Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á( viết tắt là TAC) là một hiệp ước hòa bình giữa các quốc gia Đông Nam Á được ký thông qua vào ngày 24/02/1976 tại Bali, Indonesia bởi các nguyên thủ của năm quốc gia là thành viên sáng lập của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á. Ban đầu Hiệp ước TAC chỉ có sự tham gia của các quốc gia trong ASEAN. Sau đó tại hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 31 tổ chức tại Philippines tháng 7/1998, ASEAN đã ký Nghị định thư sửa đổi Hiệp ước TAC để tạo cơ sở pháp lý cho các đối tác bên ngoài tham gia Hiệp ước này. Kể từ đó, Hiệp ước TAC trở thành bộ luật ứng xử cho cả quan hệ giữa các quốc gia ASEAN với các đối tác bên ngoài.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ BÀI……… NỘI DUNG………
I.Khái quát về Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á ……… 1
II TAC không chỉ là bộ quy tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á
mà còn là những nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu vực……… 1.TAC là bộ quy tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á ……… 2.TAC là những nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu vực………
KẾT LUẬN
Trang 2MỞ BÀI
Ngày nay khi xu thế hội nhập ngày càng phát triển thì các quốc gia ASEAN cũng bắt đầu mở rộng các quan hệ ngoại khối Tuy nhiên để điều chỉnh các mối quan hệ trên cần phải có một cơ chế hay văn bản cụ thể Theo đó để điều chỉnh các quan hệ giữa các quốc gia thành viên ASEAN, cũng như quan hệ giữa các quốc gia ASEAN với các quốc gia ngoài ASEAN, ngay tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ nhất tổ chức tại Bali, Indonesia (2/1976), các quốc gia ASEAN đã ký kết Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á (TAC) nhằm điều chỉnh các quan hệ này Để có thể nghiên cứu, làm rõ
hơn vấn đề này em xin chon đề tài: “ Bình luận quan điểm: “TAC không chỉ là bộ quy
tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á mà còn là những nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu vực”.
NỘI DUNG
I Khái quát về Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC)
Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á( viết tắt là TAC) là một hiệp ước hòa bình giữa các quốc gia Đông Nam Á được ký thông qua vào ngày 24/02/1976 tại Bali, Indonesia bởi các nguyên thủ của năm quốc gia là thành viên sáng lập của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á Ban đầu Hiệp ước TAC chỉ có sự tham gia của các quốc gia trong ASEAN Sau đó tại hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 31 tổ chức tại Philippines tháng 7/1998, ASEAN đã ký Nghị định thư sửa đổi Hiệp ước TAC để tạo
cơ sở pháp lý cho các đối tác bên ngoài tham gia Hiệp ước này Kể từ đó, Hiệp ước TAC trở thành bộ luật ứng xử cho cả quan hệ giữa các quốc gia ASEAN với các đối tác bên ngoài
Hiệp ước này đã đánh dấu cơ sở pháp lý đầu tiên cho quan hệ hợp tác bền vững của các nước ASEAN, đồng thời tạo ra nguyên tắc ứng xử chung cho tất cả các quốc gia thành viên trong khối, trong đó có nguyên tắc ứng xử hòa bình trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế Đồng thời góp phần to lớn vào tình đoàn kết và quan hệ chặt chẽ của nhân dân các nước khu vực Đông Nam Á
II TAC không chỉ là bộ quy tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á
mà còn là những nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu vực 1.TAC là bộ quy tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á .
ASEAN ra đời với mục tiêu hợp tác các quốc gia thành viên nhằm phát triển kinh tế, văn hóa trên tinh thần duy trì hòa bình và ổn định khu vực Do đó, ngay tại
Trang 3Chương I của TAC đã thể hiện rõ những mục đích khi các quốc gia tham gia vào hiệp ước này.Theo đó TAC đẩy mạnh nền hoà bình vĩnh viễn, sự thân thiện và hợp tác lâu bền giữa nhân dân các nước tham gia Sự hợp tác này được thể hiện trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội,văn hoá,kỹ thuật,…
Các nước trong khu vực Đông Nam Á khi tham gia vào Hiệp ước TAC thì đồng nghĩa với việc họ tự nguyện cam kết và thực hiện các nghĩa vụ của TAC Trong quan hệ với nhau, các quốc gia ASEAN luôn tuân theo các nguyên tắc đã được nêu trong TAC,
đó là: Cùng tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của tất cả các dân tộc; Quyền của mọi quốc gia được lãnh đạo hoạt động của dân tộc mình, không có sự can thiệp, lật đổ hoặc cưỡng ép của bên ngoài,….Như vậy duy trì hòa bình và ổn định khu vực, tăng cường sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong các lĩnh vực là mục tiêu xuyên suốt và quan trọng nhất mà các quốc gia ASEAN luôn hướng đến
TAC điều chỉnh việc các quốc gia thành viên sẽ làm hết sức mình để hợp tác đa phương hoặc song phương trên cơ sở bình đẳng, không phân biệt đối xử và cùng có lợi, cam kết tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị.Các quốc gia có quyền lựa chọn và phát triển chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa phù hợp với những lý tưởng và nguyện vọng của mỗi nước, không có sự can thiệp từ bên ngoài cũng như những hoạt động lật đổ ở bên trong.Và để thực hiện các mục đích và nguyên tắc trên,các quốc gia
sẽ cố gắng phát triển và tăng cường quan hệ hữu nghị văn hoá, lịch sử, quan hệ láng giềng tốt đẹp nhằm tăng cường sự giao lưu,hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân các nước
Đồng thời TAC tiếp tục ghi nhận nguyên tắc “cấm dùng vũ lực và đe dọa sử dụng
vũ lực” trong quan hệ giữa các thành viên Theo đó, các quốc gia thành viên sẽ không
tham gia bằng bất kỳ cách nào và dưới bất kỳ hình thức nào, bất kỳ hoạt động nào có thể đe doạ sự ổn định chính trị và kinh tế, chủ quyền hoặc toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia khác tham gia TAC( điều 10 TAC) Song song với đó, TAC cũng điều chỉnh
việc “không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau” TAC cấm các quốc gia thành
viên can thiệp vũ trang và các hình thức can thiệp hoặc đe dọa can thiệp khác nhằm chống lại chủ quyền, nền tảng chính trị, kinh tế, xã hội của quốc gia; cấm việc tổ chức, xúi giục, khuyến khích các phần tử phá hoại, khủng bố chống lại quốc gia; và cấm can thiệp vào việc đấu tranh nội bộ ở quốc gia khác,…
Đặc biệt, trọng tâm của TAC là điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia thành viên TAC buộc các bên tham gia Hiệp ước phải giải quyết tranh chấp giữa họ một cách hòa bình, không được vi phạm các nguyên tắc cơ bản của Hiệp ước
Trang 4Các tranh chấp và bất đồng thuộc phạm vi điều chỉnh của TAC đã được ghi nhận rõ ở
Điều 14 theo nghị định thư năm 1987 là “các tranh chấp hoặc tình hình chắc chắn phá
hoại hòa bình và hữu nghị khu vực” Tuy nhiên, muốn giải quyết theo các điều khoản
của TAC, phải có sự chấp thuận, đồng ý sử dụng điều khoản của tất cả các bên tranh chấp để giải quyết vụ tranh chấp giữa họ
Với việc ghi nhận lại các nguyên tắc cơ bản của pháp luật quốc tế, TAC đã trực tiếp điều chỉnh quan hệ giữa các thành viên Theo đó, nếu một quốc gia làm trái các nguyên tắc này, thì hành vi đó là không hợp pháp và bị lên án Từ đó, các quốc gia khác
có thể viện dẫn các nguyên tắc này làm cơ sở, công cụ pháp lý buộc quốc gia vi phạm phải ngừng hành vi vi phạm, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích của mình hoặc quốc gia khác khi bị xâm phạm
Điển hình cho việc TAC là bộ quy tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông
Nam Á đó là Hiệp ước đã được viện dẫn đến trong trường hợp giải quyết tranh chấp về
lãnh thổ giữa Malaysia và Indonesia liên quan đảo Sipadan và Ligitan Indonesia muốn đưa vụ việc này ra Hội đồng cấp cao để giải quyết nhưng phía Malaysia đã từ chối vì sợ rằng các thành viên của ASEAN sẽ đứng về phía Indonesia Cuối cùng thì cuộc tranh chấp đã được đưa ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) để giải quyết Điểm đặc biệt ở đây là thỏa thuận để đưa vụ việc ra ICJ giải quyết có đoạn khẳng định rằng, các bên mong
muốn “tranh chấp này nên được giải quyết trên tinh thần mối quan hệ hữu nghị giữa
hai quốc gia đã được đề ra tại Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á 1976”
2.TAC là những nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu vực.
Không chỉ điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia thành viên ASEAN, TAC còn điều chỉnh quan hệ giữa các nước ASEAN với các quốc gia ngoài ASEAN, thể hiện ở việc có sự tham gia (chấp nhận sự ràng buộc pháp lý) của các quốc gia ngoài ASEAN vào TAC Tại hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 31tại Philippines(7/1998), ASEAN
đã ký Nghị định thư sửa đổi Hiệp ước TAC để tạo cơ sở pháp lý cho các đối tác bên ngoài tham gia Hiệp ước này Kể từ đó, Hiệp ước TAC trở thành “Bộ luật ứng xử” cho
cả quan hệ giữa các quốc gia ASEAN với các đối tác bên ngoài
Vấn đề trên đã được quy định cụ thể tại Điều 18 của hiệp ước TAC, theo đó:
“Nước Cộng hoà In-đô-nê-xi-a, Ma-lay-xi-a, Cộng hoà Phi-lip-pin, Cộng hoà
Xing-ga-po và Vương quốc Thái Lan sẽ ký Hiệp ước này Hiệp ước này sẽ được phê chuẩn phù hợp với thủ tục Hiến pháp của mỗi Quốc gia tham gia ký kết Hiệp ước này sẽ để ngỏ cho các nước khác ở Đông Nam Á tham gia Các Quốc gia ngoài Đông Nam Á cũng có
Trang 5thể tham gia Hiệp ước này với sự đồng ý của tất cả các Quốc gia đã ký Hiệp ước này
và Bru-nây Đa-ru-xa-lam.
Có thể thấy rằng, với sửa đổi này TAC đã đề cập đến nhu cầu hợp tác với các quốc gia, các dân tộc yêu chuộng hòa bình, đặc biệt là các cường quốc, các đối tác lớn của ASEAN Đến nay, TAC đã thu hút sự tham gia của 32 quốc gia và 01 tổ chức khu vực(Liên minh châu Âu),trong đó có tất cả 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, phản ánh những nỗ lực, thành quả hợp tác chính trị – an ninh của ASEAN nhằm thúc đẩy nền hòa bình vĩnh viễn, sự thân thiện và hợp tác lâu bền giữa nhân dân các nước, tăng cường sự đoàn kết, ổn định thế giới
Sở dĩ TAC lại chấp nhận cho các quốc gia bên ngoài ASEAN tham gia bởi thời điểm đó ASEAN chưa có một điều ước chuyên biệt và cụ thể để điều chỉnh mối quan hệ
về chính trị, an ninh với các quốc gia bên ngoài khu vực Đồng thời với mong muốn bảo đảm có phương cách thích hợp để tăng cường hợp tác với tất cả các dân tộc yêu chuộng hoà bình, cả trong và ngoài Đông Nam Á, đặc biệt là các quốc gia láng giềng của khu vực Đông Nam Á, cho nên Hiệp ước đã được sửa đổi, qua đó cho phép các quốc gia ngoài khu vực Đông Nam Á cũng có thể tham gia Hiệp ước này
TAC đã ghi nhận lại các quy tắc cơ bản của pháp luật quốc tế điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia với nhau Và với tư cách là một điều ước quốc tế đa phương, khi các quốc gia, tổ chức bên ngoài khu vực tham gia TAC thì phải thực hiện đầy đủ các nghĩa
vụ được ghi nhận trong TAC một cách triệt để, không do dự và không phụ thuộc vào các sự kiện xảy ra trong nước cũng như quốc tế như: thay đổi chính phủ, các bất ổn chính trị,… hay viện dẫn sự khác biệt của nội luật để từ chối thực hiện các cam kết, nghĩa vụ đã được TAC ghi nhận Từ đó cho thấy các quy định này của TAC cũng đã thể hiện cam kết của các quốc gia trong việc tận tâm, thiện chí thực hiện các nghĩa vụ, cam kết của mình phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của của pháp luật quốc tế
Nổi bật cho việc TAC là Bộ luật ứng xử cho cả quan hệ giữa các quốc gia ASEAN với các đối tác bên ngoài là trong việc giải quyết tranh chấp với Trung Quốc về vấn đề biển Đông Trung Quốc là quốc gia đầu tiên không phải là thành viên của ASEAN gia nhập Hiệp ước TAC tại Đông Nam Á (10/2003) Đối với vấn đề Biển Hoa Đông trong khuôn khổ giải quyết tranh chấp của ASEAN thì TAC là một cơ chế quan trọng để duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Hoa Đông kể từ khi Trung Quốc tham gia Hiệp ước này Hiệp ước TAC đưa ra ba nguyên tắc chính cho việc điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia tham gia bao gồm: không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, giải quyết hòa bình các tranh chấp và hợp tác với nhau một cách có hiệu quả Việc Trung Quốc gia
Trang 6nhập Hiệp ước TAC có thể coi như là đã gia nhập một hiệp ước không gây hấn lẫn nhau
KẾT LUẬN
Từ sự phân tích trên cho thấy Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á ( TAC) không chỉ điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia thành viên ASEAN, mà còn là văn bản điều chỉnh quan hệ giữa các nước ASEAN với các quốc gia ngoài ASEAN Từ
đó cho thấy vai trò quan trọng của Hiệp ước này trong quan hệ hợp tác của các nước Đông Nam Á hiện nay
Trang 7TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
2.Vụ ASEAN Bộ Ngoại giao,Ban thư ký ASEAN Quốc gia Việt Nam -http://asean.mofa.gov.vn
3 BÁO MỚI - http://www.baomoi.com/asean-mo-rong-hiep-uoc-than-thien-va-hop-tac-o-dong-nam-a/c/20265672.epi
3 Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN và vai trò của Việt Nam - Tạp chí Quốc phòng toàn dân