Có nhà nước đểthống nhất các bộ lạc, mà muốn làm được điều đó cần phải bãi bỏ hết các tôngiáo tín ngưỡng khác nhau của các bộ lạc để thiết lập một tôn giáo thống nhất,tôn thờ một thần tố
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
BỘ MÔN DU LỊCH -
TIỂU LUẬN
Học kỳ 2 năm học 2019 - 2020
Học phần: Các tôn giáo trên thế giới
Tên bài tiểu luận: Giá trị của Hồi giáo trong phát triển du lịch
Giảng viên: Nguyễn Đức Khoa
Sinh viên: Nguyễn Phương Thảo
Lớp: Các tôn giáo trên thế giới 2
Giảng viên Chấm 1 Giảng viên chấm 2
Nguyễn Đức Khoa Phùng Đức Thiện
Trang 2HÀ NỘI, tháng 03 năm 2020
MỤC LỤC
GIỚI THIỆU CHUNG 1
PHẦN 1.CÁC GIÁ TRỊ CỦA HỒI GIÁO 2
1.1 Tổng quan về Hồi giáo 2
1.1.1 Lịch sử hình thành 2
1.1.2 Nội dung cơ bản 7
1.2 Các giá trị của Hồi giáo 13
1.2.1 Triết lý 13
1.2.2 Kiến trúc nghệ thuật 20
1.2.3 Tâm linh 23
PHẦN 2.HỒI GIÁO VỚI PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG DU LỊCH 28
2.1 Thị trường khách 28
2.2 Sản phẩm du lịch 28
2.3 Dịch vụ du lịch 30
2.4 Ứng xử trong du lịch 31
2.4.1 Ứng xử khi đi du lịch tới các nước Hồi Giáo 31
2.4.2 Ứng xử với khách du lịch là người Hồi giáo 34
PHẦN 3.KẾT LUẬN 36
3.1 Giá trị của đạo Hồi tới sự phát triển của du lịch 36
3.2 Tổng kết 36
Trang 4GIỚI THIỆU CHUNG
Hồi giáo (tiếng Ả Rập: ملاسلإا al-'islām), còn gọi là đạo Hồi, đạo Islam là một tôn giáo khởi nguồn từ Abraham, độc thần, dạy rằng chỉ có một Thiên Chúa (tiếng Ả Rập: Allah), và Muhammad là sứ giả của Thiên Chúa Đây là tôn giáo lớn thứ hai thế giới với hơn 1,8 tỷ người theo tương đương 24% dân số thế giới, họ có mặt ở hơn 100 quốc gia trên tất cả các châu lục và họ thường được gọi là người Hồi giáo Hồi giáo chiếm phần lớn dân số ở 50 quốc gia Ngoài ra, quốc gia có đông người Hồi giáo nhất hiện nay không phải là nước ở khu vực Trung Đông như nhiều người vẫn tưởng, mà là Indonesia nước ở khu vực Đông Nam Á với trên 180 triệu tín đồ chiếm 87% dân số của đất nước này Hồi giáo dạy rằng Thiên Chúa là lòng thương xót, toàn năng và độc nhất, và Chúa đã hướng dẫn loài người qua các tiên tri, thánh thư được tiết lộ và các dấu hiệu tự nhiên Kinh sách chính của Hồi giáo là Kinh Qur'an, được người Hồi giáo xem là lời nguyên văn của Thiên Chúa và các giáo lý, ví dụ quy phạm của Muhammad Vậy Hồi giáo có sự ảnh hưởng và gía trị ra sao với sự phát triển của du lịch hiện nay du lịch
Trang 5PHẦN 1 CÁC GIÁ TRỊ CỦA HỒI GIÁO
1.1 Tổng quan về Hồi giáo
1.1.1 Lịch sử hình thành
Bán đảo Ả Rập là vùng tiếp xúc của ba châu Á – Âu – Phi Về phươngdiện địa lí nó là một cao nguyên mênh mông thình lình dựng đứng lên tới bangàn thước ở cách Hồng Hải năm chục cây số, rồi hạ dần xuống về phía Đông,qua những dãy núi hoang vu, tới vịnh Ba Tư Ở giữa bán đảo nổi lên vài ốc đảo
có cỏ, làng mạc dưới bóng cây kè, với những giếng nước không mấy sâu vàchung quanh, bốn phía đều là cát mênh mông trải dài tới mấy trăm cây số Bốnchục năm tuyết mới đổ một lần Ban đêm lạnh tới không độ (0°) còn vào banngày ánh nắng làm da cháy, máu muốn sôi lên Vì không khí đầy cát nên ngườidân phải dùng khăn để che như một lớp ngăn cách da không tiếp xúc với ánhnắng mặt trời bỏng rát và ngăn bụi khi không khí đầy cát làm ảnh hưởng đếnhoạt động sinh hoạt dân Trên bờ biển, thỉnh thoảng có những cơn mưa rào trútxuống, nên nơi đây có sự phát triển tốt nhờ vào đó Nhất là bờ biển ở phía Tây,trong miền Hedjaz, nơi có những thị trấn La Mecque và Médine Bán đảo nơi cónhững vương quốc cổ của Ả Rập có diện tích lớn mà đại bộ phận là thảo nguyên
và sa mạc, quanh năm hầu như không có mưa, điều kiện khí hậu tự nhiên khắcnghiệt nên cư dân của vùng này sống chủ yếu bằng nghề du mục Tuy vậy trên
cả bán đảo chỉ có vùng Yêmen ở phía Tây Nam có nguồn nước phong phú, đấtđai có thể trồng trọt được Hơn nữa nhờ nằm trên con đường buôn bán giữa Tây
Á và Bắc Phi nên Yêmen có điều kiện phát triển về thương nghiệp Vì vậy từ thế
kỉ X đến thế kỉ VI TCN, ở đây đã thành lập nhiều nhà nước cổ đại
Ngoài Yêmen, vùng Hegiadơ (Hejaz) nằm dọc ven bờ biển Đỏ ở phía Tâybán đảo cũng tương đối phát triển Vùng này từ xưa vốn là cái cầu nối liền việcbuôn bán giữa vùng Địa Trung Hải với phương Đông Vì vậy, ở đây từ sớm đãxuất hiện một số thành phố, trong đó quan trọng nhất là Mecca và Yatơrip Đếnđầu thế kỉ VII, cư dân các thành phố này vẫn đang sống thành từng thị tộc hoặc
Trang 6bộ lạc Tuy nhiên trong các bộ lạc đó, sự phân hóa giai cấp đã hết sức rõ rệt.Tầng lớp quý tộc thị tộc đã trở thành những kẻ có đặc quyền và của cải.
Mỗi bộ lạc ở đây thông qua nghi thức tế lễ có một thần bảo hộ riêng cho
bộ lạc mình Bên cạnh những tiểu quốc ở Bắc và Nam, ngay cả trong những tiểuquốc đó nữa, trước thời Hồi giáo, tổ chức chính trị là một tổ chức gia tộc gồmthị tộc và bộ lạc Một bộ lạc mang tên một ông tổ chung tưởng tượng nào đóđiển hình như bộ lạc Bani-Gassan, họ tự cho mình là hậu duệ của Ghassan Vì
sự giao thông khó khăn, cho nên các bộ lạc phải tự trị về kinh tế, và giữ mangtrong mình đặc điểm của địa phương đó hay đặc tính của riêng bộ lạc đó Người
Ả Rập chỉ trung thành và có bổn phận đối với bộ lạc của họ, mà bộ lạc càng nhỏthì lòng hy sinh đối với bộ lạc càng lớn Và mỗi bộ lạc hoặc thị tộc do một Sheikthống trị, vị này được các đầu mục chọn ra từ một gia đình nhiều đời giàu có, cótài trí hoặc chiến đấu anh dũng hơn các gia đình khác
Các vùng trên bán đảo Ả Rập phát triển không đồng đều, có nơi vào năm
1000 TCN đã bước sang chế độ chiếm hữu nô lệ, song có nơi đang còn trongtình trạng công xã nguyên thủy do đó dẫn đến đời sống cũng thấp kém nênngười Ả Rập có tín ngưỡng đa thần giáo, tôn thờ nhiều thần thánh từ các hiệntượng tự nhiên như mặt trời, mặt trăng, các vì sao, mây gió mưa bão, sấm chớp,
… đến các vật tự nhiên như tảng đá, gò đất, cây cỏ, khe suối, con vật,… Họcũng thờ ngẫu tượng, quỷ thần và tổ tiên Đạo Do thái và đạo Cơ đốc thờ mộtthần đã được truyền bá vào A rập Xuất hiện phái Hary có khuynh hướng nhấtthần luận, chỉ thờ một thần duy nhất nhưng lại chưa có giáo nghĩa hoàn chỉnh,chỉ chú trọng tu luyện cá nhân, tuy nhiên sự tồn tại của nó cũng là yếu tố thúcđẩy sự ra đời của đạo Hồi Điển hình nhất về tín ngưỡng thờ thần là bộ lạcKoraichites (Côraisit) sùng bái tự nhiên theo tín ngưỡng đa thần và họ đã xâydựng một tòa cổ miếu, bên trong có một tảng vân thạch đen được người Ả Rậptôn làm thần, họ thường đến đây bái lễ và quỳ hôn hòn đá thần
Trang 7Trung tâm của sự thờ phụng đó là thành phố Mecca - một thành phố thánhđịa của các bộ lạc Ả Rập Giữa thành phố Mecca ở một hõm núi có thánh đườngKaaba là đền thờ chung của tất cả các bộ lạc Ả Rập, bên trong có đặt khoảng
300 tượng thần Hằng năm vào mùa xuân tại đây lại tổ chức hội chợ gần thầnmiếu và người Ả Rập ở khắp bán đảo, kể cả dân du mục và dân định cư kéonhau đến văn cảnh đền, rước sách, nhảy múa và quỳ ôm hôn viên đá đen (theotruyền thuyết thì trước kia hòn đá trắng, sau nhiễm tội ác của loài người làm nóthành đen; thực ra đây là một khối đá hắc thạch hay tảng vân thạch đen) tạithánh đường Kaaba Vì thế Mecca trở thành một thành phố thương mại sầm uất,
có nhiều cửa hiệu và lái buôn giàu có nên nơi đây cũng được coi như là trungtâm thương nghiệp Đỉnh điểm là đến thế kỷ VI, thành phố Mecca bị người Ba
Tư độc chiếm Năm 525, người Bizantin chiếm lại Năm 575, người Ba Tư lạiphản công, phá hủy thành phố Mà vịnh Ba Tư là con đường biển duy nhất nốiliền Ấn Độ với Địa Trung Hải, mất con đường này, nền thương nghiệp sẽ bị chếttheo, các nhà buôn sẽ thừa cơ nâng hàng hóa tới giá cắt cổ Các tầng lớp trong
xã hội đều có nhu cầu xây dựng một Nhà nước dân tộc thống nhất, thu hồi lạicác bãi chăn nuôi, đất đai màu mỡ và con đường buôn bán Có nhà nước đểthống nhất các bộ lạc, mà muốn làm được điều đó cần phải bãi bỏ hết các tôngiáo tín ngưỡng khác nhau của các bộ lạc để thiết lập một tôn giáo thống nhất,tôn thờ một thần tối cao duy nhất
Cùng với đó A Rập đối mặt với các nguy cơ xã hội như phân chia giai cấptrong nội bộ các thị tộc ngày càng gay gắt và sự xâm nhập và uy hiếp của ngoạitộc khiến các tầng lớp trong xã hội tìm mọi cách để thoát ly khỏi tình trạng cùngcực Và chính sự tồn tại của nhiều bộ lạc đã góp phần gây ra những cuộc chiếntranh tương tàn lẫn nhau để tranh giành đất đai, nguồn nước, gia súc, mụctrường, ốc đảo, …
Trong điều kiện và bối cảnh đó, đạo Hồi đã ra đời, do Muhammad sánglập Kinh sách chính của Hồi giáo là Kinh Qur'an Đạo Hồi đã liên minh các bộ
Trang 8Muhammad bắt đầu truyền giáo ở Mecca nhưng chịu sự khủng bố của bọnquý tộc mà phải rời sang Yatơrep vào ngày 16-7-622 theo lời mời của thành phốYatơrep – nơi chống đối lại và có hiếm khích với thành phố Mecca Thành phốnày từ đó đổi tên thành Medina có nghĩa là “Thành phố của nhà Tiên tri” hay
“Nơi trú ngụ của Sứ giả” Chúng đã chế giễu, chửi bới, dọa nạt, định bắt giếtông khiến cho việc truyền bá không mấy suôn se và trong suốt khoảng thời giantruyền giáo tại Mecca ông chỉ thu được 52 tín đồ Trong đó có vợ ông (bàKhaditgia), bố vợ Abu Bếc, con rể Ali và hai người bạn Ôma và Ôtma nhữnngười sau đó đã kế nghiệp tư tưởng của Muhammad làm Khalifah (caliphate,khalifah, khilafat hay khalip; tiếng Ả Rập: ةفلاِخ khilāfah) – có nghĩa là “ngườithay mặt Sứ giả” tức là Giáo chủ của đạo Hồi hay được hiểu là người kế tục củaMuhammad
Năm 630, Muhammad kéo quân đến Mecca và thành công trong cuộcchinh chiến tôn giáo Chỉ trong một năm, tất cả các nhà thờ đã quy thuận đạoHồi Năm 639 (17 năm sau) khi Khalip Ôma xây dựng lịch đạo hồi đã lấy ngày16-7 làm ngày nguyen đán và năm 622 làm năm bắt đầu kỉ nguyên Hồi giáo.Năm 632, Muhammad tạ thế, người kế thừa ông là Caliph (thay mặt tiên tri)thâu tóm quyền lực vào tay mình thành thủ lĩnh quốc gia giáo hợp nhất Từ đờiCaliph thứ hai, người Ả Rập bắt đầu các cuộc “Thánh chiến” chống dị giáo, tổchức di cư dân đạo Hồi tới những vùng đất đai màu mỡ
Theo các hoạt động quân sự và buôn bán, đạo Hồi được truyền bá rộng rã
ra ngoài phạm vi bán đảo Ả Rập thậm chí truyền sang Trung Quốc Năm 651, sứthần Hồi giáo yết kiến Đường Cao Tông (đây là cuộc viếng thăm sớm nhất cònđược ghi chép lại)
Trong quá trình hình thành, đạo Hồi đã tiếp thu nhiều yếu tố của các tôngiáo khác như: giữ lại nhiều nét của các thần thánh mà bộ tộc Ả Rập ở phía Bắc
đã thờ, đó là thánh Taalia Theo tưởng tượng của những người Ả Rập sống ởthời kì trước khi có đạo Hồi thì thánh Taalia có nhiều nét chung với các thánh
Trang 9của tôn giáo khác, chẳng hạn như Allah rất giống Jéhovah của đạo Do thái,giống đức Cha của đạo Thiên Chúa Đạo hồi cũng tiếp thu cả những truyềnthuyết về sáng tạo thế giới, những quan niệm về thần linh, ma quỷ và tin tưởngrằng linh hồn là bất tử, sau khi chết người ta sẽ sống lại ở kiếp khác Đạo Hồikhông giống nhiều tôn giáo khác ở chỗ tuyệt đối không thờ tượng thần, vì họquan niệm rằng Allah tỏa khắp mọi nơi, không có hình tượng nào có thể thể hiệnđược Allah
Trong thời kì đầu, đạo Hồi chống những tập quán của xã hội nguyên thủynhư quan niệm hẹp hòi về thị tộc, bộ lạc, tập quán nợ máu phải trả bằng máu,báo thù có tính chất thị tộc, thờ thần tượng, đa thần giáo Thừa nhận chế độ nộ
lệ, chế độ một chồng nhiều vợ, hạ thấp vai trò của phụ nữ, chủ trương bảo vệviệc buôn bán và chế độ tư hữu tài sản Tuy vậy, đạo Hồi kêu gọi mọi ngườiđoàn kết, không chém giết lẫn nhau, các bộ tộc Ả Rập coi nhau như anh em, hôhào phải hết sức giúp đỡ người nghèo, nhất là bà góa và trẻ mô côi
Thời Muhammad, đạo Hồi chỉ mới truyền bá ở bán đảo Ả Rập Sau đócùng với quá trình chinh phục của Ả Rập, đạo Hồi đã truyền bá khắp Tây Á,Trung Á, Bắc Phi và Tây Ban Nha Và trong quá trình ấy, đạo Hồi đã chia thànhhai giáo phái chính là phái Xumu và phái Siít (Shiite) Sau khi Muhammad quađời, từ năm 632 đến 661, ở Ả Rập có 4 Khalifah được lần lượt bầu ra là AbuBekr (632-634), Ôma (634-644), Ôman (644-656) và Ali (656-661) Một số tín
đồ cho rằng chỉ có Ali, em con chú và con rể của Muhammad mới xứng đángđược cử làm Khalifah, còn những người khác vì không phải là dòng dõi của tiêntri nên không hợp pháp Bộ phận đó đã tạo thành một phe chính trị gọi là Siít(Shiite nghĩa là đảng phái), sau này trở thành một giáo phái quan trọng của đạoHồi Phái Xumu là phái Hồi giáo chính thống, họ thừa nhận cả 4 Khalifah đầutiên đều là những người kế thừa hợp pháp Muhammad, đa số tín đồ Hồi giáotheo phái này
Trang 10Ngày nay đạo Hồi được truyền bá rộng rãi trên thế giới, đã thành quốcgiáo của 24 nước như: Indonesia, Malaysia, Afghanistan, Bangladesh, Pakistan,Iran, …
1.1.2 Nội dung cơ bản
* Sự phân chia Hồi giáo
Đến nay Hồi giáo đã chia ra làm nhiều nhánh với những giáo lý và quanđiểm chính trị khác biệt
Sunni:
Hồi giáo dòng Sunni chiếm 75%–90% số người theo Đạo Hồi DòngSunni cũng có tên Ahl as-Sunnah nghĩa là "người truyền thống"
Người theo Sunni tin rằng bốn Khalip đầu tiên là những người thừa
kế hợp pháp của Muhammad; vì Chúa không chỉ định bất kỳ lãnhđạo đặc biệt nào để kế thừa ông và những người này được bầu ra.Người theo Sunni tin rằng bất cứ ai là người công chính và chỉ có thể
là một khalip nhưng họ phải hành động theo kinh Qur'an và Hadith(tuyển tập lời dạy của Muhammad)
Sunni theo Quran, sau đó là Hadith Sau đó, các vấn đề pháp lýkhông được tìm thấy trong Kinh Qur'an hoặc Hadith, họ theo bốnmadh'habs (trường phái tư tưởng): Hanafi, Hanbali, Maliki vàShafi'i, được thành lập xung quanh những lời dạy tương ứng của AbūHanifa, Ahmad bin Hanbal, Malik ibn Anas và al-Shafi'i
Tất cả bốn chấp nhận tính hợp pháp của nhau và Đạo Hồi có thểchọn bất kỳ một để theo Salafi (hay Ahl al-Hadith (Arabic: لهأ ثيدحلا; The people of hadith), hoặc từ miệt thị Wahhabi theo cách gọicủa đối thủ họ) là một phong trào Hồi Giáo cực kỳ đề cao sự "chínhthống" đã đưa lớp người Hồi Giáo đầu tiên là một hình mẫu điểnhình
Shia
Trang 11 Shi'a chiếm 10–20% số người theo đạo Hồi và là nhánh lớn thứ 2.
Trong khi Sunni tin rằng Muhammad không chỉ định một người kếnhiệm và do đó kế nhiệm ông sẽ được chọn bởi cộng đồng thì Shiatin rằng trong lần hành hương cuối cùng của Muhammad đến Mecca,ông đã chỉ định con nuôi của ông là Ali ibn Abi Talib, làm người kế
vị trong Hadith of the pond of Khumm Và thế là họ tin rằng Ali ibnAbi Talib là Imam (lãnh đạo) đầu tiên, và bác bỏ tính hợp pháp củacác khalip Hồi giáo trước Abu Bakr, Uthman ibn al-Affan và Umaribn al-Khattab
Hồi Giáo Shia có nhiều nhánh, nhánh lớn nhất là Twelvers phát triểnphần lớn ở Iran, Iraq, Azerbaijan, Bahrain, Ấn Độ, Pakistan vàLiban Tiếp theo là Zaidis và Ismaili Sau cái chết của Imam Jafar al-Sadiq (cháu lớn của Abu Bakr và Ali ibn Abi Talib) được xem làlãnh tụ thứ sáu của người Shia, Ismailis bắt đầu theo con trai ôngIsma'il ibn Jafar và Twelver Shia's (Ithna Asheri) bắt đầu theo contrai khác của ông Musa al-Kazim làm Imam thứ 7 Zaydis theo Zaydibn Ali, chú của lãnh tụ Jafar al-Sadiq, là lãnh tụ thứ 5
Các nhóm khác nhỏ hơn gồm Bohra và Druze, cũng như Alawites vàAlevi
Sufism
Sufism là một nhánh Hồi giáo thiên về chiều hướng thần bí, nội tâmcủa Islam nhằm mục đích đạt được sự hoàn thiện về đạo đức, sựhành đạo và đức tin (al-ihsan) và gần gũi với Đấng Tối cao Allah
Do đặc tính linh hoạt và nghiên về chiều hướng thần bí nên Sufism lànhánh Hồi giáo tiên phong mở đường trong công cuộc truyền báIslam
Các dòng khác:
Trang 12 Theo quy định của hồi giáo, mỗi giáo dân ít nhất một lần trong cuộcđời phải hành hương về thánh địa Mecca bằng chính kinh phí củabản thân mình và trước khi đi phải chuẩn bị đồ ăn thức uống chongười thân (những người ở nhà, không đi hành hương) trong thờigian mà họ đi vắng Vào tháng Ramadan, người Hồi giáo hànhhương về đây (và chỉ có người Hồi giáo mới được về đây).
Sau khi hành hương đến Mecca, tín đồ đạo Hồi sẽ có được danh hiệu
là "Haj" hoặc "Haji"
* Năm trụ cột của Hồi giáo:
Điều được gọi là “Năm Trụ cột của Hồi giáo” đã được tóm lược một cáchsúc tích không phải trong kinh Qur’an nhưng trong một câu nói cổ truyền đượcđưa ra cho Muhammadđã đặt ra một số giáo lý căn bản của Hồi Giáo:
1 Chứng ngôn (Shahada)
Nếu đạo Hồi có một tín điều chung, thì đó là shahada (sha-HAD-ah),
“tuyên ngôn về đức tin,” hay là “chứng ngôn.” Thuật ngữ này ám chỉmột cụm từ tiếng Ả Rập mà được phiên dịch như sau: “Tôi làm chứngrằng không có thượng đế nào khác ngoài đấng Thượng Đế [Allah] vàMuhammad là Sứ Giả của Thượng Đế.” Tuyên ngôn shahada này là cách
để gia nhập đạo Hồi Để trở thành một tín đồ Hồi Giáo, một người cầnphải đọc tuyên ngôn đó với một niềm tin chân thành
Trong tiếng Ả Rập, từ Thượng Đế được gọi là Allah Đây là cách viếtngắn gọn của từ al- (“đấng”) và ilah (“thượng đế”), tuy không phải làmột tên riêng nhưng là một danh xưng, và gần giống như từ Ê Lô Himtrong tiếng Hê Bơ Rơ
Vì không có chức tư tế trong đạo Hồi, nên cũng không có các giáo lễchức tư tế Cũng không hề có một “giáo hội” Hồi Giáo riêng lẻ nào Vìthế, việc tuyên đọc shahada, trong một nghĩa nào đó, tương tự như phépbáp têm đối với đạo Hồi Hiện việc thiếu cơ cấu lãnh đạo chính thức,
Trang 13hợp nhất, và toàn cầu có nhiều ngụ ý khác Ví dụ, không có một ngườinào lãnh đạo toàn thể tín đồ Hồi Giáo, không có ai lên tiếng cho toàn thểcộng đồng (Muhammad gần như là vị tiên tri cuối cùng của chung mọingười.) Điều này cũng có nghĩa rằng không có giáo hội nào mà nhữngtên khủng bố hoặc “những kẻ dị giáo” có thể bị khai trừ.
2 Sự Cầu Nguyện (Salat)
Nhiều người không theo đạo Hồi đều biết về lễ nghi cầu nguyện của đạoHồi gọi là salat (sa-LAAT), mà bao gồm một số lần sụp lạy nhất định,năm lần một ngày Việc đọc lên các câu đã được quy định từ kinhQur’an và chạm trán xuống đất biểu lộ sự quy phục khiêm nhường đốivới Thượng Đế Lời cầu nguyện tự ý hơn, gọi là du‘a, có thể được dânglên bất cứ lúc nào và không đòi hỏi phải sụp lạy
Đối với những lời cầu nguyện ban trưa vào ngày thứ Sáu, những ngườinam theo đạo Hồi được đòi hỏi phải, và các phụ nữ theo đạo Hồi đượckhuyến khích nên cầu nguyện trong thánh đường Hồi Giáo (tiếng Ả Rập
là masjid, hoặc “nơi sụp lạy”) Ở đó, trong các nhóm chia theo giới tính,
họ sắp thành hàng, cầu nguyện theo sự dẫn dắt của người thầy tế củathánh đường (ee-MAAM, tiếng Ả Rập là amama, có nghĩa là “ở đằngtrước”), và lắng nghe một bài giảng ngắn Tuy nhiên, ngày thứ Sáukhông tương đương với ngày Sa Bát; mặc dù “ngày cuối tuần” ở hầu hếtcác quốc gia Hồi Giáo tập trung vào yawm al-jum‘a (“ngày tụ họp”)hoặc ngày thứ Sáu, nhưng làm việc vào ngày đó không bị cho là có tội
3 Bố Thí (Zakat)
Zakat (za-KAAT, có nghĩa là “điều thanh sạch”) bao gồm việc hiến tặng
từ thiện để hỗ trợ người nghèo khó, cũng như hỗ trợ các thánh đường vàcác công việc Hồi Giáo Số tiền hiến tặng được tính là 2,5 phần trămtổng số gia tài của một tín đồ trên một khoản tối thiểu nhất định Tại một
Trang 14số quốc gia Hồi Giáo, số tiền này do các tổ chức chính phủ thu Tại cácquốc gia khác, số tiền đó là tự nguyện.
4 Nhịn Ăn (Sawm)
Mỗi năm, trong suốt tháng Ramadan tính theo lịch mặt trăng, các tín đồHồi Giáo sùng tín không ăn, không uống, và không quan hệ tình dục từlúc mặt trời mọc cho đến khi mặt trời lặn Họ cũng thường xuyên tựmình cống hiến cho một công việc từ thiện giúp người nghèo khó và đọckinh Qur’an trong suốt tháng
5 Hành Hương (Hajj)
Tín đồ Hồi Giáo có sức khỏe và các điều kiện để làm như vậy cần phảihành hương đến Mecca ít nhất một lần trong đời (Việc hành hương vềMedina, thành phố chí thánh thứ hai của Hồi Giáo, thường cũng baogồm nhưng không bắt buộc.)
Đối với các tín đồ Hồi Giáo trung tín, việc làm như thế là một sự kiệnthuộc linh và cảm động vô cùng, tương tự như trực tiếp tham dự đại hộitrung ương hay lần đầu tiên vào đền thờ
* Nghĩa vụ Hồi giáo
Hệ thống nghĩa vụ của tín đồ Hồi giáo rất rộng và chi tiết, dựa trên cơ sởkinh Coran và sách Thánh huấn
Các tín đồ có 5 nghĩa vụ chủ yếu Đó là niệm, lễ, trai, khoá, triều Đây là
5 trụ cột của Hồi giáo, tạo nên sườn cốt cho đời sống của người Hồi giáo
Niệm: tín đồ phải thường xuyên tụng niệm thành tiếng tín điều cơ bản(Vạn vật không phải là Chúa, chỉ có Chân chúa; Mohammed là sứ giảcủa Chúa)
Lễ: tức là lễ bái Các tín đồ mỗi ngày hành lễ 5 lần (sáng, trưa, chiều, tối,đêm) Thứ 6 hàng tuần thì làm lễ tại thánh đường 1 lần vào buổi trưa.Trước khi làm lễ, tín đồ phải rửa mặt, tay chân, quỳ xuống, hướng vềđền Kabah để cầu nguyện
Trang 15 Trai: tức là trai giới Tháng 9 theo lịch Hồi là tháng trai giới của Hồigiáo Trong tháng này mọi tín đồ không ăn uống, quan hệ tính dục từ khimặt trời mọc đến khi mặt trời lặn, trừ một số trường hợp đặc biệt Kếtthúc tháng này là lễ Phá bỏ sự nhịn đói, các tín đồ sẽ cùng nhau cầunguyện, sau đó tặng quà cho nhau, và bố thí.
Khoá: các tín đồ có nghĩa vụ đóng góp cho các hoạt động từ thiện Sựđóng góp đó có thể là tự nguyện, nhưng cũng có khi là bắt buộc dựa vàotài sản của tín đồ (khoảng 1/40 tài sản)
Triều: Các tín đồ có nghĩa vụ hành hương về Mecca ít nhất 1 lần trongcuộc đời, để triều bái Kabah trong tháng 12 theo lịch Hồi (hành hươngHaji) Cuộc lễ triều bái kéo dài trong 10 ngày Ngày cuối cùng tín đồ sẽhiến lễ là một con cừu hoặc lạc đà, hoặc một con vật có sừng Triều báiMecca trong dịp này là chính triều Còn phó triều thì diễn ra trong thờigian bất kỳ của năm và ít nghi lễ hơn
Ngoài ra, Hồi giáo còn có nhiều quy định cụ thể về hành vi của tín đồ trongcác mối quan hệ xã hội
* Tổ chức Hồi giáo
Thánh đường Hồi giáo là nơi sinh hoạt tập thể và có tính thiêng với cáctín đồ Thánh đường gồm có Đại Thánh đường và Tiểu Thánh đường TrongThánh đường có bài trí đơn giản, không bàn ghế, không có đồ thờ quý hay nhạc
cụ, chỉ có chiếc gậy mà theo truyền thuyết là của giáo chủ Môhammet đã dùng
nó để đi truyền đạo
Hệ thống chức sắc gồm có Giáo chủ (Mufty), phó giáo chủ (Naib Mufty),Giáo cả (Ha Kim), phó giáo cả (Naib Ha Kim), Imân, Khatib, Tuan, Bilat, Slak,HaDji
* Luật pháp Hồi giáo
Luật Hồi giáo được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản, các trụ cộtcủa đạo Hồi và các phong tục tập quán của người Hồi giáo Khác với các hệ
Trang 16thống pháp luật chúng ta đã nghiên cứu, nó không phải là một ngành khoa họcđộc lập, nó chỉ là một mặt, một khía cạnh của đạo Hồi Đây là hệ thống phápluật pha trộn giữa quy phạm tôn giáo, đạo đức và pháp luật.
Tư tưởng pháp luật Hồi giáo khác hẳn với tư tưởng pháp luật phương Tây.Trong khi phần lớn các nước phương Tây coi pháp luật là sự thể hiện ý chí củanhân dân thông qua cơ quan lập pháp của mình thì pháp luật Hồi giáo lại coi nó
là ý chí của đấng Allah qua sự phát hiện tuyệt vời của nhà tiên tri Mohammed –
sứ giả trung thành của đấng Allah
1.2 Các giá trị của Hồi giáo
1.2.1 Triết lý
Triết lý đạo Hồi được gắn liền với tên tuổi của Giáo chủ Mohammed (570– 632) là một người thuộc gia tộc Casimu ở Mecca Tục truyền rằng thánh Allah(Ala – Chân chủ) đã cử thiên sứ Gabrien đến truyền đạt Thần dụ và lần đầu tiên
“khải thị” cho Mohammed chân lý của Kinh Coran khiến ông trở thành “Thánhthụ mệnh” để tiếp thụ sứ mệnh của chân chủ trao cho và bắt đầu công cuộctruyền bá đạo Hồi Cùng với việc mở rộng phạm vi truyền đạo Mohammed cònliên minh với các bộ tộc và dùng sức mạnh buộc các thế lực còn lại phải quythuận theo đạo Hồi Cuộc cách mạng do Mohammed lãnh đạo là một cuộc cáchmạng tôn giáo và cải cách xã hội kết hợp với nhau Các quan điểm và triết lý củađạo Hồi cho đến nay vẫn có ảnh hưởng rất mạnh tại khu vực Trung Đông và lànền tảng lý luận quan trọng giúp chúng ta có cách nhìn và đánh giá đúng mực vềkhu vực này Có thể tiếp cận một số nội dung triết lý quan trọng của đạo Hồibao gồm:
* Giáo lý của Hồi giáo
Đặc điểm giáo lý của Hồi giáo là rất đơn giản nhưng luật lệ và lễ nghi rấtphức tạp và nghiêm khắc thậm chí đến mức khắt khe và nhiều khi nó vượt ra
Trang 17khỏi phạm vi tôn giáo và trở thành một chuẩn mực pháp lý của xã hội TrongHồi giáo khó thấy ranh giới giữa cái thiêng và cái tục.
Đã có nhiều nghiên cứu của các học giả phương Tây về đạo Hồi và cácđánh chung cho rằng giáo lý của đạo Hồi được xây dựng với những nguyên tắctương đối đơn giản, dễ hiểu để phù hợp với đại bộ phận dân chúng Tuy nhiên,các luật lệ và lễ nghi liên quan lại rất phức tạp và ở chừng mực nhất định đượccho là rất nghiêm khắc, nhiều khi vượt ra khỏi phạm vi tôn giáo và trở thành mộtchuẩn mực pháp lý của xã hội Giáo lý cơ bản của Hồi giáo là Kinh Coran ghilại các lời nói do thánh Allah thông qua thiên sứ Gabrien “khải thị” choMohammed Kinh Coran được thống kê bao gồm 30 quyển, 114 chương và hơn
6200 tiết với nội dung vô cùng phong phú đề cập tới những tín ngưỡng cơ bản
và chế độ tôn giáo của đạo Hồi Đó là những ghi chép về tình hình xã hội trênbán đảo Arab đương thời cùng với những chính sách về chủ trương xã hội, quyphạm luân lý đạo đức…Giáo lý Hồi giáo gồm các điểm cơ bản sau:
Allah là đấng tối cao sinh ra trời đất
Allah là đấng tối cao sinh ra muôn loài trong đó có con người
Con người là bình đẳng trước Allah nhưng số phận và tài năng tạo nên
sự khác nhau giữa những con người
Số phận con người có tính định mệnh và do Allah sắp đặt
Tín đồ Hồi giáo phải luôn có thái độ đúng: trong cộng đồng (Hồi giáo)thì phải kiên nhẫn chịu đựng, phục tùng Allah, đối với người ngoài thìphải kiên quyết bảo vệ mọi lợi ích của Hồi giáo và phải có tinh thầnthánh chiến
Về y lý: khuyên bảo con người phải giữ gìn sức khỏe
Những lời khuyên về đạo lý:
1 Chỉ tôn thờ một Thiên Chúa (tiếng Á Rập là Allah)
2 Vinh danh và kính trọng cha mẹ
3 Tôn trọng quyền của người khác
Trang 184 Hãy bố thí rộng rãi cho người nghèo.
5 Cấm giết người, ngoại trừ trường hợp đặc biệt
6 Cấm ngoại tình
7 Hãy bảo vệ và chu cấp trẻ mồ côi
8 Hãy cư xử công bằng với mọi người
9 Hãy trong sạch trong tình cảm và tinh thần
10 Hãy khiêm tốn
Kinh Qur’an
Kinh Qur’an là kinh điển thần thánh duy nhất của Đạo Hồi, là nguồn gốcchế độ tín ngưỡng và tôn giáo của đạo Hồi, là nguyên tắc căn bản của pháp lýđạo Hồi, và lập pháp nhà nước Ả Rập, là chuẩn mực tối cao để chỉ đạo mọi hành
vi cá nhân và đời sống xã hội Muslim Từ Koran tiếng Ả Rập có nghĩa là tụngniệm, truyền giảng
Theo truyền thuyết thì Kinh Qur’an chính là lời phán truyền của thánhAla được lưu giữ trên 7 tầng mây, được thiên thần Capeli truyền lại cho vị sứ giảcao cả Mohammed Kinh được khải thị trong suốt 23 năm truyền giáo củaMohammed Chương Hòn Máu được khải thị đầu tiên Cứ mỗi lần khải thị một
số tiết hoạch một số tiết có chương ngắn (chương đầu gồm 7 tiết trong đó cóchương dài nhất là chương 6 gồm 165 tiết)
Lúc đầu kinh được ghi chép lộn xộn trên da thú, xương bả vai cừu… Saukhi Mohammed qua đời, dưới thời kỳ Khalifa tức người kế nghiệp đầu tiên AbuBekr, những tín đồ thuộc kinh phần lớn đã hy sinh trong chiến trận Lo sợ kinh
bị thất truyền Abu Bekr đã ra lệnh cho một số đệ tử còn thuộc kinh thu thập vàchỉnh lý lại rồi do đích thân Abu Bekr cất giữ Đến khi Abu qua đời Khalifa thứhai Omar tiếp tục bảo quản kinh Sau khi ông mất, vợ con ông tiếp tục cất giữ.Đến đời Khalifa thứ 3 Osman, để tránh tình trạng tam sao thất bản, ông ra lệnhchép lại bộ kinh do vợ con Omar cất giữ thành 7 bản, phân phát cho các thành
Trang 19phố và hủy bỏ tất cả các dị bản khác Bộ kinh được gọi là bản gốc hoặc bảnOsman
Nội dung chủ yếu đề cập đến các giáo lý hồi giáo, tuyên bố thánhAle là đấng sáng tạo duy nhất Các tín đồ Hồi Giáo, nếu làm đúng lờithánh Ala dạy sẽ được báo đáp trên thiên đường Nếu không sẽ bịtrừng phạt nghiêm khắc nơi địa ngục Các chương Medina được khảithị trong thời kỳ Đạo Hồi phát triển thuận lợi Phần lớn đều rất dài,lập luận ôn hòa Chủ yếu trình bày các giáo pháp của Đạo Hồi
Bên cạnh việc trình bày các nghi lễ thờ cúng trai giới, triều bái cònnói đến việc cấm rượu chè, cờ bạc, ăn thịt súc vật chết… hoặc nhữngđạo luật dân sự, hình sự về tội giết người ăn trộm, ly hôn… KinhQur’an còn viện dẫn nhiều truyền thuyết thần thoại, ngôn ngữ…nhằm mục đích truyền giáo Các tín đồ Hồi Giáo coi Kinh Qur’annhư vật linh thiêng, thần thánh, nó đã thâm nhập vào đời sống conngười và trở thành di sản văn hóa quý báu
Ý nghĩa
Về mặt ngôn ngữ: Kinh Qur’an đã làm cho ngôn ngữ A rập thốngnhất và được bảo tồn Sau khi Đạo Hồi được xác lập, cùng với sựkhuyên trương đối ngoại của các đời Khalifa, sự hình thành đế quốc
Trang 20A rập, sự truyền bá tôn giáo, ngôn ngữ A rập, ngôn ngữ kinh điểndùng trong Kinh Qur’an được quy định thành ngôn ngữ chính củacác địa phương và quốc gia bị chinh phục Sự ra đời của KinhQur’an thúc đẩy sự phát triển của văn hóa A rập – Hồi Giáo
Về mặt văn hóa: Các tín đồ Hồi Giáo muốn hiểu rõ ý nghĩa, nội dung
và hình thức diễn đạt của kinh văn đã đi sâu nghiên cứu ngữ nghĩa,ngữ pháp tu từ của ngôn ngữ A rập tiêu chuẩn Ngoài ra còn một sốngười ra công thu thập các bài thơ, ngạn ngữ, sâm ký… biên soạnthành sách, cơ sở quý giá cho việc nghiên cứu văn học cổ đại A rập
Về nghệ thuật: Kinh Qur'an cũng là nguồn cảm hững cho nghệ thuậtHồi giáo và đặc biệt là cái gọi là thư pháp Qur'an.Thiên kinh Qur'ankhông bao giờ được trang trí với những hình ảnh mang tính tượngtrưng, nhưng nhiều Qur'an được trang trí bằng các hoa văn trang tríbên lề của trang, hoặc giữa các dòng hay đoạn đầu của surah Nhữngcâu xướng Islam còn xuất hiện trong rất nhiều phương tiện truyềnthông khác, trên các tòa nhà và trên các đối tượng mọi các kích cỡ,chẳng hạn như đèn trong thánh đường, các đồ bằng kim loại, gốm sứ
và các trang thư pháp trong những muraqqa hoặc album Nội dungKinh Qur’an vô cùng phong phú chứa đựng nhiều câu chuyện lịch
sử, truyền thuyết là nguồn cảm hứng dạt dào cho biết bao thế hệ nhàthơ, nhà văn, họa sĩ…
* Các điểm nổi bật của triết lý đạo Hồi trong lĩnh vực nghiên cứu kinh tế
Thực tế cho thấy đạo Hồi hiện nay là một trong những tôn giáo quantrọng nhất ở Trung Đông và các quan điểm triết lý của đạo Hồi cùng một hệthống các giáo lý, các quy định bắt buộc…đã có ảnh hưởng quan trọng tới mọimặt đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của các quốc gia Trung Đông
Trong tiếp cận nghiên cứu về các vấn đề kinh tế của Trung Đông, hệthống lý luận Kinh tế học hồi giáo cũng được xây dựng với những luận điểm