Tình yêu và hôn nhân trong liêu trai chí dị (bồ tùng linh)

Mọi vấn đề đợctác giả đề cập đến trong chủ đề này đều bắt nguồn từ hiệnthực xã hội, nên tìm hiểu đề tài tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị ngoài việc để tìm hiểu phơng diện đời

Trờng đại học vinh Khoa ngữ văn

===  ===

Nghiêm Thị Thuý Nga

Tình yêu và hôn nhân trong

"Liêu Trai chí dị" (Bồ tùng linh)

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: văn học nớc ngoài

Vinh - 2007

Trờng đại học vinh Khoa ngữ văn

===  ===

Tình yêu và hôn nhân trong

"Liêu Trai chí dị" (Bồ tùng linh)

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Vinh, th¸ng 5 n¨m 2007.

Sinh viªn

Nghiªm ThÞ Thuý

Nga

Mục lục

Trang

Mở đầu 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2.Lịch sử vấn đề 2

3.Mục đích nghiên cứu 5

4.Đối tợng và phạm vi nghiên cứu 6

5.Phơng pháp nghiên cứu 6

6.Cấu trúc khoá luận 6

Nội Dung 7

Chơng 1: Vị trí của đề tài tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị 7

1.1 Tình yêu và hôn nhân, đề tài quan trọng trong văn xuôi Trung Quốc trung đại 7

1.2 Vị trí đề tài tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị……….17

Chơng 2: Tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị ………….24

2.1 Tình yêu và hôn nhân tự do trong Liêu Trai chí dị………… ……… 24

2.2 Tình yêu và hôn nhân chiụ sự chi phối của lễ giáo phong kiến 37 Chơng 3: Nghệ thuật thể hiện đề tài tình yêu và hôn nhân 43

3.1 Sử dụng yếu tố kỳ 43

3.1.1 Giới thuyết về yếu tố kỳ 43

3.1.2 Kỳ trong xây dựng nhân vật 44

3.1.2.1 Hệ thống nhân vật trong Liêu Trai chí dị 44 3.1.2.2 Kỳ trong nghệ thuật xây dựng nhân vật .48 3.1.3 Kỳ trong nghệ thuật xây dựng cốt truyện 50

3.1.3.1 Đặc điểm cốt truyện trong Liêu Trai chí dị 50 3.1.3.2 Cái kỳ trong tổ chức cốt truyện trong Liêu

3.2 Kh«ng gian, thêi gian nghÖ thuËt 56

3.2.1 Kh«ng gian nghÖ thuËt 56

3.2.2 Thêi gian nghÖ thuËt 58

3.3 KÕt cÊu ®o¶n thiªn liªn hoµn tiÓu thuyÕt 60

KÕt LuËn 62

Tµi liÖu tham kh¶o .63

A mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Trên dòng chảy bất tận của thời gian, vạn vật tự sinh, tựtồn, mất đi hoặc chuyển hoá Nhng những gì là tinh hoa, làgiá trị đích thực của nhân sinh vẫn trờng tồn cùng thời gian.Trải qua bao thăng trầm đời sống, tiểu thuyết cổ điển TrungQuốc vẫn mãi là niềm say mê, ham thích đầy kỳ thú của độc

giả mọi thời đại trên khắp hành tinh Hơn ba thế kỷ Liêu Trai

chí dị của Bồ Tùng Linh xuất hiện, Bồ Tùng Linh cũng đã ra đi,

từ biệt mảnh đất đau khổ lẫn yêu thơng, trở về miền cực lạc

Qua bao lớp bụi mờ thời gian, bộ đoản thiên tiểu thuyết Liêu

Trai chí dị của ông vẫn còn lung linh, huyền ảo, đa sắc diện,

là đối tợng mời chào, thu hút độc giả cũng nh các nhà nghiêncứu tìm tòi khám phá

Sức sống mãnh liệt của Liêu trai chí dị chính là ở chỗ nó

đã kế thừa truyền thống tốt đẹp của chí quái Lục Triều vàtruyền kỳ đời Đờng, dùng bút pháp điêu luyện, ngắn gọn, phản

ánh sâu sắc và nhiều mặt xã hội đơng thời Trong khi vạchtrần, tố cáo xã hội đen tối, tác phẩm cũng đã hớng tới và truytìm cuộc sống tự do và hạnh phúc Đặc biệt là tác phẩm đãngợi ca tình yêu tự do của nam nữ thanh niên vợt ra ngoàikhuôn khổ của lễ giáo phong kiến

Liêu Trai chí dị không chỉ có vị trí đặc biệt trong nền

văn học Trung Quốc mà nó còn nổi tiếng trên cả thế giới Tácphẩm đợc nhiều bạn đọc trong và ngoài nớc mến mộ, đặcbiệt là độc giả Việt Nam Sự thành công của tác phẩm khôngchỉ làm rạng danh cho nền văn học Trung Quốc mà còn cho tên

tuổi nhà văn đợc nhiều ngời biết đến Năm 1950, Bồ Tùng Linh

đợc UNESCO kỷ niệm nh một danh nhân văn hoá thế giới

Chủ đề tình yêu và hôn nhân là một trong ba chủ đềquan trọng làm nên thành công cho tác phẩm Mọi vấn đề đợctác giả đề cập đến trong chủ đề này đều bắt nguồn từ hiệnthực xã hội, nên tìm hiểu đề tài tình yêu và hôn nhân trong

Liêu Trai chí dị ngoài việc để tìm hiểu phơng diện đời sống

tinh thần trong xã hội phong kiến, quan điểm - thái độ của tácgiả về tình yêu và hôn nhân còn có điều kiện khám phánhững ý đồ nghệ thuật đợc tác giả gửi gắm một cách giántiếp khi thể hiện tình yêu và hôn nhân

Nh tên gọi của tác phẩm: ghi chép những câu chuyện kỳlạ của Liêu Trai (ở Liêu Trai) Vấn đề tình yêu và hôn nhân

trong Liêu Trai chí dị ngoài sức hấp dẫn vốn có của các câu

chuyện về tình yêu còn có sức cuốn hút của những yếu tố kỳ,lạ đợc sử dụng khá phổ biến trong các câu chuyện, dẫn độcgiả bớc vào một thế giới vừa h, vừa thực, vừa ảo, vừa chân Vìvậy tìm hiểu những câu chuyện về tình yêu và hôn nhâncòn là tìm hiểu những thủ pháp nghệ thuật mà tác giả đã sửdụng khi viết về tình yêu đôi lứa

Xuất phát từ lòng yêu mến tác phẩm và những giá trị màtác phẩm đem lại cho ngời đọc tôi chọn đề tài tình yêu và

hôn nhân trong Liêu Trai chí dị Việc tìm hiểu đề tài này

giúp chúng ta có cái nhìn về tác phẩm một cách toàn diện cả

về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật

2 Lịch sử vấn đề

Ngay từ khi ra đời Liêu Trai chí dị đã đợc rất nhiều nhà

trình độ ngoại ngữ, về t liệu nên chúng tôi chỉ có thể tiếpcận một số công trình bằng tiếng Việt

2.1 Những công trình của các nhà nghiên cứu Trung Quốc

Lỗ Tấn, trong Lịch sử tiểu thuyết Trung Quốc do (Lơng

Duy Tâm dịch và Lơng Duy Thứ hiệu đính) - NXB ĐHQG HàNội, 2002, đã đề cập đến nguồn gốc ra đời và phơng pháp

sáng tác của Liêu Trai chí dị là “dùng phơng pháp truyền kỳ mà

viết theo lối chí quái, tình tiết biến ảo nh bầy ra trớc mắtthật” Tác giả còn đánh giá một cách sơ lợc nhất một số u

điểm của Liêu Trai chí dị so với các tác phẩm văn học cùng loại

lu hành bấy giờ Ông xếp tác phẩm vào môn phái “nghị cổ” tức

là những tác phẩm hay, bắt chớc theo khuôn mẫu tiểu thuyết

cổ Về mặt nội dung và nghệ thuật của Liêu Trai chí dị tác

giả cha đi sâu tìm hiểu

Giáo trình Văn học sử Trung Quốc -Tập 3 (Chơng Bồi

Hoàn và Lạc Ngọc Minh biên soạn), ngời dịch là Phạm Công Đạt

-NXB Phụ nữ - 2000, đã nêu nguồn gốc ra đời của Liêu Trai chí

dị và những t tởng Bồ Tùng Linh thể hiện trong đó Các nhà

nghiên cứu còn chỉ ra một số đặc sắc nghệ thuật của Liêu

Trai chí dị, một số nguyên nhân hấp dẫn ngời đọc mà các tác

phẩm khác không có đợc Tuy nhiên những đánh giá của tác giảcòn dừng ở mức sơ lợc và khái quát nhất Phơng diện nội dungtác phẩm có liên quan đến vấn đề tình yêu và hôn nhâncũng đợc đề cập đến nhng chỉ là những nhận xét sơ lợc, tácgiả khẳng định “nguyên nhân chủ yếu nhất khiến mọi ngời a

thích bộ Liêu Trai chí dị trong một thời gian dài là do trong đó

có nhiều truyện kể về tình yêu giữa hồ tinh với con ngời mànội dung rất tốt đẹp”.

Công trình Tiểu thuyết sử thoại các thời đại Trung Quốc

của tác giả (Trơng Quốc Phong), do Thái Trọng Lai dịch, NXBVăn Nghệ TP Hồ Chí Minh - 2001, có đề cập đến “thế giới của

hồ ly yêu quái trong Liêu Trai chí dị” và giới thiệu, phân tích

một số truyện hay tiêu biểu cho mỗi loại đề tài chính của LiêuTrai Về đề tài tình yêu và hôn nhân tác giả đã chọn haitruyện tiêu biểu để phân tích

Khiếu Mã trong Bàn về tính thẩm mỹ nhân vật của tiểu

thuyết cổ điển Trung Quốc, thông qua phân tích ý nghĩa xã

hội của các hình tợng nhân vật Liêu Trai, dới góc độ mỹ học cónhững nhận xét xác đáng về những đóng góp mới của LiêuTrai so với truyền thống văn học, đặc biệt là “tính đa nghĩacủa hình tợng nhân vật do sự kết hợp của hai yếu tố thực và

2.2 Những nghiên cứu ở Liên Xô trớc đây.

Trong chuyên luận Bồ Tùng Linh và những truyện ngắn

của ông tác giả П.M.Uxtin lý giải sự hấp dẫn, lôi cuốn của Liêu

Trai với ngời đọc ở chỗ đã kế thừa truyền thống dân gianTrung Quốc Ông cho rằng “những truyện ngắn cuả Bồ TùngLinh chứa đầy những hình ảnh cổ tích và những hình ảnhcủa những con hồ ly” Tác giả khẳng định sự kế thừa của

huyền thoại trong Liêu Trai là “những yếu tố thần kỳ Điều mới

mẻ ở những chi tiết thần kỳ truyền thống đợc tài năng nghệthuật nhà văn truyền tải vào tác phẩm”

Nê Gannu trong bài viết Đọc Liêu Trai chí dị đợc

.M.Uxtin trích dẫn trong chuyên luận trên cũng đề cập sức hấpdẫn và mị lực đặc biệt của huyền thoại trong Liêu Trai nhờviệc “tác giả viết về đề tài thần thoại, đề tài Phật thoại, bởivì những yêu ma, linh hồn, những mặt trái, cả những điều

kỳ diệu không lệ thuộc vào những tiêu chuẩn của cuộc sốngloài ngời”

Nh vậy, hầu hết các nhà nghiên cứu Xô Viết cũng có cáchtiếp cận Liêu Trai nh cách tiếp cận của các học giả Trung Quốc,

đều khẳng định cội nguồn làm nên huyền thoại trong LiêuTrai đặc biệt đi sâu vào khai thác giá trị nghệ thuật của tácphẩm

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

ở Việt Nam, ngay từ khi đất nớc mới thống nhất trở lại,

đầu thế kỷ XIX thì bạn đọc đã biết đến Liêu Trai chí dị

Nh-ng do quá trình dịch thuật gặp nhiều khó khăn nên đến nay

độc giả mới đợc tiếp xúc với toàn tác phẩm Chính vì thế các

công trình nghiên cứu về Liêu Trai chí dị còn ít ỏi, các chuyên

luận và các bài nghiên cứu cũng ít đề cập đến vấn đề tìnhyêu và hôn nhân

Năm 1991, tác giả Trần Xuân Đề giới thiệu công trình

nghiên cứu Tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc- NXB GD Trong

đó, tác giả đã đánh giá Liêu Trai chí dị trên cả hai phơng diện

tích cực và hạn chế, “t tởng đợc phản ánh trong tác phẩmkhông đợc nhất quán, ngọc đá lẫn lộn, có cả tinh hoa, lại không

ít phần cặn bã ” Về mặt đề tài tình yêu và hôn nhân tácgiả không đi sâu tìm hiểu.

Năm 1999, trong bài viết Một vài phơng diện t tởng và

nghệ thuật của Bồ Tùng Linh trong Liêu Trai chí dị trên tạp chí

văn học số 5, Nguyễn Huệ Chi cho rằng: “Bồ Tùng Linh hẳn đãphải quan sát sinh hoạt nhiều loại nhân vật mang lốt ngựa, lốtchim, lốt chuột, lốt cây, hệt nh tính cách của các loài ấy ” đó

là gợi ý vô cùng quý báu giúp chúng tôi tìm hiểu sâu sắc hơncác mối kỳ tình trong Liêu Trai

Từ góc độ thi pháp loại hình, Lê Nguyên Cẩn trong bài

viết Ma trong Liêu Trai chí dị- nét độc đáo của thế giới nghệ

thuật kỳ ảo của Bồ Tùng Linh đã chỉ ra hoạt chất tạo nên cái kỳ

trong Liêu Trai, về mặt nội dung của tác phẩm ít đợc tác giả

đề cập đến

Các giáo trình nh Lịch sử văn học Trung Quốc, tập 2- NXB Giáo Dục,1990 và Lịch sử văn học Trung Quốc, tập 2- NXB Đại

học SP, 2002, các tác giả cũng đã đề cập đến đề tài tình

yêu và hôn nhân- một trong ba đề tài chính của của Liêu Trai

chí dị nhng tất cả đều chỉ đợc tìm hiểu ở mức khái quát

nhất những giá trị lớn về nội dung và nghệ thụât của tácphẩm

Gần đây nhất, tác giả Lơng Duy Thứ cho ra cuốn Để hiểu

tám bộ tiểu thuyết cổ Trung Quốc, NXB Đại học Quốc

Gia-2000, có tìm hiểu về đề tài tình yêu và hôn nhân trong Liêu

Trai chí dị và nhấn mạnh đến “cá tính sáng tạo mới mẻ của Bồ

Tùng Linh”

Các thành tựu nghiên cứu trên đã đóng vai trò dẫn đờng,gợi ý cho chúng tôi khi triển khai đề tài “Tình yêu và hôn

nhân trong Liêu Trai chí dị” Với thái độ thực sự cầu thị,

chúng tôi đã tiếp thu có chọn lọc những kiến giải của ngời đitrớc, đồng thời tiếp tục tìm hiểu một cách có hệ thống về đềtài này để hiểu hơn về thế giới nghệ thuật của Bồ Tùng Linhcùng những t tởng tiến bộ của ông trong quan niệm về tìnhyêu và hôn nhân

3 Mục đích nghiên cứu

Thực hiện đề tài này chúng tôi nhằm giải quyết nhữngvấn đề sau:

Khảo sát toàn tập Liêu Trai chí dị (500 truyện) để thấy

đợc những biểu hiện của tình yêu và hôn nhân trong trong

Liêu Trai chí dị và các thủ pháp nghệ thuật đợc vận dụng trong

việc thể hiện tình yêu và hôn nhân Từ đó thấy đợc quan

điểm tiến bộ của nhà văn trong bối cảnh xã hội Trung Quốc

đ-ơng thời

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài “Tình yêu và hôn nhân” là đi sâutìm hiểu một vấn đề thuộc phơng diện nội dung của tác

phẩm Liêu Trai chí dị là tác phẩm lớn chứa đựng nhiều nội

dung và nhiều vấn đề quan trọng, để giải quyết vấn đề mộtcách chặt chẽ đáng ra phải nghiên cứu những vấn khác cóquan hệ mật thiết với đề tài Nhng do thời gian và năng lực cóhạn nên chúng tôi chỉ đi sâu nghiên cứu vấn đề tính yêu vàhôn nhân của tác phẩm

Văn bản chúng tôi khảo sát là Liêu Trai chí dị (2 tập)

-NXB Văn hoá Sài Gòn, 2005 do Cao Tự Thanh dịch

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi sử dụng phơng phápkhảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp phối hợp với phơngpháp so sánh để chỉ ra những điểm nổi bật về cả mặt nộidung và nghệ thuật khi thể hiện vấn đề tình yêu và hônnhân

6 Cấu trúc khoá luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận thì phần nội của khoáluận gồm 3 chơng:

Chơng 1: Vị trí của đề tài tình yêu và hôn nhân trong

Liêu Trai chí dị

Chơng 2: Tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị.

Chơng 3: Nghệ thuật thể hiện đề tài tình yêu và hônnhân

Tình yêu - hôn nhân là một phơng diện quan trọng trong

đời sống nhân sinh, cũng nh là nền tảng cho sự ổn định vàphát triển của xã hội Xã hội chỉ có thể ổn định và phát triểnkhi con ngời đợc ấm no, hạnh phúc và tự do cá nhân đợc pháthuy Nhng hạnh phúc của con ngời chỉ thực sự có khi đợc xâydựng trên cơ sở tình yêu tự do và hôn nhân tự chủ Khôngphải đến xã hội hiện đại, khi cuộc sống phát triển đợc tiếp cậnvới văn minh, con ngời mới có khát vọng tìm đến tình yêu tự

do và hôn nhân tự chủ Ngay trong xã hội phong kiến với nhiềukhuôn phép, lễ giáo ràng buộc, tự do cá nhân trong đó có tự

do yêu đơng thì con ngời vẫn khát khao, mơ ớc có một tìnhyêu tự do và biết đấu tranh cho tình yêu, hạnh phúc củamình Mơ ớc đợc hạnh phúc, khát vọng xây dựng tình yêutrong sáng tự do để tiến đến hôn nhân luôn thờng trực trongcuộc sống con ngời, chỉ có điều không phải trong xã hội nàokhát vọng đó cũng thực hiện đợc Trong xã hội phong kiến, cácthế lực thống trị luôn tìm cách kìm hãm nó Con ngời phảikhông ngừng đấu tranh để bảo vệ cho tình yêu và hôn nhâncủa mình

Xã hội phong kiến với những vết tích, tàn d của t tởng lạchậu, bảo thủ vốn đã đợc hình thành từ hàng ngàn năm đã ănsâu, bén rễ trong nhận thức t tởng con ngời tìm mọi cách cản

trở những trào lu t tởng tiến bộ đơng thời nh: giải phóng cátính, tôn trọng nhân dục, tình yêu tự do Vì chế độ phongkiến Trung Quốc nói riêng, các nớc phơng Đông nói chung vốnthù địch với tình yêu tự do, hôn nhân tự nguyện chân chính.Tình yêu tự do trong xã hội phong kiến là điều không tởng, nó

đợc coi là hành vi nổi loạn, phi đạo đức Hôn nhân của conngời không đợc xây dựng trên cơ sở tình yêu mà chịu sự quy

định bởi quan niệm “môn đăng hộ đối”, “cha mẹ đặt đâucon ngồi đấy”, “nam nữ thụ thụ bất thân”,… Những quanniệm trên đã bóp nghẹt và làm tan vỡ hạnh phúc của biết bao

đôi trai gái

Tình yêu và hôn nhân là một đề tài lớn trong văn học

Đông Tây từ xa đến nay Không ít tác phẩm trở thành kinh

điển trong văn học thế giới viết về đề tài tình yêu và hônnhân nh “ Rômêô và Juylyet”, “Ôtellô” (Secxpia)

Trong văn học Trung Quốc, đề tài tình yêu và hôn nhân

nh sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ dòng chảy văn học từ cộinguồn đến nay, nó không chỉ đợc đề cập đến trong văn xuôi

mà còn cả trong thơ và các thể loại văn học khác nữa Trongthơ Đờng đã xuất hiện một số bài thơ viết về đề tài tình yêu

và hôn nhân Nhng đề tài này đợc khai thác có chiều sâu và

hệ thống nhất lại tập trung ở thể loại văn xuôi

Đề tài tình yêu và hôn nhân bắt đầu biểu hiện tậptrung trong chí quái Lục Triều với những câu chuyện tình hết

sức cảm động Truyện Lu Thần - Nguyễn Thiệu trong U minh

lục thời Lục Triều đã kể về một cuộc tình giữa ngời và tiên với

những tình tiết ly kỳ, hấp dẫn thuộc loại truyền thuyết dângian Lu Thần - Nguyễn Thiệu lạc đờng trong núi sâu, may

gặp hai tiên nữ, hai chàng bèn cùng hai nàng kết mối duyênlành Chuyện diễn ra ở núi Thiên Thai, nơi cảnh trí đặc biệthấp dẫn Bầu không khí núi sâu, khe lạnh đã thực sự tăng sứcsống cho ái tình lãng mạn ở cái nơi sơn cùng thuỷ tận bỗngxuất hiện hai cô gái tính khí tự nhiên lại xinh đẹp, lòng hânhoan của hai chàng đã lấp đi nỗi nghi ngại cho nên mãi khi “rợusay trỗi nhạc” Lu Nguyễn mới cảm thấy “mừng, sợ lẫn lộn” Saucùng đám cới diễn ra, lòng nghi sợ liền biến đâu mất chỉ cònbiết “giọng nói thanh tao quên hết lo âu” Đào nguyên đã làchốn a thích nhng rốt cuộc chẳng phải nơi đáng ở lâu, haichàng đau khổ vì nỗi nhớ nhà, về nhà thì không còn nhận rangời quen cảnh cũ Hỏi chuyện “ngời cháu bảy đời” mới biếtviệc mình vào núi lạc đờng không quay về đợc Thế là, haichàng cảm thấy ngậm ngùi, nhớ nhung Truyện bàng bạc nỗiniềm đau đớn của ái tình Toàn truyện thật lãng mạn, giàu sứcsống động, thể hiện đợc lòng hớng tới ái tình lành mạnh củacon ngời Tình yêu và hôn nhân trong truyện đợc phủ một lớphuyền ảo siêu thực nhng tâm lý nhân vật lại rất thực, gần gũivới ngời đời.

Tiểu thuyết chí quái đời Lục Triều phần nhiều miêu tảtình yêu giữa các thần linh, giữa ngời với ma quỷ, thế nhng

truyện Cô gái bán phấn trong U minh lục lại dùng trí tởng tợng

lãng mạn để thuật chuyện yêu đơng của một đôi nam nữbình thờng Mối tình si của gã trai nhà giàu đối với cô gái bánphấn đã khiến cô gái cảm động và trao thân cho gã Nhng ngờ

đâu cha vui đã buồn, gã trai nhà giàu đột nhiên bị chết trongcuộc mây ma ấy Cha mẹ gã trai nhà giàu phát hiện ra và tìm

đến cô gái, cô đã không hề trốn tránh trách nhiệm, cũng

không băn khoăn việc sẽ gặp rắc rối, thản nhiên thừa nhận mốiquan hệ của mình với gã trai nọ Cô đã tỏ ra vô cùng đau đớntrớc cái chết không may của ngời yêu, điều đó biểu lộ phầnnào sự quyết tâm hy sinh cho tình yêu Truyện mang màusắc kỳ ảo, kết thúc có hậu kiểu cổ tích, gã trai nhà giàu đãsống lại, họ kết duyên chồng vợ, con cháu đầy đàn Câuchuyện thể hiện cái nhìn u ái của tác giả đối với mối tình tự

do, tự nguyện, say đắm, vợt qua khoảng cách và địa vị xã hội

để đến với nhau bằng tình cảm chân thành nhất Đặc biệthình ảnh cô gái bán phấn đã dám yêu, hy sinh tất cả cho tìnhyêu, dũng cảm đứng ra chịu trách nhiệm, bảo vệ cho tình yêu

và hạnh phúc của mình đã làm nên thành công của thiêntruyện và làm nên một hình tợng mới về ngời phụ nữ trong vănhọc

Kế tục và phát triển từ tiểu thuyết chí quái, truyệntruyền kỳ đời Đờng đạt đến cực thịnh vào quãng giữa đời Đ-ờng (thế kỷ thứ VIII) Nếu chí quái là dạng tiểu thuyết thô sơ,mộc mạc thì truyền kỳ đạt đến hình thức đoản thiên tiểuthuyết chính thức bằng văn ngôn

Văn chơng chí quái chất phác, hồn nhiên thì văn chơngtruyền kỳ đạt đến mức trau chuốt bóng bẩy Tác phẩm chíquái còn sơ sài, ngắn ngủi thì tác phẩm truyền kỳ đã hoànchỉnh, bền bỉ, “mợn tiếng tiểu thuyết để gửi gắm tình ývào ngòi bút” (Hồ ứng Lân) Hầu nh truyện truyền kỳ đời Đờngxuất hiện là để chuyên về đề tài tình yêu bởi số lợng cácchuyện viết về đề tài này khá lớn Có những thiên truyền kỳ

nổi tiếng về bi kịch tình yêu nh Hoắc Tiểu Ngọc của Tơng

Phòng Truyện từng đợc Hồ ứng Lân đời Minh tán thởng

“Truyện truyền kỳ xuất sắc ấy gây nhiều xúc động cho ngời

đọc” Bi kịch của nàng kỹ nữ Hoắc Tiểu Ngọc dới ngòi bút củatiểu thuyết gia đã mang ý nghĩa xã hội sâu sắc Ban đầu Lýích đến với Tiểu Ngọc chỉ vì say đắm nhan sắc chứ chẳng

có một chút chân tình Việc Lý ích ra làm quan phản bội TiểuNgọc, cới cô gái họ Lu (con nhà quan) để đảm bảo dịa vị vàtiền đồ của mình ngoài nhợc điểm của tính vị kỷ, đớn hèncủa Lý ích cũng còn có nguyên nhân khách quan là áp lực củagia đình và xã hội nữa Nguyên nhân bề ngoài của bi kịch là

sự bạc tình, bất nghĩa của Lý ích nhng nguyên nhân sâu xahơn chính là chế độ hôn nhân, chú trọng môn đăng hộ đối,

đem giá trị và lợi ích kinh tế chính trị của gia tộc đặt lênhàng đầu, không coi trọng ý nguyện của hai kẻ trong cuộc Về

lý trí, Tiểu Ngọc cũng nhận ra đợc là tình yêu của nàng khó đitới hôn nhân nhng về tình cảm thì nàng không chịu tin vàokhả năng thực tế đó và nàng không thể xua tình yêu rời khỏilòng mình Tác giả đã giúp ngời đọc thấm thía căn nguyêncủa bi kịch, đó là cảnh ngộ “gái si tình gặp kẻ phụ tình” Suycho cùng, kỹ viện chỉ là chốn dành cho kẻ vô tình, kẻ si tình,

kẻ đa tình chứ không có chỗ cho kẻ chân tình Thế nhngkhông thể phủ nhận hiện tợng là giữa chốn bạc tình ấy vẫncòn mối tình si của Hoắc Tiểu Ngọc để rồi nó lại toả sánghơn lên và cho đến nghìn năm sau nó vẫn còn lấp lánh sắcmàu nhân bản

Truyện truyền kỳ đời Đờng đáng đợc suy tôn là có ảnh

h-ởng lớn nhất đến các vở kịch đời sau là truyện Oanh Oanh của

Nguyên Chẩn Truyện khá thành công nhờ bút pháp tài hoa củanhà văn trong việc khắc hoạ tính cách nhân vật Oanh Oanh

đoan trang, dịu dàng, xinh đẹp Nhng ngời mẹ nghiêm khắccùng lễ giáo trói buộc khiến nàng không dám để lộ khát vọngyêu đơng Trong quá trình dành lấy tình yêu và hạnh phúc,nàng phải vô cùng thận trọng và tính toán kín kẽ Oanh Oanhphải luôn cố giữ tự nhiên trớc bà mẹ soi mói, xét nét, lại cònphải dè dặt đề phòng cô a hoàn Hồng Nơng luôn kề cận bênnàng Bề ngoài luôn giữ vẻ thâm trầm, ngại nói, e cời nhngtrong lòng lại cuồng nhiệt, lao vào khát vọng ái tình nóngbỏng Nàng đã vợt qua tính do dự và sự thẹn thùng để ngã vàovòng tay của ngời yêu Nhng Trơng Sinh sau khi hởng thụ hếthạnh phúc ngọt ngào do Oanh Oanh mang lại thì đã quay sangtính toán lợi hại, đợc mất và ruồng bỏ Oanh Oanh, gieo tiếng là

bị nàng quyến rũ mê hoặc Trơng Sinh đã bộc lộ hết tính tànnhẫn, vị kỷ, lạnh lùng, phụ bạc của mình Cuối cùng, Oanh Oanhphải uống cốc rợu đắng do chính nàng ủ men Truyện miêu tảmột thứ tình yêu tự chủ, không đề cập đến môn đăng hộ

đối của đôi bên, không dòm ngó tài sản nhiều hay ít, quên ýchí của gia trởng, cả hai bên đều bị cuốn hút, hấp dẫn nhau

về dung mạo, phong độ, tài năng của nhau Truyện Oanh Oanh

có ảnh hởng đến hí khúc đời sau không chỉ bởi sức hấp dẫncủa bút pháp tài hoa Nguyên Chẩn mà còn bởi ý nghĩa tiến bộcủa nó

Nếu xét đến những câu chuyện tình nổi tiếng củatiểu thuyết truyền kỳ đời Đờng thì không thể không kể đến

truyện Lý Oa của Bạch Hành Giản Câu chuyện tình yêu giữa

Lý Oa với Hình Dơng công tử là tình yêu giữa kỹ nữ với họctrò, trai tài gái sắc Tởng rằng họ đến với nhau bằng tình cảmnhất thời và chỉ hấp dẫn nhau bởi vẻ bề ngoài Nhng thực tế

tình cảm của họ trải qua những thăng trầm, hoạn nạn đợc thửthách và họ đã vợt qua tất cả để đến với nhau bằng tình yêu

đích thực Những hành động của Lý Oa khi cứu vớt cuộc đờicông tử quả là bản lĩnh “phi thờng”, nếu không đợc thúc đẩybởi một tình yêu sâu sắc, mãnh liệt thì dờng nh một ngời kỹnữ bình thờng không thể làm nổi Tình yêu của họ đã vợt quakhoảng cách về giai cấp, địa vị nhng vẫn cha thoát khỏt quanniệm “trai tài gái sắc” và việc Lý Oa giúp công tử đi theo “nẻochính” của ngời trí thức bấy giờ là một cống hiến lớn lao chodanh giá phong kiến nên đợc gia trởng phong kiến tán dơng.Qua đó phản ánh t tởng thoả hiệp của tác giả

Ngoài việc khai thác các chất liệu từ cuộc sống đời thờng,các tác giả của tiểu thuyết truyền kỳ đời Đờng còn đa vàocâu chuyện tình yêu những yếu tố hoang đờng, kỳ ảo, làm

cho câu chuyện trở nên có sức hấp dẫn nh truyện Xuất hồn

của Trần Huyền Hựu Câu chuyện phản ánh ý thức theo đuổitình yêu tự do đầy sôi nổi của thanh niên nam nữ Tác giảsắp xếp các tình tiết rất chặt chẽ, toàn bộ câu chuyện chỉkhoảng 500 từ nhng rất cuốn hút ngời đọc Việc Trơng Dậtnuốt lời đem gả con gái Thiếu nơng cho ngời khác khiến cuộchôn phối giữa Thiếu nơng với Vơng Trụ không còn chút hyvọng, nào ngờ Thiếu nơng lại trốn theo ngời yêu vào Tứ Xuyên.Khi hai ngời sống với nhau đợc năm năm rất hạnh phúc thì nàngnhớ cha mẹ muốn về thăm nhà Ngời đọc nơm nớp lo sợ chohoàn cảnh của hai ngời vì một cô gái trốn nhà theo trai nămnăm trời thì cả gia đình và xã hội phong kiến lúc ấy đềukhông chấp nhận đợc Vậy làm sao còn dám quay về gặp mặtcha mẹ? Nhng khi đến nhà vợ, Vơng Trụ mới hay Thiếu Nơng

sống chung với mình chỉ là linh hồn của nàng Nỗi lo của VơngTrụ và ngời đọc đều đợc hoá giải Kết quả cuối cùng là tia sánglãng mạn chủ nghĩa rực loé lên soi rọi chủ đề tác phẩm, thì ra

“lòng thành khi dốc đến tột độ thì vàng đá cũng phải mềnra” Mối tơng t ghi khắc tận xơng làm cho linh hồn hoá thànhngời, sức mạnh của ái tình quả thật là ghê gớm Kết thúc tácphẩm là hồn với ngời hợp thành một, quả là tởng tợng siêu thựccủa tác giả Truyện đã đáp ứng đòi hỏi tự do luyến ái củathanh niên, đồng thời minh chứng một kinh nghiệm là khi màcon cái yêu nhau thật lòng, trong sáng thì sự ngăn cản của cha

mẹ luôn vô hiệu mà còn góp phần đẩy tình yêu của họ thănghoa đến cảnh giới cao hơn, siêu thực hơn cảnh giới mà nó

đang có

Bên cạnh những câu chuyện tình yêu và hôn nhân giữangời với ngời, truyền kỳ đời Đờng còn có những truyện miêu tảkhá cảm động về tình yêu giữa ngời với thần, đầy vẻ lãng mạn,

dồi dào chất thơ nh truyện Hận sông Tơng của Thẩm ái Chi.

Câu chuyện đặt ra vấn đề là “biên giới của tình yêu ” - kháiniệm biên giới đợc mở rộng lạ thờng, biên giới giữa ngời và thần,giữa đất bằng với vực sâu Quả là sự tởng tợng của tác giả rấtphong phú Tình yêu giữa Trịnh sinh và cô gái em của thầnthuồng luồng sông Tơng đã xoá nhoà khoảng cách và biên giới

ấy Cả hai cùng chung sở thích ngâm vịnh, xớng hoạ và làmthơ, nhng nh thế cha đủ cho hạnh phúc Kết thúc là hai ngời

xa nhau cũng vì cha biết rõ thân phận của nhau Mặc dù,tình yêu giữa hai bên hàm ý tự do, không ràng buộc nhngtiếng sét ái tình không đủ mạnh hơn tình hoài hơng nên vẫn

có kết thúc bi kịch

Nh vậy đến đời Đờng tiểu thuyết truyền kỳ đã thể hiện

đề tài tình yêu và hôn nhân khá thành công, đánh dấu sựthành thục của đoản thiên tiểu thuyết văn ngôn cổ TrungQuốc Những truyện tình yêu và hôn nhân đợc miêu tả ở khíacạnh tự do, phóng túng, buông thả… thể hiện trí tởng tợngphong phú và t tởng tiến bộ của tác giả Tuy nhiên những câuchuyện tình ấy còn mang màu sắc lãng mạn, hoang đờng Rấtnhiều truyện truyền kỳ nổi tiếng đời Đờng đã ảnh hởng lớn

đến hí khúc đời sau nh đầu thời đại nhà Nguyên có vở kịch

Tây Sơng ký của Vơng Thực Phủ chịu ảnh hởng trực tiếp từ

truyện Oanh Oanh đời Đờng.

Tây sơng ký là câu chuyện tình duyên giữa Trơng Sinh

và Thôi Oanh Oanh Họ gặp nhau lần đầu ở chùa Phổ Cứu đãsay mê nhau, mê vì sắc trọng vì tài Họ hấp dẫn nhau mộtcách tự nhiên, tình cảm của hai ngời dành cho nhau chânthành, xuất phát từ đáy lòng mình nên họ không nghĩ gì

đến gia thế, tài sản Trơng Quân Thuỵ chỉ là một th sinh áovải, vốn là con quan thợng th bộ lễ phá sản, cảnh nhà sa sút,trong khi đó Oanh Oanh lại là tiểu th con quan tổng đốc,thanh thế hiển hách, gia đình quyền quý Mặt khác, OanhOanh đã đợc hứa gả cho Trịnh Hằng là con trai lớn của quan th-ợng th họ Trịnh Tình yêu của họ gặp nhiều trắc trở bởi trongcon mắt của Thôi phu nhân thì Trơng Quân Thuỵ không phải

là chàng rể môn đăng hộ đối Vì vậy, bà ra sức phản đốitình yêu của hai ngời Ngoài việc ngăn cản giam giữ khôngcho Oanh Oanh ra khỏi buồng, bà còn giao cho Hồng Nơngtrách nhiệm giám sát Oanh Oanh Khi đã hứa gả Oanh Oanh choTrơng Quân Thuỵ rồi bà bày tiệc để thực hiện lời hứa, khi

Quân Thuỵ sang bà lại lật hẹn gả Oanh Oanh cho Trịnh Hằng

và bắt Oanh Oanh nhận Trơng là anh, khiến cả hai đều bànghoàng, đau khổ Đến khi không ngăn nổi tình yêu của Thôi -Trơng, đành phải gả, thì bà lại bắt đôi trẻ phải lìa xa nhau.Thôi phu nhân buộc Trơng phải vào kinh thi, thi đỗ mới cho cớiOanh Oanh Ngay khi Quân Thuỵ đã thi đỗ bà vẫn định lậthẹn lần nữa Rõ ràng Thôi phu nhân là đại biểu của lễ giáophong kiến, là ngời ngăn cản tình yêu tự do của đôi lứa thanhniên Nhng Oanh Oanh và Quân Thuỵ đã không chịu khuấtphục trớc những ràng buộc của lễ giáo phong kiến, họ kiênquyết đấu tranh đến cùng để bảo vệ tình yêu và đi đếnhôn nhân Tác giả đã tập trung miêu tả nhân vật Oanh Oanhluôn chủ động, tự nguyện trao thân gửi phận cho ngời mìnhyêu, quyết vợt lên mọi trở ngại để dành lấy hạnh phúc theo ý

nguyện của mình Tây sơng ký miêu tả tình yêu của hai

nhân vật trong suốt một quá trình từ nảy nở, phát triển, bịchia rẽ đến sự đấu tranh cho tình yêu của hai ngời Mối xung

đột chủ yếu trong tác phẩm là xung đột giữa thế lực lễ giáophong kiến ràng buộc, kìm hãm tự do của con ngời với lớp thanhniên nam nữ đòi tự do yêu đơng, tự do kết hôn Mặc dù vậy

Tây sơng ký vẫn cha thoát khỏi quan niệm “trai tài gái sắc”,

kết cục theo kiểu đoàn viên Cách sắp xếp cho Trơng sinh đỗtrạng nguyên và đoàn tụ là một sự điều hoà mâu thuẫn trong

vở kịch Trơng sinh vẫn phải chấp nhận thoả mãn nguyện vọngcủa Thôi phu nhân là đi thi và đỗ đạt làm quan, tức là thoảmãn nguyện vọng của giai cấp phong kiến Vì thế tình yêucủa họ vẫn là tự do trong khuôn khổ của lễ giáo phong kiến,bịquan niệm phong kiến chi phối và họ cha thoát khỏi đợc những

ràng buộc của lễ giáo về tình yêu và hôn nhân Tuy vậy Tây

sơng ký vẫn là một vở kịch đạt đến trình độ nghệ thuật cao

trong việc thể hiện một tình yêu tốt đẹp, khiến nó có thểlàm rung động lòng ngời Ngoài ra nó còn có ý nghĩa phảnphong mạnh mẽ, thể hiện quan niệm tiến bộ của tác giả về

tình yêu và hôn nhân Đến Tây sơng ký đã cho thấy sự phát

triển không ngừng trong sáng tác qua chủ đề tình yêu, nó đợc

đánh giá là “tác phẩm có thành tựu kiệt xuất”

Đến tiểu thuyết Minh - Thanh thì đề tài tình yêu và hônnhân mới đợc khai thác một cách toàn diện, sâu sắc và đạt

đợc nhiều thành tựu rực rỡ nhất

Kim Bình Mai của Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh là bộ tiểu

thuyết đầu tiên lấy đề tài từ hiện thực cuộc sống hàng ngàytrong gia đình làm chủ đề Tác phẩm đã mợn sự thịnh suycủa gia tộc Tây Môn Khánh tả một xã hội dục vọng tràn lan,

đạo đức suy đồi Các nhân vật đợc miêu tả “không ngời nào

là không phải con ngời hiện thực, sống động của xã hội bấygiờ” Họ là những con ngời bình thờng dễ gặp, t tởng của họkhông vợt tầm suy nghĩ bình thờng, hành vi họ không mangsắc thái truyền kỳ… Tác giả không thêu dệt tình tiết mà chỉdựa vào những sinh hoạt quen thuộc rút ra những biểu hiện

đen tối, mục ruỗng của xã hội Kim Bình Mai đánh dấu mở

đầu một khuynh hớng văn học, đó là khuynh hớng đời thờng,

đồng thời nó cũng đánh dấu sự khẳng định một khuynh hớng

t tởng, đó là sự trân trọng cái gọi là “nhân dục” chống lại yêucầu “khắc kỷ phục lễ” do xã hội phong kiến đề ra Đóng góplớn nhất của tác phẩm là đã đa đến cho văn đàn một bút phápmới - bút pháp tả chân khách quan Bên cạnh những thành công

lớn thì Kim Bình Mai vẫn tồn tại những hạn chế nh một số

đoạn mô tả đời sống tình dục phóng đãng đợc tô đậm khiếnngời đọc có cảm giác ngòi bút tác giả là vô trách nhiệm, có ng-

ời cho rằng Kim Bình Mai có yếu tố tự nhiên chủ nghĩa.

Một thành tựu tiêu biểu của tiểu thuyết cổ điển Trung

Quốc chính là tác phẩm Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần và

Cao Ngạc Đây là bộ tiểu thuyết trờng thiên viết về đề tài

tình yêu và hôn nhân nhng Hồng lâu mộng không đơn giản

là bi kịch tình yêu tay ba giữa Bảo Ngọc với Đại Ngọc và BảoThoa - một tình yêu không tự do, hôn nhân không tự chủ Tácgiả thông qua tấn bi kịch đã miêu tả cuộc sống nhiều mặt củagia đình quý tộc lớn đời Thanh, chỉ ra sự suy tàn không thểcứu vãn nổi của nó Đồng thời tác giả đã phơi bày một cáchtoàn diện, sâu sắc sự thối nát, đen tối và các mâu thuẫn nộitại không thể khắc phục đợc của chế độ phong kiến Bên cạnhviệc phê phán xã hội phong kiến xấu xa, hủ bại đầy tội lỗi, TàoTuyết Cần đã ngợi ca mặt tiến bộ, trong sáng của cuộc sống,

ca ngợi những con ngời dám chống lại lối sống phong kiến, đặcbiệt là ca ngợi tình yêu trái với lễ giáo phong kiến Thời bấy giờyêu đơng tự do là hành vi vô đạo đức và bị thế lực phong

kiến phá hoại Tình yêu biểu hiện trong Hồng lâu mộng là thứ

tình yêu lấy việc phản đối chế độ phong kiến làm nội dung ttởng So với rất nhiều tác phẩm cổ đại viết về tình yêu thì

Hồng lâu mộng có ý nghĩa xã hội rộng lớn hơn nhiều Tình yêu

trong tác phẩm cổ đại thờng xây dựng theo t tởng và nếpsống phong kiến, lấy đặc điểm phong kiến làm tiêu chuẩn

cho tình yêu nhng Hồng lâu mộng đã phá vỡ hoàn toàn giới hạn

t tởng ấy Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc đòi hỏi quyết liệt tự

do yêu đơng Trong quan niệm hôn nhân và tình yêu, GiảBảo Ngọc chỉ tin ở tiếng gọi của trái tim, chống lại quan niệm

“cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” tình yêu giữa Đại Ngọc vàBảo Ngọc dựa trên sự tơng đồng về lý tởng “chính vì phảnnghịch mà họ yêu nhau, đồng thời chính vì yêu nhau mà họcàng phản nghịch” Tuy nhiên, tình yêu mới mẻ cha có mảnh

đất phát triển trong lòng xã hội Trung Quốc thế kỷ XVIII, khi

mà thế lực phong kiến ngàn năm vẫn còn cội rễ bền chặt vàlực lợng ủng hộ cái mới vẫn còn lẻ tẻ, rời rạc Do đó tất yếu dẫn

đến bi kịch tình yêu Đó là bi kịch của cái mới khi cha đủ sứclay chuyển cái cũ Mặc dù tình yêu giữa Bảo Ngọc và Đại Ngọcrất trong sáng, đẹp đẽ, cảm động lòng ngời nhng không khỏimang dấu ấn của những hạn chế giai cấp và thời đại của nó

Họ đã dũng cảm đứng lên chống lại áp bức tinh thần hang ngànnăm, đấu tranh cho sự giải phóng cá nhân trên lĩnh vực tìnhyêu và hôn nhân nhng cuối cùng cũng không khỏi lạc lõng cô

đơn, thậm chí bi quan tuyệt vọng

Nh vậy, đến Hồng lâu mộng thì đề tài tình yêu và hôn

nhân đã đợc khai thác ở những khía cạnh mới Mặc dù chathoát khỏi mô hình kiểu “tài tử giai nhân”, “môn đăng hộ

đối”, kết thúc nghiêng về sự sắp xếp của giai cấp thống trị,nhng cái tiến bộ của tác phẩm là đã đề cập đến tình yêu vàhôn nhân tự do đồng thời ca ngợi những con ngời dám đứnglên đấu tranh bảo vệ tình yêu và hạnh phúc của mình Nó đãlàm đảo lộn quan niệm giá trị của thời đại phong kiến, đatình cảm và sự thoả mãn của con ngời lên địa vị cao nhất thểhiện khát vọng tự do và phản ánh yêu cầu giải phóng cá tính và

nhân quyền bình đẳng của thời đại ấy So với Tây sơng ký

thì tình yêu trong Hồng lâu mộng có chiều sâu hơn, đợc

xây dựng trên cơ sở thống nhất về lý tởng chống phong kiếncho nên mang mầu sắc mới và có ý nghĩa xã hội rộng rãi Vì

vậy, Hồng lâu mộng đợc đánh giá là “một bộ tiểu thuyết tình

yêu có chiều sâu về lịch sử và có ý nghĩa phê phán xã hội”

(Văn học sử Trung Quốc, Tập 3 - NXB Phụ nữ).

Văn xuôi Trung Quốc đến đời Thanh đã đạt đợc thànhtựu rực rỡ và đề tình yêu vẫn là nguồn cảm hứng bất tận củacác nhà văn

1.2 Vị trí đề tài tình yêu và hôn nhân trong Liêu

Trai chí dị

Trên cơ sở kế thừa tinh hoa của văn hoá dân gian và văn

học truyền thống bộ đoản thiên tiểu thuyết Liêu Trai chí dị

viết bằng văn ngôn hết sức điêu luyện, sinh động của Bồ TùngLinh ra đời, đánh dấu bớc phát triển của tiểu thuyết TrungQuốc từ “sử thi anh hùng” sang “tiểu thuyết sinh hoạt”(Xêmanốp) Đây là một tập truyện tập trung cho đề tài tìnhyêu và hôn nhân, nó là tập đại thành của truyện ngắn trung

đại Trung Quốc viết về đề tài này Bộ đoản thiên tiểu thuyết

Liêu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh thực chất không chỉ là sự kế

thừa về mặt đề tài của văn học truyền thống mà nó còn là sựnối tiếp về mặt thể loại Có ngời cho rằng: “Nền văn học TrungQuốc truyền thống đã có những tác phẩm chứa đầy nhữngyếu tố thần kỳ và lu truyền mãi Nhng điều mới mẻ mãi ở chỗnhững chi tiết thần kỳ truyền thống đợc tài năng nghệ thuậtcủa nhà văn truyền tải vào tác phẩm của mình, sức sống củatruyện ngắn Bồ Tùng Linh là ở sự cấp thiết, tính thời sự vàtính dân tộc của nó”(П.M.Uxtin)

Với Liêu trai chí dị, nhìn từ góc độ thể loại thì nó đợc

hấp thụ, nguồn dỡng khí toả ra từ kho tàng dân gian, các tácphẩm văn học Tiên Tần, Hán Nguỵ Lục Triều, truyền kì Đời Đ-ờng, thoại bản Tống- Nguyên, tiểu thuyết thần ma đời Minh,…

nhng Liêu Trai chí dị chủ yếu ảnh hởng từ hai nguồn là chí

quái Lục Triều và truyền kì đời Đờng Không chỉ dừng lại ởviệc kế thừa mà Bồ Tùng Linh còn có những cách tân mới mẻ.Nếu nh chí quái Lục Triều chỉ là những câu chuyện đợc ghichép ngắn gọn, lẻ tẻ, rời rạc trong dân gian, văn chơng chấtphác, hồn nhiên cha có nhiều yếu tố nghệ thuật, vì thế đề tàitình yêu và hôn nhân cũng đợc phản ánh không tập trung vàxuyên suốt Đến truyền kỳ đời Đờng thì văn chơng đạt đếnmức trau chuốt, bóng bẩy Những câu chuyện đợc ghi chép tỉ

mỉ, cặn kẽ, dài dòng và có h cấu nghệ thuật, hầu nh truyền

kỳ đời Đờng xuất hiện là để chuyên về đề tài tình yêu vàhôn nhân Song toàn bộ những câu chuyện đều đợc bao trùmbởi không khí h ảo, kỳ lạ và đợc viết ra theo trí tởng tợng tự do,lãng mạn, buông thả của các nhà văn

Trên cơ sở kế thừa chỗ mạnh, khắc phục chỗ yếu của hai

thể chí quái và truyền kỳ, Bồ Tùng Linh đã sáng tác ra Liêu Trai

chí dị Tác giả Lỗ Tấn cho rằng, Bồ Tùng Linh đã “dùng phơng

pháp truyền kỳ mà viết theo lối chí quái, tình tiết biến ảo nhbày ra trớc mắt thật Lại có khi đổi điệu thay dây, thuật hành

vi lại, tả ngời đặc kỳ hiếm thấy, ra cõi mộng ảo vào thế gian,

cho nên tai mắt cũng thấy mới và hay” Có thể nói Liêu Trai chí

dị là sự tiếp bớc của chí quái Lục Triều và truyền kỳ đời Đờng

về mặt đề tài và thể loại nhng vợt trội các tác phẩm trớc đó là

nó đã khai thác đề tài từ hiện thực cuộc sống chứ không phải

những câu chuyện bịa đặt, hoang đờng Viết về đề tài hônnhân và tình yêu tác giả cũng nhằm ký thác tâm sự củamình trớc hiện thực xã hội phong kiến Trung Hoa thế kỷ XVIII.Mặt khác, Bồ Tùng Linh đã kết hợp bút pháp hiện thực và lãngmạn để thể hiện đề tài một cách tập trung, xuyên suốt tácphẩm.

Nếu so với những tác phẩm cùng thời thì Liêu Trai chí dị

cũng có những điểm khác biệt Nh cũng viết về đề tài tình

yêu và hôn nhân nhng Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần,

Kim Bình Mai của Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh,… đều sử dụng

những chi tiết cụ thể để miêu tả hiện thực cuộc sống, nhânvật và sự kiện đều có thật, tất cả đều bình dị và thờng

nhật Nhng Liêu Trai chí dị nằm ngoài quỹ đạo chung đó, bộ

đoản thiên tiểu thuyết này đã sử dụng yếu tố kỳ ảo, ma quái

để phản ánh sâu sắc xã hội đơng thời, thể hiện những mối

kỳ duyên không biên giới giữa ngời với ma, quỷ, thần tiên; ngờivới động vật, thực vật (tinh hoa và tinh cây), đồ vật (tranh t-ợng)…, “tách rời khỏi luân lý”, đạo đức phong kiến Chính h-

ơng vị kỳ quái, huyền ảo nhng đầy mềm ngọt của tác phẩm

đã hấp dẫn ngời đọc bao thế hệ và là yếu tố quan trọng góp

phần tạo nên thành công của Liêu Trai chí dị trong việc thể

hiện đề tài tình yêu và hôn nhân mà trớc nó không có tácphẩm nào sánh bằng, sau nó không ai học đợc

Tình yêu và hôn nhân là đề tài muôn thủa trong văn

học nhng đến Liêu Trai chí dị, Bồ Tùng Linh có cách khai thác

và thể hiện độc đáo bằng một thế giới kỳ ảo lung linh, nhiềusắc diện Qua đó thấy đợc những t tởng dân chủ tiến bộ vợt

thời đại của nhà văn và tài năng nghệ thuật độc đáo của BồTùng Linh.

Liêu Trai chí dị là tác phẩm văn xuôi thuộc thể loại truyện

ngắn tập hợp 500 truyện viết về nhiều đề tài, đề cập đếnnhiều nội dung khác nhau, nhng theo ý kiến của nhiều nhànghiên cứu thì có thể chia làm ba loại đề tài chính Loại thứnhất gồm những truyện vạch trần chế độ chính trị đen tối,

đả kích tham quan ô lại,cờng hào ác bá, bênh vực những ngờidân lơng thiện bị oan ức, bị chà đạp và bức hại Loại thứ hai

là những truyện phơi trần và đả kích nhiều phơng diện củachế độ khoa cử Nó đã đầu độc biết bao kẻ sĩ vì công danh

mà mê muội, mất cả sự phán đoán sáng suốt Loại thứ ba trong

Liêu Trai chí dị là những truyện viết về đề tài tình yêu và

hôn nhân Đây là đề tài giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là

đề tài trung tâm xuyên suốt toàn bộ tác phẩm Viết về tình

yêu và hôn nhân, nhà văn sử dụng nó nh là phơng thức để

thể hiện gián tiếp tinh thần phản kháng hiện thực, lòng nhiệttình ca ngợi những yếu tố tiến bộ trong đời sống tinh thầncủa con ngời yếu tố quái lạ xuất hiện nhiều trong các truyệnviết về sự chung sống giữa ngời với hồ ly thể hiện trí tởng t-ợng, sự sáng tạo của tác giả, làm nên màu sắc kỳ ảo trong tácphẩm

Khảo sát 500 truyện của Liêu Trai, chúng tôi thống kê đợc

156 truyện viết về đề tài tình yêu và hôn nhân(chiếm31,2%) chia làm hai môtip chính

- Tình yêu và hôn nhân giữa con ngời với hồ ly

- Tình yêu và hôn nhân giữa hồ ly với nhau

Trong đó kiểu tình yêu và hôn nhân giữa con ngời vớinhân vật kỳ ảo (hồ ly, ma quỷ, thần tiên) chiếm tỷ lệ cao

hơn.Trong Liêu Trai chí dị, Bồ Tùng Linh đã tạo ra một thế giới

của những mối tình đẹp, lãng mạn, những cuộc hôn nhânhạnh phúc vẹn tròn với những tâm hồn khát khao yêu đời, yêungời đến cuồng nhiệt

Triển khai đề tài này, tác giả có nhiều cách thể hiện khácnhau Một điều dễ nhận thấy là tên gọi của nhiều truyện cũngthể hiện đề tài này

Tên gọi (nhan đề, tiêu đề) của một tác phẩm giống nhcánh cửa đề vào một ngôi nhà, không phải ngẫu nhiên mànhiều nhà văn đã phải trăn trở khi đặt tên cho đứa con tinhthần của mình Thông qua nhan đề ta có thể hiểu đợc phầnnào nội dung t tởng của tác phẩm 500 truỵên ngắn trong LiêuTrai đợc đặt bằng 500 tiêu đề khác nhau, không hề có sựtrùng lặp nhng điều đặc biệt những tên gọi của truyện đaphần là tên nhân vật chính Trong những truyện viết về đềtài tình yêu và hôn nhân thì tên nhân vật nữ đợc đặt làmtên truỵên chiếm số lợng khá nhiều (80/156 truyện)

Nói đến nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị ngời đọc

đều hình dung đến những mỹ nữ, đó là những con ngời cóngoại hình xinh đẹp, có tâm hồn trong sáng, cao thợng, thủychung Là A Bảo "đẹp tuyệt trần lóng lánh thu ba" trong

truyện A Bảo, là dáng dấp thanh nhã cha ai thấy đợc của nàng Vân Thê trong truyện Trần Vân Thê, là vẻ "đẹp đẽ thanh lịch

trên đời ít ai bằng, đẹp nh đào lý hồng diệp" của cô gái

nghĩa hiệp trong truyện Cô gái nghĩa hiệp Thế giới nhân vật

trong Liêu Trai do đó mang vẻ đẹp tràn trề căng đầy sức sống

và xuân sắc làm tăng niềm mỹ cảm ngây ngất trong tâmhồn con ngời Nhng Bồ Tùng Linh không chỉ khắc hoạ vẻ đẹphình thức của nhân vật mà còn chú trọng làm rõ tâm hồnthánh thiện, trong sáng, đó là sự tài hoa, sắc sảo, thông hiểu

kinh sử, lễ nghĩa lại biết c xử hợp lòng ngời (Cô gái nghĩa

hiệp), là tâm hồn chan chứa yêu thơng, rất mực chung thủy

(Trần Vân Thê), là khát vọng đợc bình đẳng trong tình yêu

và hôn nhân (Cô gái họ Thiệu) Với ngòi bút nhân đạo đầy yêu

thơng, Bồ Tùng Linh còn ca ngợi cả con ngời tuy không maymắn có hình thức đẹp, nhng họ vẫn là những con ngời cótâm hồn đẹp, nhân cách cao đẹp, đáng trọng

Có câu chuyện về Kiều nữ tuy "vừa xấu, vừa đen, mũilệch, chân què, lại xấu xí tàn tật không ai bằng" nhng cái quýnhất ở nàng là cái "đức để tự tin" Đó là sự trinh tiết, lòng thủy

chung của nàng Hay hình tợng Lâm Thị trong truyện Lâm

Thị cũng biểu trng cho ngời phụ nữ biết chịu đựng và hy sinh

vì hạnh phúc của gia đình mà quên đi hạnh phúc, nhu cầucủa bản thân "đời xa vợ hiền nh Lâm Thị, có thể nói là thánhvậy" Lâm Thị cũng thể hiện đức cao quý của ngời vợ, ngời

mẹ cho dù hình hài xấu xí, dị dạng vì gặp phải tai ơng bấtthờng

Phản ánh con ngời một cách sinh động nhiều chiều cùngvới sự nhạy cảm trớc những biến đổi của lịch sử, thời đại, vớikhả năng dự cảm của tơng lai, Bồ Tùng Linh đã thông qua thếgiới nhân vật của mình để gửi gắm những khát vọng rấtnhân bản của con ngời đó là khát vọng tình yêu và hạnh phúclứa đôi

Ngoài việc thể hiện đề tài tình yêu và hôn nhân trựctiếp qua những truyện lấy tên là nhân vật nữ ra thì Bồ TùngLinh còn thể hiện đề tài này một cách cụ thể qua một sốtruyện lấy tên của nhân vật nam, chủ yếu là những nho sinh,

những công tử nhà giàu Truyện Phợng Dơng sĩ nhân đã nói

lên tấm lòng tha thiết yêu thơng của ngời vợ gửi tới ngời chồng

đi du học ở phơng xa Mỗi đêm bóng trăng lay động, ngời vợlại thao thức nhớ chồng không ngủ đợc và trong giấc mơ khôngbình yên của ngời vợ lại là điềm báo ngày ngời chồng trở về,

họ sống hạnh phúc vẹn tròn bên nhau Hay ta còn bắt gặp

trong Liêu Trai chí dị một cuộc hôn nhân lạ lùng giữa chàng

trai hiếu thảo Nhạc Trọng và nàng tiên nữ rắc hoa trên trời, haimơi năm chung sống êm ấm, hạnh phúc nhng cha một lầnchung chăn gối Tình yêu của họ đã đạt đến mức thần thánh,cao siêu vợt lên tất cả những gì phàm tục của cuộc đời thờng

(Nhạc Trọng).

Những tên truyện dù đặt theo tên nhân vật nữ hay nhânvật nam thì chủ yếu là những truyện trực diện viết về đề tàitình yêu và hôn nhân Ngoài ra những truyện không trực diệnviết về đề tài này nhng vẫn thấy thấp thoáng bóng dáng của

đề tài tình yêu và hôn nhân Nh trong truyện Kiều Na tác giả

nhằm ca ngợi tình bạn trong trắng, bền vững giữa Khổng sinhTuyết Lạp và Hoàng Phủ công tử nhng trong đó cuốn hút ngời

đọc hơn cả vẫn là mối tình say đắm giữa Khổng sinh và ATùng (em họ Hoàng Phủ công tử) Truyện

Thuỷ mãng thảo (cỏ thủy mãng) kể về một "loài cỏ độc mọc

nh dây leo, hoa tím nh đậu ván, ai lầm ăn vào là chết ngay,hoá thành ma thủy mãng" và tục truyền là ma ấy không đợc

luân hồi, có ngời khác trúng độc chết thay vào mới đợc thácsinh Câu chuyện mở ra bằng cái chết oan của những ngời vôtội do ma thủy mãng hại và họ mang theo cả nỗi oán hận sangthế giới bên kia Nhng ở thế giới ma quỷ chết chóc ấy lại có mộthạnh phúc mới đợc nảy sinh đó là cuộc hôn nhân giữa Chúcsinh và Khấu Tam Nơng Hai hồn ma không phải là ngời ấy đãsống với nhau rất tình nghĩa và cứu sống biết bao mạng ngời

bị loài cỏ độc làm hại Công lao của họ đã đợc thợng đế ghinhận và phong cho chức tớc, địa vị cao sang, con cháu của họcũng đợc thừa hởng hồng phúc ấy Nh vậy không chỉ sốngtrong cuộc đời thực ở cõi dơng gian, con ngời mới có hạnh phúc

mà ngay cả sang thế giới bên kia con ngời cũng có thể tìmthấy hạnh phúc và ý nghĩa đích thực của đời mình nếu biếtsống tình nghĩa, có đạo đức và biết làm việc thiện Phảichăng đó chính là thông điệp mà trái tim nhân ái của Bồ TùngLinh muốn gửi đến ngời đọc qua một truyện không trực diệnviết về đề tài tình yêu và hôn nhân nhng vẫn thấy thấpthoáng của đề tài này

Bồ Tùng Linh thật khéo léo và tinh tế khi lồng ghép các

đề tài vào với nhau thành một dạng đề tài kép Ngoài việcvạch trần chế độ chính trị đen tối, đả kích bọn quan lại, sainha từ trên xúông dới cấu kết với nhau thành thiên la địa vọng

để áp bức, bóc lột dân lành Tên Ngự sử họ Tống bị cách chức

về mà vẫn cậy oai lộng hành cớp vợ của Phùng Tơng Nh rồi hãmhại cha chàng Hắn đút lót cho bọn quan lại địa phơng làmcho Tơng Nh không kêu oan vào đâu đợc, ngày đêm đau xótnghĩ ngợi không hề chợp mắt Bên cạnh việc phản ánh tấn bikịch của gia đình Tơng Nh, tác giả còn lồng ghép vào đó

mối tình đằm thắm giữa Tơng Nh và Hồng Ngọc, ngời congái đã hy sinh tất cả để đến với Tơng Nh, luôn theo sát vàgiúp đỡ chàng trong những bớc thăng trầm của cuộc đời mà

không cần một sự đáp lại (Hồng Ngọc).

Nh vậy, đề tài tình yêu và hôn nhân giữ một vị trítrung tâm, bao trùm lên toàn bộ tác phẩm Điều này đợc thểhiện rõ qua tên gọi của các truyện, và ngay cả khi phản ánh các

đề tài khác nhau thì ta vẫn thấy thấp thoáng bóng dáng của

đề tài này Qua đó thấy đợc tấm lòng nhân đạo sâu sắc củanhà văn khi phản ánh một cách chân thực khát vọng muôn thủacủa con ngời về tình yêu và hạnh phúc lứa đôi

đã có khuynh hớng t tởng nhân đạo mới mẻ, khác về chất so vớitruyền thống và gắn liền với sự phồn vinh của nền văn hóa đôthị", "sự hình thành một tầng lớp trí thức nhân đạo chủnghĩa, những ngời mang và thể hiện t tởng mới" (Bôraghinxki -

Có thể có thời phục hng ở phơng Đông không, tr.157) Lỗ Tấn

cũng nhận xét rằng: "Cuối Minh tiểu thuyết nói nhiều hơn vềthần ma, lại cũng nói luôn đến cả chuyện chăn gối nữa" Nh

vậy Liêu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh có vai trò mở đầu cho

những cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất thời Thanh, thể hiện ttởng dân chủ sơ khai, tôn trọng dục vọng cá nhân, luyến ái tự

do của con ngời Đó là cái nhìn mới mẻ, cởi mở của tác giả đã

đ-ợc các nhà nghiên cứu đánh giá cao Giáo s Lơng Duy Thứ cho

rằng: "Cũng nh Vơng Thực Phủ tác giả Tây Sơng Ký, Bồ Tùng

Linh là tác giả hiếm hoi đợc đào tạo từ cửa Khổng sân Trình,lại nhiệt tình ca ngợi tình yêu trai gái, coi đó là hạnh phúcchính đáng của thanh niên, cổ vũ họ vợt qua mọi chớng ngại

để giành lấy tình yêu tự do và hôn nhân tự chủ" [17.24] Khiviết về đề tài tình yêu, Liêu Trai chí dị đặc biệt chú ý đến

diện tinh thần và những ớc muốn nóng bỏng mang tính chấtnhục cảm của hạnh phúc đôi lứa

Nếu nh hôn nhân trong xã hội phong kiến thờng do cha

mẹ sắp đặt, dựa trên cơ sở "môn đăng hộ đối" về địa vị xãhội thì trong Liêu Trai, phần lớn là những cuộc tình duyên kỳngộ, tự nguyện giữa các chàng trai và thiếu nữ, thể hiện tâmhồn rạo rực yêu đơng, đắm say, cuồng nhiệt, vợt qua mọi quy

định của lễ giáo phong kiến (97/156 truyện) chiếm 62%

Phùng sinh (Cô Tân Mời Bốn) sáng sớm ra đờng gặp “một thiếu

nữ mặc áo khoác đỏ”, vô cùng xinh đẹp, “có đứa tiểu đồngtheo hầu" lòng đã thầm yêu mến, tình cờ biết đợc chỗ ở củacô trong ngôi chùa bỏ hoang đã lâu, nên vào tìm hiểu và nhờ

bà mợ làm mối giúp, dù biết cô gái là hồ ma nhng Sinh vẫn mừng

là lấy đợc vợ đẹp Chàng th sinh họ Mễ (Lục y nữ) trên bớc

đ-ờng phiêu bạt gặp phải tai ơng đã tình cờ gặp đợc "cô gái áoxanh" và đợc nàng giúp đỡ Khi có đợc công danh chàng sẵnsàng đáp lại tình nghĩa và dám liều chết vì nàng Tình yêucủa họ đợc khẳng định khi cùng nhau vợt qua những khó khăn,

thử thách của cuộc sống Những mối duyên tình cờ ấy diễn ra

ở mọi hoàn cảnh, mọi không gian khác nhau nhng kết thúc làmột tình yêu đẹp, một cuộc hôn nhân hạnh phúc Vơng Cao

tự là Quế An (Vơng Quế An) đi chơi thuyền trên sông tình cờ

nhìn thấy trên thuyền bên cạnh có một "cô gái ngồi thêu dày,xinh đẹp tuyệt trần" đã đem lòng yêu mến, tinh thần điên

đảo nên chàng đã tìm mọi cách để nàng chú ý Khi thuyền côgái đi khỏi, Vơng về nhà lúc ăn ngủ đều tơ tởng tới nàng, nămsau chàng vẫn quay lại bến sông cũ để chờ đợi nàng

Những cuộc gặp gỡ tình cờ của những chàng trai cô gáitrong Liêu Trai không chỉ mang đến những cuộc tình chớpnhoáng, ngắn ngủi mà sau phút giây ban đầu ấy là một tình

yêu chân thành say đắm đến mức si mê Truyện A Bảo miêu

tả sinh động mối tình của Tôn Tử Sở Chàng có sáu ngón taykhi chàng nhờ bà mối đến dạm hỏi A Bảo nàng đã nói đùa là

"Cắt ngón tay thừa đi tôi sẽ lấy" Chàng tởng thật, cắn răng,lấy rìu chặt phăng ngón tay đi Đến tết thanh minh, đang dạochơi giữa đờng gặp A Bảo, bất giác đứng ngây ra hồn baytheo A Bảo, ở với nhau ba ngày phải nhờ phù thuỷ mới chiêu hồn

về đợc Thấy con chim anh vũ, Tử Sở thầm nguyện mình biếnthành chim anh vũ để có thể bay đến nhà A Bảo, nói chaxong thì chàng biến thành chim thật Câu chuyện đã thểhiện đợc tình yêu trong sáng và mạnh mẽ của chàng Tôn

Tình yêu trong Liêu Trai đợc nảy nở rất tự nhiên, nhữngcặp trai gái yêu nhau, từ vẻ đẹp, ánh mắt và tính cách đặcbiệt, cuốn hút nhau ngay từ cái nhìn đầu tiên ấn tợng ban

đầu của Vơng Tử Phục với cô gái trong truyện Anh Ninh chính

là tiếng cời của nàng Tử Phục vừa nhìn thấy Anh Ninh thì đã

"thần hồn ngơ ngẩn, thẫn thờ" rồi thơng nhớ Anh Ninh màchàng sinh bệnh nặng, khi cới đợc nàng rồi chàng mới khỏibệnh Điều đặc biệt ở câu chuyện này là tác giả đã miêu tả

từ nhiều góc độ tiếng cời của Anh Ninh, ở đâu có nàng ở đótiếng cời vang lên, tiếng cời ròn rã, thể hiện tâm hồn trongsáng, vui tơi của nàng Xã hội phong kiến bắt ngời con gái phảilặng lẽ, ý tứ, đoan trang, thậm chí cời không đợc hở răng.Hình tợng Anh Ninh phần nào phản ánh sự vùng vẫy thoát khỏinhững ràng buộc nghiệt ngã của chế độ phong kiến, đồng

thời thể hiện quan niệm mới mẻ, tiến bộ của nhà văn về phẩmhạnh của ngời phụ nữ, thái độ đồng tình với tự do của cánhân con ngời

Những đôi trai gái trong Liêu Trai chí dị yêu nhau đến với

nhau bất chấp quan niệm "môn đăng hộ đối", họ tự phó mìnhcho sự mệnh đợc lựa chọn ngời yêu, coi thờng trật tự xã hộiphong kiến Tình yêu của họ vợt qua mọi khoảng cách của thờigian, không gian, không phân biệt ngời yêu của mình là hồ ly,

ma quỷ hay là yêu tinh của hoa, yêu tinh của cá, họ vẫn tôn

trọng nhau bình đẳng với nhau Hoàng Sinh trong truyện

ơng Ngọc là chàng trai hết sức chung tình Hoàng Sinh yêu

H-ơng Ngọc và Giáng Tuyết là hai ngời do tinh hoa mẫu đơntrắng và hoa nại đồng biến thành Khi Hơng Ngọc bị đào

đem đi nơi khác chàng thơng xót vô cùng Hoàng Sinh làm

đến 50 bài thơ để khóc hoa Vì muốn hôm sớm đợc gần nhaunên khi chết chàng biến thành cái mầm đỏ mọc bên dới câymẫu đơn

Những mối tình trong Liêu Trai chủ yếu là những mốitình không biên giới giữa ngời với hồ tinh, ngời với thần, ngời với

ma (Tiểu Tạ, Chức Thành, Ngũ Thu Nguyệt) Bồ Tùng Linh công

nhiên ca ngợi tình yêu, vì nó làm cho con ngời đẹp hơn, đángsống hơn Tình yêu đã làm cho những hồn ma đội lốt hoặcthần tiên giáng thế, có khi là cỏ cây nát từ kiếp trớc bỗng trỗidậy niềm yêu sống, khát khao hạnh phúc nhân gian

Tình yêu trong Liêu Trai đợc Bồ Tùng Linh thể hiện một

cách phong phú, sinh động Có thể nói Liêu Trai chí dị là

mảnh đất đắc địa, là "đại hội" một chợ tình diễn ra sự gặp

gỡ tơng phùng giai nhân - tài tử, đồng thời là vơng quốc của

tình yêu Tình yêu và hôn nhân trong Liêu Trai chí dị đa

sắc diện, nhiều cung bậc khác nhau Những cặp trai gáikhông chỉ yêu nhau vì sắc mà còn cảm nhau vì tài Họ tìm

thấy sự đồng điệu với nhau về tâm hồn, Hoạn Nơng là một

câu truyện cảm động về tình cảm trong sáng, cao thợng củanàng Hoạn Nơng với chàng Ôn Nh Xuân Vì say mê tiếng đàncầm của Ôn Nh Xuân nên Hoạn Nơng đã lặng lẽ theo Nh Xuân

để học gẩy đàn nhng do thấy mình khác loài không thểnâng khăn sửa túi cho chàng đợc nên đã ngấm ngầm giúp NhXuân cới đợc Lơng Công là con quan Bộ lang về hu họ Cát, L-

ơng Công là một thiếu nữ "dung nhan tuyệt thế" và nàngcũng say mê tiếng đàn của Nh Xuân Hai vợ chồng Nh Xuân

"sắt cầm hoà hợp, vợ chồng mà cũng là tri âm", chính tiếng

đàn đã mang lại hạnh phúc vẹn tròn cho chàng Nh Xuân, tiếng

đàn xoá nhoà khoảng cách giữa ngời với ma, cuối cùng chỉ cònlại là sự hoà hợp giữa những tâm hồn đồng điệu Họ đã tựtìm đến nhau, gặp gỡ nên duyên cũng bởi tiếng đàn, hiếm cómột mối tình nào cao đẹp đến nh vậy Chuyện tình của

Trần Bảo Thợc và nàng Lâm Tứ Nơng (Lâm Tứ Nơng) cũng

mang sắc màu trong sáng, giản dị và thanh cao nh thế Đêmnào nàng cũng tới cùng chàng, "đóng cửa uống rợu", "bìnhphẩm thi từ",và nàng hát cho chàng nghe Tình yêu giữachàng Trần Bảo Thợc và nàng Lâm Tứ Th đã mang một màusắc mới Ngời phụ nữ ở đây có quyền bình đẳng, nganghàng với chồng, có thể ngâm thơ, đối tửu cùng chồng, nàngvừa là vợ, là ngời yêu, là ngời bạn tri âm, tri kỷ của chồng Điềunày ngợc lại quan niệm của lễ giáo phong kiến buộc ngời phụnữ lúc nào cũng phải “tòng phu”, quan hệ vợ chồng dờng nh có