Tĩnh gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của mỹ (1965 1973)

Trong khói lửa của bom đạn ấy, dới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện, nhân dân Tỉnh Gia đã đoàn kết một lòng phát huy cao độ truyền thống yêu nớc của dân tộc nói chung và của huyện nhà nói r

Lời cảm ơn

Khóa luận tốt nghiệp đợc hoàn thành với sự góp ý của thầy cô giáo khoa Lịch sử - Trờng Đại học Vinh, đặc biệt là

sự giúp đỡ, chỉ bảo hớng dẫn tận tình của thầy giáo

PGS-TS Nguyễn Trọng Văn Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các quý thầy cô

Nghiên cứu "Tĩnh gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973)" là một vấn đề không nhỏ,

nó gắn liền với quá trình của lịch sử dân tộc, nên việc nghiên cứu vấn đề này hết sức phức tạp Do hạn chế về mặt thời gian và năng lực, chắc chắn khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận đợc sự chỉ bảo của quý thầy cô và bạn đọc

Vinh, tháng 5/2005.

Tác giả

Mục lục

Trang

Mở đầu 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 6

3 Đối tợng nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu 8

5 Bố cục đề tài 8

Nội dung 10

Chơng I: Khái quát tình hình Tĩnh Gia trớc chiến tranh phá hoại (trớc 1965) 10

1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 10

1.2 Đặc điểm lịch sử - xã hội 13

1.3 Tĩnh Gia trớc khi bớc vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965 - 1973) 19

Chơng II: Tĩnh Gia trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của đế quốc Mỹ (1965 - 1968) 28

2.1 Tĩnh Gia một trọng điểm đánh phá của đế quốc Mỹ 28

2.2 Tĩnh Gia trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965 - 1968) 30

2.2.1 Trên mặt trận chiến đấu và phục vụ chiến đấu 31

2.2.2 Trên mặt trận giao thông vận tải 35

2.2.3 Trên mặt trận sản xuất 40

2.2.4 Trên mặt trận văn hóa - giáo dục - y tế 45

2.2.5 Tĩnh Gia làm tròn nhiệm vụ hậu phơng 48

Chơng III: Tĩnh Gia vừa sản xuất vừa chiến đấu chống chiến

tranh phá hoại lần thứ hai của Mỹ (1969 - 1973) 51

3.1 Tình hình chính trị - xã hội và những yêu cầu cách mạng trong thời gian mới 52

3.2 Tĩnh Gia trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại lần thứ hai của Mỹ (1969 - 1973) 54

3.2.1 Trên mặt trận chiến đấu và phục vụ chiến đấu 55

3.2.2 Trên mặt trận sản xuất - văn hóa - giáo dục - y tế 58

3.2.2.1 Trên mặt trận sản xuất 58

3.2.2.2 Trên mặt trận văn hóa - giáo dục - y tế 61

3.2.3 Trên mặt trận giao thông vận tải và làm tròn nghĩa vụ hậu ph-ơng 63

Kết luận 66

Tài liệu tham khảo 69

Phụ lục 70

Tõ viÕt t¾t trong khãa luËn

HTX: Hîp t¸c x·

NXB : Nhµ xuÊt b¶n

mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Đế quốc Mỹ đã sớm thấy rõ miền Bắc Việt Nam là căn cứ địa cách mạng của cả nớc, là hậu phơng của cuộc chiến tranh chống Mỹ ở miền Nam Vì vậy ngay từ đầu và trong tất cả các thời kỳ chiến tranh xâm lợc Việt Nam, đế quốc

Mỹ luôn luôn tìm cách phá hoại miền Bắc Việt Nam Đặc biệt trong những năm

từ 1960 đến 1964 tại chiến trờng miền Nam quân và dân ta đã giành đợc những thắng lợi giòn giã, giáng những đòn chí mạng vào âm mu xâm lợc của đế quốc

Mỹ Trớc những thất bại đó đế quốc Mỹ ngày càng lộ rõ âm mu chiếm toàn bộ Việt Nam Vì vậy ngay từ đầu năm 1965 cùng với việc vội vã thay đổi chiến lợc

"chiến tranh đặc biệt" thành chiến lợc "chiến tranh cục bộ" ở miền Nam Việt Nam, đồng thời Mỹ đã tiến hành sử dụng không quân và hải quân tấn công ồ ạt

ra miền Bắc Việt Nam, nhằm mục đích ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam, mở rộng chiến tranh, làm nhụt ý chí kháng chiến chống Mỹ của nhân dân hai miền Nam - Bắc

Là một huyện nhỏ của Tỉnh Thanh Hoá, nằm trên trục đờng chiến lợc quốc

lộ 1A, nối liền hai miền Nam - Bắc Tỉnh Gia là một trong những địa bàn bị địch bắn phá quyết liệt với những vị trí trọng yếu nh Hòn Mê, Cầu Hang, Cầu Ghép, Cầu Đồi Trong những năm Mỹ tiến hành mở rộng chiến tranh ra miền Bắc từ

1965 đến 1973, Mỹ đã ném xuống mảnh đất Tỉnh Gia 86.500 tấn bom các loại, tất cả các xã trong huyện đều có dấu tích của bom đạn Mỹ tàn phá

Trong khói lửa của bom đạn ấy, dới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện, nhân dân Tỉnh Gia đã đoàn kết một lòng phát huy cao độ truyền thống yêu nớc của dân tộc nói chung và của huyện nhà nói riêng nhân dân huyện Tỉnh Gia đã anh dũng, kiên cờng trong chiến đấu, sáng tạo trong lao động và họ đã làm nên những chiến thắng to lớn trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ra miền Bắc (1965 - 1973) trên tất cả các lĩnh vực: chiến đấu và phục vụ chiến đấu, bảo đảm giao thông vận tải, tăng cờng sản xuất, phát triển văn hoá - giáo dục - y tế tiếp tục chi viện sức ngời, sức của cho chiến trờng miền Nam Những chiến công hiển

hách đó nó gắn liền với những tấm gơng anh dũng, quên mình, gắn liền với từng

địa danh lịch sử trên mảnh đất Tỉnh Gia

Những thắng lợi của quân dân huyện Tỉnh Gia trong những năm Mỹ tiến hành hai cuộc chiến tranh phá hoại ra miền Bắc (1965 - 1973), là biểu tợng chói ngời, là tấm gơng soi sáng cho lòng dũng cảm và chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Việc nghiên cứu Tỉnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973) vẫn còn là vận động khoa học và có ý nghĩa to lớn, nhất là khi cả nớc sau 30 năm hoà bình nhìn lại cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

Từ những lý do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài "Tĩnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973)" làm đề tài khoá luận tốt nghiệp Đại học của mình Với hi vọng góp phần nhỏ bé vào việc nghiên cứu vấn đề lớn lao trên

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu:

Cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc ta không chỉ thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học trong nớc, mà còn thu hút đợc đông đảo các nhà khoa học nớc ngoài tìm hiểu và nghiên cứu vấn đề này Cho đến nay vẫn cha một công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề "Tĩnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965- 1973)" Có chăng cũng chỉ tạn mạn trong một số công trình nghiên cứu, đề cập đến một khía cạnh nào đó của vấn đề này

- Cuốn "Lịch sử Đảng bộ Thanh Hoá" tập II ( nhà xuất bản chính trị

quốc gia 1996) có đề cập đến một số khía cạnh của nhân dân Tĩnh Gia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

- Cuốn "Lịch sử Đảng bộ huyện Tĩnh Gia" (1930 - 2000) nhà xuất bản

Thanh Hoá 2004 có trình bày khái quát về tất cả các mặt của nhân dân huyện Tĩnh Gia trong giai đoạn 1965-1972

- Cuốn "Thanh Hoá lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nớc" (1954-

1975) Bộ chỉ huy quân sự Thanh Hoá ấn hành 1994 có đề cập tới một số khía cạnh của nhân dân Tĩnh Gia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

Ngoài ra, còn một số t liệu khác cũng có đề cập đến vấn đề này nh các bản báo cáo lu giữ tại kho t liệu huyện uỷ, huyện đội hay các bản chép tay của các lão thành cách mạng đã từng tham gia chiến đấu trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973)

Để có một công trình nghiên cứu sâu sắc đầy đủ về Tĩnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973) đòi hỏi phải có sự công phu, chu đáo, tìm tòi và đặc biệt phải nghiên cứu một cách sâu sắc nghiêm túc mới thấy đợc sự

đóng góp to lớn của quân và dân Tĩnh Gia trong giai đoạn (1965 - 1973)

Trong khuôn khổ một luận văn tốt nghiệp, tôi đã cố gắng hệ thống những tài liệu đã su tầm đợc, nhằm tái dựng lại một chặng đờng lịch sử hào hùng, vẻ vang của quân dân Tĩnh Gia trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ

3 Đối tợng và nhiệm vụ nghiên cứu:

Nghiên cứu đề tài "Tĩnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973)" chính là làm nổi bật những chiến công mà nhân dân Tĩnh Gia đã làm đợc và những đóng góp của quân dân Tĩnh Gia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

Đối tợng nghiên cứu của luận văn, mọi mặt về đời sống xã hội của nhân dân Tĩnh Gia trong hai lần chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ, nh sản xuất, chiến đấu, phục vụ chiến đấu, giao thông vận tải, văn hoá, giáo dục, y tế

Mặc dù trong phạm vi giới hạn của luận văn là (1965 - 1973) nhng để làm nổi bật vấn đề nghiên cứu, tôi sẽ trình bày một cách khái quát về đặc

điểm tự nhiên, xã hội, những tiền đề kinh tế, chính trị, trớc khi quân và dân Tĩnh Gia bớc vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ

Khoá luận tốt nghiệp nhằm thông qua nguồn t liệu có hệ thống, để làm nổi bật những thành tựu, công lao to lớn của nhân dân Tĩnh Gia trong giai đoạn lịch sử (1965 - 1973) trên tất cả các lĩnh vực quân sự, kinh tế, chính trị, xã hội, giao thông vận tải Qua đó thấy đợc vai trò, vị thế chiến lợc của huyện Tĩnh

Gia và những đóng góp của nhân dân Tĩnh Gia trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nớc của dân tộc ta

4 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu:

Để nghiên cứu và hoàn thành đề tài "Tĩnh Gia trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965 - 1973)" chúng tôi đã sử dụng nguồn tài liệu sau:

Nguồn tài liệu của các nhà nghiên cứu lịch sử, các nhà hoạt động chính trị, ngoại giao, các nhà hoạt động quân sự, các báo cáo tổng kết, các chỉ thị của huyện uỷ, các xã trong huyện, các ban ngành, các đơn vị lu trữ trong huyện và Tỉnh

Nguồn tài liệu dới dạng hồi ký của các bậc lão thành cách mạng và những ngời trực tiếp tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu, chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ

Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp của mình, tôi đã sử dụng các phơng pháp logic, phơng pháp tổng hợp, phơng pháp so sánh, phơng pháp thống kê

Đó là sự kết hợp của các nguồn t liệu thành văn, t liệu thực tế, nhằm làm rõ những thành tích mà nhân dân Tĩnh Gia đã đạt đợc trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965 - 1973)

ơng III: Tĩnh gia vừa sản xuất, vừa chiến đấu chống chiến tranh

phá hoại lần thứ hai của Mỹ (1969 - 1973).

Bản đồ hành chính huyện Tĩnh Gia - Thanh Hóa

nội dungCh

ơng I:

Khái quát tình hình Tĩnh Gia trớc chiến tranh

phá hoại (trớc 1965)

1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên:

Tĩnh Gia là huyện nằm về phía Đông Nam của tỉnh Thanh Hoá, phía Bắc giáp huyện Quảng Xơng, phía Tay giáp huyện Nh Xuân và huyện Nông Cống, phía Nam giáp huyện Quỳnh Lu (Nghệ An), phía Đông là biển

Trên đất liền từ Bắc đến Nam Tĩnh Gia dài 35km, từ Đông sang Tây rộng 18km Tổng diện tích đất tự nhiên toàn huyện là 43.817.2 ha trong đó đất nông nghiệp là 10.111.18 ha đất chuyên dùng 3.315.01 ha, đất ở là 939.17 ha, đất cha

sử dụng là 18.476.8 ha [8, 3]

Núi đồi Tĩnh Gia phần lớn là đồi núi trọc và một phần rừng tái sinh diện tích khá lớn Tĩnh Gia là huyện có tổng diện tích đồi núi lớn nhất so với các huyện đồng bằng của Tỉnh Thanh Hoá Đồi núi tập trung ở phía Tây và phía Nam huyện Đây là kho tài nguyên vô giá song cũng góp phần làm cho tính phức tạp của địa hình tăng lên

Đồng ruộng Tĩnh Gia nằm tập trung ở vùng ven sông, ven biển, thành phần đất chủ yếu là đất cát pha, tổng đất chủ yếu là cát màu xám sáng, thoát n-

ớc tót, hấp thu nhiệt nhanh, dễ tiêu, cho nên thờng xuyên trong tình tạng thiếu nớc, chua, mặn, bạc màu, một số nơi thờng xuyên bị ngập úng

Huyện Tĩnh Gia nằm ở cực Nam của Tỉnh Thanh Hoá nên khí hậu mang những nét đặc trng của Tỉnh là khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm với mùa đông lạnh

có sơng giá, sơng muối, mùa hè nóng ma nhiều có gió Tây khô nóng Mặt khác khí hậu Tĩnh Gia cũng mang những nét đặc trng riêng nh mùa hè nóng chia làm nhiều đợt tập trung vào tháng 7, tháng 8 trong năm, có gió biển và gió đất

Bờ biển huyện Tĩnh Gia dài 41km đợc tính từ cửa Lạch Ghép (Hải Châu)

đến cực nam mũi Đông Hồi (xã Hải Hà), vùng biển Tĩnh Gia bằng phẳng, mịn màng, có hai đảo lớn là Nghi Sơn và đảo Mê đợc tạo bởi các hòn đảo nhỏ liên hoàn, đặc biệt có ba lạch lớn là Lạch Ghép, Lạch Bang và Lạch Hà Nẫm Biển Tĩnh Gia thuộc vùng biển nông của Vịnh Bắc Bộ, nớc có độ mặn vừa phải, theo mùa nớc lũ nhiều loại tôm, cá ra vào cửa sông sinh sản và ăn phù du sinh vật

Đây là ng trờng khai thác hải sản thuận lợi xứng danh là vùng "Biển bạc" của khu vực Bắc Trung Bộ và của cả nớc Biển có gần 1000 loại hải sản khác nhau, trong đó có nhiều loại hải sản quý hiếm nh cá thu, cá chim, cá ngừ, tôm, cua hàng năm đánh bắt bằng những phơng tiện thủ công cũng thu đợc hàng ngàn tấn cá, tôm là nguồn lợi chính của ng dân vùng biển huyện Tĩnh Gia

Tĩnh Gia có ba hệ thống sông lớn đó là Sông Yên, Sông Lạch Bạng và Sông Hà Nẫm

Sông Yên là con sông nằm làm danh giới giữa huyện Quảng Xơng và huyện Tĩnh Gia Một nhánh của sông bắt nguồn từ Nghệ An chảy vào Sông Yên tại ngã ba Tuần Châu đó là Sông Thị Long Mùa nớc lũ nớc mặn từ Lạch Ghép tràn lên gây ngập ngừng cho khoảng 50 ha ruộng đất các xã lân cận

Sông Lạch Bạng khởi nguồn từ rừng núi Nh Xuân, sông dài 34.5 km Do thảm rừng còi ít nên dòng chảy nghèo lợng nớc theo tháng trong năm của sông

đều, mùa lũ tràn về nhanh thờng gây ngập úng các xã trong khu vực

Sông Hà Nẫm dài 41 km đợc bắt nguồn từ dãy núi xớc, lu vực sông là 37

km2 thuộc khu vực hai xã Hải Hà và Hải Thợng

Ngoài ra còn có hệ thống sông đào nhà Lê đợc khởi công từ thời Tiền Lê,

có chiều dài gần 40 km đoạn kênh đào chạy qua địa bàn huyện Tĩnh Gia gọi là Sông Than, bắt đầu từ Cầu Ghép, qua Cầu Đáy, Cầu Chùa Hang và nhập vào Sông Bạng đi qua Cầu Lau để vào Nghệ An Đây là tuyến giao thông thuỷ nội

địa quan trọng đồng thời là hệ thống tới tiêu chủ yếu của đất Tĩnh Gia

Tĩnh Gia là huyện ven biển nhng lại có diện tích rừng khá lớn chiếm gần 1/4 diện tích tự nhiên Rừng núi Tỉnh Gia chủ yếu là núi đá và núi Sa Thạch

Đặc biệt là vùng núi phía Tây xa là vùng có nhiều động thực vật quý hiếm nổi tiếng "Hùm núi xớc, nớc Sơn Châu" từ Bắc đến Nam Tĩnh Gia có hệ thống núi chằng chịt bao gồm các núi, núi Nga, núi Bợm, núi Chùa Hang, núi Vân Trai, núi Các Sơn, núi Nhồi, núi Do Xuyên, núi xớc dãy núi đá Tây Nam Tĩnh Gia

Nguồn tài nguyên thiên nhiên ở Tĩnh Gia ngoài mỏ Kẽm ở Quan Sơn thuộc xã Tân Trờng, còn có rất nhiều nguyên liệu xây dựng nh xét trắng, cát kết chịu nhiệt ở vùng núi Bợm, đất xét làm gạch ngói ở Trờng Lâm, Tân Trờng với trữ lợng lớn 60 triệu tấn, đá ốp lát, vật liệu xây dựng trên 200 triệu tấn, đá vôi làm xi măng trên 100 triệu tấn, dọc bởi biển Tĩnh Gia có cát thuỷ tinh có khối l-ợng hàng chục triệu tấn Nhìn chung nguồn tài nguyên ở huyện Tĩnh Gia còn ít

Tuyến đờng sắt Bắc Nam chạy qua địa phận huyện Tĩnh Gia dài 20 km, bắt đầu từ xã Các Sơn, Anh Sơn đến xã Tân Trờng

Ngoài ra trên địa phận huyện Tĩnh Gia còn có các tuyến đờng giao thông quan trọng khác nh tuyến đờng chiến lợc 2B và tuyến đờng 15A dài 29 km và

hệ thống các tuyến đờng lên thông liên xã, liên thị Tất cả các tuyến đờng giao thông đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của huyện

Nh vậy qua việc khái quát những nét có cơ bản về vị trí địa lý, điều kiện

tự nhiên của huyện Tĩnh Gia chúng ta có thể thấy điều kiện tự nhiên đã ảnh ởng không nhỏ đến quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Tĩnh

h-Gia, đó là sự phức tạp về địa hình, sự khắc nghiệt về khí hậu, khó khăn về hệ thống giao thông vận tải Song cũng cho ta thấy đợc những thuận lợi mà vị trí

địa lý và điều kiện tự nhiên của huyện đã mang lại cho ngời dân nơi đây Có thể nói cái cốt yếu là ở chỗ ngời dân nơi đây đã biết tận dụng những mặt thuận lợi

đồng thời khắc phục những khó khăn về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của huyện để phát triển một cách toàn diện về văn hoá, xã hội đặc biệt về mặt kinh tế

1.2 Đặc điểm lịch sử - xã hội:

Sống cùng với nắng gió miền Trung khắc nghiệt có rừng, có biển, có

đồng ruộng, có tài nguyên thiên nhiên, ngời dân Tĩnh Gia với truyền thống lao

động cần cù sáng tạo giàu lòng yêu nớc đã, đang và sẽ quyết tâm xây dựng quê hơng thành vùng tiêu biểu của xứ Thanh nói riêng và của cả nớc nói chung

Cũng nh bao miền quê khác ở xứ Thanh, Tĩnh Gia đã trải qua hàng ngàn năm lịch sử đi cùng với những năm tháng lịch sử đó Tĩnh Gia đã nhiều lần thay tên gọi và địa giới

Thời đất nớc ta thuộc Hán, Tĩnh Gia thuộc phần đất ở vào vùng "Phá Sông Voi" Đến thời Tam quốc, Tĩnh Gia là vùng đất huyện Thợng Lạc Thời Tuỳ Đờng là huyện An Thuận Sau khi nớc ta giành đợc quyền độc lập tự chủ từ thế kỷ X trải qua các thời Ngô - Đinh - Tiền Lê - Lý địa danh của vùng đất này không thay đổi Đến thời Trần, Hồ từ thế kỷ XIII, XIV và đầu thế kỷ XV Tĩnh Gia là huyện kết thúc thuộc châu cửu Chân lệ vào phủ Thanh Hoá Năm Quang Thuận thứ X năm 1469 đời vua Lê Thánh Tông mới đặt tên là huyện Ngọc Sơn

do phủ Ninh kiêm Lý Tên Ngọc Sơn ra đời từ đây và tồn tại đến khoảng giữa thế kỷ XIX vào khoảng giữa đời Gia Long huyện Ngọc Sơn bao gồm bốn tổng

là Văn Trinh, Văn Trờng, Liên Trì, và Duyên La gồm 220 xã thôn, trang, ờng, tộc giáp Năm Minh Mệnh thứ XII phủ Tĩnh Gia bao gồm bốn tổng cử và thêm hai tổng mới do tách từ Văn Trờng và Văn Trinh thành sáu tổng, gồm 245

ph-thôn xã, phờng, giáp nhiều huyện, thì huyện Ngọc Sơn đợc đổi thành phủ Tĩnh Gia Sau cách mạng tháng Tám phủ Tĩnh Gia trở thành huyện Tĩnh Gia Đến tr-

ớc cách mạng tháng Tám đơn vị hành chính cấp phủ có năm tổng Sen Trì, Văn Trờng, Văn Trai, Tuần La bao gồm 206 làng, thôn

Tháng 12/1946 thực hiện Nghị định số 11/CP Hội đồng Chính phủ, Tỉnh tiến hành điều chỉnh địa giới huyện, nhập một số huyện lại với nhau, đồng thời lập thêm huyện mới, tiến hành cắt 7 xã là Trờng Minh, Trờng Trung, Trờng Giang, Trờng Sơn, Tờng Văn, Tờng Lĩnh, Tờng Sơn của huyện Tĩnh Gia sáp nhập vào huyện Nông Cống Năm 1965 Tĩnh Gia lập thêm xã mới là Tân Trờng Năm 1973 Tĩnh Gia lập thêm xã Phú Lâm Năm 1980 sáp nhập Phú Sơn thuộc huyện Nh Xuân làm 3 xã Nghi Sơn, Hải Thợng, Hải Hà và thành lập thị trấn huyện lỵ Tĩnh Gia

Nh vậy, cho đến nay Tĩnh Gia bao gồm 34 xã và thị trấn, thị trấn Tĩnh Gia với tên gọi là phố Còng Các xã vùng biển gồm Hải Châu, Hải Ninh, Hải

An, Tân Dân, Hai Lĩnh, Ninh Hải, Hải Hoà, Hải Thanh, Hải Bình, Hải Yên, Hải

Hà, Tĩnh Hải, Nghi Sơn Các xã không thuộc vùng biển gồm Thanh Sơn, Thanh Thuỷ, Anh Sơn, Hùng Sơn, Ngọc Lĩnh, Triệu Dơng, Các Sơn, Định Hải, Hai Nhân, Bình Minh, Nguyễn Bình, Phú Sơn, Phú Lâm, Xuân Lâm, Trúc Lâm, Mai Lâm, Tân Trờng, Trờng Lâm

Nằm trên mảnh đất có sông, có núi, có đồng ruộng c dân huyện Tĩnh Gia ngày một thêm đông đúc, đợc cấu thành bởi nhiều dân tộc khác nhau Tính đến năm 1999 Tĩnh Gia có 219.104 ngời trong đó nam giới chiếm 49.13%, nữ giới chiếm 50.87% Tĩnh Gia là huyện có dân số đông vào hàng thứ 4 trong 27 huyện, thị, thành phố của tỉnh Thanh Hoá Với tỷ lệ dân số đông là một thuận lợi cho Tĩnh Gia phát triển kinh tế Mặc dù còn phải sống trong khu vực chịu nhiều ảnh hởng của thiên nhiên, cùng với nguồn tài nguyên còn nghèo nàn, nh-

ng nhân dân huyện Tĩnh Gia đã phấn đấu vơn lên phát triển kinh tế ngang bằng hoặc gần bằng các huyện trong tỉnh nhng nghề sản xuất chủ yếu ở đây là sản

xuất nông nghiệp đánh bắt thuỷ sản và kết hợp với các ngành nghề truyền thống.

Nông nghiệp là nền kinh tế chính của huyện nhng còn chậm phát triển với diện tích đất nông nghiệp là 11.140 ha nhng chủ yếu là đất cát, bạc mầu, thuỷ lợi chậm phát triển, đồng ruộng thờng xuyên trong tình trạngngập chua, ngập mặn, thiếu nớc, cộng với sự tàn phá của thiên nhiên Đa số là ruộng làm một vụ, một vụ mầu: nhng không chịu ngồi nhìn những khó khăn, ngời dân Tĩnh Gia đã luôn tìm tòi khắc phục khó khăn và gần đây nhân dân đã có những sáng tạo trong lao động chuyển đổi các loại cây trồng cho phù hợp với từng loại

đất, với từng mùa vụ, cải tạo vờn tạp, vờn cây ăn quả có giá trị kinh tế cao và đã

đa giống mới vào sản xuất, tiến hành thâm canh tăng vụ Từ đó nông nghiệp đã

có bớc phát triển mạnh, không chỉ cung cấp đủ lơng thực cho huyện mà còn cho nhiều huyện lân cận

Bên cạnh việc phát triển nghề nông c dân của huyện còn tận dụng tối đa nguồn lợi của biển Các c dân ven biển của huyện chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt thuỷ sản và làm muối Đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản ra đời ở huyện Tĩnh Gia khá sớm và phát triển rất nhanh, diện tích nuôi trồng thuỷ sản độ 450 ha chủ yếu nuôi tôm cua, đánh bắt khá phát triển với những tụ điểm chủ yếu nh vùng Lạch Bạng, Lạch Ghép, Hải Hà và Nghi Sơn Mặc dù phơng tiện đánh bắt còn thô sơ nhng sản lợng khai thác hàng năm khá cao đạt từ 6000 đến 7000 tấn

1 năm trong đó có 5000 tấn mực, 500 tấn tôm

Bên cạnh nghề đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản nghề muối cũng rất phát triển, là nguồn thu chính của c dân các xã Hải Châu, Hải Thợng, Hải Bình với sản lợng nuôi trồng hàng năm thu đợc rất cao đạt 9000 tấn/ năm huyện Tĩnh Gia còn tiến hành phát triển mở rộng các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, phát triển các ngành nghề truyền thống có những tổ hợp sản xuất nông, ngự cu, vật liệu xây dựng, móc, vận tải, chế biến nông lâm, hải sản các nghề nh làm nớc

mắm, làm bánh đa, bánh đúc, làm nón, làm phên đợc mở rộng và khá phát triển rải khắp các xã huyện.

ở vị trí cực Nam của đất Thanh Hoá "Địa linh nhân kiệt" ngời dân Tĩnh Gia từ ngàn xa không chỉ có tiếng là cần cù, sáng tạo trong chiến đấu, có nhiều công sức cho đất nớc, cho dân tộc, cho quê hơng trong suốt những chặng đờng xây dựng và bảo vệ tổ quốc Họ đã không ngừng đấu tranh chống ngoại xâm, hun đúc những giá trị truyền thống cao quý

Vào những năm 40 của thế kỷ I dới thời Hai Bà Trng tại vùng Phá Voi (Bắc và Nam sông Yên Lý nay thuộc hai huyện Quảng Xơng, Tĩnh Gia) đã diễn

ra những trận chiến đấu cuối cùng của nghĩa quân Đô Lơng - Chu Bá chống lại cuộc đàn áp của Mã Viện Trong thời kỳ Bắc thuộc, trên vùng đất phía Nam của Cửu Chân hay ái Châu, ngời dân vùng đất này đã góp công sức cùng cả quận, châu chống lại ách đô hộ đồng hoá của phong kiến phơng Bắc, cùng dân tộc, bảo lu nền văn hoá dân tộc, trớc sự đồng hoá của quân xâm lợc để cuối cùng giành độc lập dân tộc vào thế kỷ X

Vào những năm 80 của thế kỷ X dới thời vua Lê Đại Hành, ngời dân Tĩnh Gia đã cùng quân lính nhà Tiền Lê khơi đào nạo vét tuyến giao thông từ Nam sông Yên đến Lạch Bạng vào Quỳnh Lu (Nghệ An) đấy là tuyến giao thông đờng thuỷ quan trọng đầu tiên đợc khởi đào tại huyện Tĩnh Gia

Thời nhà Lý, vua Lý Thái Tổ đã cử Lý Nhật Nam đến vùng biện Sơn, trớc khi nhận chức cai quản ở vùng Nghệ An, Lý Nhật Quang đã dừng chân ở vùng Hải Bình ngày nay tiến hành xây dựng kho đụn, nạo vét sông ngòi

Thời Trần, thời Lê mảnh đất Tĩnh Gia lúc là tiền tuyến, lúc là hậu phơng của cả nớc và của Thanh Hoá xây dựng, bảo vệ quốc gia Đại Việt độc lập, tự chủ và hùng cờng

Thế kỷ XVII đất và ngời Ngọc Sơn - Tĩnh Gia đã sản sinh ra một nhân vật kiệt xuất, đó là Đào Duy Từ (1572 - 1634) quê ở làng Hoa Trai (nay thuộc

rộng lãnh thổ và đóng góp công sức, trí tuệ thúc đẩy văn hoá nghệ thuật phát triển những dấu ấn Luỹ Trờng Dục ở tỉnh Quảng Bình, cùng một loạt các tác phẩm, các điệu múa, lời ca còn truyền lại đến muôn đời sau khẳng định và đa

Đào Duy Từ trở thành nhân danh nổi tiếng của Thanh Hoá và của cả nớc

Thế kỷ XVIII cả vùng Tĩnh Gia lại sôi động, nhân dịp đón đoàn quân Tây Sơn do Quang Trung - Nguyện Huệ chỉ huy tiến quân ra Bắc tiêu diệt 29 vạn quân Thanh xâm lợc, ông đã tập kết quân thuỷ ở Biện Sơn, Cửa Bạng nhân dân Tĩnh Gia đã tích cực cung cấp lơng thực, thực phẩm, vận động con em tham gia nghĩa quân Tây Sơn đánh đuổi quân giặc xâm lợc Ngời dân Tĩnh Gia đã tự hào

về những đóng góp nhân tài, vật, lực vào chiến thắng mùa Xuân Kỷ Dậu 1789

đập tan quân Thanh xâm lợc

Tĩnh Gia ngoài Đào Duy Từ còn xuất hiện nhiều ngời học rộng tài cao làm rạng danh quê hơng nh Ngô Chân Lu ở thế kỷ X đợc tôn làm "khuông Việt

đại sứ", Đỗ Tơng (xã Phấu Tĩnh, nay thuộc xã Hải An) đỗ Tiến sỹ khoa ất Mùi năm 1475, Nguyễn Lệnh D (xã Văn Lâm nay là xã Trờng Lâm) đỗ Đệ nhị giáp khoa Giáp Dần năm 1554, Lơng Chí (làng Tào Sơn nay là xã Thanh Thuỷ) đỗ Hoàng giáp khoa Đinh Sửu năm 1589, Nguyễn Hữu Thờng (Trờng Lâm) đỗ Hoàng giáp khoa Đinh Sửu năm 1637, Lơng Nghi (làng Tào Sơn - Thanh Sơn)

đỗ Tiến sĩ khoa Quý Mùi năm 1643, Nguyễn Mỹ Tài (Văn Lâm nay là xã Trờng Lâm) đỗ Tiến sỹ khoa Canh Tuất năm 1670, Lơng Lâm (làmg Tào Sơn nay là xã Thanh Sơn) đỗ Tiến sỹ khoa ất Mùi năm 1715, Lê Khắc Doãn (làng Liên Trì nay là Ngọc Lĩnh) đỗ Tiến sỹ khoa Đinh Mùi năm 1869 [8, 7] Trên mảnh đất Tĩnh Gia tìm thấy những bia văn chỉ ca ngợi lòng hiếu học, trọng nhân tài, khuyến khích việc học hành đợc tìm thấy ở Tào Sơn (xã Thanh Thuỷ), Nổ Giáp (Nguyên Bình), Liên Trì (Ngọc Lĩnh), Do Xuyên (Hải Thanh) Ngoài ra trong những hơng ớc của các làng những địa danh nh Mai Xá, Hoằng Xá, Tào Thôn, Nguyễn Xã đã phần nào minh chứng cho vùng đất Tĩnh Gia có truyền thống văn

hoá, trọng sự học hành, có kỷ cơng, trật tự đoàn kết xây dựng quê hơng giàu

đã tiêu diệt nhiều địch làm cho chúng hoang mang cực độ Nhng do hạn chế của lịch sử, sự nghiệp cứu nớc không thành nhng tinh thần chiến đấu dũng cảm của Nguyễn Tri Phơng và nghĩa quân đã để lại tấm gơng sáng ngời tinh thần chống ngoại xâm bảo về quê hơng đất nớc

Sau khi phong trào Cần Vơng bị thất bại nhân dân trong huyện tiếp tục cuộc đấu tranh yêu nớc nhng mang tính chất dân chủ t sản sâu sắc và vào những năm 20, 30 của thế kỷ XX phong trào cách mạng nớc ta phát triển khá mạnh

mẽ Hoà cùng với phong trào cách mạng cả nớc, dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam nói chung và Đảng bộ huyện Tĩnh Gia nói riêng nhân dân Tĩnh Gia đã tiến hành tổng khởi nghĩa và giành đợc thắng lợi

Sau cách mạng tháng Tám thành công, đất nớc ta bớc vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lợc và can thiệp của Mỹ (1946 - 1954) với vị trí

là một vùng tự do nhân dân Tĩnh Gia đã không ngừng đóng góp sức ngời, sức của phục vụ cho tiền tuyến góp phần cùng nhân dân cả nớc làm nên chiến thắng

Điện Biên Phủ rung chuyển thế giới, đập tan âm mu xâm lợc của thực dân Pháp

và can thiệp Mỹ Buộc chúng phải ngồi vào bàn đàm phán ký các văn bản tại hội nghị Giơnevơ công nhận quyền độc lập cơ bản của dân tộc Việt Nam và lặp lại hoà bình trên bán đảo Đông Dơng

Sau khi hiệp định Giơnevơ đợc ký kết với âm mu xâm lợc Việt Nam từ lâu, đế quốc Mỹ nhanh chóng hất cẳng Pháp tiến hành xâm lợc Đông Dơng, trong đó Việt Nam là chiến tuyến lớn, đa dân tộc ta vào cuộc chiến mới chống

đế quốc Mỹ xâm lợc Trong cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lợc Tĩnh Gia không chỉ là hậu phơng mà còn là tiền tuyến tiêu biểu trong hai cuộc leo thang bắn phá miền Bắc (1965 - 1968 và 1969 - 1972) Qua hơn 20 năm vừa chiến đấu vừa xây dựng quê hơng Đảng bộ và nhân dân huyện Tĩnh Gia đã làm hết sức mình cùng cả nớc đánh thắng mọi âm mu xâm lợc của đế quốc Mỹ, thống nhất đất nớc đa đất nớc đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội

Xuất phát từ những đặc điểm về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội đã tạo cho con ngời Tĩnh Gia một cốt cách riêng, điều đó đã tạo cho nhân dân Tĩnh Gia vững bớc tiến vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế và tri thức

1.3 Tĩnh Gia trớc khi bớc vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965 -1973).

Ngày 21/7/1954 Hiệp định Giơnevơ đợc ký kết, kết thúc chín năm kháng chiến trờng kỳ chống thực dân Pháp xâm lợc và can thiệp Mỹ (1946 - 1954) đa lịch sử dân tộc ta bớc sang trang mới Miền Bắc đợc giải phóng hoàn toàn thực hiện cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, miền Nam tiếp tục tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân để nhanh chóng thống nhất đất nớc

Cùng với nhân dân cả nớc, nhân dân huyện Tĩnh Gia nhanh chóng bắt tay vào công cuộc hàn gắn vết thơng chiến tranh, khôi phục và phát triển nền kinh

tế, văn hoá, xã hội, ra sức thi đua hoàn thành tốt các nhiệm vụ mà Đảng và nhà nớc đề ra nhằm đa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội làm cơ sở cho cuộc đấu tranh hoà bình, thống nhất đất nớc

Tĩnh Gia sau chiến tranh chống thực dân Pháp có những đặc điểm riêng,

là một huyện có số dân theo đạo thiên chúa rất đông với 16.000 ngời, chiếm 7,5% dân số trong huyện, trong số hơn 30 xã đã có 14 xã có đồng bào theo đạo

thiên chúa, nhiều làng, nhiều thôn gần nh theo đạo hết thảy Mặt khác sau chiến tranh tuy nạn đói đã đợc đẩy lùi, nhng Tĩnh Gia vẫn là huyện nghèo và khó khăn so với các huyện khác trong Tỉnh Bên cạnh đó trong cuộc kháng chiến chống Pháp nhiều vùng miền của Tĩnh Gia lại nằm trong chủ trơng tiêu thổ trong kháng chiến do đó huyện bị tàn phá nặng nề, chủ yếu về cơ sở vật chất.

Đứng trớc những khó khăn thử thách, Tĩnh Gia cùng cả nớc bớc vào cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ đầy gian khổ Nhng vợt lên trên tất cả, tranh thủ trong 10 năm hoà bình (1954 - 1964) Đảng bộ và nhân dân Tĩnh Gia đã giành

đợc nhiều thắng lợi trên tất cả các mặt, đặc biệt là về kinh tế, chính trị, xã hội

Trên lĩnh vực kinh tế thực hiện chủ trơng đờng lối của Trung ơng Đảng, Tỉnh uỷ Thanh Hoá đã phát động cuộc cải cách ruộng đất trên quy mô toàn Tỉnh Hởng ứng chủ trơng trên dới sự lãnh đạo của Đảng bộ nhân dân huyện Tĩnh Gia đã tiến hành cuộc cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế Việc cải cách ruộng đất đợc Đảng bộ Tĩnh Gia hết sức quan tâm và theo dõi sát sao và chỉ đạo thực hiện từng bớc

Bớc 1: Tổ chức tuyên truyền chính sách đi sâu vào quần chúng tìm chỗ dựa, củng cố về mặt tổ chức

Bớc 2: Phân tích tình hình giai cấp, xác định rõ nông dân và địa chủ.Bớc 3: Tịch thu, trng thu, trng mua ruộng đất và tài sản của địa chủ chia cho nông dân

Đợc sự cổ vũ mạnh mẽ của đông đảo quần chúng nông dân, tầng lớp địa chủ phải thực hiện sắc lệnh của nhà nớc, do đó công cuộc cải cách ruộng đất của huyện đợc tiến hành khẩn trơng, nhanh chóng và đem lại kết quả cao Trong cuộc cải cách ruộng đất toàn huyện đã thu và trng mua đợc thêm hàng trăm ha ruộng đất, hàng trăm con trâu bò, hàng trăm công cụ sản xuất và hàng trăm căn nhà chia cho nông dân nghèo

Công cuộc cải cách ruộng đất đã hoàn thành, ngời nông dân nghèo đã có ruộng để cày cấy, t liệu sản xuất của nghề nông đã thuộc về tay ngời lao động,

họ đã tự tay vun xới, chăm bón cho mảnh vờn của mình, nh vậy "ớc mơ ngàn

đời của ngời nông dân đã đợc thực hiện, uy thế của họ đã đợc nâng cao hơn bao giờ hết Địa vị chính trị của giai cấp địa chủ bị đè bẹp Cùng với những đợt cải cách ruộng đất thực hiện trớc đó cuộc cải cách ruộng đất lần này đã xoá bỏ hoàn toàn chế độ phong kiến ở Tĩnh Gia Xác lập đợc quan hệ bình đẳng trong nông thôn, mục tiêu "ngời cày có ruộng" đã đợc thực hiện" [4.66]

Bên cạnh những thắng lợi trong cuộc cải cách ruộng đất huyện Tĩnh Gia còn giành đợc những thắng lợi khác nh công tác khuyến khích, động viên bà con nông dân mở rộng diện tích khai hoang, canh tác, tăng sản lợng lơng thực

Đặc biệt tận dụng lợi thế với hơn 40km đờng biển, các cấp chính quyền Tĩnh Gia đã chỉ đạo bà con ven biển khôi phục và phát triển các nghề đánh cá, làm muối và một số dịch vụ khác làm cho đời sống của ngời nông dân ngày càng cao Nh vậy cho đến năm 1957 huyện Tĩnh Gia đã hoàn thành cơ bản trong cơ bản công cuộc khôi phục kinh tế, đây là cơ sở, là nền tảng cho huyện cùng cả n-

ớc bớc vào cải tạo xã hội chủ nghĩa trong những năm tiếp theo

Thực hiện "kế hoạch 3 năm phát triển và cải tạo kinh tế, phát triển văn hoá" (1958 -1960) trọng tâm trớc mắt là cải tạo xã hội chủ nghĩa về quan hệ sản xuất trong các thành phần kinh tế [8, 68]

Trong nông nghiệp cuộc vận động hợp tác xã hoá đã trở thành một cao trào ở nông thôn huyện Tĩnh Gia Tính đến năm 1960 trong nông nghiệp đã xây dựng đợc 310 hợp tác xã bao gồm 13,076 nông hộ chiếm 62,83% số nông hộ,

số nông hộ trung nông là 4210 hộ, số nông hộ bần cố nông là 8573 hộ Trong số các hợp tác xã có một hợp tác xã là đồng bào dân tộc thiểu số và hai hợp tác xã

là đồng bào công giáo Phong trào hợp tác xã hoá đợc triển khai trên diện tích canh tác đạt tỉ lệ 57,8% diện tích đất canh tác trong huyện, thu hút đợc 11.642 con trâu bò làm sức kéo cùng hàng chục ngàn lao động

Về ng nghiệp đến năm 1960 đã thành lập đợc 32 hợp tác xã gồm 993 ng

hộ chiếm 50,9% số ng hộ của huyện, các hợp tác xã đã tiến hành sắp xếp lại lao

động, tổ chức lại sản xuất, mua sắm thêm ng cụ, do có sự chuẩn bị tốt nên sản ợng hải sản năm 1960 đạt 10.307 tấn đạt 82% kế hoạch.

l-Về diêm nghiệp tính đến năm 1960 đã xây dựng đợc 7 hợp tác xã, gồm

204 diêm hộ chiếm 92% diêm hộ toàn huyện và sản lợng sản xuất đạt chỉ tiêu

kế hoạch với số lợng 2203 tấn

Trong tiểu thủ công nghiệp phong trào hợp tác xã hoá đợc Đảng bộ huyện Tĩnh Gia hết sức quan tâm và có nhiều chuyển biến tốt, huyện đã tập hợp

và thành lập đợc 15 hợp tác xã thuộc các lĩnh vực may mặc, rèn, sửa chữa xe

đạp, các loại nông cụ, ng cụ Tuy cha phát triển mạnh nhng các hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp đã góp phần tích cực vào việc cải tiến các loại nông cụ, ng cụ

và phần nào đáp ứng nhu cầu may mặc của nhân dân

Thực hiện chỉ thị của ban Bí th Trung ơng Đảng trong thời kỳ này các hợp tác xã mua bán, hợp tác xã tín dụng đợc phát triển và đem lại những hiệu quả nhất định Trong những năm 1959 - 1960 các xã viên hợp tác xã nông nghiệp, diêm nghiệp, ng nghiệp đã tự nguyện đóng góp cổ phần tham gia hợp tác xã mua quốc doanh tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng gia sản xuất trong nông nghiệp Cho đến năm 1960 hầu nh các xã trong huyện đều có hợp tác xã tín dụng, các hợp tác xã tín dụng đã phối hợp với ngân hàng huyện đầu t vốn cho sản xuất đã hổ trợ tích cực trong việc phát triển các ngành kinh tế

Nh vậy cho đến năm 1960, các ngành kinh tế chủ yếu của Tĩnh Gia đã

đ-ợc cải tạo xã hội chủ nghĩa, chế độ sở hữu tập thể về t liệu sản xuất giữ vai trò chủ đạo, đại bộ phận nhân dân lao động tự nguyện đi theo con đờng làm ăn tập thể, kế hoạch ba năm cải tạo xã hội chủ nghĩa căn bản hoàn thành

Về mặt chính trị - xã hội: Sau Hiệp định Giơnevơ, miền Bắc nớc ta hoàn toàn đợc giải phóng, nhân dân miền Bắc đợc sống trong hoà bình, nhng với âm

mu thâm độc muốn độc chiếm hoàn toàn Việt Nam của đế quốc Mỹ ở miền Bắc, chúng sử dụng bọn phản động đội lốt thiên chúa giáo chống phá cách

mạng rất quyết liệt, đặc biệt với âm mu cỡng ép, dụ dỗ đồng bào thiên chúa giáo di c vào miền Nam.

Tĩnh Gia là một huyện có số lợng dân c theo thiên chúa giáo rất đông, vì vậy bọn phản động đã lợi dụng đặc điểm này gây rắc rối, chống phá cách mạng

và vấn đề này cũng đợc Đảng bộ và nhân dân huyện Tĩnh Gia hết sức quan tâm

Tinh thần đó huyện uỷ Tĩnh Gia đã cử cán bộ xuống cơ sở phối hợp với những cán bộ địa phơng, tiến hành tuyên truyền phân tích cho nhân dân thấy đ-

ợc bản chất của kẻ thù và chủ trơng của Đảng Do kịp thời có những biện pháp linh hoạt, mềm dẻo, đồng bào theo đạo thiên chúa đã thấu hiểu và ổn định đợc

t tởng, đặc biệt với chủ trơng cơng quyết với kẻ thù Tỉnh uỷ và Đảng bộ huyện Tĩnh Gia đã quyết định dùng lực lợng vũ trang trấn áp bọn phản động đang ẩn náu trong nhà thờ Ba Làng và hàng trăm tên phản động phải ra hàng ta thu đợc nhiều loại vũ khí, đồng thời giải thoát đợc sáu cán bộ, bộ đội và hàng ngàn giáo dân bị chúng cỡng ép, giam giữ trong nhà thờ Với thắng lợi này chúng ta đã pháđợc âm mu cỡng ép giáo dân di c vào Nam ở Ba Làng (Tĩnh Gia) Ngoài ra

Đảng bộ Tĩnh Gia còn tiến hành tuyên truyền chỉ đạo, ổn định tình hình chính trị, xã hội ở những địa bàn khác có đạo Thiên Chúa, những nơi bọn phản động

đội lốt ngời tôn giáo lén lút hoạt động phá hoại, gây chia rẽ lơng giáo, vận

động, doạ nạt dân giáo di c, nhiều đoàn cán bộ đợc cử xuống cơ sở, tới từng gia

đình để giải thích chủ trơng của Đảng và nhà nớc, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các giáo dân làm ăn sinh sống

Bên cạnh công tác giáo vận đợc triển khai khá tốt, Đảng bộ và các cấp chính quyền huyện Tĩnh Gia, cũng hết sức quan tâm tới công tác văn hoá, giáo dục, y tế

Trong giáo dục chất lợng dạy và học ngày càng đợc nâng cao, hệ thống giáo dục phổ thông ngày càng đợc mở rộng và đi vào chiều sâu Riêng năm

1960 đã xây dựng thêm đợc 16 tháng với 74 phòng học, có những trờng đợc xếp vào loại lớn ở miền Bắc Số lợng học sinh ngày một tăng và chất lợng học tập

ngày càng nâng cao số lợng học sinh cấp III và đậu đại học ngày càng nhiều Phong trào bổ túc văn hóa rất phát triển Đặc biệt huyện Tĩnh Gia đã phát động phong trào xoá nạn mù chữ đã đợc nhân dân nhiệt tình hởng ứng cho đến năm

1960 số ngời biết đọc, biết viết từ 16 tuổi trở lên đạt 94.5% dân số về căn bản

đã giải quyết xong nạn mù chữ Ngoài ra còn mở các lớp văn hoá tập trung và bán tập trung cho cán bộ chủ chốt ở các xã

Bên cạnh công tác giáo dục, phong trào văn hoá, nghệ thuật xây dựng quê hơng có những phát triển mạnh mẽ Huyện đã thành lập các đội văn nghệ nghiệp d, xây dựng đợc 35 nhà văn hoá ở các xã, 245 tủ sách ở các cơ quan tr-ờng học và các hợp tác xã, phong trào đọc sách báo trong nhân dân đợc phát triển mạnh mẽ Ngoài ra huyện còn tổ chức các buổi chiếu phim lu động phục

vụ bà con Những hoạt động văn hoá bổ ích đã làm cho đời sống tinh thần của ngời dân Tĩnh Gia ngày càng phong phú

Song song với công tác văn hoá, giáo dục công tác của ngành y tế cũng

đợc các cấp chính quyền huyện hết sức quan tâm Ngành y tế Tĩnh Gia đã mở rộng công tác khám và chữa bệnh tới tận ngời dân, thực hiện tốt những nhiệm

vụ phòng, chữa bệnh, giữ vệ sinh môi trờng thực hiện nếp sống mới Năm 1960

đã có 400 tủ thuốc đợc thành lập ở huyện và các trạm xã xây dựng đợc 175 hộ sản Do có những biệt pháp tích cực trong công tác phòng và chữa bệnh nên số ngời mắc bệnh giảm dần qua các năm

Trong giai đoạn 1954 - 1960 vấn đề xây dựng Đảng củng cố chính quyền, tham gia đấu tranh thống nhất đất nớc cũng đợc các cấp chính quyền huyện hết sức quan tâm chú trọng, nên đã giành đợc những kết quả hết sức quan trọng đội ngũ cán bộ, Đảng viên ngày càng đông đảo, uy tín của Đảng ngày càng nâng cao, chủ trơng của Đảng, nhà nớc đã kịp thời đến với mọi ngời dân Bớc đầu đã có những đã có những cuộc đấu tranh chuẩn bị cho các cuộc kháng chiến chống Mỹ lâu dài

Trên thực tế từ 1954 - 1960 nhân dân huyện Tĩnh Gia đã giành đợc nhiều thắng lợi trên nhiều lĩnh vực, những thắng lợi đó góp phần làm thay đổi, cải thiện bộ mặt của huyện Tĩnh Gia Chế độ ngời bóc lột ngời đợc xoá bỏ, đời sống vật chất và đời sống tinh thần của ngời dân đợc cải thiện Đó là những thắng lợi tạo tiền đề cơ sở cho nhân dân huyện Tĩnh Gia tiếp tục giành đợc những thắng lợi cao hơn ở giai đoạn sau.

Đờng lối của Đại hội Đảng bộ toàn quốc lần thứ III ngày 2/1961 và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thanh Hoá lần thứ V đã trở thành phong trào thi đua mạnh mẽ, rộng khắp trong mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn Thanh Hoá Cùng với miền Bắc, nhân dân huyện Tĩnh Gia cùng bớc vào thực hiện kế hoạch

5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965), nhân dân Tĩnh Gia bắt tay vào thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất trên tất cả các lĩnh vực văn hoá, kinh tế, chính trị t t-ởng Trong quá trình thực hiện, hoà chung với phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa trôi nổi trên toàn miền Bắc nh "Đại Phong", "Duyên Hải", "Ba nhất",

"thành công", "Bắc Lý" nhờ sự giúp đỡ của mọi tầng lớp nhân dân trong huyện mà từ 1961 đến năm 1965 Tĩnh Gia đã đạt đợc những thành tựu hết sức

to lớn trên nhiều lĩnh vực

Trong nông nghiệp các sáng kiến kỹ thuật đã đợc áp dụng, mạng lới thuỷ lợi đợc chú ý và xây dựng, đặc biệt việc nhà nớc tăng cờng đầu t vốn cho sản xuất và việc mạnh dạn đa các cây trồng mới và giống mới vào sản xuất và mở rộng diện tích khai hoang chính nhờ những sáng tạo đó mà diện tích, năng suất sản lợng lơng thực ngày càng gia tăng, diện tích đất trồng tăng 8,6% năng suất vụ Đông Xuân 1962 đạt đợc 15,5 tấn/ ha Bên cạnh đó nghề làm muối và

đánh bắt thuỷ hải sản cũng tăng vợt bậc, sản lợng muối hàng năm đạt đợc là

5000 tấn đến 6000 tấn, sản xuất cá đạt chỉ tiêu 100% Trong công nghiệp và thủ công nghiệp cũng có những bớc tiến rõ rệt, các dịch vụ đóng thuyền sản xuất nông cụ đợc mở rộng bên cạnh đó các nghề nh dệt chiếu, dệt thảm, nung vôi, nung gạch, đan lát cũng bắt đầu khởi sắc

Trong lĩnh vực văn hoá - giáo dục - thể thao đã đợc nhiều thành tích, các trờng các lớp ngày càng đợc mở rộng, chất lợng học tập và giảng dạy của thầy trò luôn đợc cải tiến nâng cao Trong giáo dục tình trạng ngời cao tuổi tái mù chữ đợc khắc phục, con em những gia đình khó khăn đợc đến trờng Trờng phổ thông cấp I xã Hải Nhân đợc Bộ giáo dục tặng danh hiệu ngọn cờ đầu của các trờng phổ thông cấp I toàn miền Bắc và vinh dự đợc nhà nớc tặng thởng huân chơng lao động hạng nhất, hạng nhì.

Thầy giáo Nguyễn Văn Huê hiệu trởng nhà trờng đợc tặng danh hiệu anh hùng lao động Ngành thể thao của huyện có nhiều vinh dự lớn có xa thủ bắn súng ngắn ổ quay phá kỷ lục thế giới tại Tiệp Khắc, nhận huy chơng vàng năm 1962

Bên cạnh công tác phát triển kinh tế - văn hoá - giáo dục Đảng bộ huyện Tĩnh Gia cũng rất chú trọng công tác xây dựng Đảng và củng cố chính quyền, chỉ tính riêng trong năm 1965 đã kết nạp thêm 300 Đảng viên, bồi dỡng

đối tợng Đảng cho 500 đồng chí trong đó có 50 đồng chí vùng thiên chúa giáo, nhằm kiện toàn bộ máy lãnh đạo của Đảng trong 6 tháng đầu năm 1965 đã thay

12 Bí th Đảng uỷ, mời thờng vụ Đảng uỷ, số đông cán bộ mới là tầng lớp trẻ có năng lực và năng động, bổ sung thêm những cán bộ có năng lực ở các ngành, các cấp

Nhờ sự quan tâm trực tiếp của Đảng bộ, các cấp chính quyền mà đời sống xã hội của nhân dân đợc ổn định, các tầng lớp nhân dân trong huyện đoàn kết với nhau trong một khối thống nhất Điều này đã thúc đẩy quá trình phát triển của huyện

Song song với việc phát triển kinh tế - chính trị - văn hoá - giáo dục thì nên quốc phòng toàn dân cũng đợc chú trọng nâng cao chất lợng chiến đấu sẵn sàng làm nhiệm vụ, bảo vệ chính quyền, bảo vệ nhân dân và công tác quốc phòng toàn dân càng đợc đẩy mạnh khi Mỹ tăng cờng mở rộng chiến tranh xâm lợc miền Nam và chuẩn bị tiến công ra Bắc Nhân dân Tĩnh Gia tăng cờng củng cố

lực lợng dân quân du kích, công an bảo vệ tổ chức, tăng cờng giáo dục cho nhân dân, nâng cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu trong trờng hợp đế quốc

Mỹ và bè lũ tay sai tấn công ra miền Bắc Mặt khác phát động nhân dân làm hào giao thông phòng tránh, xây dựng hầm trú ẩn

Đứng trớc những khó khăn chồng chất sau khi kết thúc chiến tranh kháng chiến chống Pháp Bằng bàn tay và khối óc của mình nhân dân Tĩnh Gia

đã vơn lên Chỉ sau mời năm từ 1954 đến 1964 đã dành đợc những thắng lợi hết sức to lớn trên các lĩnh vực kinh tế - văn hoá - giáo dục, an ninh, quốc phòng tạo đà cho Tĩnh Gia vững vàng bớc vào thời kỳ mới đáp ứng yêu cầu của cách mạng

Ch ơng II:

Tĩnh Gia trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất

của đế quốc Mỹ (1965 - 1968)

2.1 Tĩnh Gia một trọng điểm đánh phá của đế quốc Mỹ:

Sau những thất bại của nguỵ quân, nguỵ quyền Sài Gòn, vào cuối năm

1964 đầu năm 1965 chiến lợc "chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ vội vã đa

ra chiến lợc chiến tranh mới chiến lợc "chiến tranh cục bộ" trực tiếp đa quân

Mỹ và quân ch hầu vào miền Nam đồng thời đánh phá ra miền Bắc bằng không quân và hải quân nhằm mục đích "ngăn chặn sự chi viện từ bên ngoài vào miền Bắc, từ miền Bắc vào miền Nam, phá hoại thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân miền Bắc, làm nhụt ý chí phấn đấu của nhân dân hai miền Nam - Bắc"

Thực hiện âm mu đó từ tháng 7/1964 đế quốc Mỹ đã liên tục trinh sát bầu trời miền Bắc và có nhiều hành động khiêu khích "Ngày 31/7/1964 tầu khu trục Madốc của Mỹ tiến vào khu phía Nam đảo Cồn Cỏ để do thám và uy hiếp

Đặc biệt ngày 4/8/1964 Mỹ đã dựng lên "sự kiện vịnh Bắc Bộ" nhằm lừa bịp d luận thế giới và nhân dân Mỹ và từ đây Mỹ chính thức tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân lần thứ nhất đối với miền Bắc, nhằm phá hoại tiềm lực kinh tế, quốc phòng, phá hoại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội miền Bắc và nhằm ngăn chặn sự chi viện từ bên ngoài vào nớc

ta, từ miền Bắc vào miền Nam, làm lung lay ý chí quyết tâm chống giặc của

quân dân hai miền "từ một chơng trình chủ yếu có tính chất chính trị và tâm lý" chuyển sang "một chơng trình ném bom liên tục có ý nghĩa quân sự to lớn hơn" Cuộc chiến tranh phá hoại này trở thành một bộ phận khăng khít của cuộc

"chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ [9 - 209] để đánh phá miền Bắc đế quốc

Mỹ huy động hàng ngàn máy bay tối tân thuộc 50 loại, kể cả những loại mới nhất nh F11, B52 với những cái tên ghê sợ "con ma", "giặc trời", "mũi tên xuyên"

Trong bối cảnh đó, ngày 25/3/1965 Ban chấp hành Trung ơng Đảng khoá III đã tiến hành Hội nghị lần thứ XI đánh giá tình hình và đa ra nhiệm vụ mới cho cả hai miền Nghị quyết đã nêu rõ Mỹ là tên đế quốc sừng sỏ, một sen đầm của quốc tế, Mỹ không dễ dàng chịu thất bại chúng sẽ đa lính Mỹ và ch hầu vào miền Nam, tiến hành chiến tranh phá hoại ra miền Bắc Trung ơng Đảng cũng

đề ra nhiệm vụ cho hai miền "Kiềm chế và đánh thắng hoàn toàn chiến lợc chiến tranh đặc biệt" trong thời gian ngắn nhất, đồng thời sẵn sàng đánh thắng

"chiến tranh cục bộ" Tiếp tục xây dựng miền Bắc sẵn sàng đánh thắng chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân, sẵn sàng mở rộng ra cả hai miền, tiếp tục huy động lực lợng của miền Bắc chi viện cho miền Nam và giúp cách mạng Lào [9, 146]

Thực hiện Nghị quyết của Trung ơng Đảng, Tỉnh uỷ Thanh Hoá đã kịp thời chỉ đạo toàn Đảng, toàn dân, củng cố thế trận chiến tranh nhân dân, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, chuyển mọi hoạt động sang thời chiến cho phù hợp, đặc biệt xác định rõ Thanh Hoá là một địa bàn chiến lợc quan trọng vừa là cầu nối giữa hai miền Nam - Bắc Vì vậy Thanh Hoá sẽ là một trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của đế quốc Mỹ

Là một địa bàn trọng yếu chiến lợc, huyện Tĩnh Gia là hớng chiến lợc ở tuyến đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc của Tỉnh và là cầu nối giữa hậu phơng lớn miền Bắc và tiền tuyến lớn miền Nam Do đó Tĩnh Gia là trọng

điểm đánh phá của đế quốc Mỹ Tĩnh Gia là huyện nằm trên tuyến đờng chiến

Châu), Cầu Hang (Hải Lĩnh), Cầu Đồi (Xuân Lâm và Trúc Lâm), Cầu Vằng, Cầu Hổ (Tờng Lâm và Tân Trờng) và khe nớc lạnh là nơi hội tụ của ba tuyến đ-ờng bộ đờng sắt và đờng sông Đờng sắt có hai trọng điểm là ga Văn Trai (Hải Nhân) và ga Khoa Trờng (Tùng Lâm), đặc biệt tuyến đờng sông từ Lạch Bạng (Hải Bình) đến Trờng Lâm là tuyến đờng vận chuyển chi viện cho chiến trờng miền Nam bằng thuyền nan Đảo Mê là căn cứ quân sự, vọng gác tiền tiêu của phía Nam Vịnh Bắc Bộ Đảo Nghi Sơn nơi có vùng biển tàu thuyền thờng xuyên

ra vào Do có vị trí quan trọng từ biển tàu chiến Mỹ thờng xuyên dùng pháo kích bắn vào đất liền Tĩnh Gia các tàu tuần tiêu biệt kích Mỹ luôn luôn hoạt

động uy hiếp ng dân ra khơi đánh cá [8, 87]

ý thức đợc tầm quan trọng của địa bàn chiến lợc của huyện Trên cơ sở Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ơng và chủ trơng của Tỉnh uỷ Thanh Hoá Các cấp chính quyền huyện Tĩnh Gia chỉ đạo nhân dân chuyển toàn bộ hoạt

động sản xuất sang thời chiến, tổ chức nhân dân làm tốt công tác phòng tránh, bảo vệ cơ sở vật chất của nhà nớc, hạn chế tối đa thiệt hại về ngời và của nh đào hầm trú ẩn, đắp ụ pháo Tổ chức lực lợng chiến đấu nh cứu thơng, trực chiến, chữa cháy có thể nói cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Tĩnh Gia đã chuẩn bị kỹ về mọi mặt, luôn luôn chủ động sẵn sàng đối phó với mọi bớc leo thang bắn phá của đế quốc Mỹ

2.2 Tĩnh Gia trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc

Mỹ (1965 - 1968):

Bớc sang năm 1965 tình hình trong nớc có nhiều biến động lấy cớ từ "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ" đế quốc Mỹ đã ồ ạt đem lực lợng không quân và hải quân bắn phá miền Bắc một cách dữ dội

Trên địa bàn Thanh Hoá chúng tiến hành đánh phá hầu nh tất cả các đầu mối giao thông Huyện Tĩnh Gia là hớng chiến lợc ở tuyến đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc của Tỉnh Do vị trí quan trọng đó Tĩnh Gia là huyện

hứng chịu loạt bom đạn đầu tiên của Mỹ khi chúng mở rộng chiến tranh ra miền Bắc.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ lần này đã đặt ra cho mỗi ngời dân Tĩnh Gia nhiệm vụ nặng nề Nhng với một quyết tâm đánh bại sự xâm lợc của kẻ thù góp phần vào thắng lới của cả nớc

2.2.1 Trên mặt trận chiến đấu và phục vụ chiến đấu:

Thực hiện kế hoạch "Sấm rền" đế quốc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc một cách dữ dội Nằm trong tầm ngắm chiến lợc của đế quốc Mỹ, Tĩnh Gia là một huyện bị bắn phá rất ác liệt Mục tiêu bắn phá đầu tiên của đế quốc Mỹ th-ờng nhằm vào các cây cầu nằm trên tuyến đờng quốc lộ 1A với chiều dài 35 km với hàng loạt cây cầu lớn nhỏ là trọng điểm đánh phá của đế quốc Mỹ nh Cầu Ghép, Cầu Mang, Cầu Đồi, Cầu Đen, Cầu Lau

Ngày 16/3/1965 Mỹ cho máy bay bắn đạn 20 ly xuống xã Hải Lĩnh,

đồng thời vô cớ bắn vào các tàu thuyền đánh cá của ta ở Lạch Bang Nhng với tinh thần cảnh giác cao độ và quyết tâm cao tự vệ và công nhân xí nghiệp đánh cá Lạch Bạng đang hoạt động ngoài khơi đã anh dũng chống trả quyết liệt máy bay địch bảo vệ vùng biển và vùng trời quê hơng Trận đánh này đợc Thủ tớng Chính phủ gửi th khen [19, 60-61]

Cây Cầu Ghép là cây cầu bắc qua Sông Yên nối giữa hai huyện Quảng

X-ơng và Tĩnh Gia, nằm ở vị trí chiến lợc trên tuyến đờng quốc lộ 1A Nên Cầu Ghép là một trọng điểm đánh phá của Mỹ khi chúng tấn công ra miền Bắc

Ngày 4/4/1965 máy bay Mỹ đã phát triển lực lợng pháo cao xạ 234 đang trên đờng cơ động từ phía Nghệ An ra, thuộc địa phận huyện Tĩnh Gia Ngay lập tức chúng tập trung lực lợng của ta, đồng thời ngăn chặn lực lợng cơ động của ta tiến ra cầu Hàm Rồng Ngay lập tức quân dân các xã thuộc vùng chiến sự

nh Hải Châu, Hải Ninh, Hải An, Tân Dân, Triệu Dơng phối hợp với ba đại đội 2,4 và năm pháo cao xạ 14.5 ly của trung đoàn 234 (Đoàn Tam Đảo) hình thành

quân dân Tĩnh Gia đã bắn cháy ba máy bay F105 và bắt sống một tên giặc lái Thắng lợi này là thắng lợi của sức mạnh của cuộc chiến tranh nhân dân, song góp phần vào thắng lợi vẻ vang này là công sức rất lớn của nhân dân các xã trong vùng chiến sự, họ đã không quản bom rơi, đạn nổ trong khói lửa bom đạn

đã dũng cảm phục vụ các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ, không ai báo ai ngời chặt lá nguỵ trang cho pháo, ngời lao ra mặt trận tiếp đạn, cứu chữa thơng binh, có ngời còn thay thế pháo thủ bắn trả máy bay địch, các chị, các mẹ nấu cơm, đun nớc, phục vụ các chiến sĩ ngay trên mặt trận và từ trong khói lửa bom đạm nhiều xã, nhiều cá nhân trở thành những tấm gơng sáng chói cho lịch sử quê h-

ơng, lịch sử dân tộc Điển hình nh hai đồng chí Thanh (Nam) và Thanh (Nữ) đã

đợc kết nạp vào Đảng lao động Việt Nam ngay trên trận địa khói lửa

Trong trận chiến này trên địa bàn xã Hải Châu quân dân đã phối hợp

đoàn kết một lòng bảo vệ từng tấc đất, từng gian nhà của quê hơng và đồng chí Viết Xuân, cô Lý là những tấm gơng điển hình trong công tác phục vụ chiến

đấu Với tinh thần chiến đấu và phục vụ chiến đấu kiên cờng dũng cảm quân dân xã Hải Châu đã đợc Bác Hồ tặng cờ "Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm l-ợc" và đợc nhà nớc tặng huân chơng chiến công hạng nhất Còn trên địa bàn xã Hải Ninh và nhiều đồng chí Lê Đình Tự đã anh dũng hi sinh trong lúc giao tranh với kẻ thù Đồng chí Bí th Đảng bộ xã Hải Ninh và nhiều đồng chí khác

đã có những hành động, việc làm dũng cảm trong trận chiến Họ là những tấm gơng soi sáng lịch sử quê hơng, soi sáng lịch sử dân tộc

Phát huy những thắng lợi bớc đầu quân dân Tĩnh Gia đã liên tục giành

đ-ợc những thắng lợi hết sức to lớn trên mặt trận quân sự

Ngày 5/5/1965 quân Mỹ đem bom bắn phá rất ác liệt vùng đất Khoa ờng Với thế trận đợc bày sẵn từ trớc với tinh thần sẵn sàng chiến đấu quân dân các xã trong vùng chiến sự nh Hải Yến, Mai Lâm, Tùng Lâm ngay lập tức vào trận mặc dù cha có kinh nghiệm bắn máy bay bằng súng bộ binh, nhng với tinh

Tr-thần dũng cảm, lòng quyết tâm cao và đợc sự phối hợp chặt chẽ của các xã, đã bắn cháy một chiếc F105 bằng súng bộ binh.

Ngày 9/9/1965 Mỹ tiến hành cho máy bay bắn phá ga Thị Long quân dân các xã Các Sơn phối hợp với lực lợng tự vệ ga Thị Long đã bắn rơi một chiếc A4D bằng 15 khẩu súng trờng và một khẩu đại liên

Ngày 15/10/1965 quân dân xã Nguyên Bình và quân tự vệ ga Văn Trai,

đã sáng tạo đốt một toa xe lửa hỏng nh máy bay địch và bằng 15 khẩu súng ờng và một khẩu đại liên đã hạ gục một chiếc F8U [17, 9]

tr-Ngay trong năm đầu khi quân Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, quân dân Tĩnh Gia đã tổ chức đánh trả địch 1112 trận và đã bắn rơi 11 máy bay các loại, tiêu diệt và bắt sống nhiều tên địch, tạo nên sức mạnh và ý chí cho quân dân Tĩnh Gia tiếp tục giành những thăng lợi to lớn trong giai đoạn sau

Bớc sang năm 1966 quân Mỹ càng điên cuồng, mở rộng bắn phá ra miền Bắc một cách qui mô và quyết liệt hơn "Trong 3 năm từ 1966 đến 1968 quân dân Tĩnh Gia đã phải đánh trả 1500 trận, trong đó có 1000 trận dân quân độc lập chiến

đấu và có nhiều trận đi vào lịch sử vẻ vang của huyện nhà" [8, 93]

Ngày 5/5/1966 quân dân các xã Tùng Lâm, Mai Lâm, Hải Nhân, Hải Yến hợp đồng tác chiến bắn rơi một chiếc F8U Ngày 9/6/1966 tổ dân quân xã Các Sơn độc lập bắn rơi một chiếc A4D tại ga Thị Long và bắt một giặc lái Ngày 6/6/1966 tổ dân quân Hà Nẫm, xã Hải Thợng đã bắt sống hai tên biệt kích, thu toàn bộ vũ khí, khí tài khi chúng cha kịp vào mép nớc Ngày 22/8/1965 dân quân xã Hải Lĩnh đã dũng cảm bắn rơi một máy bay 4H và từ

đây huyện phát động phong trào bắn máy bay tầm thấp Ngày 10/10/1966 phân

đội 23 bộ đội địa phơng cùng dân quân các xã Xuân Lâm phối hợp với các xã lân cận bắn rơi một P8U đây là chiếc máy bay th 100 bị quân dân Thanh Hoá bắn rơi và đợc Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi th khen ngợi Ngày 6/6/1967 quân dân xã Ngọc Lĩnh và Thanh Sơn phối hợp bắn rơi một chiếc F4H Ngày 2/9/1967 quân dân xã Hải Châu bắn rơi một chiếc A4D bằng súng đại liên [8, 93]

Tiêu biểu trong các trận đánh trên không và trên biển tự năm 1966 đến năm 1968 là trận đánh của quân dân vùng biển bắn cháy phi cơ Mỹ vây bắt giặc lái vào năm 1966 và trận nữ dân quân xã Thanh Thuỷ bắn rơi máy bay Mỹ vào năm 1967.

Ngày 14/3/1966 hai máy bay F8U của Mỹ từ biển lao vào đánh Cầu Đồi

Kẻ địch dùng nhiều phơng tiện, máy bay, tầu chiến có hoả lực mạnh với bom

đạn nhiều uy hiếp lực lợng của ta Trong khi đó ta chỉ có một số phơng tiện thô sơ nh thuyền buồm, bè luồng, vũ khí có hai khẩu 37 ly, hai khẩu 12.7 ly, hai khẩu 57.2 khẩu cối, hai khẩu đại liên, còn lại là súng trờng [13] Nhng với lòng yêu quê hơng, yêu đất nớc với lòng quyết tâm cao đã thể hiện ở mỗi ngời dân Quân dân các xã Mai Lâm, Hải Thanh, Hải Yến, Hải Thợng, Hải Bình, Tĩnh Hải đã phối hợp với đơn vị 150 đã không sợ hi sinh, gian khổ giám tiến công quân địch trên biển cả mênh mông Với sự khéo léo, mu trí, sáng tạo gan dạ, hát huy sức mạnh tổng hợp của mọi lực lợng tham gia "chỉ sau 17 giờ, ta đã tiêu diệt một F4, một phi cơ, một trực thăng, tám giặc lái, bắn cháy một tàu khu trục" [13] và từ thắng lợi này đã cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân dân trong cả huyện

Cầu Ngọc Hà thuộc xã Thanh Thuỷ là một trong những trọng điểm đánh phá của quân Mỹ Ngày 8/8/1967 một tốp máy bay Mỹ lao vào đánh phá cầu một cách dữ dội Mời cô gái xã Thanh Thủy đợc phân công chốt giữ bảo vệ cầu, chỉ bằng hai khẩu súng 12 ly 7, đã kiên cờng chến đầu bắn rơi một máy bay A4D Đây là chiến thắng đầu tiên của nữ dân quân huyện bắn rơi máy bay địch bằng súng bộ binh Chiến công của mời cô gái Thanh Thuỷ là tấm gơng cho tinh thần chiến đấu với chiến công này các cô gái đã đợc chủ tịch Hồ Chí Minh gửi th khen ngợi [8, 94]

Nh vậy trong 3 năm từ 1966 đến 1968 quân dân huyện Tĩnh Gia đã bắn rơi 37 chiếc máy bay của Mỹ, bắn bị thơng ba chiếc, phá huỷ một số khu trục hạm và phi cơ, tiêu diệt đợc nhiều tên địch

Đối với nhiệm vụ chiến đấu công tác phục vụ chiến đấu cũng đợc các cấp chính quyền huyện hết sức quan tâm chú trọng và đợc nhân dân toàn huyện tham gia một cách tích cực, sôi nổi Các công tác cứu thơng, tiếp đạn chôn cất ngời hi sinh, tu sửa đờng, các công việc đào công sự cho bộ đội, cung cấp nguyên vật liệu để làm lều lán, làm thêm nhà, công việc kéo pháo, sữa chữa kho tàng, trờng học, dựng lại cột điện đã đợc đông đảo quần chúng nhân dân trong huyện tham gia Đặc biệt hởng ứng phong trào phụ nữ "ba đảm đang" thanh niên "ba sẵn sàng" đã đợc thực hiện một cách linh hoạt, rộng khắp trong toàn huyện Các mẹ, các chị không những tham gia vào công tác chiến đấu, mà còn tích cực vận động chồng con lên đờng nhập ngũ Thanh niên trong huyện đã đua nhau đăng ký nhập

ngũ nhiều thanh niên đến tuổi nhng thấp bé nhẹ cân thì tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu ngay trên địa phơng

Qua việc khái quát những nét cơ bản trong công tác chiến đấu và phục vụ chiến đấu của huyện Tĩnh Gia, trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của

đế quốc Mỹ từ 1965 đến 1968 nhân dân huyện Tĩnh Gia đã đạt đợc những thành quả nhất định, góp phần nhỏ bé vào thắng lợi quân sự của cả nớc, buộc đế quốc

Mỹ phải xuống thang bắn phá miền Bắc

2.2.2 Trên mặt trận giao thông vận tải:

Để bảo đảm chi viện cho miền Nam, vấn đề giao thông vận tải đợc đặt lên hàng đầu Vì vậy công tác bảo đảm giao thông, thông suốt trở thành công tác trọng tâm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Mở rộng đánh phá miền Bắc đế quốc Mỹ nhằm cắt đứt nguồn chi viện từ miền Bắc cho chiến trờng miền Nam Do đó, ngay từ những năm đầu khi Mỹ bắn phá ra miền Bắc đế quốc Mỹ

đã sử dụng 80% số lần đánh phá vào các đầu mối giao thông, chúng sử dụng nhiều loại bom mở các đợt đánh tập trung vào các trọng điểm, đánh phá trên

diện rộng, đánh tất cả các hệ thống đờng bộ, đờng sắt, đờng thuỷ, các phơng tiện vận tải, các cơ sở sản xuất và sữa chữa giao thông vận tải.

Thanh Hoá là tỉnh có nhiều tuyến đờng chiến lợc chạy qua Do đó vấn đề bảo đảm giao thông vận tải, trên địa phận Thanh Hoá đợc quan tâm sâu sắc

Đồng chí Lê Duẩn, Bí th thứ nhất Ban chấp hành Trung ơng lần thứ nhất cho rằng "Trong việc chi viện cho miền Nam thì quân khu IV là quan trọng nhất,

mà Thanh Hoá lại càng quan trọng, Thanh Hoá là đầu cầu "Thanh Hoá là hậu phơng trực tiếp của tiền tuyến lớn trớc hết là Trị Thiên và Lào" [19, 147-148] Mặt khác thờng vụ Tỉnh uỷ Thanh Hoá đánh giá tuyến giao thông vận tải đi qua

địa bàn huyện Tĩnh Gia giữ vị trí quan trọng ý thức đợc vị trí chiến lợc của huyện nhà, các cấp chính quyền huyện và nhân dân huyện Tĩnh Gia khẩn trơng triển khai Nghị quyết về công tác giao thông vận tải của Trung ơng và của Tỉnh Nhân dân Tĩnh Gia đã đảm bảo giao thông thông suốt đặc biệt trên hai tuyến đ-ờng sắt và đờng quốc lộ 1A, đồng thời làm thêm nhiều tuyến đờng mới trên địa bàn toàn huyện, tiến hành nạo vét kênh mơng lòng lạch, đảm bảo giao thông thông suốt trên mọi tuyến đờng Để công tác giao thông vận tải các đội công binh đợc thành lập phối hợp với ty giao thông và tổng đội thanh niên xung phong, đặc biệt có sự tham gia đông đảo quần chúng nhân dân trong huyện Đã phát huy tinh thần "Mở đờng mà tiến, đánh địch mà đi" quân dân huyện Tĩnh Gia đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đảm bảo giao thông thông suốt trên mọi tuyến đờng trong điều kiện bom đạn ác liệt"

Tĩnh Gia là huyện có tuyến đờng quốc lộ 1A chạy qua, là trọn điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ cứ bình quân 1km đờng chịu 465 quả bom, tên lửa hoặc là đạn, đặc biệt các cây cầu nằm trên tuyến quốc lộ 1A liên tiếp bị địch bắn phá nh Cầu Ghép, Cầu Hang, Cầu Đồi Với tinh thần "Địch đánh ta sửa ta

đi, địch cứ đánh ta cứ đi " lực lợng tự vệ, lực lợng dân quân, thanh niên xung phong và quần chúng nhân dân trong huyện, đã huy động hàng trăm m3 đất đá

và nhiều ngày công san lấp những hố bom và tu sửa lại cầu đảm bảo cho các