Công tác kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi các vụ án tai nạn giao thông đường bộ của viện kiểm sát huyện đăk glei, tỉnh kon tum

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐĂK GLEI, T

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành quá trình thực tập và chuyên đề báo cáo thực tập này, em xin chânthành cảm ơn quý thầy giáo, cô giáo trong trường Đại học Đà Nẵng phân hiệu tại KonTum đã giảng dạy tận tình và trang bị cho em vốn kiến thức bổ ích Vốn kiến thức đókhông chỉ là nền tảng vận dụng trong quá trình thực tập, không chỉ là nền tảng để đưa vàochuyên đề báo cáo thực tập, mà còn là hành trang theo suốt những năm tháng tiếp theo củabản thân khi tốt nghiệp ra trường, tìm kiếm con đường đi cho chính mình trong tương lai.Bên cạnh đó, những lời động viên từ gia đình, người thân; sự chia sẻ và học hỏi từbạn bè cũng đã góp phần cho em hoàn thành chuyên đề thực tập một cách tâm huyết nhất.Đặc biệt hơn em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến lãnh đạo cùng các bác,các anh chị trong Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn

em trong suốt quá trình thực tập tại cơ quan

Mặc dù có nhiều cố gắng song không thể tránh những hạn chế và thiếu sót khi thựchiện chuyên đề báo cáo Kính mong quý thầy, cô giáo và bạn bè đóng góp ý kiến đểchuyên đề báo cáo thực tập được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Bố cục 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 3

1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 3

1.1.1. Giới thiệu về huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum 3

1.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum 3

1.2 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 4

1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum 4 1.2.2. Cơ cấu tổ chức Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum 5

1.3 NỘI QUY VÀ MỘT SỐ CÔNG VIỆC THỰC TẬP TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 6

1.3.1. Nội quy làm việc tại Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

7 1.3.2. Một số công việc thực tập tại Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum KẾT CHƯƠNG 1 9

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 10

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 10

2.1.1. Một số vấn đề chung về hiện trường, tử thi, khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi đối với các vụ án tai nạn giao thông đường bộ

10 2.1.2. Khái niệm, đặc điểm kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi vụ án tai nạn giao thông đường bộ

12

2.1.3. Ý nghĩa của công tác kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám

nghiệm tử thi vụ án tai nạn giao thông đường bộ

14 2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 14

KẾT CHƯƠNG 2 21

CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 22

3.1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 22

3.1.1. Tình hình diễn ra các vụ án tai nạn giao thông đường bộ dẫn đến chết người trên địa bàn huyện Đăk Glei 22

3.1.2. Thực trạng và công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi của VKSND huyện Đăk Glei đối với các vụ án tai nạn giao thông đường bộ dẫn đến chết người 23 3.1.3. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong hoạt động kiểm sát hiện trường, kiểm sát tử thi các vụ tai nạn giao thông đường bộ của VKSND huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum 25 3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC NGHIỆM CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM 27

3.2.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật 27

3.2.2. Giải pháp khác 28

KẾT CHƯƠNG 3 30

KẾT LUẬN 31 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện trường vụ tai nạn giao thông đường bộ được hiểu là nơi xảy ra vụ tai nạn giaothông đường bộ Thông qua công tác khám nghiệm hiện trường Cơ quan điều tra kịp thờiphát hiện, thu thập các dấu vết phanh, vết lốp, vết cày xước mặt đường, dấu vết va quẹt đểlại trên các phương tiện giao thông, các dấu vết mảnh vỡ của phương tiện để lại trên mặtđường do các phương tiện giao thông khi gây tai nạn tạo nên và các tình tiết khác của vụviệc mang tính hình sự Kết quả của khám nghiệm hiện trường là một trong những căn cứquan trọng giúp Cơ quan điều tra nhận định có hay không dấu hiệu tội phạm để xem xétquyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can Để đảm bảo công táckhám nghiệm hiện trường được tuân thủ đúng quy định của pháp luật, việc phát hiện, ghinhận, thu thập, bảo quản các dấu vết, vật chứng của vụ phạm tội được đầy đủ, toàn diện,khách quan, pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam quy định Viện kiểm sát nhân dân cónhiệm vụ, quyền hạn kiểm sát khám nghiệm hiện trường Thực hiện tốt công tác này sẽgiúp cho việc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án về tai nạn giao thông đường bộ đạt hiệuquả, chất lượng cao

Những năm qua, các vụ xâm phạm trật tự giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh KonTum cơ bản được điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, tạo niềm tin trong quần chúng nhândân, góp phần ổn định trật tự, an toàn giao thông trong tỉnh Tuy nhiên, qua Hội nghị sơkết 5 năm công tác khám nghiệm hiện trường các vụ tai nạn giao thông đường bộ trên địabàn tỉnh Kon Tum, nhận thấy vẫn còn một số vụ án bị tồn đọng, kéo dài, sau đó phải đìnhchỉ vì không chứng minh được tội phạm Trong đó có nhiều nguyên nhân nhưng một trongnhững nguyên nhân chủ yếu là thiếu sót, sai phạm của Cơ quan điều tra, Điều tra viêntrong quá trình phát hiện, thu thập chứng cứ tại hiện trường Điều đáng nói, trong hầu hếtcác vụ án này Kiểm sát viên khi kiểm sát khám nghiệm hiện trường cũng không phát hiệnđược những thiếu sót sai phạm của Điều tra viên để yêu cầu bổ sung, khắc phục kịp thời.Nhận thấy tầm quan trọng của công tác khám nghiệm hiện trường đối với các vụ ántai nạn giao thông, trên cơ sở tổng hợp các biện pháp thực hiện, kinh nghiệm thực tiễn vànhững khó khăn vướng mắc trong công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường các vụ tainạn giao thông của hai cấp kiểm sát tỉnh Kon Tum; đề xuất các biện pháp khắc phục vànhững giải pháp để nâng cao hơn nữa chất lượng trong lĩnh vực này nhằm đáp ứng yêu cầucải cách tư pháp, đồng thời tăng cường trách nhiệm công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sátgiải quyết kịp thời đúng pháp luật các vụ án tai nạn giao đường bộ Chính vì thế em chọn

đề tài “Công tác kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi các vụ án tai nạn giao thông đường bộ của Viện kiểm sát huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Turn”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, quy định của pháp luật và thực tiễnkiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi theo pháp luật tố tụng hình sự ViệtNam tại tỉnh Kon tum Đề tài đề xuất các giải pháp kiểm sát khám nghiệm hiện trường,khám nghiệm tử thi đúng quy định của pháp luật góp nhằm phát hiện, thu thập, nghiên cứu

đánh giá các dấu vết cũng như những thông tin vật chất khác có trên hiện trường, phục vụcho công tác điều tra, khám phá vụ án và phát hiện xử lý người phạm tội theo pháp luật.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận, quy định BLTTHS năm 2015 và thực tiễnkiểm sát hiện trường, khám nghiệm tử thi trên địa bàn huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum.Trong đó nội dung cơ bản là kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối với Cơ quan cảnh sátđiều tra trong quá trình tổ chức khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, thu giữ,tạm giữ, phương tiện, đồ vật liên quan đến vụ việc ở hiện trường để phục vụ cho việcđánh giá có tội phạm xảy ra không để quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài này được nghiên cứu trên góc độ chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình

sự Trong đề tài này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu công tác kiểm sát khám nghiệm hiệntrường, khám nghiệm tử thi do tai nạn giao thông trên địa bàn huyện Đăk Glei nói riêng vàtỉnh Kon Tum nói chung

Các số liệu phục vụ cho nghiên cứu đề tài được thu thập từ thực tiễn kiểm sát hiệntrường , khám nghiệm tử thi theo quy định của BLTTHS năm 2015 trên địa bàn tỉnh KonTum trong các năm gần đây

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên các cơ sở quan điểm duy vật về biện chứng của triết họcMác - Lê Nin, các quan điểm của Đảng và Nhà nước về tội phạm, đấu tranh phòng chốngtội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội Các phương pháp nghiên cứu cụthể gồm: phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê được sử dụng trong quá trình nghiên cứu

đề tài

5 Bố cục

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của bài đượcchia làm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật đối với công tác kiểm sát khám

nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi đối với các vụ án tai nạn giao thông đương bộtrên địa bàn huyện Đăk Glei, tỉnh Kon tum

Chương 3: Thực tiễn công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi

của Viện kiểm sát nhân dân đối với các vụ án tai nạn giao thông đường bộ trên địa bànhuyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI,

TỈNH KON TUM1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM

1.1.1 Giới thiệu về huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Đăk Glei là một huyện của Việt Nam thuộc tỉnh Kon Tum, là huyện có diện tích lớnnhất tỉnh Kon Tum

Đăk Glei nằm ở phía bắc tỉnh Kon Tum, phía tây giáp biên giới Việt - Lào, phía bắcgiáp huyện Phước Sơn và huyện Nam Giang tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp Nam Trà

My tỉnh quảng nam, phía nam giáp huyện Tu Mơ Rông và Huyện Ngọc hồi cũng thuộc địaphận của tỉnh Kon Tum

Đăk Glei gắn liền với địa danh lịch sử là Ngục Tố Hữu, nơi từng giam giữ nhà thơ

Tố Hữu Là một di tích lịch sử đang được quan tâm và thu hút khách tham quan, du lịch

1.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, theo Nghị quyết kỳ họp thứ 9 của Quốc hội Việt Namkhoá VIII, tỉnh Gia Lai - Kon Tum được tách thành hai tỉnh: Gia Lai và Kon Tum Năm

1996 Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quyết định thành lập ViệnKiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei cùng các huyện của tỉnh Kon Tum

Từ khi thành lập năm 1996, cùng với muôn vàn khó khăn về cơ sở vật chất và conngười của huyện nhà, VKSND huyện Đăk Glei với 03 biên chế trình độ sơ cấp, cơ sở vậtchất nghèo nàn, tạm bợ là căn phòng nhỏ 24m2 tường ngăn ván ép, mái lợp tôn xi măngtận dụng Đến nay, VKSND huyện Đăk Glei đã được đầu tư cơ sở khang trang, với 12 cáncông nhân viên chức, người lao động; các đồng chí được đào tạo cơ bản về chuyên mônnghiệp vụ cũng như lý luận chính trị với 09 đồng chí có trình độ đại học, 01 đồng chí làthạc sĩ và 01 đông chí đang theo học trình độ thạc sĩ, đồng chí Viện trưởng có trình độ caocấp lý luận chính trị

Trải qua 25 năm hình thành và phát triển, các thế hệ lãnh đạo và toàn thể công chức,người lao động Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei đã nỗ lực phấn đấu thực hiện tốtchức năng, nhiệm vụ của đảng, nhà nước và nhân dân giao phó Kết quả công tác đã cónhững đóng góp tích cực vào công cuộc giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội;góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội của huyện Với sự chỉ đạo sát sao của Ban lãnhđạo Viện, những năm gần đây, Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei đã hoàn thành vàvượt mức các chỉ tiêu nhiệm vụ theo kế hoạch đề ra; không có trường hợp oan, sai hay bỏlọt tội phạm hoặc Tòa tuyên không phạm tội, công tác kháng nghị, kiến nghị được chấpnhận cao

Với những kết quả đạt được, Viện kiểm sát nhân dân Đăk Glei đã được Ngành và địaphương tặng, thưởng nhiều danh hiệu, cụ thể:

Danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến: từ năm 2010 đến năm 2018, nhiều phần thưởng

về tập thể, cá nhân khác trong các phong trào thi đua do ngành và địa phương phát động.Bên cạnh đó, nhiều cá nhân trong đơn vị được tặng bằng khen của Viện trưởng Viện kiểmsát nhân dân tối cao, giấy khen của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Kon Tum;một số cán bộ đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua Ngành, chiến sỹ thi đua cơ sở và các danhhiệu khác

Với lòng tin tưởng sâu sắc vào thắng lợi trong công cuộc đổi mới đất nước và pháthuy truyền thống ngành Kiểm sát nhân dân, mỗi cán bộ, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhândân huyện Đăk Glei quyết tâm phấn đấu, học tập, rèn luyện về mọi mặt, cùng nhau xây

dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên “ Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm” Dưới sự lãnh đạo của Đảng,

sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Kon Tum, sựgiám sát của Hội đồng nhân dân và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành địa phương, Việnkiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei đã, đang và sẽ cố gắng vượt qua mọi khó khăn, thửthách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tiến trình cải cách tư pháp, góp phần bảo vệ chế

Hiện nay, theo quy định của Hiến pháp năm 2013 1 và Luật tổ chức Viện kiểm sát

nhân dân năm 2014, hệ thống cơ quan Viện kiểm sát được tổ chức theo đơn vị hành chính 2

, gồm có Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Viện kiểm sát nhân dân cấp cao; Viện kiểm sátnhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là Viện kiểm sát nhân dân cấptỉnh); Viện kiểm sát nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương(sau đây gọi là Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện); Viện kiểm sát quân sự các cấp

Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei là đơn vị trực thuộc của viện kiểm sát nhândân tỉnh Kon Tum bao gồm đầy đủ các chức năng và nhiệm vụ của một Viện kiểm sátnhân dân cấp huyện bao gồm:

Về chức năng:

Điều 2 của Luật tổ chức Viện kiểm sát:

1 Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2 Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất 2

1 Điều 107 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam 2013

2

Điều 40 Luật tổ chức Viện kiểm sát 2014

Điều 2 Luật tổ chức Viện kiểm sát 2014

Về nhiệm vụ:

Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra các

vụ án hình sự của các cơ quan điều tra và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hànhmột số hoạt động điều tra

Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân thủ theo pháp luật trong việc xét xửcác vụ án hình sự

Kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính, kinh tế, laođộng và những việc khác theo quy định của pháp luật

Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dụcngười chấp hành án phạt tù

Ngoài ra, Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei có trách nhiệm và giải quyết kịp

thời các khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền, kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo vềhoạt động tư pháp của các cơ quan tư pháp theo quy định của pháp luật, thực hiện việcthống kê tội phạm, tiếp nhận các tin báo, tố giác về tội phạm do các cơ quan, tổ chức, đơn

vị vũ trang nhân dân và cá nhân chuyển đến

1.2.2 Cơ cấu tổ chức Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei với chức năng cơ bản là thực hành quyềncông tố và kiểm sát trong hoạt động tư pháp Để đáp ứng chức năng, nhiệm vụ theo luậtđịnh, Viện được cơ cấu, tổ chức chặt chẽ, khoa học, đảm bảo việc tuân theo pháp luật củacác cơ quan tư pháp nói riêng và hoạt động trị an trên địa bàn huyện Đăk Glei nói chung.Hiện tại, Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei tổng biên chế có 13 người, trong đó

có 01 đồng chí viện trưởng, 02 đồng chí phó viện trưởng, 02 kiểm sát viên, 01 kiểm traviên, 03 chuyên viên, 01 kế toán 01 lái xe, 01 bảo vệ, 01 tạp vụ

Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei được tổ chức theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei

Viện trưởng (Đặng Anh Tứ): chịu trách nhiệm chung trong việc quản lý và điều hành

hoạt động của cơ quan theo chế độ thủ trưởng và trực tiếp phụ trách công tác kiểm sát xétkhiếu tố (công tác tiếp dân; giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc trách nhiệm của Viện kiểmsát và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp); xây dựng Chươngtrình công tác, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ công tác của cơ quan; tổ chức các cuộc họp cơquan định kỳ hàng tuần, tháng, 6 tháng, năm để đánh giá, xem xét việc thực hiện các Nghịquyết của Đảng, nhiệm vụ của cơ quan, chỉ đạo khắc phục những tồn tại, yếu kém trongviệc thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch, pháp luật, chính sách, chế độ, nội quy, quy chế của cơquan và phương hướng nhiệm vụ chủ yếu, nhiệm vụ đột phá giải quyết trong thời gian tới

Viện phó 1(Phạm Đình Hà): phụ trách bộ phận kiểm sát hình sự: xây dựng chương

trình công tác, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ công tác thực hành quyền công tố, kiểm sátđiều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành

án hình sự; công tác thống kê hình sự liên ngành Đề ra biện pháp tăng cường công tácquản lý, chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạtđộng tư pháp trong tố tụng hình sự; chủ động kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ đã phâncông cho kiểm tra viên, kiểm sát viên, chuyên viên làm công tác kiểm sát hình sự, báo cáoViện trưởng về tình hình và kết quả thực hiện nhiệm vụ kiểm sát hình sự, đề xuất Việntrưởng chỉ đạo đường lối xử lý vụ án, giải quyết những vướng mắc, phức tạp phát sinh,chọn án trọng điểm, việc phối hợp với Tòa án tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm bảođảm thực hiện tốt các chỉ tiêu kế hoạch công tác của đơn vị và ngành Kiểm sát nhân dân,phục vụ tốt yêu cầu nhiệm vụ chính trị địa phương và thực hiện nhiệm vụ khác khi Việntrưởng phân công

Viện phó 2 (Nguyễn Thị Hòa): phụ trách bộ phận kiểm sát dân sự - kiểm sát thi hành

án dân sự: xây dựng chương trình công tác, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ kiểm sát thuộc bộphận dân sự; giúp Viện trưởng xây dựng quy chế tổ chức và hoạt động bình xét thi đuakhen thưởng theo cụm thi đua và thực hiện nhiệm vụ khác khi Viện trưởng phân công.Với biên chế như vậy, Viện kiểm sát được tổ chức thành nhiều bộ phận khác nhautheo quy chế của ngành cùng phối hợp thực hiện chức năng, nhiệm vụ quyền hạn theo quyđịnh của pháp luật

Kiểm sát giải quyết án hình sự: tin báo, điều tra, xét xử, giam giữ, thi hành án (1 Phóviện trưởng - 1 Kiểm sát viên - 2 Chuyên viên)

Kiểm sát giải quyết án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động, phá sản

và giải quyết việc dân sự, việc hành chính, kiểm sát thi hành án dân sự (1 Phó Viện trưởng

- 1 kiểm sát viên - 1 Kiểm tra viên)

Văn phòng tổng hợp, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thống kê tội phạm (1 chuyên viên)

1.3 NỘI QUY VÀ MỘT SỐ CÔNG VIỆC THỰC TẬP TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM

1.3.1 Nội quy làm việc tại Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Những quy định khi làm việc tại Viện kiểm sát huyện Đăk Glei:

Quy định chung:

1 Thời gian làm việc: - Buổi sáng: từ 07 giờ đến 11 giờ - Buổi chiều: từ 13 giờ đến

6 Thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước của Ngành về chế độ bảo mật trongquản lý hồ sơ, công văn, tài liệu

Trật tự, an toàn và vệ sinh cơ quan:

1 Không làm việc riêng trong cơ quan, giữ gìn trật tự chung, không đưa trẻ em vào cơquan trong giờ làm việc

2 Có ý thức tiết kiệm trong sử dụng điện, nước, văn phòng phẩm; giữ gìn tài sản công

và cá nhân an toàn; phòng chống cháy nổ đúng quy định

3 Không uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc và giờ nghỉ trưa của ngàylàm việc, ngày trực, kể cả khi tổ chức hội nghị, hội thảo, tiếp khách, liên hoan

4 Không hút thuốc lá tại cơ quan, công sở, nơi công cộng

5 Thực hiện tốt nếp sống văn minh công sở khi làm việc và giao tiếp với công dân

6 Xe mô tô của cán bộ, công chức, viên chức để đúng nơi quy định và sắp xếp trật

tự Khi sử dụng tài sản, phương tiện của cơ quan phải được sự đồng ý của Lãnh đạo vàngười có trách nhiệm quản lý trực tiếp

7 Thực hiện vệ sinh cơ quan lúc 16 giờ 30 thứ sáu hàng tuần

1.3.2 Một số công việc thực tập tại Viện kiểm sát Nhân dân huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

Tại đây, tôi được hướng dẫn thực tập ở khâu thực hành quyền công tố, kiểm sát điềutra, xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự Thời gian ở khâu công tác này tôi được các anh, chịKiểm sát viên tận tình hướng dẫn cách nghiên cứu và thực hiện các thao tác nghiệp vụ đốivới những hồ sơ thực tế, các vụ án hình sự về nhiều loại tội phạm

Quá trình thực tập, tôi được cùng với Kiểm sát viên : Sắp xếp hồ sơ, đóng dấu bútlục, ghi chép sổ sách, lập hồ sơ kiểm sát và nghiên cứu hồ sơ các vụ án Từ đó, tôi đã hiểuthêm nhiều về những công việc của một Kiểm sát viên, và mỗi một phiếu kiểm sát hồ sơ,báo cáo đề xuất Từ khi được tiếp xúc với các hồ sơ vụ án tôi gặp không ít khó khăn vì đây

là lần đầu tiên tôi được tiếp xúc trực tiếp nhưng với sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình củacác anh chị tôi đã dần làm quen được với công việc mới và có thể hoàn thành tốt nhữngviệc được giao như: nghiên cứu hồ sơ vụ án, được dự các phiên tòa xét xử, đọc các bản án,cáo trạng, trích các hồ sơ vụ án hình sự Khi được hướng dẫn viết dự thảo cáo trạng làmcho tôi càng nhận ra mỗi tờ báo cáo đề xuất, hay một bản cáo trạng, một bài luận tội trên

mặt giấy không chỉ là thủ tục tố tụng để hoàn thành hồ sơ của một vụ án mà bên cạnh đó

nó còn thể hiện trách nhiệm của một người cán bộ Kiểm sát Ngoài việc nắm vững cáckiến thức pháp luật, nắm vững các kỹ năng nghiệp vụ còn phải có tinh thần trách nhiệmcao trong công việc

Tôi được đi cùng với Kiểm sát viên đi điều tra thực tế như: đi xuống một số tronghuyện như xã ĐăkLong, xã Đăk Môn, xã Đăk Man Đến trực tiếp từng hộ gia đình A khẩu,

A Hoàng, Y thiện, Lương Văn Bình Để kiểm tra án phí dân sự hay hình sự sơ thẩm cóđiều kiện thi hành hay không Sau đó đến trưởng thôn và cán bộ xã để xác minh thêm điềukiện của những người trên Đăk Glei là một huyện còn nghèo so với các huyện khác trongtỉnh, đa số là người đồng bào thiểu số, trình độ học vấn lại không cao, thật sự thì tôi vàKiểm sát viển gặp không ít vấn đề khó khắn, nhiều hộ còn nói không rõ được tiếng việt,nói gì họ cũng bảo không biết Mặc dù vậy, thì Kiểm sát viên luôn sẵn sàng, kiên nhẫn đếntừng hộ giải thích tỉ mỉ chi tiết cho từng hộ Qua đây tôi đã học được một bài học là conđường đi đến thành công không bao giờ là dễ dàng cả, chúng ta luôn gặp phải những khókhăn thử thách, những chướng ngại cản bước ta đi khiến người ta muốn bỏ cuộc Bởi vậy,một trong những yếu tố quan trọng nhất để đạt được thành công chính là lòng kiên trì.Mỗi tuần, tôi được tham dự các cuộc họp cơ quan, được ngồi nghe các Kiểm sát viênbáo cáo những công việc đã làm được trong tuần và ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Viện Từ

đó, tôi đã tự rút ra cho mình được những kinh nghiệm để sau này có thể áp dụng vào côngviệc và trong cuộc sống

Nếu như trước đây có ai đó hỏi tôi ngành kiểm sát là như thế nào, chắc tôi sẽ trả lờirằng đó là ngành đảm nhiệm chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp mà khônghiểu được thực chất công việc của ngành Bởi lẽ, mặc dù là sinh viên luật nhưng phần lớnchúng tôi chỉ được đào tạo các ngành luật nội dung mà không được tìm hiểu sâu về hoạtđộng của các cơ quan thực thi pháp luật như Tòa án hay Viện kiểm sát.Trong tôi lúc đó,theo cách hiểu của tôi kiểm sát chỉ đơn giản là việc buộc tội một ai đó dựa trên các tài liệu

mà Cơ quan điều tra đã thu thập được Nhưng những suy nghĩ ấy đã dần thay đổi khi tôiđược nhận vào tập sự tại đây và trực tiếp làm những công việc kiểm sát

Qua thời gian thực tập này tôi đã hiểu hơn về ngành Kiểm sát, hiểu được những côngviệc mà một người Kiểm sát viên thực hiện để bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệquyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhànước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật đượcchấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất Tôi nhận thấy rằng, kiến thức đã được học ở Nhàtrường với thực tiễn công tác, là một chuyện hoàn toàn mới, lý luận và thực tiễn luôn bổsung cho nhau và không thể tách rời nhưng chúng ta phải biết vận dụng như thế nào để ápdụng kiến thức đã được học vào thực tiễn công tác nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ củađược giao, đó mới là điều quan trọng và cần thiết Qua quá trình thực tập, tôi cũng đã rènluyện cho mình tính cẩn thận, biết suy nghĩ và xem xét kỹ càng trước khi đưa ra một quyếtđịnh Đồng thời, tôi cũng học được cách đặt trách nhiệm vào trong mỗi công việc mà mìnhlàm

KẾT CHƯƠNG 1

Nhận thấy được điều này, mặc dù thời gian đầu, tôi có đôi chút khó khăn trong việc.Tuy nhiên, qua thời gian làm quen với một môi trường mới, cùng với sự giúp đỡ thật chântình của Lãnh đạo, các anh, chị cán bộ, Kiểm sát viên nên tôi nhanh chóng hòa nhập đượcvới môi trường làm việc tại Viện kiểm sát huyện Đăk Glei.

Tôi thiết nghĩ rằng, công việc nào cũng có sự vất vả của riêng nó, trong đó với ngànhKiểm sát cũng vậy Với chức năng là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động

tư pháp, người Kiểm sát viên bên cạnh việc nghiên cứu hồ sơ vụ án, báo cáo án, tham giaphiên tòa thì họ còn có các ngày trực đêm, trực cuối tuần, trực các ngày lễ, Tết và luôntrong tư thế sẵn sàng nhận nhiệm vụ, khi có yêu cầu Có lẽ, chỉ những ai làm đã từng làmcông việc này thì mới có thể thấu hiểu hiểu được sự vất vả, khó khăn đó mà họ đã nếmtrải, vượt qua Nhất là, trong một khoảng thời gian ngắn, Kiểm sát viên cùng một lúc phảithụ lý, giải quyết nhiều vụ án, kể cả những vụ án phức tạp, thì ngoài việc họ phải nghiêncứu hồ sơ để đưa ra đề xuất giải quyết, phải mất rất nhiều thời gian Bên cạnh đó, họ cònphải tham gia hoạt động kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi trongđiều kiện khó khăn như: Thời tiết nắng nóng, mưa, ban đêm , nhưng họ cũng đều vượtqua và hoàn thành tốt nhiệm vụ

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn ngành Kiểm sát, các anh, các chị là lãnh đạoViện, Kiểm sát viên, cán bộ Viện kiểm sát nhân dân huyện Đăk Glei đã tạo điều kiện chotôi hoàn thành tốt nhiệm vụ thực tập trong thời gian qua Qua quá trình thực tập, tôi cũng

đã rèn luyện cho mình tính cẩn thận, biết suy nghĩ và xem xét kỹ càng trước khi đưa ramột quyết định Đồng thời, tôi cũng học được cách đặt trách nhiệm vào trong mỗi côngviệc mà mình làm Với thời gian một tháng, tuy không phải dài nhưng nó đủ giúp cho tôicàng có nghị lực, bản lĩnh và mạnh mẽ hơn trong thời gian sắp tới và tôi rất mong muốnphấn đấu rèn luyện, học tập thật tốt về Ngành, mong muốn được vào ngành Kiểm sát phục

vụ lâu dài, để có thể trở thành một người Kiểm sát viên trong tương lai

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN

ĐỊA BÀN HUYỆN ĐĂK GLEI, TỈNH KON TUM2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

2.1.1 Một số vấn đề chung về hiện trường, tử thi, khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi đối với các vụ án tai nạn giao thông đường bộ.

a Một số khái niệm liên quan

• Khái niệm hiện trường:

Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về hiện trường như:

Trong từ điển tiếng Việt, nhà xuất bản khoa học xã hội viết “Hiện trường là nơi xảy

ra sự việc” 3 Đây là một khái niệm có tính khái quát chung nhất cho tất cả các loại hiệntrường

Trong giáo trình “Khoa học điều tra hình sự”, Nhà xuất bản Công an nhân dân

(2004) có viết: Hiện trường là nơi có dấu vết, tang vật của tội phạm hoặc nghi có liên quanđến tội phạm, mà Cơ quan điều tra cần tiến hành khám nghiệm.4

Tại Khoản 1 Điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 có quy định: "Điều tra viên tiến hành khám nghiệm nơi xảy ra, nơi phát hiện tội phạm, nhằm phát hiện dấu vết của tội phạm, vật chứng và làm sáng tỏ các tình tiết có ý nghĩa đối với vụ án" 5 Như vậy, theo quy

định của Khoản 1 Điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 thì hiện trường phải là "nơi xảyra" hoặc "nơi phát hiện tội phạm"

Dù đề cấp khái niệm này ở những góc độ khác nhau thì hiện trường cũng phải thoảmãn những dấu hiệu cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Hiện trường phải tồn tại ở một địa điểm cụ thể trong khoảng không gian

và thời gian xác định Đây là thuộc tính tất yếu của hiện trường

Thứ hai: Phải có sự việc mang tính hình sự xảy ra, những vụ việc mang tính hình sự

này có thể bao gồm: Những hành vi phạm tội cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự;cũng có thể là những vụ việc mang tính hình sự xảy ra, khi xảy ra nó đã xâm hại đếnnhững khách thể được luật hình sự bảo vệ, như: Tính mạng, sức khoẻ, tài sản song chưathể xác định được các yếu tố của cấu thành tội phạm

Chính vì vậy, khái niệm về hiện trường trong tố tụng hình sự phải được hiểu là: "Hiệntrường là nơi xảy ra vụ việc mang tính hình sự" Đây là khái niệm mang tính khái quát cao

và đầy đủ Với khái niệm này đã thoả mãn được những dấu hiệu đặc trưng, cơ bản của hiệntrường:

3

Viện ngôn ngữ học, từ điển tiếng việt xuất bản 1988

4 Khoa học điều tra hình sự, Nhà xuất bản Công an nhân dân (2004)

5 Khoản 1 Điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015

Thứ nhất: Sự tồn tại của một địa điểm trong không gian và thời gian xác định.

Thứ hai: Xảy ra vụ việc mang tính hình sự, điều này để phân biệt hiện trường các sự

việc khác trên thực tiễn, tránh hiểu khái niệm về hiện trường một cách tràn lan Tác giảhoàn toàn nhất trí với quan điểm này

• Khái niệm tử thi.

Theo từ điển tiếng Việt thì tử thi “là thi thể của người chết” 3

Một con người còn sống thì không thể gọi là tử thi được, ở đây tử thi là chỉ người đãchết, mà chết ở đây không chỉ chết do bệnh lý mà chết do những nguyên nhân khác nhưchết do bị đâm, chém, do tai nạn giao thông Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì

“Chết” thông thường được xem là sự chấm dứt các hoạt động của một sinh vật hay ngừngvĩnh viễn mọi hoạt động sống (không thể phục hồi) của một cơ thể Tuy nhiên, một địnhnghĩa cho sự chết còn tùy thuộc vào các quan điểm tôn giáo, tín ngưỡng cũng như các lĩnhvực liên hệ Trong y học, chết là giai đoạn cuối cùng của sự sống Môn khoa học nghiêncứu về cái chết đã trở thành ngành riêng gọi là "tử vong học" Người ta chia chết ra làmhai loại: chết lâm sàng mà các phương pháp khám lâm sàng cho phép xác định là chết (timngừng đập, ngừng thở, mất tri giác, vv.); Chết thật, khi các mô không còn hoạt động đượcnữa và bắt đầu phân hủy

b Khái niệm, đặc điểm hiện trường, tử thi ở hiện trường các vụ án tai nạn giao thông đường bộ có người chết

Như đã phân tích ở trên thì hiện trường tai nạn giao thông đường bộ có người chết

được hiểu như sau: Hiện trường tai nạn giao thông đường bộ có người chết “Là nơi xảy ra

vụ tai nạn giao thông trên đường bộ, gây thiệt hại về tính mạng cho một người hoặc nhiều người” Cơ quan điều tra cần khám nghiệm để phát hiện, thu thập đánh giá các dấu vết, vật

chứng, các tin tức, tài liệu có liên quan tại hiện trường để phục vụ điều tra, xử lý vụ việcđúng pháp luật

Đặc điểm của hiện trường, tử thi ở các vụ tai nạn giao thông đường bộ có người chết thểhiện như sau:

Thứ nhất: Tai nạn giao thông mang tính bất ngờ, không định trước về thời gian và

không gian Do đó, hiện trường vụ án tai nạn giao thông đường bộ là không định trước vàthường xuyên bị thay đổi do tác động của người và phương tiện tham gia giao thông

Thứ hai: Nơi xảy ra vụ việc là trên trục đường giao thông đường bộ, bao gồm đường

quốc lộ, đường tỉnh lộ, đường liên huyện hoặc liên xã Vì vậy, lưu lượng xe cộ, phươngtiện, người xuất hiện nhiều, thậm chí có cả động vật Đặc trưng này làm cho hiện trườngảnh hưởng lớn đến công tác bảo vệ hiện trường và khám nghiệm hiện trường

Thứ ba: Hiện trường tai nạn giao thông bao giờ cũng để lại dấu vết của các đối tượng

tham gia giao thông để lại dấu vết của nạn nhân, dấu vết của phương tiện, đồ vật (như: Vếtmáu, giày, dép, vết phanh, vết cày ), dễ bị xáo trộn, dấu vết, đồ vật dễ bị mất mát, biếnđổi do sự tác động của hoạt động cấp cứu nạn nhân, cứu chữa tài sản và các hoạt độngtham gia giao thông của người và các phương tiện khác

Viện ngôn ngữ học, từ điển tiếng việt xuất bản 1988

Thứ tư: Vụ tai nạn giao thông xảy ra trong khoảng thời gian ngắn (tức thì), trong

“môi trường động” gây khó khăn cho việc phát hiện nhân chứng

Thứ năm: Về mức độ thiệt hại: làm chết một người hoặc nhiều người của người tham

gia giao thông

2.1.2 Khái niệm, đặc điểm kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi vụ án tai nạn giao thông đường bộ

a Khái niệm, đặc điểm kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường

Khám nghiệm hiện trường là một hoạt động điều tra được quy định tại Khoản 1 Điều

201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và theo như quy định này thì ta có thể hiểu được một

cách khái quát như sau: “Khám nghiệm hiện trường là hoạt động điều tra tố tụng hình sự, nhằm nghiên cứu, tìm kiếm, bảo quản và đánh giá dấu vết vật chứng, cũng như những tin

tức, tài liệu tại hiện trường, phục vụ điều tra và xử lý tội phạm” 6 7

Mục đích của hoạt động khám nghiệm hiện trường không chỉ là việc phát hiện, tìmkiếm, thu lượm dấu vết vật chứng và các tin tức tài liệu làm cơ sở, căn cứ cho hoạt độngchứng minh tội phạm, điều tra, khám phá vụ án, việc thu thập, đánh giá dấu vết vật chứng

sẽ cho Cơ quan điều tra có những nhận định ban đầu để xây dựng các giả thuyết điều tra,lập các chuyên án phá án, hoặc có kết luận về hiện trường không có liên quan đến sự kiệnphạm tội để chấm dứt các hoạt động tiếp theo

Cơ sở pháp lý của công tác khám nghiệm hiện trường: tại điều 163, điều 164 và điều

201 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, quy định tại Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự

Tại Điều 163 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 có quy định: "Thẩm quyền điều tra", có

ba loại thẩm quyền điều tra như sau: Thẩm quyền điều tra theo đối tượng; thẩm quyền điềutra theo vụ việc phạm tội; thẩm quyền điều tra theo lãnh thổ 5

Tại Điều 164 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 có quy định: "Quyền hạn điều tra của

Bộ đội Biên phòng; Hải quan; Kiểm lâm; lực lượng Cảnh sát biển và các cơ quan khác của Công an nhân dân; Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra" 5

Điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 5có quy định về khám nghiệm hiện trường:

1 Điều tra viên chủ trì tiến hành khám nghiệm nơi xảy ra, nơi phát hiện tội phạm đểphát hiện dấu vết của tội phạm, thu giữ vật chứng, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử khác liênquan và làm sáng tỏ những tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án

2 Trước khi tiến hành khám nghiệm hiện trường, Điều tra viên phải thông báo choViện kiểm sát cùng cấp biết về thời gian, địa điểm tiến hành khám nghiệm để cử Kiểm sátviên kiểm sát khám nghiệm hiện trường Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc khámnghiệm hiện trường

Khi khám nghiệm hiện trường phải có người chứng kiến; có thể cho bị can, ngườibào chữa, bị hại, người làm chứng tham gia và mời người có chuyên môn tham dự việckhám nghiệm

6 5 Khoản 1 Điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015

7 Điều 163, điều 164, điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015

3 Khi khám nghiệm hiện trường phải tiến hành chụp ảnh, vẽ sơ đồ, mô tả hiệntrường, đo đạc, dựng mô hình; xem xét tại chỗ và thu lượm dấu vết của tội phạm, tài liệu,

đồ vật có liên quan đến vụ án; ghi rõ kết quả khám nghiệm vào biên bản Biên bản khámnghiệm hiện trường được lập theo quy định tại Điều 178 của Bộ luật này

Trường hợp không thể xem xét ngay được thì tài liệu, đồ vật thu giữ phải được bảoquản, giữ nguyên trạng hoặc niêm phong đưa về nơi tiến hành điều tra

b Khái niệm, đặc điểm kiểm sát hoạt động khám nghiệm tử thi

Theo từ điển tiếng việt thì khám nghiệm tử thi “là sử dụng phương pháp khoa học

để xem xét, phát hiện những dự kiện cần thiết đối với tử thi, hay các thương tích của tử thi” 8 9

Theo bài giảng giám định pháp y của Tiến sỹ Nguyễn Đăng Chiêu thì pháp y tử thi là

“khám nghiệm tử thi chưa chôn cất hoặc khai quật tử thi trong các vụ án mạng rõ ràng, chưa rõ ràng hoặc nghi ngờ án mạng trong các tai nạn” 6 Tại Điều 202 Bộ luật Tố tụnghình sự 2015 quy định:

“Việc khám nghiệm tử thi do Điều tra viên tiến hành có bác sĩ pháp y tham gia và phải có người chứng kiến.

Trong trường hợp cần phải khai quật tử thi thì phải có quyết định của Cơ quan điều tra và phải thông báo cho gia đình nạn nhân biết trước khi tiến hành Việc khai quật tử thi phải có bác sỹ pháp y tham gia.

Khi cần thiết có thể triệu tập người giám định và phải có người chứng kiến.

Trong mọi trường hợp, việc khám nghiệm tử thi phải được thông báo trước cho Viện kiểm sát cùng cấp biết Kiểm sát viên phải có mặt để tiến hành kiểm sát việc khám nghiệm

tử thi.” 10

Khám nghiệm tử thi là hoạt động điều tra nhằm phát hiện dấu vết trên thân thể ngườichết Việc khám nghiệm tử thi do Điều tra Viên tiến hành và có thể khám nghiệm tử thimới được phát hiện hoặc khai quật, có thể được mổ để khám xét

Khi Điều tra viên khám nghiệm tử thi hoặc khai quật tử thi phải có bác sĩ pháp ytham gia và phải có người chứng kiến Bác sĩ pháp y giúp đỡ Điều tra viên phát hiện cácvết tích đáng nghi trên tử thi, tình trạng tử thi Khi cần thiết phải giám định, Điều tra viênphải trưng cầu bác sĩ pháp y làm người giám định hoặc trưng cầu Hội đồng giám định Việckhai quật tử thi phải có quyết định của Cơ quan điều tra và phải thông báo cho gia đìnhnạn nhân biết trước khi tiến hành Nếu họ không đồng ý thì vẫn có quyền khai quật tử thi

để khám nghiệm

Viện kiểm sát phải được thông báo trước về việc khám nghiệm tử thi trong mọitrường hợp Điều luật bắt buộc Kiểm sát viên phải có mặt để tiến hành kiểm sát việc khámnghiệm tử thi

8

Viện ngôn ngữ học, từ điển tiếng việt xuất bản 1988

9Nguyễn Đăng Chiêu (2008), Bài giảng giám định pháp y, Đại học Luật tp Hồ Chí Minh

10 Điều 202 Bộ luật tố tụng hình sự 2015

2.1.3 Ý nghĩa của công tác kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi vụ án tai nạn giao thông đường bộ

Kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi là để thu giữ đầy đủ nhữngdấu vết, vật chứng, những thông tin có được từ hiện trường, tử thi; xác định nội dung, tínhchất của vụ việc xảy ra, phương thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm, thời gian xảy ra, sốlượng người thực hiện tội phạm, nguyên nhân, điều kiện phạm tội ; giúp Kiểm sát viênnắm được diễn biến, tính chất của vụ việc; xác định có hay không có hành vi phạm tội xảy

ra, ai là người thực hiện tội phạm, không để lọt tội phạm, không làm oan, sai, nâng caohiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm; kết quả của hoạt động kiểm sát việckhám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi là một trong những căn cứ quan trọng đểxác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm, từ đó Kiểm sát viên báo cáo đề xuất vớilãnh đạo Viện xem xét phê chuẩn hay không phê chuẩn các quyết định của Cơ quan điềutra

Khám nghiệm hiện trường và tử thi có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát hiện tộiphạm nhất là công tác khám nghiệm hiện trường Bởi vì nếu không tiến hành khám nghiệmhoặc khám nghiệm không đúng trình tự thủ tục sẽ dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm hoặc dẫnđến có nhận định sai lầm có thể làm oan người vô tội Do đó, để đạt được mục đích củakhám nghiệm hiện trường và tử thi thì công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khámnghiệm tử thi giữ vai trò đặc biệt quan trọng

2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ CÔNG TÁC KIỂM SÁT KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG, KHÁM NGHIỆM TỬ THI ĐỐI VỚI CÁC VỤ ÁN TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

Khoản 2 Điều 201 Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) năm 2015 quy định “Trước khi tiến hành khám nghiệm hiện trường Điều tra viên phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp biết về thời gian, địa điểm tiến hành khám nghiệm để cử Kiểm sát viên viện kiểm sát khám nghiệm hiện trường Kiểm sát viên phải có mặt để khám nghiệm hiện trường” 11.Như vậy, theo quy định của BLTTHS việc khám nghiệm hiện trường bắt buộc phải cókiểm sát viên tham gia Do đó, vai trò, trách nhiệm của kiểm sát viên có ý nghĩa hết sứcquan trọng trong công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường nói chung và công tác kiểmsát khám nghiệm hiện trường đối với các vụ, việc tai nạn giao thông nói riêng Để đảm bảocác vụ án, vụ việc tai nạn giao thông đều được xử lý kịp thời theo đúng quy định của phápluật

Đối tượng của kiểm sát khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi là việc tuântheo pháp luật của các thành viên trong Hội đồng khám nghiệm và những người có liênquan đến việc khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi bao gồm: hoạt động khámnghiệm của Điều tra viên, Giám định viên, Kỹ thuật viên, Bác sĩ pháp y và những người

có liên quan đến việc khám nghiệm hiện trường như người làm chứng, người chứng kiến,

người bị hại, bị can, lực lượng bảo vệ hiện trường, lực lượng sơ vấn về các thông tin liênquan đến hiện trường

11 Khoản 2, điều 201 Bộ luật tố tụng hình sự 2015