Tìm hiểu một số chính sách chống khủng bố của mỹ trong hai nhiệm kỳ tổng thống g w bush (2001 2008)

Cuộc chiến chống khủng bố của chính quyền George W.Bush đãtác động to lớn đến quan hệ Quốc tế trong những năm đầu thế kỷ XXI cũngnhư nó trở thành chủ đề bàn luận của dư luận Quốc tế cho

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Ngày 11 tháng 9 năm 2001 có thể nói là ngày đen tối nhất tronglịch sử nước Mỹ khi mà chỉ trong vòng chưa đầy 2 tiếng đồng hồ đã có tới 4chiếc máy bay của các hãng hàng không dân dụng của Mỹ bị bắt cóc và tấncông vào Toà tháp đôi và Lầu Năm Góc Chỉ trong chốc lát Toà tháp đôi, biểutượng của trung tâm thương mại thế giới cao 110 tầng đã sụp đổ hoàn toàn,gây ra thiệt hại về người và của vô cùng nặng nề Ngày 11/9/2001 đã đi vàolịch sử thế giới không chỉ là một thảm kịch đối với nước Mỹ mà Di sản nó đểlại cho thế giới là sự khủng hoảng của nền kinh tế tài chính trong thời gian dàisau khi nó xẩy ra Sự kiện chủ nghĩa khủng bố tấn công nước Mỹ trở thành đềtài nóng hổi cho tới ngày hôm nay Đồng thời, cuộc tấn công khủng bố vàonước Mỹ đã mở ra cho lịch sử nhân loại một cuộc chiến mới thực sự đầy cam

go và quyết liệt nhưng ẩn đằng sau nó cũng còn nhiều vấn đề gây không ítbàn cãi, đó chính là cuộc chiến chống khủng bố Bất kỳ Quốc gia nào trên thếgiới cũng được đặt trong tình trạng báo động bị khủng bố tấn công, không khíphòng chống khủng bố lan tràn khắp các nước trên thế giới nhất là các nướcChâu Âu – nơi được coi là mục tiêu thường xuyên của bọn khủng bố Tuynhiên không có chính quyền nào, không có Quốc gia nào trên thế giới cókhông khí chống khủng bố gay gắt như nước Mỹ Ngay sau khi cuộc tấn côngcủa bọn khủng bố vào Hoa Kỳ kết thúc thì tổng thống George Walker Bush

đã ra thông điệp Liên bang tới công dân Mỹ, bên cạnh việc gửi lời chia buồntới các gia đình nạn nhân thì ngài tổng thống Mỹ không quên kêu gọi toàn thểcông dân Mỹ và Quốc hội Mỹ tiến hành cuộc chiến chống khủng bố Một thờigian sau đó Liên Quân Mỹ - Anh tấn công Afghanistan với mục tiêu tấn côngtiêu diệt tận gốc chủ nghĩa khủng bố Đó là trận mở màn cho chiến lược

chống khủng bố lâu dài của tổng thống Bush trong những năm làm tổngthống Mỹ Cuộc chiến chống khủng bố của chính quyền George W.Bush đãtác động to lớn đến quan hệ Quốc tế trong những năm đầu thế kỷ XXI cũngnhư nó trở thành chủ đề bàn luận của dư luận Quốc tế cho tới hôm nay.

Khủng bố và chống khủng bố không chỉ trở thành đề tài bàn luận củacác hội nghị Quốc tế cũng như của báo chí và truyền hình trên thế giới mà nócòn mở ra một đề tài rộng lớn và hấp dẫn cho nghiên cứu lịch sử hiện nay Vì

vậy, việc nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu một số chính sách chống khủng bố của Mỹ trong hai nhiệm kỳ tổng thống G W Bush (2000 - 2008)” là một đề

tài nhỏ trong một mảng đề tài rộng lớn này

1.2 Chống khủng bố trở thành một trong những nhiệm vụ của mỗiquốc gia trong đó có Việt Nam, do vậy việc tìm hiểu các vấn đề về chủ nghĩakhủng bố trở nên vô cùng cần thiết với chúng ta

Đề tài “Tìm hiểu một số chính sách chống khủng bố của Mỹ trong hai nhiệm kỳ tổng thống G W Bush (2001 - 2008)” góp phần đưa tới cái

nhìn tổng quát nhất về chủ nghĩa khủng bố và những hoạt động của chúng, vụkhủng bố 11/9 mà bon khủng bố thực hiện ở Mỹ, cũng như những chính sáchchống khủng bố của chính quyền tổng thống Bush và cái nhìn về cuộc chiếnchống khủng bố của Washington ở Afghanistan và Iraq

Xuất phát từ những lý do trên tôi đã quyết định đi sâu vào tìm hiểu,

nghiên cứu đề tài “Tìm hiểu một số chính sách chống khủng bố của Mỹ trong hai nhiệm kỳ tổng thống G W Bush (2001- 2008)”.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Kể từ ngày xẩy ra sự kiện 11/9/2001 ở Hoa Kỳ tới nay, báo chí và cáchãng thông tấn các nước trên thế giới cũng có hàng nghìn đầu sách và cáccông trình nghiên cứu khoa học về Chủ nghĩa khủng bố quốc tế cũng nhưcuộc chiến chống khủng bố của nước Mỹ Chúng ta có thể bắt gặp những tác

phẩm viết về vấn đề này của các sử gia trên thế giới như tác phẩm Khủng bốsau chiến tranh lạnh :xu hướng và thách thức của tác giả Michael Radu.,tácphẩm Law and the “War agianst terrorism” (Luật khủng bố với “cuộc chiếnchống khủng bố”) của Christopher Greenwood, International Affairs, April

2002, tác phẩm “hiến tranh và chống chiến tranh” của Avil và Heidi TofferNhà xuất bản chính trị Quốc gia viện thông tin Khoa học xã hội 1995, tácphẩm Hồ sơ mật về Osama Bin Laden và mạng lưới khủng bố Quốc tế củaRland Jacquard nhà xuất bản thông tấn Hà Nội 2001 …

Ở Việt Nam, ngay sau khi sự kiện 11/9 bùng nổ rồi tới các cuộc chiếntranh chống khủng bố của Hoa Kỳ diễn ra đã có nhiều đề tài nghiên cứu vànhiều đầu sách được xuất bản như bộ sách Khủng bố và chống khủng bố củaTrung tâm văn hoá ngôn ngữ Đông Tây biên soạn, Nhà xuất bản Lao động HàNội 2003, cuốn 11/9 Thảm hoạ nước Mỹ do Thông tấn xã Việt Nam biênsoạn, nhà xuất bản Tông tấn 2001; Du khảo Hoa Kỳ sau thảm hoạ 11 tháng 9của Phạm Việt Long Nhà xuất bản Văn học Hà Nội 2002 …,

Phần lớn những đề tài nghiên cứu và các đầu sách đã được xuất bản đã

đi sâu nghiên cứu lịch sử Chủ nghĩa khủng bố, các tổ chức khủng bố thế giới

và hình thức hoạt động của nó trên thế giới, sự bùng nổ của sự kiện 11/9/2001

ở Mỹ và hậu quả của nó, vấn đề chiến tranh Iraq và chiến tranh Afghanistan do

Mỹ phát động vì mục đích chống khủng bố,cũng như những bình luận xungquanh vấn đề tăng ngân sách quốc phòng của Mỹ trong những năm gần đây Tuynhiên, các cuốn sách và những đề tài nghiên cứu ấy chưa đề cập tới những chínhsách mà chính quyền tổng thống Bush sử dụng trong cuộc chiến chống khủng bố

mà nó chỉ được đề cậo một phần trong vấn đề chiến lược ngoại dao của ôngBush Trên cơ sở kế thừa những lý luận và thực tiễn, khoá luận nghiên cứu mộtcách có hệ thống những vấn đề liên quan đến cuộc chiến chống khủng bố của

nước Mỹ, từ đó phân tích những chính sách cơ bản mà tổng thống Mỹ G.W.Bush áp dụng trong cuộc chiến chống khủng bố của Hoa Kỳ.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

A Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài tập trung nghiên cứu các chính sách cơ bản của cuộc chiếnchống khủng bố của nước Mỹ dưới thời Tổng thống George Wallker Bush

B Phạm vi nghiên cứu.

Với việc xác định đối tượng nghiên cứu của đề tài như trên, Khoá luậnbước đầu tìm hiểu một cách khái quát những chính sách cơ bản của chínhQuyền tổng thống George Wallker Bush trong cuộc chiến chống khủng bốcủa nước Mỹ sau khi sự kiện 11/9/2001 bùng nổ ở Mỹ tới năm 2008 trướckhi Tổng thống George W.Bush rời khỏi ghế tổng thống

4 Nhiệm vụ của khoá luận

Khoá luận tập trung tìm hiểu các vấn đề trong giới hạn của đề tài đểthực hiện những nhiệm vụ trọng tâm là: Khảo sát, tìm hiểu, phân tích cácchính sách chống khủng bố của chính quyền tổng thống George WallkerBush

Để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm trên đây đề tài tập trung hoàn thànhcác nhiệm vụ như:

Thông qua việc tìm hiểu Lịch sử và văn hoá Hoa Kỳ để giải thích tạisao bọn khủng bố lại chọn Hoa Kỳ để tiến hành vụ khủng bố được xem làthảm khốc nhất trên thế giới

Với việc tìm hiểu một số nét cơ bản về Tổng thống Bush và chínhQuyền tổng thống Bush để Giải quyết vấn đề tại sao cuộc chiến chống khủng

bố lại được tiến hành mạnh mẽ và gay gắt nhất ở nước Mỹ dưới sự nắm quyềncủa ông Bush

Vận dụng cỏc quan điểm của cỏc nhà nghiờn cứu và cỏc chuyờn gia đểtập trung làm rừ cỏc chớnh sỏch chống khủng bố của chớnh quyền tổng thốngBush.

Thụng qua việc nghiờn cứu đề tài này, khoỏ luận muốn cung cấp tớimọi người một số thụng tin bờn lề của cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ phỏtđộng trong những năm dưới thời tổng thống Bush

5 Nguồn tài liệu và phương phỏp nghiờn cứu

A Nguồn tài liệu

Với phạm vi và đối tượng đề tài đó dược xỏc định, để phục vụ tốt choviệc nghiờn cứu đề tài chỳng tụi đó sưu tầm và sử dụng nguồn tài liệu sau:

Tài liệu sỏch, bỏo là nguồn tài liệu quan trọng bởi cỏc tỏc phẩm viết kịpthời phản ỏnh đỳng với thời sự đang diễn ra trờn thế giới Tỏc phẩm được sửdụng trong nghiờn cứu đề tài chủ yếu là tỏc phẩm bằng văn bản Tiếng Việt docỏc tỏc giả Việt Nam biờn soạn ngoài ra cũn cú một số tỏc phẩm nước ngoài

đó được biờn dịch và xuất bản bởi nhà xuất bản Thụng tấn, và nhà xuất bảnchớnh trị quốc gia Ngoài ra, chỳng tụi cũn sử dụng những tỏc phẩm lịch sửthế giới Cổ - Trung đại, Cận Đại và Hiện đại phần viết về lịch sử Hoa Kỳ củaNhà xuất bản Giỏo dục

Nguồn tài liệu sỏch, bỏo được sử dụng trong Khoỏ luận này bao gồm:Chu Lập – Long Tờng, (2006), George W Bush tổng thống nớc Mỹ NXBLao động; Nguyễn Anh Thái (2002), Lịchsử thế giới Hiện đại NXB Giáo dục;Nguyễn Thái Yên Hơng (2007), chính sách an ninh, đối ngoại của Mỹ đối vớiChâu á - Thái Bình Dơng những năm đầu thế kỷ XXI Nghiên cứu Lịch sử số(10) 2007; Nguyễn Thái Yên Hơng (2008), Lịch sử Văn minh Mỹ theo cách lýgiải của các học thuyết về lịch sử và văn hoá của các nhà nghiên cứu Hoa Kỳhọc Nghiên cứu Lịch sử số (9 +10) 2008; Nguyễn Thái Yên Hơng (2008),Tác động của nhân tố Lịch sử và văn hoá đối với vấn đề mở rộng quyền lựccủa nớc Mỹ Nghiên cứu Lịch sử số (4) 2008; Phạm Việt Long (2002), Dukhảo Hoa Kỳ sau thảm hoạ 11/9 NXB Văn học, Hà Nội; Roland Jaquard,

(2001), Hồ sơ mật về Osama Bin Laden và mạng lới khủng bố quốc tế NXBThông tấn, Hà Nội; Arthur M Schlesinger, Jr, (2004), Niên giám Lịch sử HoaKỳ.NXB Khoa học và xã hội; Thomas J McCormick, (2004), Chính sách đốingoại của Hoa kỳ trong và sau chiến tranh lạnh NXB Chính trị Quốc gia, HàNội; Radall B Riplei và James M Lindsay, (2002), Chính sách đối ngoại củaHoa Kỳ sau chiến tranh lạnh NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

Trần Mạnh Thờng (2004), 105 sự kiện nổi tiếng thế giới NXB Văn hoá Thông tin, Hà Nội; Thông tấn xã Việt Nam (2001), 11/9 thảm hoạ nớc Mỹ.NXB Thông tấn, Hà Nội; Nguyễn Đức, Thế Trờng, Lê Yên (2002), Tôn giáo

-và Lịch sử văn minh nhân loại, Islam Hồi giáo NXB Văn hoá thông tin; DavidFrum (2007), Sự thật về tổng thống Bush bên trong Nhà Trắng NXB HảiPhòng

William R Polk (2008), Iraq chặng đờng Lịch sử NXB Văn hoá thông tin.Trung tâm văn hoá ngôn ngữ Đông Tây (2001), Khủng bố và chốngkhủng bố, tập 1.NXB Lao động, Hà Nội

Trung tâm văn hoá ngôn ngữ Đông Tây (2003), Khủng bố và chốngkhủng bố, tập 3 NXB Lao động, Hà Nội

Vũ Dơng Ninh – Nguyễn Văn Hồng (1999), Lịch sử thế giới Cận đại.NXB Giáo dục

Viện KHCN (1998), Đánh giá chiến lợc các điểm nóng và cơ cấu lực ợng thế giới NXB Công an nhân dân

l-Bờn cạnh đú, tài liệu mạng là một nguồn tài liệu phong phỳ và cập nhậtnhất, cung cấp nhiều thụng tin quan trọng phục vụ cho cụng việc nghiờn cứucủa đề tài Tuy nhiờn,tài liệu mạng cũng cú một số hạn chế nờn trong quỏtrỡnh sưu tập nguồn tài liệu này chỳng tụi đó cú xử lý để nú cú tớnh chớnh xỏc

và cú giỏ trị khoa học phục vụ cho nhiệm vụ của Khoỏ luận

B Phương phỏp nghiờn cứu

Khoỏ luận tuõn thủ và sử dụng cỏc phương phỏp nghiờn cứu chung củalịch sử trờn cơ sở quan điểm sử học Macxit và quan điểm của Đảng ta về sửhọc.Ngoài ra trong khi nghiờn cứu đề tài này chỳng tụi cũn sử dụng cỏcphương phỏp nghiờn cứu liờn ngành như Thống kờ, so sỏnh

6 Bố cục của khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dungkhoá luận gồm có hai chương:

Chương 1: Hoa Kỳ và cuộc tấn công 11/9

Chương2: Một số chính sách chống khủng bố của chính quyền tổngthống George Wallker Bush

Chương 1 HOA KỲ VÀ CUỘC TẤN CễNG 11/9/2001

1 Đất nước Hoa kỳ

Từ lõu nay, người Mỹ vẫn tự hào đất nước họ sở hữu một thứ “văn hoỏcao cấp" và sự giàu cú phồn thịnh hoa lệ Tuy nhiờn, lịch sử hỡnh thành vàphỏt triển của Quốc gia này kể từ khi lập Quốc tới nay cũng chỉ vẻn vẹn ba thế

kỷ Trong ba thế kỷ tồn tại ấy, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ chưa một lần thay đổichế độ chớnh trị hay núi cỏch khỏc là nú vẫn duy trỡ một chế độ chớnh trị bất dibất dịch: chế độ Cộng hũa Tư sản Trong chế độ ấy, cỏc đời tổng thống Hoa

Kỳ thay nhau nắm quyền lónh đạo Đất nước Mỗi đời tổng thống khi lờn nắmquyền đều cho ra đời một học thuyết riờng mang tờn mỡnh, khụng chỉ ỏp dụngcho riờng nước Mỹ mà cũn ỏp dụng cho chiến lược toàn cầu của người Mỹ.Tất cả cỏc chớnh sỏch ấy đều được phản ỏnh qua lịch sử và trong đời sống vănhoỏ của người Mỹ

ơng, ngời Mỹ bản địa tộc Aleutl và tộc Inuit Ngôn ngữ chủ yếu của Hoa Kỳ làtiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha

Chính quyền Hoa Kỳ chia làm ba cấp: Liên bang, bang và địa phơng.Hiến pháp Mỹ đợc coi là pháp luật Quốc gia Hiến pháp quy định các quyền

cụ thể của liên bang còn lại nhng quyền lực không đợc quy định trong hiếnpháp thuộc về chính quyền các bang Mỗi bang đều có Thống đốc và cơ quan

lập pháp bao gồm thợng và hạ viện riêng và hầu hết các bang đều có hiến phápriêng của mình.

“Quốc hội Mỹ gồm 2 viện: Hạ viện gồm có 435 thành viên đại diện chomỗi bang theo tỉ lệ Thợng viện có 100 thành viên, mỗi bang 2 ngời” [6,193] Cả hai viện đều có quyền lập pháp trừ những điều liên quan đến thunhập thì chỉ có hạ viện mới có quyền xem xét Tổng thống có quyền phủ quyếtbất cứ điều khoản nào trong Hiến pháp, nhng sự phủ quyết đó sẽ mất tác dụngnếu cả hai viện đều có 2/3 số phiếu không tán thành

Mỹ là Quốc gia hàng đầu thế giới về kinh tế, quân sự và điện ảnh Đó lànền kinh tế đa dạng hoá ở mức cao, sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là nông sản,khoáng sản phi nhiên liệu, sản phẩm công nghiệp nh: máy bay, ô tô, hoá chất,máy móc và sản phẩm viễn thông điện tử…

và hiến phỏp Mỹ (1787) "Hai văn kiện lớn là tuyờn ngụn độc lập năm 1776

và hiến phỏp Mỹ năm 1787 đó kết tinh tư tưởng người Mỹ, khẳng định:" tất

cả mọi người đều sinh ra cú quyền bỡnh đẳng với những quyền khụng thể tỏchrời như quyền được sống quyền tự do và quyền theo đuổi hạnh phỳc cựng vớiquyền quyết định chế độ chớnh trị đảm bảo thực hiện nhiều quyền cơ bảnnày " " [8,8] Tuy nhiờn, việc đi tỡm đỏp ỏn cho cõu hỏi" lịch sử hỡnh thànhnước Mỹ bắt đầu từ khi nào?" khụng phải là một vấn đề đơn giản

Trong tỏc phẩm "Luận thuyết thứ 2 về quyền dõn sự" của Jonh Loke đóviết "ở thời kỳ khởi đầu thỡ cả thế giới đều như nước Mỹ " Loke đó dựng phộp

ẩn dụ nờu trờn để chỉ một xó hội tự nhiờn từng tồn tại trước khi xuất hiện một

xó hội cụng dõn ở nước Mỹ

Tỏc phẩm "Nền dõn chủ Mỹ" (Al exis de Tocqueville) cũng viết rằng:

"Thuận lợi lớn cho những người Mỹ là việc họ đó xõy dựng một nhà nước dõn

chủ mà khụng phải làm một cuộc cỏch mạng dõn chủ, việc họ được sinh rabỡnh đẳng với nhau mà khụng phải trải qua quỏ trỡnh đấu tranh ".

Những quan điểm trờn đõy phản ỏnh một điều rằng: trước khi cú sựxõm nhập của cỏc cư dõn Chõu Âu thỡ ở Mỹ đó từng tồn tại một hỡnh thứcchớnh trị Hay núi cỏch khỏc, phải chăng lịch sử hỡnh thành nước Mỹ cú từtrước khi người Chõu Âu vào Mỹ Tuy vậy, chưa cú quan niệm nào khẳngđịnh rừ ràng đú là hỡnh thức chớnh trị nào

Chỳng ta đều biết một sự thực là từ khi bựng nổ cuộc chiến tranh dànhđộc lập của 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ đó đưa tới sự ra đời Hợp chủngQuốc Hoa Kỳ (1776) thỡ lịch sử của Quốc gia nổi tiếng thế giới này cũng bắtđầu những trang vàng son Kể từ năm 1776 tới nay, lịch sử Hoa Kỳ đó trảiqua nhiều biến cố thăng trầm nhưng chỳng ta luụn thấy cú một tiờu chớ hàngđầu của Quốc gia này là đặt nhiệm vụ phỏt triển kinh tế cụng nghiệp và quõn

sự lờn hàng trờn hết

1.1.2.2 Khỏi quỏt cỏc giai đoạn phỏt triển trong lịch sử Hoa Kỳ

1.1.2.2.1 Nớc Mỹ từ cuối thế kỷ XVIII đến chiến tranh thế giới lần thứ nhất

Sau khi Cristop Colombo tìm ra Châu Mỹ, hàng loạt cuộc xâm thực củacác nớc thực dân Châu Âu đợc tiến hành Trong đó, tới cuối thế kỷ XVIII,thực dân Anh đã thiết lập đợc ở Bắc Mỹ một hệ thống thuộc địa bao gồm 13bang nằm ven bờ Đại Tây Dơng và đặt chế độ cai trị hà khắc lên mảnh đấtnày

Tuy vậy, đi ngợc lại với sự cai trị của thực dân Anh, nền kinh tế t bảnchủ nghĩa ở 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ rất phát triển Trong hoàn cảnh đó,cuộc chiến tranh dành độc lập của 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ đã bùng

nổ và nhanh chóng dành thắng lợi đã đa tới sự ra đời của hai văn kiện quantrọng là tuyên ngôn độc lập và Hiến pháp Mỹ

Năm 1776 bản Tuyên ngôn độc lập khẳng định rõ: “Tất cả mọi ngờisinh ra đều có quyền bình đẳng Tạo hoá đã ban cho họ những quyền không thểtớc bỏ Trong đó những quyền ấy có quyền sống, quyền tự do và mu cầu hạnh

phúc” Tuyên ngôn khẳng định chỉ nhân dân mới có quyền thiết lập chínhquyền Và huỷ bỏ chính quyền khi nó đi ngợc quyền lợi của quần chúng Bảntuyên ngôn lên án vua Anh và long trọng tuyên bố quyền độc lập [18,52] củacác quốc gia, quyền gia nhập liên minh, buôn bán, kí kết hiệp ớc… Tuyên ngôn

là một văn kiện có tính chất dân chủ, tự do, thấm nhuần tinh thần tiến bộ thời

đại Nó nêu cao nguyên tắc chủ quyền của nhân dân khi giai cấp t sản bắt đầuthực hiện nhiệm vụ phát triển xã hội

Ngày 3/9/1783, hiệp ớc Vecxai đợc kí Anh công nhận nền độc lập của

13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ Một quốc gia mới ra đời mang tên Hợp chủngquốc Mỹ (United states America) hay còn gọi là Hoa kỳ

Năm 1787 hiến pháp nền cộng hoà ra đời Từ khi ra đời cho tới nay bảnHiến pháp Mỹ năm 1787 về cơ bản không có sự thay đổi gì lớn, các nguyêntắc cơ bản của nó vẫn đợc giữ nguyên đó là: quyền lập pháp, quyền hành pháp

và quyền t pháp

Tổng thống có nhiệm kỳ 4 năm, là ngời nắm quyền hành pháp caonhất, đợc bầu cử theo lối gián tiếp, qua 2 cấp thợng viện và hạ viện, là ngời cóquyền hạn lớn: chỉ huy quân đội, có quyền phủ quyết những vấn đề liên quan

đến quyền lập pháp, tập trung trong tay một quyền lực lớn, bộ máy chính phủgồm các bộ trởng và quan toà liên bang do tổng thống bổ nhiệm.Thợng viện

và hạ viện là cơ quan có quyền lập pháp, cơ quan t pháp tối cao gồm nhữngthành viên là luật s do tổng thống chỉ định và thợng viện thông qua

Nh vậy, sự thành công của cách mạng t sản đã tạo điều kiện phát triểnrộng lớn cho công thơng nghiệp t bản Mỹ Một nớc t bản trẻ ra đời và nhanhchóng phát triển vợt trội trong các thế kỷ tiếp sau

Tới những năm giữa thế kỷ XIX, sản xuất công nghiệp của Mỹ đã lênhàng thứ t thế giới sau Anh, Pháp, Đức Tuy nhiên, sự mâu thuẫn giữa sự pháttriển t bản ở miền Bắc với kinh tế đồn điền theo chế độ nô lệ ở miền Nam đã

đa nớc Mỹ vào cuộc nội chiến lần thứ 2 với kết quả dành thắng lợi của T sảnmiền Bắc Từ sau nội chiến (1861-1865) nớc Mỹ thênh thang phát triển trêncon đờng t bản chủ nghĩa mà không gặp một trở ngại nào

Những thập niên cuối thế kỉ XIX, Mỹ từ một nớc có nền kinh tế phụthuộc vào châu Âu đã nhanh chóng vơn lên trở thành một nớc công nôngnghiệp hàng đầu thế giới Cũng giống nh những ngời anh em của mình ở châu

âu Mỹ cũng bớc vào giai đoạn t bản độc quyền từ cuối thế kỷ XIX, những tập

đoàn công nghiệp lần lợt ra đời và phát triển nh: Moocgan, Roccerphenlơ…đã

đa nền kinh tế Mỹ phát triển chóng mặt từ địa vị một nớc đi vay nợ, Mỹ trởthành một nớc phát triển ngoại thơng và xuất khẩu t bản

Cùng với sự phát triển của kinh tế các chính sách bành trớng của Mỹcũng phát triển Những cuộc xung đột và gây xâm lợc ngày càng đợc mở rộng

nh gây xâm lợc Triều Tiên (1882) xâm lợc quần đảo XaMoa, Hawoai và khuvực Mỹ la tinh… Đây cũng là thời gian Mỹ thi hành “Chính sách cây gậylớn” trao cho mình sứ mệnh “Sen đầm Tây bán cầu”

Sự phát triển không đồng đều của chủ nghĩa t bản đã đa cuộc chiếntranh thế giới thứ nhất bùng nổ năm 1914 Mỹ cũng không đứng ngoài cuộcchiến “ béo bở” đó Năm 1918 chiến tranh thế giới lần thứ nhất kết thúc, Mỹtrở thành một chủ nợ lớn của thế giới t bản (châu Âu nợ Mỹ trên 10 tỉ đô la) 1.1.2.2.2 Nớc Mỹ từ sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất đến năm 1991

Là thời kỳ mà nớc Mỹ độc chiếm sân khấu chính trị – kinh tế thế giới.Cũng là thời kỳ mà Mỹ bắt đầu chạy đua vũ trang với các nớc khác trên thếgiới nhằm mục đích xây dựng nên một hệ thống thế giới đơn cực

Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất đã đa tới cho Mỹ những nguồn lợikhổng lồ từ việc bán vũ khí.Từ 1919 đến chiến tranh thế giới II; nền kinh tế

Mỹ phát triển thịnh đạt Đồng đô la đợc công nhận là đông tiền quốc tế cùngvới bảng Anh (1922) Những năm 20 của thế kỷ trớc đợc xem là thời kì pháttriển thịnh vợng dờng nh chẳng bao giờ chấm dứt và thờng đợc gọi là thời kỳ

“phồn vinh Coolidge” “Từ 1926 – 1929 sản lợng công nghiệp Mỹ vợt quá 9

% so với sản lợng của năm cờng quốc Đức, Pháp, Anh Nhật và Italia cộng lại

Mỹ sản xuất 57% máy móc, 49% gang, 51,5% thép và 70% dầu hoả của thếgiới” [5, 94] Từ 1929 – 1933 nền kinh tế Mỹ khủng hoảng Trong khoảngthời gian này các nguyên thủ của đảng Cộng hoà lên nắm chính quyền ở NhàTrắng nh: Harding (1921 - 1923), Coolidge (1923-1929), Hoover (1929 -1933), đều thi hành các chính sách bảo vệ quyền lợi của giai cấp t sản Mỹ vàluôn theo đuổi lập trờng chống Liên Xô, bành trớng thế lực ra bên ngoài

Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933 và sự ra đời của chủ nghĩaphát xít đã đa tới sự bùng nổ của cuộc chiến tranh thế giới thứ II Mỹ cũng laovào cuộc chiến với hi vọng “kiếm chác” trong cơn khủng hoảng kinh tế Cũng

nh cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, từ trong cuộc chiến tranh này Mỹ đãkiếm đợc những khoản lợi nhuận khổng lồ từ việc phân chia kết quả chiến

tranh cũng nh buôn bán vũ khí và các dịch vụ quân sự phục vụ cho cuộc chiến(lợi nhuận Mỹ thu đợc từ cuộc chiến này trong viêc bán vũ khí là khoảng 114

tỉ đô la) Sau chiến tranh thế giới II đến năm 1973 nền kinh tế Mỹ phát triển

v-ơn lên đứng đầu thế giới Về tài chính Mỹ chiếm 3/4 trữ lợng vàng thế giới tbản, về kinh tế Mỹ chiếm 56,4 % sản lợng công nghiệp thế giới Từ 1973 trở

đi tới 1991 nền kinh tế Mỹ không đạt đợc vị trí nh trớc nữa mà trở thành đốithủ cạnh tranh của Nhật Bản và các nớc Tây Âu cũng nh những nớc t bản trẻmới trỗi dậy

Về mặt chính trị đối ngoại, đây là thời kỳ các đời tổng thống Mỹ khi lênnắm quyền đã đề ra các học thuyết mang tên mình để phục vụ chiến lợc toàncầu của Mỹ: học thuyết Truman, học thuyết Nixon… đồng thời phát độngcuộc chiến tranh lạnh bao vây các nứơc xã hội chủ nghĩa, gây chiến tranh cục

bộ xâm lợc các nớc á và Phi, Mỹ la tinh nh chiến tranh Việt Nam (1954 1975), chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953)… Các cuộc chạy đua vũ trang đợc

-đẩy lên với tốc độ cao khi mà công nghệ hạt nhân dần đạt đợc những thànhtựu lớn kể từ sau khi Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản trongthế chiến lần II

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 cũng nh sự sụp đổ của trật tự haicực Ianta đã đa tới sự chấm dứt của chiến tranh lạnh Mỹ bớc vào thế kỷ XIXvới nhiều thách thức mới

1.1.2.2.3 Chính quyền tổng thống George Walker Bush (2001 - 2008)

Thế kỷ XXI bắt đầu với nớc Mỹ bằng sự kiện George Walker Bush lênnắm quyền ở Nhà Trắng Trong lịch sử Hoa Kỳ, từ lâu nay, việc lên nắmquyền của một đảng viên Đảng cộng hoà là một chuyện bình thờng Song,

đằng sau “bức màn chính trị” trong nhiệm kỳ của ông Bush còn có nhiều việc

để bàn tới trong đó có vấn đề chống khủng bố của Nhà Trắng trong nhữngnăm dới sự cầm quyền của tổng thống Bush Tại sao vấn đề ấy lại trở thành đềtài hấp dẫn với d luận Quốc tế trong những năm đầu thế kỷ XXI Vấn đề ấyxuất phát trực tiếp từ trong bức màn chính trị của vị tổng thống Mỹ GeorgeWalker Bush (ngời tiền nhiệm của Obama hiện nay) Vì thế việc tìm hiểu một

số vài khía cạnh xung quanh cuộc sống và con đờng làm việc của vị tổngthống “diều hâu” này cũng là một phần quan trọng trong phạm vi nghiên cứucủa đề tài này

1.1.2.2.3.1 Con đờng sự nghiệp của tổng thống George Walker Bush

Tổng thống George Walker Bush sinh ngày 06/07/1946 trong một gia

đình danh giá và quyền thế thuộc loại bậc nhất nớc Mỹ: ông nội là thợng nghị

sỹ Prescott Bush, cha là cựu tổng thống George H.W Bush, em trai của ông làcựu thống đốc bang Florida – Jeb Bush

George Walker Bush là con trai của cựu tổng thống Mỹ George H W Bush

và Barbara Bush, sinh ra tại New Haven, nhng lớn lên ở miền Nam tạiMidland và Houston, bang Texas với các em của mình là Jeb, Neil, Marvin vàDorothy

Tiếp bớc truyền thống gia đình, đặc biệt là ảnh hởng từ cha mình ngờithanh niên George Walker Bush vào học tại trờng Đại học Phillips (1961 -1964) rồi đến viện Đại học Yale (1964 - 1968), khi học ở Đại học cậu sinhviên này tỏ ra không phải là ngời chăm chỉ và ngời ta biết đến ông không phảivì những bảng điểm thành tích học tập mà vì những hoạt động của ông ở trờng

Đại học Năm 1968, ông nhận bằng cử nhân Lịch Sử ở trờng đại học Yale

Có thể nói trớc khi làm tổng thống, Bush có một chặng đờng công việckhá phiêu lu Sau khi tốt nghiệp Đại học, Bush gia nhập vào một đơn vịkhông quân của bang Texas vào ngày 27/5/1968 và tình nguyện phục vụ cho

đến ngày 26 tháng 5 năm 1974, ông là phi công lái máy bay F – 102 cho đếnnăm 1972 Đây là quãng thời gian ông rèn luyện tính kỷ luật cao Cũng từ môitrờng quân đội này, ông đã có cơ hội làm quen với nhiều ngời trong đó cóColin Powell , Donald H Rumsfel … sau này là các trợ thủ của tổng thốngBush.Với thể hình khá cao (1,80 m), viên trung uý George Bush trong lực lợng

vệ binh quốc gia đã đảm nhận nhiệm vụ “ông bầu” cho đội bóng chày TexasRangers trong 5 năm Đây cũng là thời gian ông Bush lấy đợc nhiều thiện cảmnhất của c dân tiểu bang Texas – nơi mà ông khởi đầu sự nghiệp chính trị củamình Năm 1973, ông đợc phép rời quân ngũ Sau đó , ông theo trờng Đại họcKinh doanh thuộc Viện Đại học Harvard Năm 1975 George Walker Bushnhận bằng cao học quản trị và kinh doanh

Năm 1977 ông kết hôn với Lara Welch tới năm 1981 ông Bush có haicon gái sinh đôi là Barrbara và Jenna Bush

Năm 1978 ông ra tranh cử vào chức vụ dân biểu liên hiệp bang ở tiểuBang Texas nhng thất bại Một năm sau, năm 1979 Bush chuyển sang kinhdoanh đầu mỏ và thành lập công ty Arbusto Energy kinh doanh đợc một thờigian ông bán Arbusto cho Spectrum 7 và đợc mời làm CEO cho Spetrum 7

Khi Spectrum 7 sát nhập với Harken Energy năm 1986, ông Bush trở thànhmột trong những giám đốc của tập đoàn này.

Nh vậy, trớc khi bớc vào sự nghiệp chính trị, George Wallker Bush là mộtquân nhân rồi trở thành một nhà kinh doanh dầu mỏ.Với những gì ông học đ-

ợc trên ghế nhà trờng và rồi rèn luện trong môi trờng quân đội đã tạo nên cho

ông Bush có tính kỷ luật cao đồng thời những gì có đợc qua cuộc đời quânnguc cho Bush thấy rằng: dùng sức mạnh của quân sự sẽ giải quyết đợc tất cảcác vấn đề Có lẽ vì thế ngay khi vừa lên làm tổng thống trong chiến lợc củamình ông đã đề cao sức mạnh quân sự và rằng:quyết không để cho Liên hợpquốc chỉ huy quân đội Hoa Kỳ Chính vì lối t duy quân sự nh thế mà cuộcchiến chống khủng bố của Mỹ dới chính quyền ông Bush đã “Vợt mặt” Liênhợp quốc trong việc quyết định tấn công Apganishtan và Iraq cũng nh việcBush đa ra nhiều chính sách phát triển lực lợng quân sự của Mỹ và đồngminh Mặt khác, với bộ óc của một nhà kinh doanh trong nghành dầu mỏ Bushthừa hiểu vị trí của Iraq và Apganishtan trong thế giới dầu mỏ thế không phảingẫu nhiên một đáp trả quân sự đợc Mỹ áp dụng với Afghanistan sau đó làIraq ngay sau khi cuộc khủng bố 11/9/2001 diễn ra ở Mỹ

Năm 1994 Bush ra tranh cử thống đốc tiểu bang Texas và đánh bạithống đốc đơng nhiệm Ann Richards của Đảng dân chủ Đến năm 1998 mộtlần nữa G.W Bush tái đắc cử ở Texas Đây chính là thời điểm quan trọng đánhgiấu sự nghiệp chính trị của vị tổng thống nổi tiếng thế giới trong những năm

là phó tổng thống Al Gore Bằng những bài học đã học đợc cũng nh bộ ócthông minh của một doanh nhân và những kinh nghiệm trong những năm học

Đại học và trong quân ngũ, George Walker Bush đã đa ra những chiến lợc vận

Ông Bush là một tín đồ của Đạo Cơ đốc Đạo Cơ đốc dờng nh trở thành

lý tởng của ông bởi khi đợc các phóng viên hỏi “chính trị gia nào hoặc nhà t ởng nào ông cảm thấy đồng cảm nhất, tại sao?” ông Bush đã trả lời rằng

t-“chúa Cơ đốc, bởi vì Ngài đã thay đổi con ngời tôi ”[36].Và dờng nh đạo Cơ

đốc đã ảnh hởng tới những chính sách đối nội, đối ngoại của ông ở cơng vịtổng thống Tuy vậy, ông Bush cũng là một ngời vô cùng sắc bén và thôngminh trong việc giữ mối quan hệ với quần chúng – những ngời không theoCơ đốc giáo Do vậy mà trong cả hai nhiệm kì tổng thống George WalkerBush đã tổ chức những buổi lễ tôn giáo không theo truyền thống Cơ đốc nh lễRamadan của Hồi giáo Sự quan tâm của Bush đối với các giá trị tôn giáo đợccho là có lợi cho ông trong các cuộc bầu cử Có đến 56% những ngời “dựthánh lễ nhà thờ mỗi tuần” bầu phiếu cho ông trong cuộc tuyển cử năm 2000

và đến năm 2004 tỉ lệ đó là 63%

Ngay trong diễn văn nhậm chức ở nhiệm kỳ thứ hai của mình, tổngthống Buhs đề cao những giá trị to lớn của các quyền tự do dân chủ trên khắpthế giới, song dờng nh những điều ấy đợc thể hiện qua những lời lẽ của tôngiáo mà ở đây chính là của Đạo Cơ đốc: “Quyền lợi sống còn của nớc Mỹ vànhững xác tín sâu sắc nhất của ngời dân Mỹ là một Từ những ngày lập quốc,chúng ta đã công bố rằng mọi ngời sống trên trái đất đều có quyền, nhân cách

và phẩm giá không có gì có thể so sánh đợc, bởi vì họ mang hình ảnh của

đấng tạo dựng nên trời và đất Trải qua nhiều thế hệ, chúng ta đã công bố

“mệnh lệnh của quyền tự chủ” bởi vì không ai là chủ nô, cũng không ai là kẻtôi đòi Phát huy những lý tởng này là sứ mệnh của tất cả chúng ta Chính vì

sứ mệnh này mà quốc gia chúng ta đã đợc sản sinh Đó là công lao vinh hiểncủa tiền nhân Ngày nay, nó là một đòi hỏi thúc bách cho nền an ninh của đấtnớc, và cũng là lời kêu gọi dành cho thời đại của chúng ta”.[36]

1.1.2.2.3.2 Chính quyền tổng thống Bush

Cùng làm việc với tổng thống George walker Buhs có phó tổng thốngRichard B Cheney (2001- 2009), bộ trởng ngoại giao Colin L Powell (2001-2005) Condoleezza Rice (2005- 2009), ngoài ra còn có một hệ thống các chức

vụ trong chính quyền Nhà trắng Tất cả họ hầu hết làm trong bộ quốc phòng

Mỹ và từng là lính của ông Buhs khi ông còn làm ở Bộ Quốc phòng ví nhColin Powell ( Cố vấn an ninh quốc gia cho Ronald Reagan và là Chủ tịchliên quân dới thời tổng thống George H W Bush v Clinton, Bộ trà d ởng Quốcphòng Donald Rumfeld và cả phó tổng thống Richard Cheney cũng từng giữchức Bộ trởng Quốc phòng dới thời của George H.W Bush Hệ thống chínhquyền ấy ra sức làm việc phục vụ Đất nớc bằng việc đề ra nhiều chính sách

đối nội, đối ngoại với mục tiêu tiếp tục đa Mỹ tiến lên trên nấc thang làm chủkinh tế chính trị thế giới trong đó có cả sứ mệnh bảo vệ nền hoà bình an ninhthế giới mà Mỹ gọi là “các trục ma quỷ ” bao gồm cả cuộc chiến chống khủng

bố thế giới

Là một vị tổng thống xuất thân trong một gia đình quyền thế và là mộtdoanh nhân, một tín đồ đạo Cơ đốc, tổng thống Bush khi lên nắm quyền lựctại Nhà Trắng đã thi hành nhiều chính sách đối nội có thể nói là “bảo thủ”theo nhận xét của tác giả David Frum

Việc làm đầu tiên trong cơng vị tổng thống là ông đã xây dựng đề án tổchức từ thiện tôn giáo Đầu năm 2001, Bush hợp tác với các nghị sĩ thuộc

Đảng cộng hoà tại Quốc hội thông qua các đạo luật nhằm thay đổi chínhquyền liên bang, đánh thuế, gây quỹ và điều hành bởi các tổ chức từ thiện vàcác đề án phi lợi nhuận đợc điều hành bởi các tổ chức tôn giáo.Trớc đó, các tổchức này đợc phép nhận tài trợ từ liên bang, nhng luật mới cấm không cho họ

tổ chức “kết nối”giữa hoạt động xã hội với truyền bá niềm tin tôn giáo Tuy nhiên, không phải ai cũng ủng hộ chính sách này của ông Bush, một vài

tổ chức nh Liên hiệp tự do dân sự đã có tiếng chỉ trích chơng trình này vì họcho rằng chính quyền đã Liên kết và dành đặc quyền cho tôn giáo

Trong giáo dục, sau khi thực hiện chơng trình hỗ trợ giáo dục đại học,cao đẳng ở Mỹ với mức kỷ lục là 7 tỷ đô la với mong muốn chấm dứt tìnhtrạng tình trạng trì trệ đã kéo dài trong các trờng học ở Mỹ, để cho những ngời

Mỹ có nhu cầu thực hiện ớc mơ vào đại học, ông Bush nói “Đại học là giấcmơ theo đuổi của các phụ huynh và con cái họ Đây là con đờng dẫn tới thànhcông, chúng ta phải mở rộng con đờng này cho tất cả mọi ngời” [1,161] Bush

tiếp tục có những động thái mới nh đề cao vấn đề bảo vệ tình trạng đa chủngtộc trong quy chế tuyển sinh vào đại học Điều đó tạo điều kiện cho những ng-

ời gốc Phi có điều kiện học tập hơn

Về mặt kinh tế, trong nhiệm kỳ đầu, ông Bush tìm kiếm sự ủng hộ củaQuốc hội trong ba lần cắt giảm thuế của ông bao gồm: thuế lợi tức cho các cặp

đã kết hôn, thuế thổ c và mức thuế khác Chính sách giảm thuế này ít nhiều

ảnh hởng tới kinh tế Mỹ mà chủ yếu là có biểu hiện giảm sút (đến mức thấpnhất kể từ năm 1959) trong số thu ngân sách tính theo tỷ lệ GDP

Cùng với chính sách giảm thuế là sự gia tăng chi tiêu ngân sách dẫn tớitình trạng thâm chủng ngân sách từ 230 tỷ đô la (thời Clinton) tới 374 tỷ đô la(2003) và 413 tỷ đô la (2004)

Vấn đề tăng cờng đầu t vào lĩnh vực năng lợng và quốc phòng trongchiến lợc kinh tế của tổng thống Bush đã đa tới hậu quả xã hội khá nặng nề

Đó là sự gia tăng của tỷ lệ thất nghiệp trong thời kỳ đầu của nhiệm kỳ thứ nhất

và sang đến nhiệm kỳ thứ hai mặc dù tỷ lệ đó vẫn nằm dới 5% nhng mỗi nămcũng có khoảng hơn 1 triệu ngời thất nghiệp

Mặc dù trong chiến dịch vận động tranh cử của mình ông Bush có đềcập tới vấn đề bảo vệ môi trờng nhng sau khi đắc cử tổng thống Hoa Kỳ thìnhững chơng trình môi trờng ấy chỉ nằm trên giấy tờ mà tiêu biểu nhất đó làvào tháng 3 năm 2001 tổng thống Mỹ đã đặt vấn đề rút lại chữ ký của Mỹ ởnghị định th Kyoto bởi “Kyoto đã đặt những gánh nặng lên nền kinh tế Mỹ,yêu cầu ngời Mỹ trả thuế cho những nớc khác khi mua bản quyền sử dụngthan của họ và miễn cho Trung Quốc, ấn Độ, Mexico và các nớc đang trên đàcông nghiệp hoá khác khỏi những quy định đã ràng buộc Mỹ” [14, 70] Cũngvì một lý do nữa là theo cách nghĩ của ông Bush thì sự tăng trởng của kinh tếkhông phải là vấn nạn của môi trờng mà nó chính là một giải pháp

Bên cạnh một số chính sách đối nội trên đây, trong hai nhiệm kỳ tổngthống, chính quyền tổng thống Bush còn thực hiện nhiều chơng trình khácnữa nh : Luật di trú, vấn đề sử dụng súng ở nớc Mỹ, giải quyết vấn đề nhà ởcho dân nghèo… mà trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này chúng tôi không

minh của mình đặc biệt là một số nớc Châu á - Thái Bình Dơng nh Australia,Newzealand, Hàn Quốc, Nhật Bản , Đài Loan, và một số nớc ở châu Mỹ nhMexico,Colombia…Anh là những đồng minh thân cận của Mỹ

Điểm quan trọng thứ nhất trong chính sách đối ngoại của tổng thốngBush là tiếp tục xác định vai trò lãnh đạo thế giới Vấn đề cốt lõi là “chủ nghĩaquốc tế độc đáo của Mỹ” cho rằng: “Mỹ phải sử dụng thái độ tiến thủ củamình để theo đuổi lợi ích quốc gia của mình Mỹ phải phát huy đầy đủ vai tròlãnh đạo của mình và gánh vác trách nhiệm toàn cầu ” [1,360]

Để thực hiện vai trò ấy đòi hỏi cần phải tăng cờng sức mạnh quân sựcủa Mỹ Điều này vốn tồn tại nh một quy luật trong lịch sử nớc Mỹ bởi bất kỳ

vị tổng thống nào trong nhiệm kỳ của mình cũng có nhiều chính sách nângcao sức mạnh quân sự Hoa Kỳ để có thể dùng thực lực của mình để thực hiện

“sứ mệnh lịch sử” của nớc Mỹ đó chính là sứ mệnh lãnh đạo thế giới

Cũng trong chơng trình tăng cờng sức mạnh quân sự Mỹ, bên cạnh việcthực hiện tăng ngân sách Quốc phòng và nghiên cứu chế tạo vũ khí mới thìtheo ông Bush muốn có đợc sức mạnh quốc phòng thực sự thì cần phải: quyếtkhông cho quân đội Mỹ nằm dới quyền kiểm soát của Liên hợp Quốc

Bên cạnh tăng cờng sức mạnh quân sự thì chính quyền tổng thống Bush cũngthi hành chính sách: Cải tổ ngân hàng thế giới và tài chính quốc tế làm cho nó

có tác dụng là nền tảng của sự phát triển kinh tế và xây dựng thị trờng tự do,xoá bỏ hàng rào thuế quan, thúc đẩy sự giao lu mậu dịch toàn cầu

Điểm quan trọng thứ hai trong chiến lợc của nhà trắng dới thời ôngBush là đẩy thêm một bớc nữa hệ thống đồng minh của Mỹ ở lục địa á, Âu và

Mỹ la tinh Việc tăng cờng mở rộng lực lợng đồng minh trong quan hệ quốc tế

là vấn đề quan trọng nó góp phần cho tiếng nói của một quốc gia trong chínhtrờng quốc tế cũng nh giải quyết những vấn đề xung đột, mâu thuẫn đợcnhanh và dễ dàng hơn Nếu nh thời kỳ chiến tranh lạnh và thời Clinton lực l-ợng đồng minh Mỹ chủ yếu là ở các nớc Tây Âu thì sang thời tổng thống Bushlực lợng đồng minh của Mỹ đợc mở rộng ra các nớc ở Châu á Thái Bình D-

ơng và khu vực Mỹ la tinh Theo quan điểm của tổng thống Bush, nếu đợc sựủng hộ của các bạn đồng minh thì Mỹ có thể duy trì lực lợng và ý nguyện sửdụng các bạn đồng minh đó để đối phó với sự uy hiếp đến an ninh thế giới

Để làm đợc điều đó trớc hết Mỹ cần phải tăng cờng vai trò lãnh đạocủa mình và bàn bạc thơng lợng kỹ “xây dựng cho đợc mối quan hệ bạn bè

bền vững”, chỉ đạo khối Nato phải trở thành một tổ chức lớn mạnh, đoàn kết

và tích cực

Đối với khu vực Châu á - Thái Bình Dơng, Mỹ tăng cờng đẩy mạnhmối quan hệ đồng minh truyền thống với Nhật Bản, Australia, Hàn quốc,Thailand, Philippines Đồng thời mở rộng thêm một đồng minh có vị trí chiếnlợc quan trọng là Singapore Trong quan hệ với các đồng minh của Mỹ ở khuvực này, Mỹ nhằm tới hai mục đích cơ bản: một mặt chia sẻ trách nhiệm khuvực nhiều hơn, mặt khác thông qua các mối quan hệ hiệp ớc thì mức độ phụthuộc vào nhau sẽ chặt chẽ hơn, đảm bảo sự lãnh đạo của Mỹ đối với liênminh Điển hình của chiến lợc này là năm 2005 Mỹ kí với Singapore “Hiệp

định khung chiến lợc”, một thành quả có tính đột phá trong vấn đề tăng cờng

sự phối hợp của Mỹ với Singapore về an ninh khu vực eo biển Malacca.Trong khi đó, đối với Nhật Bản, Mỹ dành đợc nhiều thắng lợi nh mong muốntrong đó hội nghị đàm phán giữa hai bộ trởng quốc phòng và ngoại giao Mỹ

– Nhật (2+2) gần đây đã điều chỉnh hệ thống đảm bảo an ninh Nhật – Mỹ

Điểm thứ ba cần lu tâm trong chiến lợc đối ngoại của chính quyềnG.Bush xác định lại mối quan hệ với Trung Quốc trong việc giải quyết vấn đề

Đài Loan đó chính là chính sách: “tiếp tục can dự và tăng cờng ngăn chặn”[3,68] Trung Quốc đang ngày càng vơn lên và trở thành “một cực đối trọngvới Mỹ” ở Châu á do vậy trong quan hệ Mỹ – Trung luôn mang tính hai mặtvừa can dự vừa kiềm chế ngăn chặn Mặt ngăn chặn chủ yếu đợc thực hiện bởichủ trơng tăng cờng liên minh an ninh song phơng với đồng minh đặc biệt làNhật Bản mặt khác Mỹ tăng cờng quan hệ bắt tay với ấn độ nhằm mục đíchngăn chặn tập hợp lợng Trung – Nga – ấn chống lại Mỹ

Dờng nh đã trở thành truyền thống trong lịch sử, vị tổng thống Mỹ nàokhi nắm quyền lực ở Nhà Trắng đều thực hiện các chính sách phục vụ cho chủnghĩa “bá quyền” của nớc Mỹ và tất nhiên tổng thống Bush trong 2 nhiệm kỳliên tiếp của mình cũng thi hành nhiều chính sách đối ngoại phục vụ mục tiêunày bên cạnh nhiều chính sách phát triển kinh tế xã hội khác cho nhân dânHoa Kỳ Tuy nhiên, so với các tổng thống tiền nhiệm mình nh Bill Clillton thìnhững chính sách đối ngoại của ông Bush có phần bảo thủ và cứng rắn hơnnhiều, nhiều lúc có phần của sự hiếu chiến trong đó

1.1.3 Sự tỏc động của văn hoỏ Mỹ tới vấn đề mở rộng quyền lực

Sự phát triển của kinh tế Mỹ gắn liền với sự xuất hiện của nền văn hoá

Mỹ mà ngày nay chúng ta vẫn gọi là lối sống Mỹ Chính cách ứng xử của nềnvăn hoá này cũng ảnh hưởng nhiều tới đời sống chính trị cũng như các hoạtđộng quân sự và khủng bố ở quốc qia này Trong phạm vi nghiên cứu của đềtài này chúng tôi chỉ đi sâu vào việc nghiên cứu một số tác động của nhân tốlịch sử văn hoá tới vấn đề mở rộng quyền lực của nước Mỹ

1.1.3.1 Tính cách ưa bạo lực của người Mỹ dưới góc độ học thuyết Darwin về xã hội

Học thuyết Darwin về xã hội cho rằng: con người sống trong xã hộicũng tuân theo quy luật đào thải như trong tự nhiên, những người phù hợp vớihoàn cảnh nhất là những người tồn tại được Thuyết Darwin tạo điều kiện đểmột số nhà khoa học như Hebert Spencer người Anh đã vận dụng nó để giảithích hiện tượng xã hội con người: theo Hebert Spencer "thì cạnh tranh là quyluật của cuộc sống và chỉ những người phù hợp với hoàn cảnh nhất là nhữngngười sống sót, những người thích ứng với hoàn cảnh là những người có đượctác phong công nghiệp, có khả năng tạo ra của cải" [5,46] Khi đưa học thuyếtnày vào giải thích cho tư tưởng quyền lực của nước Mỹ có không ít học giảcho rằng: Mỹ đã trở thành một đế chế thay vì tiếp tục phát huy nền cộng hoàcủa một nước lớn thông thường xuất thân từ những con người có đầy đủ ý chí

và dũng khí để làm việc mà ít ai dám làm thời kỳ đó Người Mỹ luôn có suynghĩ tự coi mình ở vị trí cao hơn người khác và được quyền "can thiệp giúpđỡ" (hoặc đôi lúc can thiệp trực tiếp) đối với hầu như các nước trên thế giới Mặt khác, chúng ta đều thấy rằng, với người Mỹ, bạo lực và đàn ápđược coi là có hiệu quả hơn ngăn ngừa Bản chất hung hăng táo tợn củanhững người dân di cư kết hợp sự nhanh chóng vượt trội về mọi mặt đã tạo

cho người dõn Mỹ chấp nhận khả năng sử dụng sức mạnh, đặc biệt là sứcmạnh quõn sự để chi phối nước khỏc.

1.1.3.2 Lối sống thực dụng cỏ nhõn và phõn biệt chủng tộc

Đõy cũng là một trong những nột ảnh hưởng lớn tới tư tưởng bỏ quyềncủa Hoa Kỳ và cho tới nay chủ nghĩa phõn biệt chủng tộc đó và vẫn ngự trịtrờn quốc gia được xem là văn minh nhất thế giới Dờng nh Chủ nghĩa phânbiệt chủng tộc đã thấm vào máu của chính những con ngời ở Mỹ và nó đợctruyền lại qua nhiều thế hệ nh thế Trong quan niệm từ xa tới nay, ngời Mỹluôn xem mình là cao nhất trên tất cả các chủng tộc khác,trong mắt những Cơ

đốc nhân thì chỉ có Chúa Giêsu mới là cao cả nhất vĩ đại nhất còn lại các tôngiáo khác nh Hồi giáo chỉ là những thứ tà giáo Do tính chất đa sắc tộc, đachủng tộc nh thế mà tại nớc Mỹ sự tồn tại của Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc

đã ảnh hởng không nhỏ tới các vấn đề chính trị xã hội Sự phân biệt về chủngtộc, sắc tộc, tôn giáo, đã làm rạn nứt các mối quan hệ trong cộng đồng c dân

Mỹ dẫn tới sự hình thành của những nhóm khủng bố của các chủng tộc khácnhau gây nên nhiều vụ khủng bố nhỏ Chớnh điều đú là ngọn nguồn của vụ số

vụ bạo loạn, xả sỳng, và cỏc cuộc chiến đẫm mỏu trong đú cú cả sự lớn dầnlờn của chủ nghĩa khủng bố ở Mỹ Mặc dự thế, chỳng ta thấy rằng, trong lịch

sử nước Mỹ cỏc cuộc khủng bố nhỏ được tiến hành chủ yếu là từ người datrắng gửi tới những người da màu hoặc đú chỉ là những vụ khủng bố với mụcđớch tống tiền mà thụi Chỉ từ sau chiến tranh lạnh đến nay ở Mỹ mới bắt đầuxuất hiện những vụ khủng bố lớn do sự xuất hiện cỏc chớnh sỏch mới đối vớithế giới Hồi giỏo mà theo thủ lĩnh khủng bố Bin Laden là nú đang xõm hại tớinền hoà bỡnh và an ninh của thế giới đú

Cú thể núi rằng cho tới trước sự kiện 11/9/2001 nước Mỹ vẫn đượcxem là thiờn đường bỡnh yờn nhưng cuộc tấn cụng của khụng tặc làm sụp đổhoàn toàn 2 toà thỏp đụi và cỏc cơ quan khỏc trong chớnh quyền Nhà Trắng đóxua tan cỏi thiờn đường trỏng lệ ấy Đú là một thảm kịch của nước Mỹ Để cúmột sự kiện như thế đó cú một sự chuẩn bị kỹ lưỡng và lõu dài khụng chỉ của

bản thõn kẻ trực tiếp gõy ra nú, mà cũn cả một quỏ trỡnh biến động sục sụitrong quan hệ quốc tế trong những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI.

1.2 Thảm kịch nước Mỹ 11/9/2001

1.2.1 Khỏi lược chung về chủ nghĩa khủng bố

1.2.1.1 Khỏi niệm chủ nghĩa khủng bố

Ngày nay, Chủ nghĩa khủng bố đó trở thành một trong những mối quantõm hàng đầu của toàn thế giới Thuật ngữ “chủ nghĩa khủng bố” đang trởthành một thuật ngữ thịnh hành nhất trờn bỏo chớ và dư luận quốc tế Hầu hếtcác hội nghị quốc tế, kể cả hội nghị về thơng mại đều đề cập tới vấn đề chủnghĩa khủng bố và chống khủng bố trong chơng trình nghị sự Tuy nhiên vấn

đề định nghĩa “chủ nghĩa khủng bố” thì cha có câu trả lời đồng nhất

Theo tờ Le petit larousseillustré Pari 2000, thì Chủ nghĩa khủng bố là “tậphợp các hành vi bạo lực (mu sát, bắt cóc làm con tin) do một tổ chức thực hiện

để tạo ra một không khí mất an ninh, nhằm gây sức ép đối với một chính phủ

để thoả mãn một sự căm ghét với một cộng đồng, một đất nớc, một hệ thống” Theo Michael Radu trong tác phẩm “khủng bố sau chiến tranh lạnh: xuhớng và thách thức”, khủng bố là “những vụ tấn công vào các mục tiêu chủyếu hoặc hoàn toàn mang tính chất dân sự để gây hoảng sợ.”

Về mặt pháp lý quốc tế thì Công ớc Genev (kí ngày 16/11/1937) là vănbản đầu tiên về chủ nghĩa khủng bố.Trong đó, những hành động khủng bố đợccoi là “những việc làm phạm tội ác nhằm chống lại một nhà nớc mà mục đíchhoặc bản chất là gây ra sự khủng khiếp đối với các nhân vật nhất định, đối vớicác nhóm ngời hay với dân chúng”

Ngoài ra chủ nghĩa khủng bố còn có nhiều cách hiểu khác nhau Nhng dù

là cách hiểu nh thế nào đi nữa thì cũng đợc xem là thuật ngữ mang một ýnghĩa xấu, nó chỉ một hành động vô nhân đạo đáng bị lên án

T ại Việt Nam có nhiều quan điểm về chủ nghĩa khủng bố, Viện khoahọc công nghệ cho rằng: “khủng bố đợc xem là việc sử dụng bạo lực thô bạo

về mục đích chính trị của một cá nhân, tổ chức hay một nhà nớc chống lạinhững ngời không trực tiếp chiến đấu Nạn nhân của chủ nghĩa khủng bố nhìnchung là ngời mà theo quan niệm truyền thống đạo đức Phơng Tây gọi là vôtội… mục đích của khủng bố là nhằm đua ra một tuyên bố về chính trị hoặc

để tạo ra một bầu không khí sợ hãi tràn lan qua đó đạt đợc một kết quả chínhtrị mong muốn” [19,441]

Nh vậy, chúng ta có thể hiểu chủ nghĩa khủng bố là: những hành vi bạolực không tuyên bố nhằm vào các mục tiêu không đợc trang bị các phơng tiệnquân sự hoặc không đợc báo trớc để tự vệ mình, nhằm mục đích gây ra sức ép

đối với nhà cầm quyền về mặt chính trị là chủ yếu

1.2.1.2 Một số tổ chức khủng bố Quốc tế

Abu sayyaf:

Là tổ chức khủng bố Quốc tế từng làm thế giới bị chấn động trongnhững năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI, có trụ sở nằm ở Philippin và nócũng là một trong những “mắt lới ” trong mạng lới khủng bố của Bin laden

Sự ra đời của Abusayyaf gắn liền với quá trình hình thành của Mặt trậngiải phóng dân tộc Moro (MNLF) một trong hai phong trào nổi dậy đòi hỏithành lập nhà nớc Hồi giáo ở A Rập Xêút và tham gia vào hàng ngũ du kíchquân ở Apganishtan Năm1991, Jajjnalni rời Tripoli về đảo Basilan và bắt đầugiảng đạo tại các nhà thờ Hồi giáo Abusayyaf là một trong những nhóm Hồigiáo nhỏ bậc nhất nhng cũng cực đoan bậc nhất Bọn chúng có mục tiêu cơbản là dùng bạo lực để thành lập một nhà nớc Hồi giáo nh dới thời cai trị củavơng quốc Tây Ban Nha Bắt cóc đợc coi “nh một biện pháp trong số các biệnpháp” để hoàn thành cách mạng Có khoảng 200 quân chủ chốt và hơn 2000thành viên của Abusayyaf đợc đào tạo và chiến đấu ở Apganishtan vềPhilippin để thực hiện các phi vụ khủng bố trong đó có cả bắt cóc tống tiềnngời nớc ngoài Do vậy mà tổ chức này có mối liên hệ mật thiết với các hoạt

động của mạng lới khủng bố quốc tế dới sự lãnh đạo của trùm khủng bố BinLaden Phạm vi hoạt động chủ yếu của bọn chúng là vùng miền NamPhilippin và một phần lãnh thổ Malaixya, Thailand Abusayyaf đợc viện trợ từbên ngoài của các nhóm Hồi giáo cực đoan tại Trung Đông và Nam á Ngayvào năm thành lập đầu tiên (1991) tổ chức này đã thực hiện một vụ khủng bố

trên một chiếc tàu đậu ở cảng Zamboanga Từ đó, Abusayyaf đã hoành hànhdữ dội các vụ bạo lực đẫm máu Năm 1995 chúng tổ chức một cuộc càn quéttrong nhiều giờ ở thành phố Ipinl tỉnh Zamboanga, gây thiệt mạng 53 ngời vàbắt cóc 30 ngời khác Tháng 3 năm 2000, sau một thời gian im hơi lặng tiếngbọn chúng tiến hành một vụ bắt cóc 79 ngời trong đó có 10 con tin nớc ngoàigây xôn xao d luận quốc tế trong một thời gian dài Từ năm 2001 đến naynhững hành động của Abusayyaf tạm thời lắng xuống

ku klux klan (3k):

Hoạt động của tổ chức bí mật ku klux klan(3k) tại nớc Mỹ mà mọi

ng-ời thờng biết đến đựợc thành lập năm 1866 nh một tổ chức kỳ thị và chuyêntiến hành các hành động khủng bố ngời da den đợc chia thành ba thời kỳ rõrệt: sau nội chiến Nam - Bắc Mỹ, sau chiến tranh thế giới thứ nhất, sau chiếntranh thế giới lần thứ hai

Một số nhà sử học Hoa kỳ cho rằng ku klux klan(3k) là chữ tợngthanh của một hành động lắp đạn và lên đạn một khẩu súng (thời xa) Ai muốngia nhập 3K phải đứng trớc một gốc cây cổ thụ và tuyên thệ trong đó có câu:

"Thợng đế là nơi ẩn náu và sức mạnh của chúng con ” Ban đầu, câu châmngôn của các thành viên 3K là:” hiệp sỹ trong c xử, quý phái trong tình cảm ,

độ lợng với mọi ngời và yêu nớc đến cùng.”

Trong và sau hai cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất và chiến tranhthế giới lần thứ hai, tổ chức này đã gây nên nhiều vụ thảm sát ngời da den

Tháng 12 năm 1964 thợng viện Mỹ biểu quyết thông qua đạo luật vàquyền công dân, xoá bỏ hoàn toàn mọi kỳ thị chủng tộc Tổ chức khủng bố

ku klux klan (3k) bị thủ tiêu nhng những âm mu thù hận chủng tộc, màu dacủa thiểu số ngời da trắng quá khích vẫn còn tồn tại tới ngày nay và đó cũng lànguyên nhân cơ bản của nhiều vụ khủng bố tại Mỹ cũng nh những vụ xả súnggần đây

Nhóm hồi giáo vũ trang (GIA):

Là một nhóm Hồi giáo cực đoan GIA tìm cách lật đổ chế độ chính trị

đã tồn tại rất lâu ở Algeri và thành lập một nhà nớc Hồi giáo GIA bắt đầu cáchoạt dộng bạo lực kể từ đầu năm 1992 khi Algeri bác bỏ chiến thắng của Mặttrận cứu nớc hồi giáo (FIS) trong vào bầu cử nghị viện lần thứ nhất (12/1999)

Thờng xuyên có các hoạt động tấn công dân thờng, nhà báo và ngời nớcngoài trong vòng vài năm lại đây, GIA đã tiến hành một chiến dịch khủng bố

thảm sát dân thờng, đôi khi quét sạch toàn bộ những ngôi làng trong vùnghoạt động của chúng và thờng xuyên giết hại hàng trăm mạng ngời Kể từ khituyên bố chiến dịch khủng bố nhằm vào ngời nớc ngoài sinh sống ở Algeri(9/1993), tổ chức này đã giết hơn 100 ngời chủ yếu là ngời Châu Âu Tổ chứcnày thờng xuyên thực hiện các vụ ám sát, đánh bom, trong đó có cả đánh bombằng ô tô và nổi tiếng bởi những hành động dã man: cắt cổ nạn nhân khi đangtrấn áp họ Lực lợng của GIA có thể từ vài trăm lên tới vài nghìn tay súng.

Địa bàn hoạt động của chúng chủ yếu là ở Algeri

HAMAS (phong trào kháng chiến Hồi giáo)

HAMAS đợc thành lập sau 1987 với t cách là một nhánh tách ra của

phong trào những ngời anh em Hồi giáo HAMAS đã sử dụng phơng tiện chínhtrị bạo lực trong đó bao gồm cả khủng bố để tạo áp lực đạt đợc mục tiêu thànhlập một nhà nớc hồi giáo Palestin trong vùng lãnh thổ

Các thành viên của HAMAS, đặc biệt là của đội quân Izz el-din qassam đã tiến hành rất nhiều các vụ tấn công trong đó có cả các vụ đánh bomcảm tử với quy mô lớn chống lại các thờng dân Israel và các mục tiêu quân sựcủa Israel Trong những năm 90 của thế kỷ XX họ đã nhằm vào những ngờiPalestin bị tình nghi và các đối thủ ngời Fatah HAMAS đã nhận trách nhiệm

al-là tiến hành một số vụ tấn công trong những thời gian bất ổn sau năm 2000

Lực lợng của tổ chức này không rõ thành viên chủ chốt, tuy nhiên cóhàng trăm nghìn ngời ủng hộ và có những ngời có thiện cảm

Địa bàn hoạt động chủ yếu của HAMAS ban đầu là tiến hành hoạt độngkhủng bố ở Israel Tháng 8/1999 các nhà cầm quyền Jordani đã đóng cửa cácvăn phòng của các tổ chức chính trị ở Amman, bắt giữ các nhà lãnh đạo vàngăn cấm các tổ chức hoạt động trong lãnh thổ Jordani

HAMAS đợc hỗ trợ tài chính từ dân di c ngời Palestin, Iran, các cánhân từ thiện ở ả rậpxêút và các nhà nớc ả rậpxêút có đờng lối ôn hoàkhác

Osama Bin laden và tổ chức khủng bố thế giới Al qaeda:

Osama Bin laden sinh ngày 28/06/1957tại Jedlah, ả Rập Xêút trong một gia

đình tỷ phú, mẹ ngời gốc Syri, bố là Mohammad Awad Bin Laden, ngời ảrập gốc Yemen, chủ một hãng thầu xây dựng lớn ở ả rập xeút Osama làcon trai thứ 17 trong tổng số 50 ngời con của ông Mohammad awad Bin

Laden Năm 1988 Mohammad awad Bin Laden chết để lại cho Osama binladen (lúc ấy 17 tuổi) một gia tài 80 triệu đô la.

Từ nhỏ, Osama Bin laden đã bộc lộ thiên hớng tôn giáo Năm 20 tuổitheo học trờng Đại học King Abdul Aziz University ở Jedda ngành quản trị vàkinh tế và bắt đầu gia nhập tổ chức anh em Hồi giáo

Năm 1979, Osama sang Apganishtan chiến đấu chống quân đội LiênXô, hợp tác với CIA, vài lần bị thơng

Năm 1980, thành lập văn phòng dịch vụ MAK để tài trợ vũ khí chonhững ngời Afgahan ở Pêshawar, MAK đặt văn phòng khắp thế giới (Mỹ, AiCập, ả Rập Xêút, Pakisxtan…)

Năm 1986, thành lập căn cứ huấn luyện của riêng mình; năm 1988thành lập tổ chức “Al - Qaeda”

Năm 1989, trở về ả Rập Xêút và bị chính quyền thu hộ chiếu và cấmxuất cảnh; tiếp tục duy trì hoạt động của Al – Qaeda phản đối việc Mỹ đóngquân ở Arập Xêút và cảnh báo Iraq tấn công Kuwai

Năm 1991, Osama Bin laden trốn sang Pakistan, rồi sang Apganishtan,

bị tình báo của ả Rập Xêút truy sát Cuối năm đó, Osama Bin laden sangSudan và đợc tiếp đón nh một thợng khách

Tháng 12 năm 1992, sau vụ nổ bom tại khách sạn Aden, Yemen, tìnhbáo Mỹ đã nghi ngờ Bin laden có liên quan

Tháng 2 năm 1993 trung tâm thơng mại của Mỹ bị đánh bom, Bin laden

bị nghi ngờ là thủ phạm

Năm 1994, bị nghi ngờ ám sát Giáo hoàng La Mã ỏ philippin Tới tháng6/1995 bị nghi ngờ có liên quan đến vụ ám sát tổng thống Ai Cập HôjniMubarak

Năm 1996, sau khi bị Sudan trục xuất thì trốn sang Jalalabad ởApganishtan Tại đây, hắn đã cho ra đời bản tuyên ngôn chiến tranh chống Mỹdài 12 trang trong đó có đoạn viết: “cần nỗ lực dồan kết để giết ngời Mỹ đồngthời khuyến khích những ngời khác cùng tham gia vào cuộc thánh chiến củangời hồi giáo chống lại đế quốc Mỹ” [7,142] Cũng vào năm 1996 hắn ký vàtruyền đi bản tuyên ngôn thánh chiến với mục tiêu chống Mỹ và lật đổ chínhphủ ả rập xe út giải phóng vùng đất hồi giáo ủng hộ cách mạng hồi giáotoàn thế giới Tháng 2 năm 1998 Osama bin laden thành lập “Mặt trận Hồigiáo Quốc tế Jihad chống lại ngời do thái và thiên chúa giáo” và tuyên bố:

ngời Hồi giáo có thể giết ngời Mỹ và Do thái ở bất cứ nơi nào trên thế giớibất kể là quân nhân hay dân sự.

Năm 2001 Osama Bin laden trở thành nghi can số một của vụ khủng

bố tại New york và Washinhton

Al qaeda tiếng ả rập có nghĩa là “căn cứ”, đợc Osama Bin ladenthành lập năm 1988 với mục tiêu chống phá các chính quyền không phải củahồi giáo bằng vũ lực Al qaeda có một bộ t lệnh tối cao và một bộ máy lãnh

đạo tiêu biểu là hội đồng tham vấn, có chức năng thảo luận và tham mu, thôngqua các kế hoạch quyết định “sứ mạng” đặc biệt, chủ yếu là các hoạt độngchống khủng bố Cụ thể là al qaeda củaOsama bin laden đợc cơ cấu nh một

“ siêu nhà nớc” theo mô hình:

 OSama Bin laden là thủ lĩnh tối cao

 Dới Osama Bin laden là Hội đồng tham vấn

 Dới Hội đồng tham vấn là các uỷ ban (nh uỷ ban về chính sách tôngiáo, uỷ ban quân sự, uỷ ban tài chính…)

 Dới các uỷ ban là các “tiểu tổ”và các tổ chức của 35 quốc gia trên thếgiới

Mạng lới hoạt động của al qaeda hết sức rộng lớn với nhiều tổ chứchoạt động dới quyền nh Al Jahad ở Ai Cập, tổ chức Hồi giáo cực đoanHezballah, liên minh với mặt trận hồi giáo ở Sudan với nhiều đại diện trongchính quyền Iran… tất cả đều phục vụ cho mục tiêu chung hàng đầu là chốnglại Phơng Tây đặc biệt là Mỹ Ngoài ra, mạng lới hoạt động của Al qaeda cóthể mở rộng tới 35 quốc gia trên thế giới trong đó có cả Anh, Cannada, Đức,

Mỹ

Tổng hành dinh của OSama bin laden là ở Apganishtan nhng tổchức bộ máy của Al qaeda lại ở Trung Đông Al qaeda đã vận động đợc hàngnghìn tín đồ trên thế giới và mỗi năm họ đóng góp vô số tiền bạc cho quỹ hoạt

động của Al qaeda

Nguyên tắc hoạt động cơ bản của Al qaeda là bí mật và cơ động: “Cáctiểu tổ đợc coi là tổ chức hạt nhân cơ bản, gọn nhẹ, cơ động đảm bảo nguyêntắc tối cao là an toàn và bí mật Để tổ chức một hành động khủng bố Al qaedathờng áp dụng nguyên tắc đơn tuyến, một tiểu tổ chuyên lập kế hoạch một tiểu

tổ chuyên thực thi kế hoạch Các thành viên trong cùng một tiểu tổ không cầnthiết phải biết các thành viên khác Thông tin liên lạc giữa các tiểu tổ đợc thực

hiện bí mật, có khi sử dụng qua hình thức “hộp th chết”, không cần gặp nhau.

Có những tiểu tổ nhiều năm không hoạt động hoặc chỉ tham gia sinh hoạt tôngiáo thuần tuý nh góp tiền, nhng đột ngột có thể đợc giao kế hoạch hành

động, không đợc quyền hỏi hoặc trao đổi…” [16, 243]

Vai trò lãnh đạo của OSama Bin laden đối với Al qaeda đã khiếnchính quyền Mỹ xem ông ta là “trùm khủng bố nguy hiểm nhất của thời đại”cũng nh khẳng định rằng: Al qaeda là tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất thếgiới

Trong thời gian tồn tại Al qaeda đã thực hiện hàng loạt vụ tấn côngkhủng bố vào các nớc Phơng tây, ả rập xêút và Mỹ, trong đó có vụ khủng

Tháng 4 năm 1983, bọn khủng bố đánh bom vào toà đại sứ quán Mỹ ởthủ đô Bây Rút (Li Băng) làm 63 ngời thiệt mạng, trong đó có 17 quân nhân

Tháng 6 năm 1985, một máy bay của hãng hàng không TWA bị bắt cóc

ở Bây Rút và khủng bố bắn chết 6 ngời Mỹ trong một quán cà phê ởXanxanvađo (Enxanvado)

Tháng 8 năm 1985, Đánh bom vào căn cứ quân sự Mỹ tại Phrăngphuốc(Đức) làm 2 ngời thiệt mạng và 20 ngời bị thơng

Tháng 11 năm 1985, không tặc tấn công những hành khách là ngời Mỹtrên máy bay của hãng hàng không Ai Cập (Egyptair) làm 60 ngời chết

Tháng 12 năm 1985, Văn phòng hàng không Mỹ và Israel bị tấn côngcùng lúc ở Rôma (Italia) và Viên (áo) làm chết 20 ngời.

Tháng 4 năm 1986, một nhà hàng ở Beclin (Đức) bị tấn công làm mộtlính Mỹ chết 44 lính Mỹ bị thơng

Tháng 12 năm 1988, chiếc máy bay hành khách cỡ lớn Boing 747 của

Mỹ bị đánh bom trên bầu trời Lốccơbi ( Xcốt len) làm 259 ngời thiệt mạng

Tháng 2năm 1993, toà nhà trung tâm thơng mại thế giới cao 110 tầng

ở New York lần đầu tiên bị đánh bom làm sáu ngời chết và hơn 1000 ngời bịthơng

Tháng 7 năm 1996, bọn khủng bố đánh bom căn cứ quân sự Mỹ ởKhôrơba (A Rập xêút) làm 19 lính Mỹ chết và 400 ngời bị thơng

Tháng 7 năm 1996, một vụ nổ bom tại buổi hoà nhạc ngoài trời ở thếvận hội Ôlimpic Atlanta (Mỹ) làm hai ngời chết và 110 ngời bị thơng

Tháng 6 năm 1998, toà Đại sứ Mỹ tại Bâyrut bị tấn công bằng hỏa tiễn.Tháng 8 năm 1998, hai toà đại sứ quán Mỹ ở Kênia và Tandania đồngloạt bị đánh bom làm hơn 260 ngời chết và hơn 5000 ngời bị thơng

Tháng 2 năm 2000, một vụ nổ xẩy ra phía sau toà nhà 40 tầng của ngânhàng Baclay ngay góc phố Uôn , New York

Tháng 10 năm 2000, tàu tuần dơng USS Coler của hải quân Mỹ đang

đậu trong cảng Aden tại Yêmen bị đánh bom làm 17 lính Mỹ thiệt mạng, tàuhỏng nặng

Nh vậy, cuộc tấn công của bọn khủng bố vào nớc Mỹ ngày 11/9 khôngphải là cuộc tấn công đầu tiên của chúng đối với ngời Mỹ.Cũng giống nhnhiều nớc châu Âu khác Mỹ trở thành mục tiêu số một của chủ nghĩa khủng

bố quốc tế từ lâu trong lịch sử Tuy nhiên, tuỳ vào tong thời điểm và tongchính sách của mỗi đời tổng thống Mỹ mà quy mô và cờng độ xẩy ra các vụkhủng bố vào Mỹ cũng khác nhau

1.2.2.2 Thảm hoạ nớc Mỹ

Ngày 11 tháng 9 năm 2001, cả nớc Mỹ bị rung chuyển bởi cuộc tấncông của bọn khủng bố vào Toà tháp đôi khu trung tâm thơng mại quốc tế ởNew York, Lầu năm góc (tổng hành dinh Bộ Quốc phòng Mỹ)… ởWashington gây ra thiệt hại vô cùng to lớn cho cả nớc Mỹ và thế giới cả vềngòi và của Ngời dân Mỹ kinh hoàng tột độ, toàn bộ chính quyền Hoa Kỳ

không kịp trở tay ngăn cản vì vụ tấn công diễn ra quá bất ngờ Hoa Kỳ rơi vàomột cuộc khủng hoảng thực sự.

Nhiều ngời dân Mỹ sẽ còn nhớ mãi cơn ác mộng ngày 11/9/2001 cáingày mà “ai ai cũng gào lên, hét lên, khóc lóc, chạy loạn… từ cảnh sát đếnngời đi đờng, lính cứu hoả, Tất cả hệt nh một trận chiến ác liệt Rất nhiềungời bị thơng”[16, 23]

Bi kịch tới với nớc Mỹ vào khoảng 8h 45 phút ngày 11/9 năm 2001 khi

mà một trong 4 chiếc máy bay của bọn không tặc lao đâm vào toà tháp BắcWTC, tiếp đến là khoảng 9h 30 chiếc máy bay thứ hai của bọn không tặc đâmvào toà tháp Nam WTC Theo ông waltr Lipiak kể rằng, vào khoảng 8h 45phút, lúc ông ta mở cửa vào khu văn phòng Cosmos Service America ở tầng 89trên tháp Bắc thì chiếc máy bay đầu tiên đâm vào khi tay vẫn còn cầm chìakhoá tiếng nổ kinh khủng bùng lên, đẩy waltr Lipiak vào góc phòng làm làmviệc Anh ta hét lên: “yêu cầu mọi ngời nằm xuống sàn và lấy khăn tắm che”.Vài phút sau, Waltr Lipiak cùng mọi ngời lao ra cầu thang cửa thang bị bít.Cảnh sát xuất hiện và dòng ngời chen nhau chạy xuống… cách văn phòngCosmos Service America bốn tầng phía dới, quản trị viên một công ty Luật –Geoffrey Heineman - đến nơi làm việc sớm đang nhìn ra ngoài cảng NewYork và tợng Nữ thần tự do Công ty Luật Ohrenstein và Brown có chín mơinhân viên và sau Geoffrey Heineman còn có mặt thêm của 14 ngời “8h 45phút Geoffrey Heineman cùng các đồng nghiệp nghe một tiếng va chạm cựcmạnh khiến toà nhà chao đảo Geoffrey Heineman nghĩ rằng có thể trực thănghoặc máy bay nhỏ đụng vào tháp “có ngời khóc và kêu thét, khói lan vào khuvăn phòng Geoffrey Heinemancùng đòng nghiệp lao ra Cửa thang bị chặn cácống thép gãy Mọi ngời dỡ chớng ngại vật và tới cầu thang khẩn cấp… [12,39](theo lời Geoffrey Heineman kể lại)

Đó chỉ mới là những giây phút đầu tiên mở màn cho một thảm hoạ vôcùng khủng khiếp mà hậu quả để lại của nó là vô cùng nặng nề Cùng một lúc

có tới 4 chiếc máy bay tấn công vào nớc Mỹ liên tục trong vòng cha đầy 2tiếng đồng hồ từ 8h 45 phút đến 10h 28 phút Cuộc tấn công ấy có một sựchuẩn bị kỹ lỡng và vô cùng bất ngờ và hoàn hảo khiến cho cả hệ thống anninh của Hoa Kỳ hoàn toàn lâm vào thế bị động

Cuộc tấn công của bọn không tặc tiến hành vào nớc Mỹ kéo dài gần 2tiếng đồng hồ vào các mục tiêu: Lầu năm góc, khu trung tâm thơng mại thếgiới

Mục tiêu thứ nhất là Toà tháp đôi - khu trung tâm thơng mại quốc tế.Hai toà nhà tháp – trung tâm thơng mại thế giới ở New York đợc coi là biểutợng của nền kinh tế hùng mạnh của nớc Mỹ Hai toà nhà tháp đợc khởi côngxây dựng từ năm 1967 theo sáng kiến của chính quyền thành phố New York

và tiểu bang New Giecxi, đến ngày 4 tháng 4 năm 1973 khánh thành

Trung tâm thơng mại thế giới do kiến trúc s trởng Minôru Yamaxakithiết kế nằm trên diện tích 406.000 m2 Cả hai toà tháp đều cao 110 tầng Toàtháp thứ nhất cao 417 mét, toà tháp thứ hai cao 415 mét chỉ thua toà tháp ởTôrôntô (Cannada, cao 540 mét), tháp đôi (Malaixia 550 mét),Tháp ThợngHải (Trung Quốc, 468 mét) Hai toà nhà tháp phía bắc và phía nam đợc xâydựng bằng thép đặc biệt chịu nén và bê tông Mỗi toà tháp nặng khoảng 290nghìn tấn, móng có chiều sâu hơn 20 m Mỗi toà nhà có bệ cao 192 mét, váchtờng dày từ 20 đến 90 Cm Các chi tiết bằng thép đợc chế tạo sẵn đa từ cácthành phố Xintan, Los Angeles và XanhLui tới Tám chiếc cần cẩu cực lớn chếtạo tại Australia đợc dành riêng cho trung tâm thơng mại thế giới Tính ra mỗitoà nhà tháp đã dùng hết 323 nghìn mét khối bê tông và có 43600 cửa sổ.Tổng chi phí xây dựng hai toà nhà hết 700 triệu đô la Mỹ

WTC là biểu tợng cho thế giới tài chính hùng mạnh khu Manhattan,nằm trên một bán đảo rộng trông ra sông Houston chảy qua thành phố NewYork thuộc khu phố trung tâm của các nhà trùm tài phiệt New York Cách đóvài trăm mét là phố Uôn, nơi thị trờng chứng khoán hoạt động nhộn nhịp nhấtthế giới, luôn có mặt các nhà tài chính lớn nhất ở Mỹ Cũng tại đây, hơn 500công ty lớn và cơ quan thơng mại Quốc tế thuộc 26 nớc hoạt động cùng với sự

có mặt của hàng trăm văn phòng thuế quan thành phố New York và bang NewGiecxi đợc bố trí đều trong 110 tầng nhà của hai toà tháp Toàn bộ hoạt động ởtrung tâm đợc điều hành và chơng trình hoá bằng máy tính điện tử Có tổngcộng 293 thang máy lớn đặt trong các toà nhà, buồng thang máy có thể chứa

55 ngời, 71cầu thang cuốn chạy suốt ngày đêm phục vụ 50000 lợt ngời đếnlàm việc hàng ngày Hệ thống thang máy hiện đại đến mức cần một phút làngời ta có thể lên xuống 110 tầng

Từ khi khánh thành tới nay, trung tâm thơng mại thế giới trở thànhmột nơi du lịch hấp dẫn của ngời Mỹ và khách Quốc tế Mỗi năm nơi đây đónhơn 200.000 khách du lịch ở tầng 107 trong toà tháp có nhiều hiệu ăn sangtrọng gọi là “cửa số một ngắm nhìn thế giới” dành cho những nhà t bản lớn ởphần chìm dới mặt đất của trung tâm có trung tâm thơng mại Manhattan vớinhiều bến xe điện ngầm, nhà ga đờng sắt, bến đỗ xe hơi Buổi sáng, các đầumối giao thông này đón hàng chục nghìn nhân viên, viên chức đến làm việc,khách thăm và mua sắm Theo thiết kế, hàng cột với các bó thép của WTC kendày xít nhau xung quanh cột bê tông hình chữ nhật chịu lực Các cột chịu lựcchính hình trụ lõi thép đợc giằng vào nhau tạo nên một kết cấc vững chắc Dotháp đôi đợc thiết kế vĩnh cửu, chịu đợc động đất mạnh cho nên nếu chỉ tác

động cơ học theo chiều ngang thì khó làm cho tháp sụp đổ Trong điều kiệngió nhẹ bình thờng, đỉnh tháp luôn giao động với biên độ vài mét so với trungtâm là nhờ có kết cấu thép Hệ thống an ninh đợc lắp đặt 300 cacmera tự động

Từ ngày khánh thành đến nay toà tháp đôi đã trở thành mục tiêu củabọn khủng bố đặc biệt là vụ khủng bố vào tháng 2 năm 1993 làm sáu ngờichết và hơn 1000 ngời bị thơng Tuy nhiên vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm

2001 là vụ khủng bố thảm khốc nhất trong lịch sử nớc Mỹ nó đã đánh sậphoàn toàn hai toà tháp đôi đợc coi là không thể đánh sập

Vụ tấn công đợc khởi phát với việc cớp 4 chiếc máy bay thơng mại Vớisức chứa gần 91000 lít xăng cho các động cơ phản lực của mỗi chiếc, nhữngchiếc máy bay này đợc biến thành những quả bom lửa đang bay Chuyến bay

11 của hãng hàng không American Airlines đâm vào mé Bắc của toà tháp BắcWTC vào lúc 8h 45 phút sáng giờ địa phơng Tiếp đó, tới 9h03 phút sáng giờ

địa phơng, chuyến bay 175 của hãng hàng không United Airlines đâm vào toàtháp Nam

Sau khi hai chiếc máy bay lần lợt lao vào toà tháp đôi, máy bay đã làmlệch trọng tâm một số cột chịu lực làm yếu đáng kể kết cấu chung Nhng điềutồi tệ hơn là đã có quá nhiều nhiên liệu dùng cho máy bay khi va chạm mạnh

đã nổ tung và gây cháy Lửa cháy do xăng máy bay đã tạo ra nhiệt độ lớn đến

15000C khiến cho các lõi thép bị nung nóng trong thời gian dài Nhiệt độ theocác lõi thép lan toả nhanh khắp toàn bộ toà nhà Một số chỗ nối bị nóng chảy,còn các phần lõi thép đều bị mềm ra làm suy yếu nghiêm trọng các cột chịulực trong khi đó các cột này vẫn phải chịu một lực nén rất lớn của toàn bộ khối