Tiếng Việt của người Việt là một kho báu. Con người dần tìm hiểu,nghiên cứu chiếm lĩnh kho báu ấy qua từng giai đoạn, từng thời kì và qua từng lứa tuổi. Đối với học sinh tiểu học, tìm hiểu, nghiên cứu Tiếng Việt dành cho các em, bước đầu có phần nhẹ nhàng, đơn giản là một bàn đạp, một nền tảng để các em thâm nhập vào toàn bộ Tiếng Việt nắm hiểu và sử dụng Tiếng Việt như sử dụng kho báu để đạt hiệu quả cao. Dạy Tiếng Việt ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng, ta cần phải nắm rõ nhiệm vụ của từng phân môn. Trong bộ môn Tiếng Việt có rất nhiều phân môn: Tập đọc; Luyện từ và câu; Kể chuyện; Tập làm văn.Trong số các phân môn đó thì tập làm văn có vị trí rất lớn trong chương trình Tiếng Viêt, góp phần hệ thống lại kiến thức tiếng mẹ đẻ cho học sinh, làm phong phú tâm hồn các em, góp phần tích lũy được vốn sống bằng những hiểu biết và cảm xúc của bản thân thông qua hoạt động quan sát hằng ngày trong cuộc sống. Cần quan sát thường xuyên và quan sát bằng nhiều giác quan, đó là yêu cầu quan trọng để có vốn sống phong phú, có cái nhìn về thế giới xung quanh tinh tế hơn, nhạy cảm hơn, phù hợp với tâm lí lứa tuổi ngây thơ, hồn nhiên giàu cảm xúc.
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Tiếng Việt của người Việt là một kho báu Con người dần tìm hiểu,nghiêncứu chiếm lĩnh kho báu ấy qua từng giai đoạn, từng thời kì và qua từng lứa tuổi.Đối với học sinh tiểu học, tìm hiểu, nghiên cứu Tiếng Việt dành cho các em,bước đầu có phần nhẹ nhàng, đơn giản là một bàn đạp, một nền tảng để các emthâm nhập vào toàn bộ Tiếng Việt nắm hiểu và sử dụng Tiếng Việt như sử dụngkho báu để đạt hiệu quả cao
Dạy Tiếng Việt ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng, ta cần phảinắm rõ nhiệm vụ của từng phân môn Trong bộ môn Tiếng Việt có rất nhiềuphân môn: Tập đọc; Luyện từ và câu; Kể chuyện; Tập làm văn.Trong số cácphân môn đó thì tập làm văn có vị trí rất lớn trong chương trình Tiếng Viêt, gópphần hệ thống lại kiến thức tiếng mẹ đẻ cho học sinh, làm phong phú tâm hồncác em, góp phần tích lũy được vốn sống bằng những hiểu biết và cảm xúc củabản thân thông qua hoạt động quan sát hằng ngày trong cuộc sống Cần quan sátthường xuyên và quan sát bằng nhiều giác quan, đó là yêu cầu quan trọng để cóvốn sống phong phú, có cái nhìn về thế giới xung quanh tinh tế hơn, nhạy cảmhơn, phù hợp với tâm lí lứa tuổi ngây thơ, hồn nhiên giàu cảm xúc
Ở lớp 4 chương trình Tập làm văn có rất nhiều thể loại Qua thực tế giảngdạy lớp 4, tôi phát hiện ra khi chấm bài Tập làm văn, tôi thấy đa số học sinh đãbiến các bài văn miêu tả thành văn kể, liệt kê một cách khô khan, nghèo nàn về
từ, diễn đạt ý rườm rà, tối nghĩa Cách dùng từ đặt câu chưa phù hợp, viết câucòn rời rạc, chưa liên kết, thiếu lôgíc, chưa sáng tạo Bố cục bài văn chưa rõràng, cách chấm câu, cách sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh chưa linh hoạt, chưasinh động Mặt khác, một số em còn phụ thuộc vào bài văn mẫu, áp dụng mộtcách máy móc, chưa biết sử dụng bài văn mẫu để hình thành lối hành văn riêngcủa mình, biến lời văn người khác thành cách diễn đạt của mình Phần lớn các
em dùng lời hướng dẫn của giáo viên để viết bài văn của mình một cách rậpkhuôn, máy móc Do đó, bài văn chưa đạt hiệu quả cao
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO UBND TỈNH PHÚ THỌ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
BÀI TẬP LỚN
Tên đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 4
VIẾT TỐT BÀI VĂN MIÊU TẢ
Học phần: Cơ sở ngôn ngữ học của việc dạy Tiếng Việt ở tiểu học
Mã học phần: GT2302
Họ và tên giảng viên: Nguyễn Xuân Huy
Học viên thực hiện: Nguyễn Thị Thùy Trang
Lớp: K5B – Giáo dục học Tiểu học
Năm học: 2020 - 2021
Trang 3Là một giáo viên tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thế nào để giúp các
em học sinh lớp 4 học tốt phân môn Tập làm văn nhất là văn miêu tả con vật ?
Với những lí do trên nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp
học sinh lớp 4 viết tốt bài văn tả con vật”.
2 Mục đích nghiên cứu
- Giúp học sinh hình thành các kỹ năng quan sát, phân tích, đưa ra nhận xét,chính kiến của bản thân; biết truyền những rung cảm của mình vào đối tượngmiêu tả; biết sử dụng những từ ngữ có giá trị biểu cảm, những câu văn sáng rõ
về nội dung Các em có cái nhìn hồn nhiên về thế giới xung quanh và có tínhchân thực khi miêu tả về con người, cảnh vật, đồ vật, một cách cụ thể, sốngđộng nhưng nó vẫn tồn tại trong thực tế cuộc sống Các em biết sử dụng, vậndụng các hình ảnh so sánh, nhân hóa để bài văn miêu tả được phong phú và sinhđộng, nâng cao chất lượng khi làm bài Qua đó, bồi dưỡng cho các em tình yêuquê hương đất nước, vốn sống, vốn ngôn ngữ và khả năng giao tiếp
- Kích thích hứng thú học tập của học sinh đối với bộ môn Tập làm văn nóiriêng, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Tiếng Việt nói chung
3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng là học sinh lớp 4A, Trường Tiểu học Lê Đồng – TX.Phú Thọ
- Chương trình phân môn Tập làm văn lớp 4
4 Phương pháp nghiên cứu:
4.1 Phương pháp thực hành giao tiếp
4.2 Phương pháp phân tích ngôn ngữ
4.3 Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề
4.4 Phương pháp rèn luyện theo mẫu
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn
Văn miêu tả là một trong những thể loại văn rất quen thuộc và phổ biếntrong cuộc sống cũng như trong các tác phẩm văn học Đây là loại văn có tácdụng rất lớn trong việc tái hiện đời sống, hình thành và phát triển trí tưởngtượng, óc quan sát và khả năng nhận xét, đánh giá của con người Với đặc trưngcủa mình, những bài văn miêu tả làm cho tâm hồn, trí tuệ người đọc thêm phongphú, giúp ta cảm nhận được văn học và cuộc sống một cách tinh tế hơn, sâu sắchơn Chính vì thế, văn miêu tả được đưa vào nhà trường từ rất lâu và ngay từ bậcTiểu học Đề tài của văn miêu tả với các em là những gì gần gũi, thân quen vớithế giới trẻ thơ, các em có thể quan sát được một cách dễ dàng, cụ thể như: chiếccặp, cái bàn, những vườn cây ăn quả mình yêu thích, những con vật nuôi trongnhà…
Bài văn miêu tả nếu không sáng tạo sẽ trở thành một bài văn khô cứng,góp nhặt của người khác, nội dung bài văn sẽ không hồn nhiên, trong sáng, mới
mẻ Hơn nữa, bài văn miêu tả là thể loại văn bản mang tính chất nghệ thuật cao,mang tính sáng tạo, tính cá thể của người viết Ngôn ngữ trong văn miêu tả làngôn ngữ giàu sức gợi cảm và là ngôn ngữ của các biện pháp tu từ
Chương trình Tập làm văn lớp 4 gồm 62 tiết, trong đó văn miêu tảchiếm 30 tiết ( 7 tiết học kì I và 23 tiết học kì II)
Trong đó bao gồm: + Kĩ năng miêu tả : 1 tiết
+ Miêu tả đồ vật : 10 tiết
+ Miêu tả cây cối : 11 tiết
+ Miêu tả con vật : 8 tiết
Ngôn ngữ trong văn miêu tả cần cụ thể, giàu hình ảnh và có nét riêngbiệt Chính vì thế để có bài văn hay đòi hỏi người viết phải biết cách dùng từngữ, biết vận dụng linh hoạt các biện pháp nghệ thuật tu từ được học
2Thực trạng
Qua quá trình giảng dạy cũng như qua việc dự giờ học tập chuyên môn ở cácđồng nghiệp, tôi nhận thấy việc dạy làm văn ở lớp 4 còn gặp một số khó khăn:
Trang 5Về giáo viên:
- Một số giáo viên còn ngại khi phải dạy phân môn tập làm văn nên khi dạycòn nhiều lúng túng về phương pháp và nội dung hay hình thức tổ chức một tiếtdạy Tập làm văn dẫn đến hiệu quả các tiết dạy chưa cao Điều này được thể hiện
rõ qua những tiết thao giảng, dự giờ chéo phân môn Tập làm văn ở trường
- Phương pháp dạy của giáo viên còn rập khuôn, thiếu sự dẫn dắt gợi mở chohọc sinh, chưa kích thích được sự sáng tạo tìm tòi, chưa chọn từ ngữ, hình ảnh, ýcủa học sinh
- Giáo viên ít quan tâm đến việc hướng dẫn các em phải tả như thế nào để bộc lộđược nét riêng biệt của đối tượng mình đang tả, thoát khỏi việc tả một cách khuôn mẫu
- Giáo viên khi lên lớp còn truyền đạt “chay”, thiếu tranh ảnh, vật thật để hổ trợ cho các em trong quá trình làm văn miêu tả
- Giáo viên chưa hướng dẫn được cho học sinh tìm ra phương pháp làm vănmiêu tả thành công, bên cạnh năng lực quan sát còn cần sự liên tưởng, tưởngtượng và vận dụng năng lực của bản thân vào bài viết
- Việc chấm và sửa bài cho các em còn chung chung, chưa sửa ý, câu hay cách dùng từ đặt câu,việc vận dụng các biện pháp nghệ thuật vào bài văn của học sinhnhằm phát huy cho học sinh khi học, làm tập làm văn
- Thiếu sự kết hợp, liên hệ giữa tiết dạy phân môn tập làm văn với các môn học khác
Về học sinh:
- Do khả năng tư duy của học sinh Tiểu học còn dừng lại ở mức độ tư duy đơngiản trực quan, chất lượng cảm thụ văn học của học sinh chưa đồng đều dẫn đếnchất lượng làm văn chưa cao dẫn đến khi viết văn còn gặp không ít khó khăn
- Khả năng quan sát miêu tả còn sơ sài, học sinh chưa biết sử dụng các giác quan
để quan sát, quan sát chưa theo một trình tự, thấy đâu tả đó
- Học sinh dùng từ đặt câu chưa hay, chưa biết lựa chọn từ ngữ thích hợp, vốn từ ngữ còn quá nghèo nàn, dùng từ địa phương nhiều, diễn đạt ý văn mà như nóichuyện bình thường
Trang 6- Dùng văn mẫu một cách chưa sáng tạo (do sách tham khảo bán tràn lan trên thịtrường) các em rập khuôn theo mà chưa biết sáng tạo chọn lọc thành cái riêngcủa mình.
- Một số em chưa biết nội dung, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật vào bàivăn dẫn đến lời văn khô khan, thiếu hình ảnh, thiếu tình cảm
- Một số học sinh trung bình, yếu viết câu chưa thành thạo nên diễn đạt chưamạch lạc, các ý trong bài văn còn nhiều hạn chế
3 Các biện pháp nâng cao hiệu quả dạy tập làm văn cho học sinh
Để nâng cao chất lượng làm văn cho học sinh lớp 4, đòi hỏi người giáoviên phải kiên trì và bền bỉ vì đây là một công việc rất khó khăn
Tuỳ theo nội dung yêu cầu của mỗi bài học và đối tượng học sinh mà bảnthân tôi đã áp dụng linh hoạt nhóm các biện pháp, hoặc một biện pháp chủ đạo
và kết hợp một số biện pháp hỗ trợ khác
Cụ thể như khi dạy học sinh lớp 4 viết bài văn miêu tả con vật, bản thântôi đã chú trọng các biện pháp sau:
3.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng và tích luỹ vốn từ
3.1.1 Làm giàu vốn từ ngữ thông qua các tiết học.
Từ ngữ là nhân tố cơ bản để xây dựng câu văn, đoạn văn, bài văn Nó cómột vị trí và ý nghĩa vô cùng quan trọng Hiểu, sử dụng đúng, sử dụng hay mới
có thể diễn đạt và diễn đạt tốt nội dung, ý kiến của mình Vậy mà vốn từ của các
em rất ít Điều này khiến tôi suy nghĩ nhiều Những kiến thức lơ mơ, thiếu vốn
từ làm thế nào có thể viết văn hay được Để viết được bài văn, đoạn văn hay, họcsinh không chỉ cần có cảm xúc, cảm nghĩ tinh tế mà còn phải tích luỹ vốn từphong phú, tạo câu linh hoạt và đa dạng Cách làm nhanh nhất là thông qua mônTập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn, Nhiều bài tập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn
là bài văn hay, số lượng từ ngữ miêu tả ở các bài đó rất phong phú, sử dụng từsáng tạo Vì vậy khi dạy giáo viên cần chỉ ra các từ ngữ miêu tả, có thể chọntrường hợp đặc sắc nhất để phân tích sự sáng tạo của nhà văn khi sử dụng từ
Ví dụ: Khi dạy phân môn tập đọc bài: “ Dế Mèn bênh vực kẻ yếu” Giáo viên
nêm chỉ cho HS thấy những từ, cụm từ tác giả dùng để miêu tả ngoại hình của
Trang 7chị Nhà Trò (gầy yếu, ngắn chùn chùn, ), hoạt động của chị (khóc tỉ tê, nức
nở, ) và miêu tả hành động của Dế Mèn như: xòe cả hai cảng ra, đạp phanh phách, Thông qua bài tập đọc trên, học sinh đã tích lũy được một số vốn từ
miêu tà về ngoại hình và hành động con vật
Hay, khi dạy bài kể chuyện “ Con vịt xấu xí” tôi cho học sinh thấy được một số
từ, cụm từ miêu tả như: Quá nhỏ, yếu ớt, ( ngoại hình), chành chọe, bắt nạt,
hắt hủi, (Hành động).
Khi dạy bài: “Cấu tạo của bài văn miêu tả con vật” thông qua bài tập các em cũng sẽ tự tích lũy cho mình một số từ, cụm từ tả ngoại hình như: vàng đậm, đỏ
tía, xanh đen, mềm mại, (hành động) như: bệ vệ, nhanh nhẹn, liến thoắng,
Giáo viên cần lưu ý cho học sinh bộc lộ tình cảm, thái độ của mình đối với convật yêu hay ghét, gắn bó hay không gắn bó Để bài viết có sức biểu đạt gần gũihơn, học sinh cần biết liên hệ bản thân mình đã làm gì để chăm sóc con vật ?
3.1.2 Bồi dưỡng vốn sống cho học sinh:
Hiện nay, trong trường học, chúng ta dạy tập làm văn nói chung và bồidưỡng năng khiếu viết văn cho học sinh nói riêng thường thiên về các kĩ thuậtlàm bài mà không cung cấp các chất liệu sống, cái tạo nội dung bài viết Thườnggiáo viên ra một đề bài và hướng dẫn kĩ thuật làm bài Còn học sinh thì gắng đọcthật nhiều bài văn làm mẫu, thậm chí còn có em bê y nguyên bài văn của ngườikhác vào bài của mình, thì được xem là bài viết khá, nghĩa là giỏi chép văn.Khi thấy một em học sinh ngồi trước một số đề văn mà không viết được, thầy côgiáo thường cho rằng các em không nắm vững lý thuyết viết thể văn nọ, thể vănkia mà không hiểu rằng các em không có hứng thú viết vì đã không tạo ra đượcquan hệ thân thiết giữa bản thân và đề bài - đối tượng miêu tả, nghĩa là các
em không có nội dung, không có gì để nói, để viết
Ví dụ: Có một lần, em được bố mẹ dẫn đi chơi vườn bách thú Ở đó có rất
nhiều con vật, em viết một đoạn văn tả lại con vật mà em ấn tượng.
Với đề bài này chắc chắn rằng nhiều học sinh không thể viết được Bởi vìtrong thực tế nhiều học sinh chưa từng được trực tiếp đi tham quan vườn báchthú, nếu như bắt các em áp dụng kiến thức lí thuyết để làm bài thì chắc chắn
Trang 8rằng nhiều em sẽ khó viết thành bài văn theo đúng yêu cầu.
Nguyên nhân của tình trạng không có gì để viết là do học sinh thiếu hụtvốn sống vốn cảm xúc Vì vậy, GV cần đóng vai trò dẫn dắt, gợi mở, tạo nguồncảm hứng, khơi dậy suy nghĩ trong các em Sau khi các em đã quan sát, làmquen với đối tượng rồi thì cần phải viết những bài cụ thể về những gì đã quan sátđược
Ngoài ra giáo viên cần xây dựng cho học sinh có hứng thú và thói quenđọc sách Phải làm cho học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc là cóích cho các em suốt cả cuộc đời, thấy được đó là một trong những con đườngđặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển, sách báo sẽgiúp học sinh có vốn từ ngữ phong phú,vốn sống, tầm nhìn, hiểu biết rộng hơn,
giúp các em có khả năng phát triển sức sáng tạo như người xưa nói " Trong
bụng không có ba vạn quyển sách, trong mắt chưa có núi sông kì lạ của thiên hạ thì chưa học được văn".
Định hướng cho học sinh lựa chọn sách báo để đọc, đọc nhiều không cónghĩa là đọc một cách không chọn lọc Cần chọn những sách như thế nào ? Thầygiáo cần giáo dục thái độ đọc cho các em Kiên trì, chịu khó không chỉ đọc đểgiải trí, mà đọc phải có suy nghĩ, liên hệ, rút ra những bài học bổ ích, ghi chép,thu hoạch về nội dung, nghệ thuật, về những điểm nổi bật, gây ấn tượng cònđọng lại trong tâm trí mình vào cuốn sổ tích luỹ
3.1.3 Xây dựng phong trào tích luỹ vốn từ
Để tăng cường việc tích cực học tập cho các em trong phân môn Tập làmvăn đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị tốt, đặc biệt là về việc thu thập từ theo chủđiểm liên quan đến nội dung bài học hàng tuần, giáo viên cần tăng cường nhiềuhình thức khen thưởng để khuyến khích các em tích cực tìm được nhiều từ bằngcách:
- Đầu tuần tôi phát động phong trào thi đua thu thập từ, cụm từ miêu tả giàu hìnhảnh
- Cuối tuần tôi tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả mình thu thập được bằngnhiều hình thức như: trò chơi, hái hoa học tập,
Trang 9- Khen thưởng cho những em thu thập được nhiều từ, cụm từ liên quan đến phânmôn tập làm văn của tuần: Tặng 3 - 2 - 1 bông hoa học tốt theo số lượng từ màcác em thu thập được Sau đó tổng kết số bông hoa, chọn học sinh có nhiều bônghoa học tốt để khen vào tiết sinh hoạt lớp cuối tuần.
3.2 Biện pháp 2: Sử dụng vốn từ để viết câu văn đoạn văn.
3.2.1 Bồi dưỡng cho các em cách dùng từ, đặc biệt là cách dùng từ gợi
âm thanh và từ gợi hình ảnh trong văn miêu tả con vật.
Như chúng ta đã thấy vốn sống, tầm hiểu biết của các em chưa phong phú,các em đang trong quá trình tìm hiểu, cảm nhận thế giới xung quanh
Từ các chi tiết quan sát được, học sinh cũng chưa biết chọn lọc từ ngữ gợihình, gợi cảm để vận dụng vào bài viết một cách linh hoạt, sáng tạo Hầu hết, bàivăn miêu tả của các em còn thiên về kể lại sự vật, khô khan thiếu hình ảnh Bởivậy để giúp các em biết dùng từ đúng và hay, tôi sử dụng các phương pháp sauđây:
Dạy tốt các dạng bài ôn tập từ, đặc biệt là từ gợi âm thanh, gợi hình ảnh, (để các
em thay thế tránh tình trạng lặp từ)
Ví dụ: Tìm từ gợi âm thanh, gợi hình ảnh, từ đồng nghĩa để gợi tả con vật:
+ Từ gợi âm thanh: ủn ỉn, phì phò, kéc kè e e, phành phạch,
+ Từ gợi hình ảnh: khệnh khạng, lăn tròn,
Ngoài ra bản thân tôi còn hướng dẫn các em sưu tầm các bài văn miêu tả,các bài thơ, các tác phẩm văn xuôi như truyện ngắn, tùy bút, phóng sự, hayyêu cầu học sinh tìm những từ gợi âm thanh, gợi hình ảnh có trong đoạn văn,trong tác phẩm đó
Ví dụ: Hãy tìm từ gợi âm thanh, gợi hình ảnh miêu tả trong đoạn văn sau:
“Mùa xuân cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim đàn đàn, lũ lũ bay đi, bay về ”
(Bài cây gạo – sách Tiếng Việt lớp 3)
Ví dụ : Em hãy tìm những từ gợi âm thanh trong đoạn văn sau:
Bầy gia cầm nhà bác Tám đang cho ăn giữa sân trông thật nhộn nhịp Hàng
chục chú gà con mới nở hơn tuần lễ lích nhích tranh nhau ăn hạt tấm bác tung ra.
Ba con gà mái lại cục cục liên hồi, gọi con mình, chỉ mồi cho chúng Một chú
Trang 10gà trống bống đâu nổi hứng vỗ cánh phành phạch vươn cổ Kéc Kè ke một hồi
dài nhưng chẳng ai buồn để ý Ở góc sân phía xa, mấy anh chàng vịt đang thời
vỗ béo, cất giọng quạc quạc một cách uể oải ý chừng no mồi rồi nên không quan tâm đến lũ gà đang tíu tít đằng kia (Sưu tầm).
Mục đích của kiểu bài này không chỉ đơn thuần yêu cầu học sinh xác địnhđược từ gợi âm thanh, gợi hình ảnh mà qua đó giúp các em thấy được giá trị, tácdụng của các từ tượng thanh, tượng hình trong văn miêu tả, qua đoạn văn nàycác em học được cách miêu tả đối với dạng đề tả con vật
Ngoài ra còn giúp các em biết phân chia từ gợi âm thanh, gợi hình ảnhphù hợp với từng con vật Do vậy trước khi chọn con vật để miêu tả bước đầugiáo viên nên giúp các em hình dung xem có những từ ngữ gợi âm thanh, gợihình ảnh nào phù hợp với con vật mà mình định tả không ? Sau khi các em đã
có kỹ năng nhuần nhuyễn thì việc áp dụng vào các bài viết khác sẽ dễ dàng hơn
3.2.2 Giúp các em biết sử dụng từ đúng và hay:
Để viết được đoạn văn, bài văn miêu tả hay, các em cần có vốn từ và biết cách
sử dụng từ đúng lúc, đúng chỗ, biết dựa vào từ để tạo ra cái mới, cái riêng, cáiđộc đáo trong bài mình viết Chính vì vậy mà các em phải dùng từ đúng và dùng
từ hay
Ví dụ: Cách dùng từ miêu tả âm thanh của các con vật trong bài: “Buổi sáng
mùa hè trong thung lũng”.
Rừng núi còn chìm đắm trong màn đêm Trong bầu không khí đầy hơi ẩm
và lành lạnh, mọi người đang ngon giấc trong những chiến chăn đơn Bỗng mộtcon gà trống vỗ cánh phành phạch và cất tiếng gáy lanh lảnh ở đầu bản Tiếp đó,rải rác khắp thung lũng, tiếng gà gáy râm ran Mấy con gà rừng trên núi cũngthức dậy gáy te te Trên mấy cành cây cao cạnh nhà, ve đua nhau kêu ra rả.Ngoài suối, tiếng chim cuốc vọng vào đều đều Bản làng đã thức giấc
3.2.3 Giúp các em viết câu đúng và biết viết câu hay:
*Viết câu đúng: Một câu văn đúng phải đảm bảo về cấu trúc ngữ pháp, diễn đạt
được nội dung, suy nghĩ của người viết
Ví dụ:
Trang 11Chú gà trống nhà em/ đã ra dáng một chú gà trống đẹp.
CN VN
*Viết câu hay: Câu hay là câu được mở rộng các thành phần phụ, sử dụng các
biện pháp nhân hoá, so sánh hoặc từ láy, từ gợi tả, gợi cảm
Ví dụ: Qua một thời gian chăm sóc chu đáo,giờ đây, chú gà trống nhà em đã
trở thành một chàng hiệp sĩ trông thật oai vệ làm sao.
Việc dùng từ ngữ giàu hình ảnh, gợi tả, gợi cảm, các biện pháp so sánh,nhân hóakhi viết văn sẽ giúp cho câu văn, bài văn trở nên sinh động hơn, mượt mà hơn, ý
tứ hơn và thu hút người đọc, người nghe
Để giúp các em biết viết câu văn có hình ảnh, sử dụng biện pháp tu từ, tôicho học sinh làm dạng bài tập tìm hình ảnh so sánh, nhân hoá trong đoạn thơ,bài thơ
Ví dụ: Tìm hình ảnh so sánh trong câu thơ sau:
“Con mẹ đẹp sao Những hòn tơ nhỏ Chạy như lăn tròn Trên sân trên cỏ.”
(Trích bài Đàn gà mới nở - Sách Tiếng Việt 2)
Yêu cầu học sinh chỉ ra hình ảnh so sánh trong đoạn thơ trên ?
Hình ảnh so sánh : con mẹ - hòn tơ nhỏ ; chạy – lăn tròn
Đoạn thơ trên miêu tả những chú gà con lông vàng óng mượt trông như nhữnghòn tơ mềm mại Do hình dáng nhỏ nhắn “ bé tý” lại giống “cuộn tơ” nên khichạy giống như lăn tròn Việc sử dụng hình ảnh so sánh đã giúp đoạn thơ sinhđộng hơn, đàn gà con được miêu tả cụ thể, giàu hình ảnh, gần gũi và đáng yêu
Ví dụ: Chỉ rõ biện pháp nhân hóa đã được sử dụng trong bài thơ sau như thế nào?
Đám ma bác giun.
Bác Giun đào đất suốt ngày Trưa nay chết dưới bóng cây sau nhà
Họ hàng nhà kiến kéo ra Kiến con đi trước, kiến già theo sau