Các điều kiện vĩ mô ảnh hưởng đến sự hình thành và thực hiện dự án đầu tư

Với chính sách khuyến khích đầu tư củaChính phủ hiện nay, các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đang rất tích cựctrong phát triển các dự án đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối c

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với sự chuyển đổi nền kinh tế sang hoạt động theo cơ chế thị trường

có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước Sự đổi mới mạnh mẽ trong lĩnh vực quản lýhoạt động đầu tư vừa là yêu cầu thực tế khách quan, vừa mang tính cấp bách.Trong sự đổi mới này đầu tư theo dự án giữ một vai trò cực kỳ quan trọng

Một cách đơn giản có thể hiểu “Dự án” là một tập hợp các hoạt động cầnthiết để tác động vào các nguồn lực hữu hạn, nhằm đạt được một mục tiêu xácđịnh Trong các dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, dự ánđầu tư là loại hình dự án được xã hội quan tâm nhiều nhất, đặc biệt là trong xãhội theo cơ chế thị trường là mô hình xã hội phổ biến nhất hiện nay Bản chấtcủa dự án đầu tư là việc tập hợp các hoạt động có liên quan đến đầu tư cácnguồn lực hữu hạn của doanh nghiệp Với chính sách khuyến khích đầu tư củaChính phủ hiện nay, các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đang rất tích cựctrong phát triển các dự án đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh ViệtNam ngày càng hội nhập sâu hơn với thế giới, thông qua việc gia nhập nhiều tổchức kinh tế lớn, trong đó có tổ chức thương mại WTO thì việc một dự án ra đờikhông có gì là khó khăn Muốn dự án ra đời đạt hiệu quả thì phải nghiên cứu cácđiều kiện vĩ mô ảnh hưởng như thế nào đến dự án đầu tư Nghiên cứu các điềukiện vĩ mô nhằm đánh giá khái quát ảnh hưởng của nó đến dự án đầu tư theo haikhía cạnh: Những thuận lợi khi triển khai thực hiện dự án (lợi thế cạnh tranh) vànhững hạn cế khó khăn trở ngại cần khắc phục khi thực hiện dự án Kết quả củanghiên cứu này là căn cứ để xác định sự cần thiết phải đầu tư

Vì vậy nên em đã chọn đề tài “ Các điều kiện vĩ mô ảnh hưởng đến sự hình thành và thực hiện dự án đầu tư”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu rõ về các điều kiện vĩ mô, điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến dự

án đầu tư

- Thấy rõ được sự tác động của các điều kiện vĩ mô đến dự án đầu tư

- Đưa ra các giải pháp làm giảm tác động của yếu tố vĩ mô và phát huycác yếu tố tích cực ổn định nền kinh tế

3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu tác động của các yếu tố vĩ mô, điều kiện tựnhiên ảnh hưởng tới sự hình thành và thực hiện dự án đầu tư

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin

Ngoài nội dung đề tài còn có kết cấu 3 chương

Chương I: Lý luận chung về điều kiện vĩ mô ảnh hưởng đến sự hìnhthành và thực hiện dự án đầu tư

Chương II: Thực trạng về các điều kiện vĩ mô ảnh hưởng đến sự hìnhthành và thực hiện dự án đầu tư

Chương III: Một số giải pháp làm giảm tầm ảnh hưởng của các điều kiện

vĩ mô đến sự hình thành và thực hiện dự án đầu tư

B NỘI DUNG CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÁC ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH VÀ

THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ

I CÁC KHÁI NIỆM

1 Khái niệm về dự án đầu tư

a Về mặt hình thức: Dự án đầu tư là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách

chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt đượcnhững kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai

b Về mặt nội dung: Dự án đầu tư là tổng thể hoạt động các dự án cần

thiết được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ từ thời gian và chế độ nhất định

Theo luật đầu tư năm 2005 dự án đầu tư là một tập hợp các đề xuất bỏvốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động trên địa bạn cụ thể trong khoảngthời gian xác định

2 Khái niệm về môi trường vĩ mô

Môi trường vĩ mô là những lực lượng trên bình diện xã hội rộng lớn hơn,

có ảnh hưởng đến môi trường vi mô, như các yếu tố nhân khẩu, kinh tế, tự nhiêncủa công ty rồi sau đó sẽ xem xét môi trường vi mô

Môi trường vĩ mô của doanh nghiệp là nơi mà doanh nghiệp phải bắt đầutìm kiếm những cơ hội và những mối đe dọa có thể xuất hiện, nó bao gồm tất cảcác nhân tố và lực lượng có ảnh hưởng đến hoạt động và kết quả thực hiện củaDoanh nghiệp

II CÁC YẾU TỐ CỦA MÔI TRƯỜNG VĨ MÔ

Môi trường vĩ mô bao gồm 6 yếu tố chủ yếu

 Môi trường tự nhiên: thể hiện khả năng thiếu hụt những vật tư nhất định,

chi phí năng lượng không ổn định, mức độ ô nhiễm, và phong trào xanh bảo vệ

môi trường phát triển mạnh

 Môi trường kinh tế: thể hiện tốc độ tăng giảm thu nhập thực tế, tích lũy

tiết kiệm, nợ nần và cách chi tiêu của người tiêu dùng thay đổi

 Môi trường chính trị, luật pháp: thể hiện việc điều tiết hoạt động kinh

doanh cơ bản, các cơ quan Nhà nước được củng cố và sự phát triển các nhómbảo vệ lợi ích quan trọng

 Môi trường văn hoá – xã hội: thể hiện xu hướng lâu dài muốn tự khẳng

định mình, hưởng thụ ngay và một định hướng thế tục hơn

 Môi trường nhân khẩu: thể hiện sự tăng trưởng dân số trên toàn thế giới,

sự thay đổi cơ cấu tuổi tác, cơ cấu dân tộc, trình độ học vấn, những sự di chuyểndân cư và sự chia nhỏ thị trường đại chúng thành những thị trường nhỏ

 Môi trường công nghệ: thể hiện sự thay đổi công nghệ đang tăng tốc,

những cơ hội đổi mới vô hạn, ngân sách nghiên cứu và phát triển lớn, sự tậptrung vào những cải tiến nhỏ và khám phá lớn, sự điều tiết quá trình thay đổicông nghệ

Trong các nhân tố trên thì nhân tố môi trường tự nhiên là khó dự đoán dotình hình thời tiết những năm gần đây thay đổi thất thường, nhiều bão lụt gâykhó khăn cho việc sản xuất cũng như việc thực hiện các dự án đầu tư

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÁC ĐIỀU KIỆN VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH VÀ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ.

I CÁC ĐIỀU KIỆN VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH

VÀ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ

1 Môi trường vĩ mô ảnh hưởng đến sự ra đời và thực hiện dự án đầu tư

1.1 Môi trường kinh tế vĩ mô

Môi trường kinh tế vĩ mô sẽ ảnh hưởng đến ý tưởng đầu tư và chi phốihoạt động của các dự án: tạo thuận lợi hoặc gây cản trở quá trình thực hiện dự

án Điều kiện kinh tế vĩ mô thuận lợi không những tạo điều kiện cho các dự án

ra đời, hoạt động có hiệu quả mà trong một chừng mực nhất định có thể làmxuất hiện những ý tưởng đầu tư Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá các điều kiệnkinh tế vĩ mô có ý nghĩa quan trọng trong quá trình lập và quản lý dự án đầu tư

đó là kết quả và hiệu quả đầu tư của một dự án

Nếu trong bối cảnh nền kinh tế phát triển và hưng thịnh có tốc độ tăngtrưởng kinh tế cao và có triển vọng duy trì ổn định trong một thời gian dài thì cơhội đầu tư của các dự án trong các lĩnh vực công nghệ mới, các dự án cung cấphàng hóa và dịch vụ có chất lượng cao sẽ có nhiều khả năng thành công

Tuy nhiên nếu nền kinh tế không phát triển và bước vào thời kì suy thoái,tốc độ tăng trưởng chậm thì đối với các dự án đầu tư sản xuất và cung ứng hànghóa được đánh giá là xa xỉ, lâu bền sẽ khó thành công hơn nếu không có các giảipháp đột phá về công nghệ và phương thức sản xuất

Hiện nay chúng ta kêu gọi các nhà đầu tư nước ngoài vào phục vụ chiếnlược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của chúng ta Các nhà đầu tư này sẽ cócách để đảm bảo hiệu quả tốt nguồn vốn đầu tư này, trên cơ sở chính sách cởi

mở, thông thoáng của Chính phủ Việt Nam, tạo cho các nhà đầu tư sử dụng tốtnguồn vốn của mình Tuy nhiên hiện nay có hai yếu tố làm cản trở sự thu hútvào nguồn vố đầu tư dự án

Thứ nhất, đó là cơ sở hạ tầng, bao gồm các hệ thống giao thông, đường

bộ, đường sắt, sân bay, bến cảng của chúng ta vẫn chưa đáp ứng yêu cầu củanhà đầu tư Đầu năm nay, tình hình thiếu điện đang ảnh hưởng đến thu hút đầu

tư và tốc độ tăng trưởng kinh tế Chính phủ đang có những quyết sách lớn đểhoàn thiện các cơ sở hạ tầng, nhất là cơ sở quy mô lớn tại Việt Nam Trong đó,

có chú ý tới các vùng kinh tế phát triển, các hệ thống giao thông ở miền Trung,đặc biệt là giao thông ở hai thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

Thứ hai, là nguồn nhân lực Nguồn lao động của chúng ta nhiều nhưng laođộng qua đào tạo lại chiếm tỷ lệ thấp, công nhân có tay nghề cao, cán bộ kỹthuật có trình độ cao, cũng đang còn hạn chế

Vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện quý I/2010 theo giá thực tế ước tính đạt146,8 nghìn tỷ đồng, tăng 26,2% so với cùng kỳ năm trước, bao gồm: vốn khuvực Nhà nước đạt 70,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 48,2% tổng số vốn thực hiện vàtăng 23,5%, vốn khu vực ngoài Nhà nước 28,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 19,3% vàtăng 48,4%, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 47,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,5%

và tăng 19,6%

Thu hút đầu tư trực tiếp của nước ngoài từ đầu năm đến 22/3/2010 đạt 2,1

tỷ USD, bằng 29% so với cùng kỳ năm 2009, bao gồm: Vốn đăng ký của 139 dự

án được cấp phép mới là 1,9 tỷ USD (giảm 40,9% về số dự án và giảm 40,5% về

số vốn so với cùng kỳ năm trước), vốn đăng ký bổ sung của 41 lượt dự án đượccấp phép từ các năm trước là 215 triệu USD Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoàithực hiện quý I/2010 ước tính đạt 2,5 tỷ USD, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm2009

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm 2010 ước tính đạt 830,3 nghìn

tỷ đồng, tăng 17,1% so với năm 2009 và bằng 41,9% GDP Trong đó có 1980 tỷđồng từ nguồn ngân sách trung ương và 4487,5 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếuChính phủ được Thủ tướng cho phép ứng trước để bổ sung và đẩy nhanh tiến độthực hiện một số dự án quan trọng hoàn thành trong năm 2010

Cần khẳng định có tốc độ tăng trưởng cao thì phải huy động vốn đầu tưlớn hơn

sẽ nhỏ hơn và nhiều dự án thỏa mãn tiêu chuẩn hiệu quả

Tuy nhiên nếu mức lãi suất lại nhỏ hơn lãi suất trên thị trường vốn quốc tế

và trong bối cảnh mở cửa thì trường vốn có thể dẫn đến dòng chảy vốn đầu tưtrong nước chảy ra nước ngoài chứ cơ hội đầu tư trong nước không gia tăng

Sự thay đổi cung cầu tiền tệ sẽ ảnh hưởng đến lãi suất Chính phủ thựchiện chính sách nới lỏng tiền tệ: khi ngân hàng trung Ương lo sợ sắp có suythoái sẽ tăng mức cung tiền tệ bằng cách bơm tiền vào lưu thông qua các công

cụ của chính sách tiền tệ, lãi suất có xu hướng giảm xuống Tín dụng trở nên dồidào hơn Kết quả là việc tiến hành các dự án đầu tư mới trở nên có lợi hơn, sốtiền chi tiêu về nhà máy, thiết bị, kho hàng tăng lên, người tiêu dùng có khuynhhướng mua nhiều hàng hóa hơn.

Diễn biến của lãi suất năm 2010 đi theo kịch bản của năm 2009: Lãi suấtđiều hành ổn định trong một thời gian dài và sau đó tăng lên vào cuối năm nhằmkiếm chế lạm phát, lãi suất thị trường có xu hướng giảm vào giữa năm và tăngcao trở lại những tháng cuối năm

Năm 2010, một năm đầy biến động của thị trường tiền tệ trong nước cũngnhư trên thế giới, một năm mà nền kinh tế nước ta gặp rất nhiều khó khăn tronggiai đoạn phục hồi sau những ảnh hưởng từ biến động kinh tế thế giới 2008 –

2009 Trước những biến động đó, để thực hiện đồng bộ với các giải pháp củaChính phủ, ngân hàng Nhà nước thực hiện điều hành chính sách tiền tệ thậntrọng, linh hoạt nhằm tạo điều kiện hỗ trợ tích cực cho thị trường tiền tệ - tíndụng hoạt động ổn định, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiềm chế lạmphát gia tăng những tháng cuối năm một cách hiệu quả Theo đó, NHNN đã duytrì lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam ổn định ở mức 8% trong suốt 10 thángđầu năm và thực hiện điều chỉnh lên mức 9% trong hai tháng cuối năm trước sức

ép của lạm phát

Đối với lãi suất huy động VND: Trong năm 2010, duy trì đà tăng của lãisuất huy động vào những tháng cuối năm 2009, lãi suất huy động VND về cơbản đã gia tăng ở những tháng đầu năm, giảm và duy trì ổn định trong quý II,quý III và gia tăng mạnh trong hai tháng cuối năm Tính đến cuối tháng12/2010, lãi suất huy động tăng 1,96 – 3,39% cho các kỳ hạn so với cuối năm

2009, tăng cao đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn từ 1 tháng đến 3 tháng

Trong 6 tháng đầu năm lãi suất đã tăng so với cùng kỳ của năm 2009 vớihai mốc tăng tương đối ổn định Nếu như trong quý I/2010, lãi suất huy độngtăng bình quân 0,03 – 0,07% cho tất cả các kỳ hạn chưa kể đến các hình thứckhuyến mại thì bước sang tháng đầu tiên của Quý II, để chấm dứt các chính sáchtặng thưởng được xem là hình thức cạnh tranh không lành mạnh, các ngân hàngthương mại đã từng bước công bố tăng lãi suất vượt ngưỡng 10,5% - là tỷ lệđược duy trì từ tháng 12/2009 để hình thành nên một mặt bằng lãi suất mới biếnđộng xoay quanh ngưỡng 12%

Lãi suất huy động VND một số kỳ hạn tại một số thời điểm năm 2010 (đơn vị: %)

tháng

2tháng

3tháng

6tháng

9tháng

12tháng

18tháng

24tháng 36 tháng31/12/09 10.29 10.289 10.35 10.37 10.36 10.37 10.367 10.387 10.3826/06/10 11.19 11.28 11.38 11.468 11.47 11.51 11.29 11.32 11.3231/12/10 13.68 13.69 13.65 13.34 13.05 13.38 12.32 12.34 12.35

1.1.3.Lạm phát (CPI)

Nếu có lạm phát thì giá trị của đồng tiền sẽ giảm, làm giảm hiệu quả đầu

tư Tuy nhiên lạm phát do suy giảm nhu cầu cũng có tác động tiêu cực đến đầu

tư và tính hiện thực hóa của các cơ hội đầu tư

Tỷ lệ lạm phát ảnh hưởng lớn đến sự ổn định môi trường kinh tế vĩ mô và

có thể có ảnh hưởng đến ý định và hành động của nhà đầu tư Lạm phát có thể làrủi ro tiềm tàng làm suy giảm hiệu quả đầu tư Tuy nhiên, trong điều kiện giảmlạm phát do suy giảm nhu cầu cũng sẽ tác động tiêu cực đến đầu tư và tính hiệuquả hóa cơ hội đầu tư

Kiềm chế lạm phát là yêu cầu cấp bách Chúng ta cần kéo lạm phát xuốngmột con số, và càng thấp càng tốt nhưng không hy sinh tiềm năng tăng trưởngcủa đất nước, nhất là trong điều kiện nước ta đã là thành viên tổ chức thươngmại thế giới với những cơ hội mới mang lại, nhất là cơ hội về đầu tư nước ngoài

và đầu tư tư nhân

Vì vậy, cần loại bỏ những dự án đầu tư kém hiệu quả, thắt chặt nhữngkhoản chi chưa thực sự cần thiết nhưng tạo mọi điều kiện cho đầu tư tư nhân vàđầu tư nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng

Lạm phát ở Việt Nam bắt đầu tăng cao từ năm 2004, cùng với giai đoạnbùng nổ của kinh tế thế giới và việc tăng giá của nhiều loại hàng hóa Năm 2007,chỉ số CPI tăng đến 12.6% và đặc biệt tăng cao vào những tháng cuối năm

Năm 2008 là một năm đáng nhớ đối với kinh tế vĩ mô cũng như tình hìnhlạm phát ở Việt Nam CPI đã liên tục tăng cao từ đầu năm, và mức cao nhất củaCPI tính theo năm của năm 2008 đã lên đến 30% Kết thúc năm 2008, chỉ sốCPI tăng 19.89%, tính theo trung bình năm tăng 22.97%

Năm 2009, suy thoái của kinh tế thế giới khiến sức cầu suy giảm, giánhiều hàng hóa cũng xuống mức khá thấp, lạm phát trong nước được khống chế.CPI năm 2009 tăng 6.52%, thấp hơn đáng kể so với những năm gần đây Tuyvậy, mức tăng này nếu so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới lại caohơn khá nhiều

Năm 2010, chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát CPI cuối kỳ khoảng 7%.Mục tiêu này có thể không được hoàn thành khi 2 tháng đầu năm CPI đã tăng3.35% Ngoài ra, nền kinh tế hiện nay vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố có thể dẫnđến lạm phát cao trong những tháng sắp tới Mức lạm phát năm 2010 tăng 9% sovới các năm trước

Hàng năm, đầu tư trong nền kinh tế đều quanh mức 40% GDP Tỷ lệ đầu

tư lớn này đòi hỏi một mức tăng trưởng tín dụng và cung tiền cao để phục vụnhu cầu đầu tư Trong khi đó, tăng trưởng GDP chỉ quanh mức 7%, thậm chínăm 2008 và 2009 chỉ lần lươt đạt mức 6.19% và 5.32% Điều này cho thấy chấtlượng tăng trưởng, đầu tư và phát triển ở Việt Nam vẫn cần được tiếp tục cải

thiện Đây là nguyên nhân sâu xa khiến cho lạm phát luôn ở trong tình trạngchực chờ, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế vĩ mô

- Điều chỉnh giá điện, xăng dầu và một số hàng hóa cơ bản khác

Giá nhiều mặt hàng cơ bản đã được điều chỉnh tăng Giá điện tăng 6.8%

từ 01/3/2010, giá xăng dầu điều chỉnh tăng 6.5% (tổng cộng 2 lần), than bán chongành điện tăng từ 28 – 47% Phần lớn ý kiến đều quan ngại việc tăng giá điện

và các hàng hóa cơ bản này sẽ ảnh hưởng mạnh đến giá cả hàng hóa trong toàn

bộ nền kinh tế và mức tăng trưởng GDP

- Hiệu ứng từ việc tăng lương tối thiểu

Năm 2010, mức lương cơ bản được điều chỉnh tăng khoảng 10-15%, tùytừng khu vực Việc tăng lương tối thiểu sẽ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất củadoanh nghiệp và ảnh hưởng tới giá cả hàng hóa Ngoài ra, việc tăng lương tốithiểu cũng có thể tạo ra một hiệu ứng tăng giá ăn theo trên thị trường

- Lạm phát do yếu tố cầu kéo

Lạm phát do cầu kéo xuất phát từ sự chênh lệch cung cầu làm cho giáhàng hóa biến động mạnh Năm 2009, các gói kích thích kinh tế và việc tăng chitiêu của chính phủ khiến nhu cầu một số hàng hóa tăng mạnh Hiệu ứng từ việcgia tăng nhu cầu này tiếp tục kéo dài sang năm 2010, gây sức ép lên giá cả nhiềuhàng hóa

- Lạm phát từ nguyên nhân tiền tệ

Năm 2009, chính sách tiền tệ được mở rộng, lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắtbuộc được ấn định ở mức thấp Tăng trưởng tín dụng năm 2009 lên đến 37.74%,

và là mức khá cao so với trung bình những năm vừa qua Tăng trưởng cung tiềnM2 lên mức 28.7%, mức tăng này thấp hơn so với năm 2006 và 2007, nhưngvẫn khá cao so với năm 2008 và những năm còn lại trước đó Tăng trưởng tíndụng và cung tiền cao trong năm 2009 sẽ ảnh hưởng đến lạm phát trong năm

2010 Chúng ta đều biết lạm phát có quan hệ chặt chẽ với cung tiền, nhưngthường có độ trễ từ 5 – 7 tháng

Tuy nhiên bên cạnh những vấn đề tiêu thì lạm phát cũng có nhứng mặttích cực cần phát huy Nhà kinh tế đoạt giải Nobel James Tobin nhận định rằnglạm phát (tỷ lệ tăng giá mang giá trị dương) vừa phải sẽ có lợi cho nền kinh tế.Ông dùng từ "dầu bôi trơn" để miêu tả tác động tích cực của lạm phát Mức lạmphát vừa phải làm cho chi phí thực tế mà nhà sản xuất phải chịu để mua đầu vàolao động giảm đi Điều này khuyến khích nhà sản xuất đầu tư mở rộng sản xuất.Việc làm được tạo thêm Tỷ lệ thất nghiệp sẽ giảm

1.1.4.Tình hình ngoại thương và các chế định có liên quan

Như chính sách thuế, các hàng rào phi thuế quan, chính sách tỷ giá hối đoái,cán cân thương mại quốc tế… Những vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với các

dự án sản xuất hàng xuất khẩu, nhập khẩu nguyên liệu máy móc Chẳng hạn như:

Tỷ giá hối đoái: Chính sách duy trì đồng nội tệ ở mức quá cao có thể sẽkhông khuyến khích các dự án sản xuất hàng hóa xuất khẩu, hạn chế khả năngcạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước Tỷ giá hối đoái là công cụ, là đònbẩy điều tiết cung cầu ngoại tệ, tác động mạnh đến xuất nhập khẩu và hoạt độngsản xuất kinh doanh trong nước Chính sách tỷ giá tác động một cách nhạy bénđến tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hóa, tình trạng tài chính, tiện tệ, cáncân thanh toán quốc tế, thu hút vốn dầu tư, dự trữ của đất nước Về thực chất tỷgiá không phải là công cụ của chính sách tiền tệ vì tỷ giá không làm thay đổilượng tiền tệ trong lưu thông Tuy nhiên ở nhiều nước, đặc biệt là các nước cónền kinh tế đang chuyển đổi coi tỷ giá là công cụ hỗ trợ quan trọng cho chínhsách tiền tệ.

Dự trữ ngoại hối đóng vai trò “giảm sốc”, giúp nền kinh tế chống đỡ đượccác cú sốc trong thương mại quốc tế như giá hàng xuất khẩu giảm (hay giá hàngnhập khẩu tăng), mất thị trường xuất khẩu, hay những biến động về cầu trên thịtrường quốc tế Dự trữ ngoại hối còn giúp “điều hòa” những biến động của cácdòng lưu chuyển vốn Điều này đặc biệt quan trọng trong điều kiện hiện nay khiViệt Nam đang bị thâm hụt thương mại nặng nề Hơn thế, ước tính thâm hụtthương mại của Việt Nam trong năm 2010 nước ta vẫn thâm hụt ước khoảng 4

tỷ USD, tuy có cải thiện hơn so với năm 2009 (8,8 tỷ USD) Tuy nhiên, tính mộtcách chi tiết thì con số này vào khoảng 2,5 tỷ USD, do lượng kiều hối đạtkhoảng 8,4 tỷ USD, FDI, FII (tính riêng dòng tiền vào thị trướng chứng khoándương khoảng 1 tỷ USD), ODA,…đều đạt được kết quả tốt

Nhìn lại cả năm 2010 so với mục tiêu Chính phủ đề ra đầu năm, các chỉtiêu kinh tế cơ bản đã đạt được kết quả tốt Đây là điều rất đáng mừng của nềnkinh tế Quốc hội đặt mục tiêu GDP tăng trưởng khoảng 6,5% đến giờ này đạt6,78% Bên cạnh đó, các chỉ tiêu cân đối vĩ mô được cải thiện, thu ngân sáchvượt 14,12% chỉ tiêu hơn 60 nghìn tỷ, xuất khẩu tăng trưởng 25,5%, hạn chếnhập khẩu cho nên nhập siêu dự kiến đầu năm 13,5 tỷ USD, nhưng đến giờ nàynhập siêu là 12,3 tỷ USD Tuy nhiên, Việt Nam vẫn tiếp tục nhập siêu đây là yếukém của nước ta

Năm nay đầu tư nước ngoài không đạt được như dự kiến nhưng Việt Namvẫn là điểm đến tích cực đầu tư, ODA vẫn đạt được mục tiêu xấp xỉ 8 tỷ USD.Trong khi tình hình kinh tế thế giới hồi phục chậm, Mỹ đạt tăng trưởng khoảng2%, Nhật và Châu Âu cũng khoảng hơn 1%, do đó các nước vẫn tiếp tục các góikích thích kinh tế Nhưng đến nay Việt Nam đã cắt các gói kích thích kinh tế.Với việc cắt các gói kích cầu, Việt Nam đã tiết kiệm được khoảng 30.000 tỷđồng đối với miễn giảm thuế, khoảng 14.000 – 15.000 tỷ đồng hỗ trợ lãi suấtngân hàng, giảm hỗ trợ từ nguồn trái phiếu chính phủ từ 65.000 tỷ đồng xuốngcòn 50.000 nghìn tỷ đồng…

1.1.5 Tình hình thâm hụt ngân sách

Thâm hụt ngân sách ở mức cao có thể dẫn đến Chính phủ phải đi vaynhiều hơn, điều này có thể ảnh hưởng đến mức lãi suất cơ bản của nền kinh tế vàsau đó là chi phí sử dụng vốn và hiệu quả đầu tư

Thâm hụt ngân sách ở Việt Nam hiện nay đã tới mức đáng báo động.Theo số liệu chính thức, thâm hụt ngân sách của nước ta thực ra đã luôn ở mức5% GDP từ nhiều năm gần đây Riêng năm 2009 bội chi ngân sách Nhà nướcước tính bằng 7% GDP Trong năm 2010 do nền kinh tế vẫn còn yếu nên mứcthâm hụt ngân sách vẫn ở mức cao từ 7% đến 10% (bao gồm cả tiền trả nợ gốc

và không bao gồm các khoản chi ngoài dự toán)

Để giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách, Nhà nước sẽ phải tăng thuếhoặc vay nợ thông qua phát hành trái phiếu Cả hai hành động này đều tác độngtiêu cực đến tăng trưởng kinh tế Với việc tăng thuế, các doanh nghiệp sẽ phảichịu gánh nặng chi phí nhiều hơn, làm giảm động lực sản xuất và khả năng cạnhtranh Nếu tăng thuế thu nhập thì mức tiêu dùng cũng giảm, làm giảm một phầntổng cầu Trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam cần cải thiện môi trường kinhdoanh và cạnh tranh với các nước trong khu vực để tạo môi trường kinh doanhhấp dẫn thì khả năng tăng thuế thu nhập doanh nghiệp là không nhiều Thêm vào

đó, việc cam kết các điều khoản của WTO và tham gia vào các hiệp định thươngmại song phương cùng các khu vực tự do kinh tế cũng dẫn tới cắt giảm thuếquan chứ không phải ngược lại Do đó, cơ hội tăng thuế đối với Chính phủ chủyếu đến từ việc tăng thuế thu nhập cá nhân Vì thế, Chính phủ sẽ buộc phải tàitrợ cho ngân sách bị thâm hụt trong thời gian tới chủ yếu thông qua vay nợ Có 2nguồn vay nợ: trong nước và nước ngoài

Việc gia tăng thâm hụt ngân sách sẽ có thể dẫn đến giảm đầu tư tư nhânhay gia tăng thâm hụt cán cân tài khoản vãng lai Ở Việt Nam, mặc dù thâm hụtngân sách tăng đột biến trong năm 2007 chưa làm suy giảm đầu tư tư nhân,nhưng nó đã làm tăng mức thâm hụt tài khoản vãng lai, từ - 0,5% lên tới - 8%

1.1.6 Các chính sách tài khóa, chính sách tền tệ.

Các chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ trong một chừng mực nhấtđịnh có thể ảnh hưởng tới kết quả và hiệu quả của một dự án đầu tư

Một số mục tiêu vĩ mô nên thực hiện trong năm 2011

1.2 Môi trường văn hóa – xã hội

Môi trường văn hóa xã hội ảnh hưởng đến quá trình thực hiện và vận hànhkết quả đầu tư của từng dự án có thể khác nhau tùy thuộc vào lĩnh vực hoạtđộng, tính chất và mục tiêu của mỗi dự án cụ thể

Đối với dự án sản suất nông, lâm, nghiệp thì các nghiên cứu về tình trạngđất đai, về tập quán canh tác, năng suất lao động, tình hình sử dụng sức laođộng, thu nhập, mức sống cần dược điều tra tỷ mỉ vì đây không chỉ là căn cứ đểlựa chọn cơ hội đầu tư mà còn là cơ sở phân tích nhằm tìm ra các giải pháp tổchức lại sản xuất, phân bố lại đất đai sử dụng Đối với các ngành này, thậm chíđây còn là một trong những yếu tố hàng đầu quyết định khả năng thành công của

dự án

Đối với sản xuất công nghiệp thì nội dung nghiên cứu về tập quán tiêudùng, quy mô dân số, về kết cấu hạ tầng, về sức mua sản phẩm mà dự án cungcấp sẽ được chú trọng Trong khi, đối với các dự án về phúc lợi xã hội thì cácthông số như mật độ dân số, chất lượng dân số, cơ cấu dân số, các chỉ tiêu đặctrưng như số bác sĩ, số giáo viên trên 1.000 dân sẽ đươc quan tâm phân tích

1.3 Môi trường chính trị, pháp luật

Sự ổn định về chính trị cũng như những đảm bảo về mặt pháp lý liên quanđến việc sở hữu và tài sản có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến ý định vàhành vi của nhà đầu tư Theo đánh giá của ngân hàng thế giới trong báo cáo pháttriển thế giới 2005 có tiêu đề “Môi trường đầu tư tốt hơn cho mọi người” thì mức độtin tưởng của doanh nghiệp vào tương lai - kể cả độ tin cậy trong chính sách của Nhànước - sẽ quyết định việc doanh nghiệp có đầu tư hay không và sẽ đầu tư như thếnào Cũng trong báo cáo này, doanh nghiệp và giới đầu tư tại các nước đang pháttriển xếp sự bất định về chính sách là mối quan ngại hàng đầu của họ Cùng với cácnguyên nhân khác gây ra rủi ro liên quan đến chính trị và luật pháp về sở hữu tài sản,không ổn định kinh tế vĩ mô, sự bất định về chính sách sẽ là nhân tố ảnh hưởng trựctiếp làm suy giảm động lực đầu tư Theo đánh giá việc nâng cao khả năng tiên liệuchính sách có thể làm tăng khả năng thu hút đầu tư mới lên hơn 30%

Việt Nam là một trong những nước Xã hội chủ nghĩa, mọi người dân cóquyền bình đẳng như nhau Không có khủng bố như một số nước khác trên thếgiới, không có nhiều Đảng phái và Việt Nam được bạn bè trên thế giới đánh giá

là một trong những quốc gia ổn định nhất về mặt chính trị đảm bảo về mặt pháp

lý nên việc thu hút các dự án đầu tư nước ngoài gặp thuận lợi về mawyj pháp lý

Trong quá trình lập dự án, bên cạnh việc nghiên cứu toàn bộ hệ thống cácyếu tố về thể chất, luật pháp, các quy định của Nhà nước, các chính sách củaChính phủ liên quan đến hoạt động đầu tư ( luật đầu tư trong nước, luật đầu tưnước ngoaig, chính sách thuế, chính sách dất đai…), cần phải nghiên cứu thỏađáng các căn cứ pháp lý cụ thể liên quan đến hoạt động của dự án cụ thể

Chứng cứ pháp lý về tư cách pháp nhân của cá nhân hoặc tổ chức thamgia dự án.

Các văn bản giao nhiệm vụ hoặc cho phép nghiên cứu dự án của cơ quanquản lý Nhà nước (nếu có)

Các chứng từ pháp lý về khả năng huy động vốn và năng lực kinh doanhcủa chủ đầu tư

Các thỏa thuận về việc sử dụng tài nguyên, đất đai, huy động tài sản hoặchợp tác sản xuất…

1.4 Môi trường tự nhiên và nguồn tài nguyên thiên nhiên

Tùy từng dự án mà yếu tố môi trường tự nhiên sẽ được nghiên cứu dướicác mức độ khác nhau nhằm đảm bảo sự thành công của mỗi công cuộc đầu tư

cụ thể Chẳng hạn đối với các dự án về nông lâm nghiệp, cần phân tích chi tiết

về khí hậu như diễn biến về mưa qua các tháng trong năm và trong một số năm

để từ đó phân tích quy luật phân bố mưa và đánh giá ảnh hưởng của lượng mưađến năng suất và hiệu quả của dự án Cũng tương tự như vậy các thông số vềnhiệt độ, độ ẩm, thổ nhưỡng, chất đất, các quy luật về gió bão, động đất… ởtừng mức độ khác có thể ảnh hưởng tới cây trồng vật nuôi cụ thể và từ đó có thểảnh hưởng khả năng thành công của mỗi dự án Đối với các dự án công nghiệphoặc xây dựng thì các yếu tố về tự nhiên như khí hậu, địa chất, thổ nhưỡng đượcnghiên cứu lại nhằm để lựa chọn các giải pháp xây dựng, vệ sinh công nghiệp,

an toàn lao động, bảo quản sản phẩm Đối với một số nghiên cứu về môi trường

tự nhiên có thể để phục cho các kết luận về yêu cầu chống dãn nở vật liệu,chống gió bão, chống nóng hoặc đảm bảo thông thoáng hay khả năng bố trí câytrồng, phương án xây dựng hệ thống thủy nông trong một dự án cụ thể nào đó

Trong những năm qua biến đổi khí hậu đã tác động khắp nước ta, làm ảnhhưởng tới đời sống, sản xuất kinh doanh Đặc biệt là năm 2010 vừa qua thời tiếtxấu như: liên tiếp xảy ra các trận bão, lũ, mưa nhiều làm gián đoạn các côngtrình, các dự án đầu tư Có những dự án đầu tư vào xây dựng do mưa nhiều vàbão lũ mà không thể tiến hành thi công đúng như kế hoạch được Và một trongnhững nguyên nhân khiến lũ lơn ở miền Trung vừa qua là do công tác thủy điện

Việc xả lũ từ các nhà máy thủy điện Sông Hinh, sông Ba Hạ gây tác độngkhông nhỏ tới các dự án đầu tư Khi tiếp nhận và cho phép dự án đầu tư, chúng tachưa nhìn thấy cái ngữ cảnh ở trạng thái cực đại Đó là tác động của lũ từ tự nhiên

và đợt xả lũ từ các nhà máy thủy điện để bảo vệ đập Mưa lớn, lũ lụt vừa rồi ởBắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ mới đây đang là minh chứng rõ nhất Các nhàmáy thủy điện vừa và nhỏ thủy điện xả lũ cùng một lúc với nước lũ tự nhiên vềtạo thành cường độ lũ to hơn nhiều và người dân chịu đựng quá sức của mình.Điều kiện biến đổi khí hậu của môi trường tự nhiên ảnh hưởng rất lớn tới quátrình đầu tư các dự án và đây là yếu tố mà chúng ta không thể lường trước được

1.5 Môi trường nhân khẩu

Một quốc gia có dân số đông, trình độ học vấn thấp, thì hiệu quả của một

dự án đầu tư sẽ không cao có khi còn giảm và ngược nếu một quốc gia có trình

độ học vấn cao, nhiều người có tay nghề giỏi thì hiệu quả của dự án đó là rất khảquan và có thể sẽ thu hút nhiều nguồn vốn từ bên ngoài

Việt Nam là một quốc gia đông dân đứng thứ 12 trên thế giới với gần 87triệu người, trình độ học vấn không được đánh giá cao bằng các nước khác, trình

độ tay nghề còn thấp nên việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài còn hạn chế Tuynhiên cho đến hiện nay nền kinh tế đang dần phục hồi sau cuộc khủng hoảng thìviệc thu hút vốn đầu tư vào các dự án có phần tăng lên Vì nước ta có dân số kháđông nên lực lượng lao động dồi dào việc đầu tư vào các dự án có phần khả thi

hơn trước và thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài.

1.6 Môi trường công nghệ

Trong thời đại hiện này, công nghệ phát triển như vũ bão Điều này tạo ranhiều cơ hội và không ít thách thức cho các nhà đầu tư Các ngành kỹ thuật cao,truyền thông, công nghệ thông tin đang phát triển mạnh mẽ, đây là cơ hội để cácnhà đầu tư áp dụng những tiến bộ khoa học vào các dự án có tầm cỡ Bên cạnh

đó, việc phát triển công nghệ cũng tạo ra những thách thức nghiêm trọng đó làviệc xâm nhập thị trường của các đối thủ tiềm tàng ngày càng dễ, tăng nguy cơcho các nhà đầu tư đang hoạt động trong ngành

Trong thời kì cơ chế thị trường khoa học công nghệ đóng một vai trò vôcùng quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế, kỹ thuật của một quốc gia

Công nghệ hiện đại tiên tiến sẽ góp phần thu hút các dự án đầu tư

Trước kia do nền kinh tế còn chưa phát triển, công nghệ kỹ thuật chưađược hiện đại nên việc thu hút các dự án đầu tư trong và ngoài nước còn gặpnhiều khó khăn Ngày nay cùng với sự bùng nổ của khoa học kỹ thuật, côngnghệ càng cao thì càng hiện đại, càng thu hút nhiều dự án đầu tư

Trong nền kinh tế hiện nay chúng ta có thể đưa công nghệ kỹ thuật vàocông tác giảng dạy ở các trường Đại Học snhư là dạy bằng slife Điều này giúpcho các thầy, cô giáo có thể tiết kiệm thời gian hơn so với trước kia chỉ dạy trênbảng và mỗi lần dạy chỉ được một lớp Ngày nay khi công nghệ phát triển có thểdạy một lúc bốn lớp bằng hệ thống slife

2 Quy hoạch và kế hoạch phát triển dự án

Nghiên cứu và quy hoạch và kế hoạch không những là một trong nhữngcăn cứ phát hiện cơ hội đầu tư (đối với cơ hội đầu tư chung) mà còn có ý nghĩaquan trọng, quyết định đến chất lượng và hiệu quả của dự án đầu tư Về nguyêntắc, trong hoạt động đầu tư công tác quy hoạch cần đi trước một bước làm cơ sởcho công tác lập dự án Tuy nhiên tại Việt Nam thời gian qua do công tác quy

hoạch chưa thực sự đi trước một bước cùng với chất lượng quy hoạch thấp đượcđánh giá là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến khâu lập dự án yếu

Năm 2010, UBND TP Hà Nội đã ban hành quyết định thu hồi đất của 20 tổchức với diện tích lên tới 17ha vì đã vi phạm thời hạn đưa đất vào sử dụng và chậmtiến độ cam kết Tuy nhiên, con số này chưa phản ánh đúng thực trạng đất công bị

"chiếm dụng" "xếp khuôn" trong các dự án tại Hà Nội hiện nay Trong khi nhiềubệnh viện công muốn có đất xây dựng mà chưa được, lại có những dự án bệnh việnkhác được giao đất nhiều năm không chịu triển khai như Bệnh viện Hàn Quốc từnăm 2006 là một ví dụ" Thành phố phải nghiêm khắc thu hồi lại đất của nhữngtrường hợp như thế, mới đủ sức răn đe tình trạng vi phạm này Dự án Bệnh việnHàn Quốc nêu trên nằm trong hàng trăm dự án chậm triển khai trên địa bàn HàNội UBND TP cho biết đã xác định 291 dự án đã có quyết định thu hồi đất nhưngchậm triển khai giải phóng mặt bằng (GPMB) Nhưng nổi bật phải kể đến "thànhtích" từ 12 tháng liền trở lên không đưa đất vào sử dụng tại 48 dự án 39 dự án kháclại thuộc diện chậm triển khai 24 tháng so với tiến độ được phê duyệt

Trong nhóm các dự án chậm GPMB, mới có 27 dự án cơ bản hoàn thànhGPMB với diện tích 136,49ha, trong khi các dự án chưa hoàn thành chiếmkhoảng 1.915,68ha Đáng lưu ý, trong số dự án chưa hoàn thành có 49 dự án vớidiện tích gần 600ha đang được xem xét, giải quyết khiếu kiện, liên quan đến cơchế chính sách, 21 dự án khác với diện tích trên 455ha vướng mắc về quy hoạch

và tranh chấp địa giới hành chính chờ chỉ đạo của trung ương Có nhiều nguyênnhân dẫn tới tình trạng này như dự án gặp khó khăn về cơ chế chính sách, thayđổi chủ đầu tư, vướng mắc về đất dịch vụ, vướng mắc về quy hoạch Có những

dự án bị chậm do chưa GPMB được hoặc chủ đầu tư thiếu năng lực tài chính.Trong đó "Tâm lý lập dự án để giữ đất cũng là một nguyên nhân"

Dù vì bất kỳ nguyên nhân gì, với số lượng lên tới hàng trăm dự án, hàngngàn hécta đất, các dự án chậm đã gây ra không ít rắc rối khiếu kiện về quyhoạch "treo", dự án "treo", tác động tiêu cực đến đời sống sinh hoạt, sản xuất,kinh doanh của người dân Nên với số lượng lớn dự án như vậy, thành phố cũngđang lãng phí không nhỏ nguồn tài nguyên đất quý báu của mình Tuy nhiên, để

có được giải pháp hợp tình, hợp lý để xử lý từng dự án, không phải là việc đơngiản Cả giải pháp thu hồi 100% hay không thu hồi đều không phải là tối ưu.Với nhóm dự án chậm đưa đất vào sử dụng 12 tháng liền kể từ ngày nhận bàngiao đất trên thực địa, thành phố đã cho phép gia hạn đối với 32 dự án tới 6tháng, kể từ ngày 1-2-2010 Kiểm tra mới đây cho biết, có 19 dự án đã tiến hànhđầu tư xây dựng, các chủ đầu tư đã tích cực triển khai dự án sau khi được giahạn; 5 dự án khác vẫn chậm do những nguyên nhân khách quan như nằm trongphạm vi rà soát quy hoạch, 7 dự án khác đang là đối tượng thanh tra của Bộ Tàinguyên và Môi trường Dự án còn lại, thành phố đã giao cho địa phương lập hồ