cán bộ, chiến sỹ và nhân dân các dân tộc anh em nỗ lực hơn nữa,góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh

Trong xu thế ấy, thành phố Kon Tum nới có 43.289,72 ha diện tích tự nhiên, vớitổng dân số hiện có ( tính đến nay 31/12/2018) khoảng 174.754 người, trong đó ( dân tộcthiểu số 63.473 người chiếm 36,32 % dân số toàn thành phố), 21 đơn vị hành chính gồm

10 phường (Quyết Thắng, Thắng Lợi, Quang Trung, Thống Nhất, Nguyễn Trãi, TrầnHưng Đạo, Ngô Mây, Trương Chinh, Lê Lợi và Duy Tân), 11 xã ( Hòa Bình, Ia Chim,Đoàn Kết, Vinh Quang, Ngok Bay, Kroong, Đăk cấm, Đăk Bla, Chư Hreng, Đăk Năng,Đăk Rơ Wa) Toàn thành phố Kon Tum nằm trên vùng đất hiền hòa, thơ monhj có dòngĐăk Bla chảy qua Sông Đăk Bla là một nhánh của sông Pô Cô chảy theo hướng từ Đôngsang Tây và là con sông chảy ngược đổ vào hô YaLy, tạo nguồn nước quan trọng để hànhtrình nhà máy thủy điện YaLy ngaỳ nay và đây cũng là tiềm năng to lớn để thành phố quyhoạch đô thị hài hòa gắn với phát triển du lịch

Trong những năm gần đây, thành phố KT tập trung đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấukinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, tăng dân tỷ trọng ngành công nghiệp -xây dựn, dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông lâm nghiệp Giá trí sản xuất trên địa bànnăm 2018 ước đạt được 26.285 tỷ đồng, bằng 100,03% KH, tăng 18,6% so với năm 2017;Trong đó; Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng 64,82% ( tăng 0,11%), ngành thươngmại, dịch vụ chiếm 30,37% ( tăng 0.05%), ngành nông lâm thỷ sản 4,81% (giảm 0,16%).Xác định phát triển kinh tế là trung tâm, thành phố KT đang tập trung lãnh, chỉ đạođẩy mạnh cải cách hành chính, hướng tới xây dựng nền Chính Quyền điện tử, tạo điềukiện thuận lợi nhất để thu hút các nhà đầu tư chiến lược để khai thác lợi thế sẵn có các lĩnhvực được ưu tiên như dịch vụ ngân hàng, tài chính, viễn thông, dịch vụ y tế, giao dục chất

lượng cao, các khu nghỉ dưỡng, giải trí, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ caotheo chuỗi liên kết gắn với phát triển cây dược liệu, đẩy mạnh xúc tiến, thu hút đầu tưtrong lĩnh vực du lịch, thành phố KT đang triển khai đề án xây dựng làng du lịch cộngđồng KonKtu, xã Đăk Rơ Wa và chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa như văn hóanhà rông, cồng chiêng, múa xoang, dệt thổ cẩm, rượu cần để tạo nên những điểm đến hấpdẫn cho du khách Ngoài các dự án lớn đã triển khai đầu tư xây dựng công trình, trongnăm 2018, có một dự án được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư với vốn đăng ký

11 tỷ đồng ( kho chứa hàng nông sản của công ty TNHH MTV vạn Thành Sa Thầy); thuhút được các nhà đầu tư lớn như Tập đoàn WinGroup, FLC đến khảo sát, tim hiểu cơ hộiđầu tư các dự án khu phức hợp đô thị Vinhomes Kon Tum; Dự án Trung Tâm thương mạikết hợp nhà phố đường Bà Triệu thành Phố KT; Dự án Trung Tâm thương mại ShophouseVincom Kon Tum

Cùng với sự phát triển kinh tế, công tác chỉnh trang, nâng cấp đô thị, xây dựng nôngthôn mới cũng được quan tâm đúng mức Hiện thành đạt 1/5 tiêu chí với 39/59 tiêu chuẩncủa đô thị loại II, có 03 xã đạt chuẩn nông thôn mới vá 01 xã đang trình, thẩm định hồ sơ

để công nhận Với quyết tâm phấn đấu sớm đưa thành phố KT trở thành đô thị loại II,UBND thành phố đã tổ chức rà soát các quỹ đất trên địa bàn hiện nay không sử dụng hoặc

sử dụng không hiệu quả, không đúng mục đích để xây dụng phương án đầu giá quyền sửdụng đất, tạo nguồn vốn đầu tư hạ tầng thiết yếu cùng các nguồn vốn khác dần hoàn thiệncác chi tiêu của đô thị loại II theo quy định

Kinh tế phát triển toàn diện là động lực thúc đẩy các lĩnh vực văn hóa xã hội và đờisống người dân nay được nâng cao Hệ thống trường học trên địa bàn thành phố, từ mầmnon đến các trường đào tạo chuyên nghiệp ngày càng được hoàn thiện và chuẩn hóa Hiệnnay, ngoài trường phổ thông các cấp, thành phố đã có 01 trường cao đẳng cộng đồng vàphân hiệu đại học của đại học Đà Nẵng Đây là những trung tâm đào tạo nhân lực quantrọng không chỉ cho địa phương, mà cho cả tỉnh nói chung và về lâu dài là cả khu vực tamgiác kinh tế giàu tiềm năng

Song song với giáo dục, hệ thống y tế - chăm sóc sức khỏe từng bước được kiệntoàn Trên địa bàn thành phố KT hiện có 01 bệnh viện đa khoa, 01 bệnh viện đa khoa, 01bệnh viện phục hồi chức năng, 01 bệnh viện y học cổ truyền và 01 bệnh viện quốc tế Vạn

An ( Bệnh viện tư nhân chất lượng cao) đang xây dựng, cùng hệ thống trung tâm kiểmsoát bệnh tật, các trạm y tế xã, phường đang được đầu tư đạt chuẩn quốc gia Tất cả đềukhông ngoài mục đích phục vụ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ngày càng tốt hơn.Cùng vói quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, các giá trị văn hóa truyền thốngcũng đã được chú trọng gìn giữ, bảo tồn Giữa nhịp sống của đô thị hiện đại, trong lòng

KT vẫn còn những không gian mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc BahNar, GiaRai vớinhững ngôi làng truyền thống mà biểu tượng là mái nhà rông cao vút, đồ thủ công, mỹnghệ và nét văn hóa ẩm thực độc đáo gỏi lá, cơm lam, gà, cá nướng, rượu cần Đặc trưngcủa văn hóa Kon Tum phải kể đến đó là không gian văn hóa phi vật thể công chiên TâyNguyên đã được UNESCO công nhận kiệt tác truyền khâu và phi vật thể của nhân loại

Những lễ hội cồng chiên, múa xoang, lễ hội đâm trâu, mừng lúa mới hòa quyện với tinhhoa của các nền văn hóa đã tạo nên một đô thị Kon Tum vừa mang đẳng cấp trẻ trung hiệnđại, vừa chứa đựng những nét văn hóa đặc sắc, đọc đáo, giớng như bản trường ca giữa đạingàn hùng vĩ.

1.2 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHÒNG CÔNG CHỨNG

- Năm 1996 chuyển đổi từ Phòng công chứng Nhà nước số I trực thuộc Ủy ban nhândân tỉnh Kon Tum về trực thuộc Sở Tư pháp tỉnh Kon Tum (theo Quyết định số 71/QĐ-

UB ngày 21/8/1996 của UBND tỉnh Kon Tum);

- Năm 2001 đổi tên thành Phòng công chứng Nhà nước số I (theo Quyết định số 13/QĐ-UB ngày 05/4/2001 của UBND tỉnh Kon Tum);

- Năm 2008 Phòng công chứng số I tỉnh Kon Tum chuyển đổi sang đơn vị sự nghiệpcông lập có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng (theo Quyết định số 19/2001/QĐ-UBNDngày 20/5/2008 của UBND tỉnh Kon Tum);

- Năm 2010 Phòng công chứng số I được xếp hạng II (theo Quyết định số

444/QĐ-CT ngày 11/9/2010 của Chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum) và đến ngày 20/12/2010 UBNDtỉnh Kon Tum Quyết định số 1452/QĐ-UBND giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm vềtài chính (tự đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP củachính phủ) cho đến nay

1.3 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ CƠ CẤU TỔ CHỨC.

' • •

- Chức năng: Là thông qua hoạt động công chứng góp phần bảo đảm an toàn pháp ý

trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và các quan hệ xã hội khác, phòng ngừa viphạm pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

- Nhiệm vụ của Phòng Công chứng:

+ Chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch bằng văn bản màtheo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhận, tổ chức tự nguyện yêu cầucông chứng đối tượng của hợp đồng, gioa dịch là có thật trên cơ sở người tham gia hợpđồng, giao dịch là hoàn toàn tự nguyện, có năng lực hành vi dân sự, mục đích, nội dungcủa hợp đồng, giao dịch không vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội và hoạt động theo Luậtcông chứng và các văn bản liên quan

+ Thực hiện các công việc có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Phòng do BanGiám đốc Sở giao

+ Hàng năm xây dựng chương trình và kế hoạch công tác, lập báo cáo dự thu, chi vàbáo cáo thanh quyết toán tài chính theo quy định

+ Quản lý công tác tổ chức công chức, viên chức và người lao động, quản lý tài sản,

hồ sơ, tài liệu lưu trữ của đơn vị

+ Tổ chức tốt công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền

- Cơ cấu theo tổ chức biên chế:

+ Tổ chức: Hiện có 9 người, trong đó: Phó trưởng phòng phụ trách phòng, Phótrưởng phòng là công chứng viên, kế toán, văn thư, 02 chuyên viên và 03 nhân viên giúpviệc

+ Biên chế: Được giao 04 chỉ tiêu biên chế sự nghiệp, đã tuyển dụng vào biên chế,trong đó: 01 chuyên viên chính, 01 công chứng viên, 01 kế toán và 01 văn thư lưu trữ Đểđảm bảo triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ phòng phải hợp đồng thêm 05 người để giúpviệc cho Công chứng viên (đến 02/5/2017 đã chấm dứt 01 hợp đồng)

1.4 KẾT QUẢ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ TẠI ĐƠN VỊ THỰC TẬP.

1.4.1 Nhiệm vụ được giao tại đơn vị thực tập

- Tiếp nhận các hồ sơ giấy tờ công chứng cho Trưởng phòng ký

- Xem và học hỏi cách photo, in các tài liệu văn bản

- Được Chị cán bộ hướng dẫn cách đóng dấu, công chứng, chứng thực các loại giấy

tờ và các văn bản có liên quan

- Chị cán bộ hướng dẫn thực hiện việc đăng ký, đăng ký lại khai sinh, khai tử, kếthôn, nhận nuôi con nuôi; thay đổi, cải chính hộ tịch cho người dưới 14 tuổi và bổ sung Hộtịch cho mọi trường hợp không phân biệt độ tuổi

- Đăng ký khai sinh, khai tử quá hạn theo quy định của pháp luật, quản lý, sử dụngcác loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch theo quy định của Bộ Tư pháp

- Công chứng, chứng thực, đóng dấu cho các giấy tờ như: Hộ khẩu, giấy đăng ký laikhai sinh, khai tử, chứng minh nhân dân

- Viết sổ chứng thực số 01 bản Hộ khẩu, khai sinh, khai tử, chứng minh dân dân,giấy tốt nghiệp THPT, học bạ

- Chị cán bộ hướng dẫn thực hiện cấp bản sao từ bản gốc, chứng thực bản sao từbản chính các giấy tờ, chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, chứng thực các việc khác theoquy định của pháp luật Được chị cán bộ hướng dẫn cách ghi sổ công chứng, chứng thựcban sao sang bản sao từ bản chính

- Nhập số vào sổ chứng thực bản sao từ bản chính, trình hồ sơ chứng thực cho cáclãnh đạo ký

- Kiểm sổ sách về thông tin cá nhân của người cần làm lại trích lục khai, khai tử

- Xuất trình chứng minh nhân dân hoặc Hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác;

- Xuất trình tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu

- Chị cán bộ hướng dẫn chỉ dẫn về việc xác nhận tình trạng hôn nhân nói trên có thểxác nhận trực tiếp vào Tờ khai đăng ký kết hôn (theo mẫu) hoặc bằng Giấy xác nhận tìnhtrạng hôn nhân (theo mẫu)

- Việc xác nhận tình trạng hôn nhân có giá trị 6 tháng, kể từ ngày xác nhận

- Ghi giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

- Công chứng, xác nhận các loại giấy tờ có liên quan đến hộ tịch

- Ghi thông tin đăng ký khai sinh

- Ghi đăng ký lại giấy khai sinh

- Tiếp nhận các loại giấy tờ đi đóng dấu và công chứng

- Ghi số chứng thực số 01 bản hộ khẩu,giấy khai sinh, chứng minh nhân dân, bằng tốt nghiệp THPT

- Đóng dấu, công chứng, chứng thực Hộ khẩu, khai sinh, chứng minh nhân dân cho các em đi xin việc làm và các giấy tờ có liên quan

CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ2.1 QUY ĐỊNH VỀ THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ.

Khi một người chết để lại di sản thừa kế thì di sản đó được xử lý theo di chúc hoặcphân chia cho những người có quyền thừa kế theo quy định của luật Tuy nhiên, trongtrường hợp tất cả các thừa kế đều thống nhất thỏa thuận phân chia theo phương thức khácvới quy định của luật hoặc khác với di chúc, thì pháp luật vẫn công nhận sự thỏa thuận củahọ

Thứ nhất, việc xác định người có quyền thừa kế

- Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp cụ thể mà Bộ luật dân

sự 2015 đã liệt kê, trong đó bao gồm trường hợp người chết không để lại di chúc Trongtình huống này, những người có quyền thừa kế được xác định theo hàng thừa kế, cụ thể tạikhoản 1 điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

+ Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ,con nuôi của người chết;

- Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột,

em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;

- Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậuruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột,chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụngoại

Theo quy định tại điều này, những người thừa kế cùng hàng được hưởng di sản bằngnhau; và người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa

kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từchối nhận di sản Trường hợp của anh trai bạn, thì người có quyền thừa kế là chị dâu và

mẹ bạn

Thứ hai, quy định về thỏa thuận phân chia di sản

Khoản 1 điều 656 Bộ luật dân sự 2015 quy định như sau: “1 Sau khi có thông báo

về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thoả thuận những việc sau đây:

- Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;

- Cách thức phân chia di sản.”

Theo quy định này, thì sau khi có thông báo mở thừa kế, những người thừa kế có thểtiến hành họp mặt Thỏa thuận phân chia di sản cũng chỉ trong phạm vi những người cóquyền thừa kế, nghĩa là chỉ có chị dâu và mẹ bạn tham gia, tài sản là di sản thừa kế đượcphân chia cho hai người này Nếu muốn phân chia di sản thừa kế cho bạn và được phápluật thừa nhận, thì cần thực hiện qua 2 bước:

+ Bước 1: Khai nhận di sản thừa kế tại Phòng công chứng nơi có bất động sản + Bước 2: Sau khi hoàn thành việc sang tên mẹ và chị dâu đối với thửa đất anh trai

để lại, hai người sẽ tiến hành phân chia tài sản chung và tách thửa; đồng thời làm thủ tụcchuyển nhượng hoặc tặng cho một phần thửa đất cho bạn

Thứ ba, trình tự tiến hành khai nhận di sản thừa kế

- Thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo điều 57, điều 58 Luật công chứng 2014 vàđiều 18 Nghị định 29/2015/NĐ-CP ngày 15/03/2015 của Chính phủ quy định chi tiết vàhướng dẫn thi hành một số điều của Luật công chứng 2014 như sau:

+ Những người cùng được hưởng di sản theo pháp luật nhưng thỏa thuận khôngphân chia di sản đó đến và yêu cầu công chứng văn bản khai nhận di sản tại Phòng côngchứng nơi có đất;

+ Công chứng viên phải kiểm tra để xác định người để lại di sản đúng là người cóquyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những người yêu cầu công chứng đúng làngười được hưởng di sản; nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản vàhưởng di sản là không đúng pháp luật thì từ chối yêu cầu công chứng hoặc theo đề nghịcủa người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giámđịnh;

+ Việc thụ lý công chứng văn bản khai nhận di sản phải được niêm yết trong thờihạn 15 ngày, kể từ ngày niêm yết Việc niêm yết do tổ chức hành nghề công chứng thựchiện tại trụ sở của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản

- Sau khi nhận được bản niêm yết thừa kế có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xãkhông có tranh chấp, khiếu kiện, Công chứng viên tiến hành ký kết văn bản khai nhận disản Sau khi có văn bản này, những người thừa kế tiến hành thủ tục xin cấp Giấy chứngnhận quyền sử dụng đất tại Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi có đất

- Khi đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên mẹ và chị dâu bạn, thì haingười phân chia tài sản chung, và thực hiện tách thửa cùng với tặng cho quyền sử dụng đất

1 phần thửa đất cho bạn Cần lưu ý là thửa đất sau khi tách phải đáp ứng đủ diện tích tổithiểu được tách thửa theo quy định cụ thể tại địa phương nơi có đất

- Việc tách thửa được thực hiện theo quy trình sau:

+ Chuẩn bị hồ sơ gồm: Đơn đề nghị tách thửa theo Mẫu số 11/ĐK ban hành kèmtheo Thông tư 24/2014/TT-BTNMT và Giấy chứng nhận đã cấp;

+ Nộp hồ sơ tại Sở tài nguyên và Môi trường;

2.2.1 Người có quyền yêu cầu

Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xácđịnh rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bảnthỏa thuận phân chia di sản

2.2.2 Nội dung trong văn bản

Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng chotoàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác

2.2.3 Giá trị pháp lý của văn bản

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để

cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữutài sản cho người được hưởng di sản

2.2.4 Đối với di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản phải đăng ký sở hữu

Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng kýquyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó

2.2.5 Yêu cầu về việc chứng minh quan hệ của người để lại thừa kế và người thừa kế

- Trường hợp thừa kế theo pháp luật, thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải cógiấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di snar theoquy định của pháp luật về thừa kế Trường hợp thừa kế theo di chúc, trong hồ sơ yêu cầucông chứng phải có bản sao di chúc

- Công chứng viên phải kiểm tra để xác định người để lại di sản đúng là người cóquyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những người yêu cầu công chứng đúng làngười được hưởng di sản; nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản vàhưởng di sản là không đúng pháp luật thì từ chối yêu cầu công chứng hoặc theo đề nghịcủa người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giámđịnh

2.2.6 Quy định về việc niêm yết

Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc thụ lý công chứng vănbản thỏa thuận phân chia di sản trước khi thực hiện việc công chứng

2.3 THỦ TỤC CÔNG CHỨNG CÁC VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

2.3.1 Trình tự thực hiện

Bước 1: Nộp hồ sơ

Người yêu cầu công chứng hoàn thiện hồ sơ yêu cầu công chứng và nộp trực tiếp tạitrụ sở tổ chức hành nghề công chứng (Phòng Công chứng hoặc Văn phòng Công chứng)

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

- Trường hợp việc tiếp nhận thông qua bộ phận tiếp nhận hồ sơ thì bộ phận tiếpnhận chuyển hồ sơ cho Công chứng viên kiểm tra giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu công chứng;

- Trường hợp Công chứng viên trực tiếp nhận, thì thực hiện kiểm tra giấy tờ trong

hồ sơ yêu cầu công chứng:

+ Trường hợp hồ sơ yêu cầu công chứng đầy đủ, phù hợp với quy định của pháp luậtthì thụ lý và ghi vào sổ công chứng;

+ Trường hợp hồ sơ yêu cầu công chứng chưa đầy đủ: Công chứng viên ghi phiếuhướng dẫn và yêu cầu bổ sung (phiếu hướng dẫn ghi cụ thể các giấy tờ cần bổ sung, ngàytháng năm hướng dẫn và họ tên Công chứng viên tiếp nhận hồ sơ);

+ Trường hợp hồ sơ chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản và hưởng disản không đúng pháp luật: Công chứng viên giải thích rõ lý do và từ chối công chứng Nếungười yêu cầu công chứng đề nghị từ chối bằng văn bản, Công chứng viên báo cáoTrưởng phòng/Trưởng Văn phòng xin ý kiến và soạn văn bản từ chối

Trường hợp người yêu cầu công chứng đề nghị, công chứng viên tiến hành xác minhhoặc yêu cầu giám định;

Bước 3: Tổ chức hành nghề công chứng thực hiện thủ tục niêm yết việc thụ lý văn bản thỏa thuận phân chia di sản

- Tổ chức hành nghề công chứng niêm yết việc thụ lý công chứng văn bản thỏa thuậnphân chia di sản, trong thời hạn 15 ngày, tại trụ sở của Ủy ban nhân cấp xã nơi thường trúcuối cùng của người để lại di sản; trường hợp không xác định được nơi thường trú cuốicùng thì niêm yết tại nơi tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó;

- Trường hợp di sản gồm cả bất động sản và động sản hoặc di sản chỉ gồm có bấtđộng sản thì việc niêm yết được thực hiện tại nơi như nêu trên và tại Ủy ban nhân dân cấp

- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi niêm yết có trách nhiệm xác nhận việc niêm yết và bảoquản việc niêm yết trong thời hạn niêm yết

Bước 4: Soạn thảo và ký văn bản

- Trường hợp văn bản đã được người yêu cầu công chứng soạn thảo sẵn:Công chứngviên kiểm tra dự thảo văn bản, nếu trong dự thảo văn bản có điều khoản vi phạm phápluật, trái đạo đức xã hội, nội dung của văn bản không phù hợp quy định của pháp luật,Công chứng viên phải chỉ rõ cho người yêu cầu công chứng để sửa chữa Trường hợpngười yêu cầu công chứng không sửa chữa thì Công chứng viên có quyền từ chối côngchứng

- Trường hợp văn bản do Công chứng viên soạn thảo theo đề nghị của người yêu cầucông chứng: Trường hợp nội dung, ý định giao kết hợp đồng, giao dịch là xác thực, không

vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội thì Công chứng viên soạn thảo hợp đồng,giao dịch;

- Người yêu cầu công chứng tự đọc lại dự thảo văn bản hoặc công chứng viên đọccho người yêu cầu công chứng nghe theo đề nghị của người yêu cầu công chứng Trườnghợp người yêu cầu công chứng có yêu cầu sửa đổi, bổ sung, Công chứng viên xem xét vàthực hiện việc sửa đổi, bổ sung ngay trong ngày hoặc hẹn lại;

- Trường hợp người yêu cầu công chứng đồng ý toàn bộ nội dung ghi trong dự thảovăn bản, Công chứng viên hướng dẫn người yêu cầu công chứng ký vào từng trang củavăn bản

Bước 5: Ký chứng nhận

Công chứng viên yêu cầu người yêu cầu công chứng xuất trình bản chính của cácgiấy tờ theo quy định để đối chiếu trước khi ghi lời chứng, ký vào từng trang của văn bản

và chuyển bộ phận thu phí của tổ chức hành nghề công chứng

Bước 6: Trả kết quả công chứng

Bộ phận thu phí của tổ chức hành nghề công chứng hoàn tất việc thu phí, thù laocông chứng và chi phí khác theo quy định, đóng dấu và hoàn trả lại hồ sơ cho người yêucầu công chứng

2.3.2 Thành phần, số lượng hồ sơ

❖ Thành phần hồ sơ:

- Phiếu yêu cầu công chứng;

- Bản sao giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/Giấy chứngminh sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam/Hộ chiếu của các bên tham gia giao dịch;

- Bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc bản sao giấy tờ thaythế được pháp luật quy định đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sởhữu, quyền sử dụng;

- Bản sao giấy tờ khác có liên quan đến hợp đồng, giao dịch mà pháp luật quy địnhphải có, như:

+ Tường trình của người yêu cầu công chứng về di sản thừa kế và những người đượcthừa kế di sản;

+ Trường hợp thừa kế theo pháp luật: trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy

tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản theo quy địnhcủa pháp luật về thừa kế;

+ Trường hợp thừa kế theo di chúc: trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có bản sao

di chúc; các giấy tờ chứng minh được hưởng di sản thừa kế không phụ thuộc vào nội dung

di chúc (giấy chứng nhận kết hôn, khai sinh, giấy chứng nhận mất khả năng lao động (nếucó);

+ Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết;

+ Giấy tờ chứng minh về tình trạng tài sản chung/riêng của người để lại di sản đốivới tài sản:

• Án ly hôn chia tài sản/án phân chia thừa kế/văn bản tặng cho tài san ;

• Thỏa thuận phân chia tài sản chung riêng/nhập tài sản riêng vào khối tài sản chung

vợ chồng, thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng;

• Văn bản cam kết/thỏa thuận về tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân;

• Giấy chứng nhận kết hôn/xác nhận về quan hệ hôn nhân (trong trường hợp sốngchung nhưng chưa làm thủ tục đăng ký kết hôn);

• Giấy tờ xác định về việc tài sản nằm ngoài thời kỳ hôn nhân: Giấy xác nhận về tìnhtrạng hôn nhân (trên cơ sở đối chiếu với thời điểm tạo dựng tài sản)

+ Giấy tờ về thẩm quyền đại diện:

• Trong trường hợp giao dịch của người chưa thành niên:Bản sao khai sinh;

• Trong trường hợp người đại diện thực hiện giao dịch: Giấy cam kết về việc đạidiện vì lợi ích cho con chưa thành niên trong các giao dịch dân sự liên quan đến tài sảncủa con chưa thành niên;

• Trong trường hợp người chưa thành niên thực hiện các giao dịch: Giấy chấp thuậncủa người đại diện theo pháp luật cho người chưa thành niên thực hiện, xác lập giao dịchdân sự theo quy định pháp luật

• Trong trường hợp đại diện theo ủy quyền:

• Hợp đồng ủy quyền được lập đúng hình thức quy định

• Trong trường hợp mất/hạn chế năng lực hành vi:

• Án tòa tuyên bố mất năng lực hành vi/hạn chế năng lực hành vi dân sự;

• Văn bản thỏa thuận cử người giám hộ, người giám sát giám hộ, đăng ký giám hộ;

• Văn bản cam kết về việc người giám hộ giao dịch liên quan đến tài sản vì lợi íchcủa người mất năng lực hành vi, có sự đồng ý của người giám sát giám hộ

+ Giấy tờ chứng minh tư cách chủ thể tham gia giao dịch:

• Cá nhân là người Việt Nam cư trú trong nước: hộ khẩu;

• Cá nhân là người Việt Nam định cư ở nước ngoài: Giấy tờ chứng minh nguồn gốcViệt Nam; Giấy chứng nhận có quốc tịch Việt Nam, thôi quốc tịch Việt Nam, đăng kýcông dân, các giấy tờ chứng minh được phép nhập cảnh vào Việt Nam.;

• Cá nhân nước ngoài: có giấy tờ theo quy định pháp luật, thể hiện việc phép nhậpcảnh vào Việt Nam và không thuộc diện được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao,lãnh sự theo quy định của pháp luật; hoặc có Giấy chứng nhận đầu tư và có nhà ở đượcxây dựng trong dự án theo quy định của Luật Nhà ở và pháp luật có liên quan (đối vớitrường hợp cá nhân nước ngoài đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam);

• Tổ chức nước ngoài: phải có Giấy chứng nhận đầu tư và có nhà ở được xây dựngtrong dự án theo quy định của Luật nhà ở và pháp luật có liên quan hoặc có Giấy chứngnhận đầu tư hoặc giấy tờ liên quan đến việc được phép hoạt động tại Việt Nam do cơ quannhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cấp (đối với Doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài, chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài, quỹ đầu tư nước ngoài

và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam)

+ Giấy tờ chứng minh về tư cách pháp nhân và thẩm quyền quyết định thực hiệngiao dịch của pháp nhân:

• Giấy đăng ký kinh doanh/Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp/Giấy phép đầutư;