Đánh giá tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân trên địa bàn THÀNH PHỐ đà NẴNG

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ BÁO CÁO TÓM TẮT ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA

ĐẾN TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Mã số: B2018-ĐN04-14

Chủ nhiệm đề tài: TS LÊ VĂN THAO

Đà Nẵng, tháng 01 năm 2021 DaihocDaNang

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA

ĐẾN TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN

TS LÊ VĂN THAO

Đà Nẵng, tháng 01 năm 2021 DaihocDaNang

DANH SÁCH NHỮNG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

TÁC VÀ LĨNH VỰC CHUYÊN MÔN

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

CỤ THỂ ĐƯỢC GIAO

01 TS Lê Văn Thao Trường Đại học

Kinh tế, Triết học

Chủ nhiệm đề tài, viết chuyên

đề 2

02 ThS Nguyễn Văn Hoàn Trường Đại học

Kinh tế; Lịch sử

Thư ký đề tài, viết chuyên đê 1

03 TS Trương Thị Thu Hiền Trường Đại học

Kinh tế; Hành chính công

Thành viên, viết chuyên đề 3 DaihocDaNang

MỤC LỤC TÊN BẢNG, BIỂU ĐỒ

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI 1

3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Phạm vi nghiên cứu 2

4 CÁCH TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

4.1 Cách tiếp cận 2

4.2 Phương pháp nghiên cứu 2

5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC LĨNH VỰC CỦA ĐỀ TÀI Ở TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 2

5.1 Ngoài nước 2

5.2 Trong nước 2

B PHẦN NỘI DUNG 3

Chương 1 TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 3

1.1 Tính cộng đồng và vai trò của tính cộng đồng 3

1.1.1 Khái niệm tính cộng đồng 3

1.1.2 Vai trò của tính cộng đồng 3

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính cộng đồng 4

1.2.1 Các nhân tố bên ngoài 4

1.2.2 Các nhân tố bên trong 4

1.3 Cơ sở hình thành tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng 4

1.3.1 Nhu cầu ứng phó với tự nhiên và kẻ thù xâm lược 4

1.3.2 Nhu cầu lao động sản xuất 4

1.3.3 Lịch sử và truyền thống văn hóa 5

1.3.4 Chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam 5

DaihocDaNang

1.4 Những biểu hiện tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng

6

1.4.1 Tính cộng đồng trong lĩnh vực kinh tế 6

1.4.2 Tính cộng đồng trong các quan hệ xã hội 6

1.4.3 Tính cộng đồng trong hoạt động văn hóa 6

1.4.4 Tính cộng đồng trong tín ngưỡng, tôn giáo 6

Chương 2 TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 7

2.1 Đô thị hóa và quá trình đô thị hóa của thành phố Đà Nẵng 7

2.1.1 Đô thị hóa 7

2.1.2 Quá trình đô thị hóa ở Đà Nẵng 7

2.2 Những biến đổi tích cực về tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng dưới tác động của đô thị hóa 7

2.2.1 Biến đổi tích cực về tính cộng đồng trong sản xuất kinh doanh và ứng phó với thiên nhiên 7

2.2.2 Biến đổi tích cực về tính cộng đồng trong các quan hệ xã hội 8

2.2.3 Biến đổi tích cực về tính cộng đồng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo 8

2.3 Những tác động tiêu cực của đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng 8

2.3.1 Tác động tiêu cực đến tính cộng đồng trong hoạt động sản xuất kinh doanh và ứng phó với tự nhiên 8

2.3.2 Tác động tiêu cực đến tính cộng đồng trong các mối quan hệ xã hội 9

2.3.3 Tác động tiêu cực đến tính cộng đồng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo 10

2.4 Nguyên nhân của những tác động tích cực và tiêu cực của đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng 10

2.4.1 Nguyên nhân của những tác động tích cực 10

2.4.2 Nguyên nhân của những tác động tiêu cực 11

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN ĐÀ NẴNG HIỆN NAY 12

3.1 Quan điểm về việc nâng cao tính cộng đồng của người dân Đà Nẵng hiện nay 12

DaihocDaNang

3.1.1 Tính cộng đồng là giá trị văn hóa nền tảng của người dân thành

phố Đà Nẵng 12

3.1.2 Tính cộng đồng phải hướng đến các giá trị nhân văn, tiến bộ 12 3.1.3 Tôn trọng sự khác biệt và đảm bảo công bằng, bình đẳng giữa các thành viên của cộng đồng 12

3.1.4 Giải quyết hài hòa lợi ích của cá nhân với cộng đồng trên nền tảng pháp quyền 13

3.2 Giải pháp phát huy tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng trong bối cảnh hiện nay 13

3.2.1 Nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục tính cộng đồng 13

3.2.2 Đảm bảo chất lượng quy hoạch và đẩy nhanh tốc độ thực hiện quy hoạch đô thị 13

3.2.3 Phát huy vài trò công tác hòa giải ở cơ sở 13

3.2.4 Thực hiện dân chủ trong tổ chức và hoạt động của cộng đồng 14 3.2.5 Bổ sung và hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của cộng đồng 14

3.2.6 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực lãnh đạo và quản lý cộng đồng 14

3.2.7 Nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí 15

3.2.8 Đa dạng hóa phương thức kết nối cộng đồng 15

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 15

1 Kết luận 15

2 Kiến nghị 16

DaihocDaNang

TT TÊN BẢNG, BIỂU ĐỒ Trang

Bảng 2.1 Tổng hợp các tiêu chí và hệ số đánh giá quá trình

đô thị hóa Biểu đồ 2.2 Tăng trưởng kinh tế và tổng sản phẩm xã hội trên

địa bàn (GRDP) giai đoạn năm 1997 – 2019 (tỷ đồng, %)

Biểu đồ 2.3 Thu nhập bình quân đầu người của Thành phố Đà

Nẵng giai đoạn năm 1997 – 2018 (nghìn đồng) Biểu đồ 2.4 Cơ cấu kinh tế của Thành phố Đà Nẵng giai đoạn

năm 1997 – 2019 (%) Biểu đồ 2.5 Tỷ lệ dân cư thành thị và nông thôn giai đoạn

năm 1997 – 2019 (%) Biểu đồ 2.6 Cơ cấu lao động theo ngành nghề giai đoạn năm

1997 – 2018 (%) Bảng 2.7 Danh sách các Hội và Hiệp hội kinh tế tại Đà

Nẵng Bảng 2.8 Đánh giá của người dân về ý nghĩa mối quan hệ

giữa các thành viên trong cộng đồng (Người, %) Bảng 2.9 Mức độ hài lòng của người dân về cộng đồng dân

cư đang sinh sống Bảng 2.10 Lý do tham gia các hoạt động chung của cộng

đồng cơ quan, đơn vị công tác (%) Bảng 2.11 Đánh giá của người dân về mức độ hỗ trợ của

cộng đồng Hội, nhóm, câu lạc bộ… (%) Bảng 2.12 Đánh giá về mức độ hỗ trợ của cộng đồng tín

ngưỡng, tôn giáo (%) Bảng 2.13 Nguyên nhân làm giảm mức độ gắn kết giữa các

thành viên của cộng đồng (%) DaihocDaNang

7 UBND Ủy ban nhân dân

8 HĐND Hội đồng nhân dân

9 TP Thành phố

10 CLB Câu lạc bộ

DaihocDaNang

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN TÍNH

CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG

- Mã số: B2018-ĐN04-14

- Chủ nhiệm đề tài: TS Lê Văn Thao

- Tổ chức chủ trì: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

- Thời gian thực hiện: 24 tháng (Từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 7 năm

2020)

2 Mục tiêu:

Một là, làm rõ cơ sở hình thành và những biểu hiện tính cộng đồng

của người dân thành phố Đà Nẵng

Hai là, đánh giá tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của

người dân thành phố Đà Nẵng

Ba là, đề xuất quan điểm, giải pháp và kiến nghị nâng cao tính cộng

đồng của người dân thành phố Đà Nẵng dưới tác động của đô thị hóa trong bối cảnh hiện nay

3 Tính mới và sáng tạo: Đánh giá một cách hệ thống về tác động của

động của quá trình đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân Đà Nẵng

4 Kết quả nghiên cứu:

Một là, làm rõ cơ sở hình thành và những biểu hiện tính cộng đồng

của người dân thành phố Đà Nẵng

Hai là, phân tính được tính đặc thù của quá trình đô thị hóa ở thành

phố Đà Nẵng

Ba là, đánh giá được tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của

người dân thành phố Đà Nẵng

DaihocDaNang

Bốn là, đề xuất được 4 quan điểm, 8 giải pháp và 9 kiến nghị có tính

khả thi cao nhằm nâng cao tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng dưới tác động của đô thị hóa trong bổi cảnh hiện nay

5 Sản phẩm:

- Sản phẩm khoa học: 01 bài báo đăng tạp chí trong nước

- Sản phẩm ứng dụng: Bản kiến nghị gồm 09 điểm với Thành ủy, Ủy ban nhân thành phố Đà Nẵng nhằm nâng cao tính cộng đồng của người dân thành phố Đà Nẵng

6 Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu:

- Làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu, học tập cho các học phần Lý luận chín trị và ngành Hành chính công

- Gửi bản kiến nghị về việc nâng cao tính cộng đồng của người dân

Đà Nẵng cho Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố Đà Nẵng

Ngày 01 tháng 01 năm 2021

LÊ VĂN THAO

DaihocDaNang

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS

1 General information:

Project title: ASSESSMENT OF THE IMPACT OF URBANIZATION

ON COMMUNITY OF PEOPLE IN DA NANG CITY

Code number: B2018-ĐN04-14

Coordinator: PhD Le Van Thao

Implementing institution: The University of Danang - University of Economics

Duration: from 8/2018 to 7/2020

2 Objective(s):

Firstly, to clarify the basis of formation and community expressions

of the people of Da Nang city

Second, assess the impact of urbanization on the community of the

people of Da Nang city

Third, proposing views, solutions and recommendations to improve

the community of Danang's people under the impact of urbanization in the current context

3 Creativeness and innovativeness: To systematically evaluate the

impact of urbanization on the community of Danang people

4 Research results:

Firstly, to clarify the basis of formation and community expressions

of the people of Da Nang city

Second, analyzing the specificity of the urbanization process in Da

Nang city

Third, assess the impact of urbanization on the community of the

people of Da Nang city

Fourth, proposing 4 points of view, 8 solutions and 9 highly feasible

recommendations to enhance the community of the people of Da Nang city under the impact of urbanization in the current context

5 Products:

- Scientific products: 01 articles published in domestic magazines

DaihocDaNang

- Applied products: The petition includes 09 points with the City Party Committee, the People's Committee of Da Nang City to enhance the community of people in Da Nang city

6 Transfer alternatives, application institutions, impacts and

benefits of research results:

- Make reference, research, and study for the nine-political theory modules and public administration

- Send a petition on improving the community of Danang people to the City Party Committee, People's Committee of Da Nang City

DaihocDaNang

1

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Xuất phát từ nhu cầu lao động sản xuất, ứng phó với tự nhiên và chống lại các thế lực xâm lăng, người Việt Nam nói chung và người dân

Đà Nẵng nói riêng đã hình thành nên mối quan hệ bền chặt giữa các thành viên trong cộng đồng Tính cộng đồng đã trở thành một trong những giá trị văn hóa nền tảng, là chất keo kết dính các thành viên trong cộng đồng, là cội nguồn sức mạnh giúp nhân dân thành phố Đà Nẵng vượt qua bao gian nan, thử thách và gặt hái được những thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực

Thực hiện Nghị quyết 33 của Bộ Chính trị (khóa IX), từ một đô thị nhỏ, trực thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, nhờ tận dụng tốt các lợi thế của mình, chỉ hơn 20 năm, Đà Nẵng chuyển mình nhanh chóng, trở thành đô thị loại 1 trực thuộc Trung ương, từng bước khẳng định vai trò hạt nhân, là đô thị trung tâm và năng động bậc nhất khu vực miền Trung, Tây Nguyên và cả nước,

Quá trình đô thị hóa nhanh gắn với phát triển kinh tế thị trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng đã đang tạo ra nhiều cơ hội, song cũng không ít thách thức, sự tác động của quá trình đô thị hóa đã làm cho tính cộng đồng của người dân sinh sống lâu năm ở Đà Nẵng, cũng như từ các nới khác đến có nhiều biến đổi phức tạp cả theo hướng tích cực lẫn tiêu cực

Do đó, việc nghiên cứu đánh giá sự tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng, để từ đó tìm kiếm giải pháp phát huy tính cộng đồng của người dân góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, tính đồng thuận của người dân nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố Đà Nẵng

là một nhu cầu cấp thiết

2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI

Một là, làm rõ cơ sở hình thành và những biểu hiện tính cộng đồng

của người dân thành phố Đà Nẵng

Hai là, đánh giá tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của

người dân thành phố Đà Nẵng

DaihocDaNang

2

Ba là, đề xuất quan điểm, giải pháp và kiến nghị nâng cao tính cộng

đồng của người dân thành phố Đà Nẵng dưới tác động của đô thị hóa trong bối cảnh hiện nay

3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Tính cộng đồng của người dân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và thực trạng tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Đề tài được tiếp cận dưới góc độ triết học văn hóa

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử,

để tài sử các phương pháp khác như: Điều tra xã hội học, phân tích, tổng hợp, so sánh, …

5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC LĨNH VỰC CỦA ĐỀ TÀI Ở TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

5.1 Ngoài nước

- Nhóm các công trình nghiên cứu về tính cộng đồng

- Nhóm công trình nghiên cứu về tác động của đô thị hóa

5.2 Trong nước

- Nhóm các công trình nghiên cứu về tính cộng đồng và tính cộng đồng của người dân Đà Nẵng

- Nhóm công trình nghiên cứu về đô thị hóa ở Đà Nẵng

- Nhóm công trình nghiên cứu về tác động của đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân Đà Nẵng

Cho đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về sự tác động của quá trình đô thị hóa đến các nhóm cộng đồng dân cư với những mức

độ khác nhau Tuy nhiên, có thể khẳng định cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào nghiên cứu một cách có hệ thống về sự tác động của quá trình đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân trên địa

DaihocDaNang

3

bàn thành phố Đà Nẵng Do đó, đề tài đánh giá đánh giá tác động của quá trình đô thị hóa đến tính cộng đồng của người dân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng không trùng lắp với các công trình nghiên cứu đã được công bố

B PHẦN NỘI DUNG Chương 1 TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI DÂN

Mặc dù có nhiều khác biệt, song các quan niệm về tính cộng đồng đều thống nhất ở chỗ xem tính cộng đồng là: Sự gắn kết giữa các thành viên cộng đồng (vì có chung lợi ích vật chất, tinh thần); đề cao lợi ích chung của cộng đồng, nếu có sự xung đột giữa lợi ích cộng đồng và lợi ích cá nhân thì sẽ ưu tiên lợi ích cộng đồng, hy sinh lợi ích cá nhân Tính cộng đồng được thể hiện ở ý thức (tinh thần) cộng đồng (tình cảm, tri thức, niềm tin, lý tưởng,… về cộng đồng), hành vi và thái độ của mỗi thành viên cộng đồng

1.1.2 Vai trò của tính cộng đồng

Thứ nhất, tính cộng đồng góp phần gia tăng nguồn lực của các

cộng đồng đi chống chọi lại với các hiện tượng của thiên nhiên như lũ lụt, hạn hán, thiên tai, các loài động vật ăn thịt khác

Thứ hai, tính cộng đồng là cội nguồn sức mạnh cho việc chống lại

các thế lực có lợi ích đối lập với cộng đồng

Thứ ba, tính cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn

và phát huy các giá trị văn hóa của cộng đồng

DaihocDaNang