Anh, chị hãy phân tích các nhân tố văn hoá có thể ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của một sản phẩm cụ thể sang một địa phương cụ thể

Thế giới đã biết đến người Nhật vì sự phát triển thần kì của họ và những cách quản lí về con người rất hiệu quả, hay khi nói đến Trung Quốc người ta nghĩ đây là công xưởng của thế giới v

Câu hỏi: Anh, chị hãy phân tích các nhân tố văn hoá có thể ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của một sản phẩm cụ thể sang một địa phương cụ thể Bài làm:

Mỗi quốc gia đều có một con đường riêng để phát triển tuỳ thuộc vào điều kiện và nguồn lực của mỗi nước, tuy nhiên hình ảnh quốc gia thì phải do chính những con người trên đất nước đó làm nền Thế giới đã biết đến người Nhật vì sự phát triển thần kì của họ và những cách quản lí về con người rất hiệu quả, hay khi nói đến Trung Quốc người ta nghĩ đây là công xưởng của thế giới với nhân công dồi dào và rẻ hay bất kì một quốc gia nào đó khi được nhắc tới sẽ được gắn liền với một hình ảnh, một thương hiệu Đó chính là Thương hiệu quốc gia( national branding) Trong tiến trình hội nhập ngày càng sâu rộng và sự cạnh tranh đang ngày cảng trở nên gay gắt thì Việt Nam cần làm gì để tạo ra được thương hiệu quốc gia Ông Philip Kotler trong chuyến thăm Việt Nam đã nhấn mạnh vai trò của “ẩm thực Việt Nam” đối với thế giới Trong bài viết này chúng tôi xin được phân tích các nhân tố văn hoá ảnh hưởng đến ẩm thực Việt Nam

Trong các yếu tố của văn hoá thì yếu tố thẩm mỹ được nhắc đến đầu tiên với vai trò là những gì mà một nền văn hoá cho là đẹp khi xem xét đến các khía cạnh như nghệ thuật bao gồm: âm nhạc, hội hoạ, nhảy múa …Hình ảnh thể hiện qua các biểu hiện, và sự tượng trưng của các màu sắc vấn đề thẩm

mỹ là quan trọng khi một hãng kinh doanh ở một nền văn hoá khác Nhiều sai lầm có thể xẩy ra do việc chọn các màu sắc không phù hợp với quảng cáo, bao bì sản phẩm và thậm chí các bộ quần áo đồng phục làm việc

Ngay từ đầu khi chọn logo cho Trung Nguyên, Đặng Lê Nguyên Vũ đã thể hiện hoài bão của mình: logo mũi tên là hình ảnh cách điệu của nhà rông

Tây Nguyên - nơi khơi nguồn của cà phê Trung Nguyên, hình mũi tên

hướng thẳng lên trời thể hiện ý chí chinh phục đỉnh cao, khát vọng vươn lên, phát triển vượt bậc Ba vạch trắng trên logo là hình ảnh cách điệu của lối lên nhà sàn, thể hiện văn hóa của công ty luôn muốn duy trì bản sắc văn hóa Tây Nguyên Màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết, là cam kết an toàn vệ sinh thực phẩm Mỗi vạch trắng tượng trưng cho một yếu tố thiên, địa, nhân… Bảng hiệu của Trung Nguyên với sắc nâu là chính vì đó là màu của đất, của

cà phê, của cội nguồn dân tộc Tất cả đó là thương hiệu Trung Nguyên đậm chất văn hóa truyền thống Việt trên thương trường quốc tế

Với những ý tưởng đó, anh muốn Trung Nguyên phải là nơi cung cấp những giá trị văn hóa, là môi trường “khơi nguồn sáng tạo”, nơi hướng con người đến những điều tích cực chứ không chỉ là nơi bán cà phê Xây dựng hình ảnh Trung Nguyên mang đậm nét văn hóa dân tộc, từ ly tách, bàn ghế, màu sắc bảng hiệu đến đồng phục, cung cách phục vụ của nhân viên,… Đặng Lê Nguyên Vũ muốn rằng, khi Trung Nguyên đến quốc gia nào thì người dân bản địa ở đó có được cảm giác như đang nghỉ ngơi từ 10 - 15 phút trong một Việt Nam thu nhỏ, trước khi vào đất nước Việt Nam thật sự Vậy nên Trung Nguyên đã xây dựng được những hình ảnh thẩm mỹ đối với thị trường quốc

tế

Trong tiến trình hội nhập ngày càng sâu rộng thì giá trị và thái độ cũng đóng góp một phần không nhỏ trong sự thành công của mỗi doanh nghiệp Giá trị là những gì thuộc về quan niệm,niềm tin và tập quán gắn với tình cảm của con người các giá trị bao gồm những vấn đề trung thực, chung thuỷ, tự do và trách nhiệm

Các giá trị là quan trọng đối với kinh doanh vì nó ảnh hưởng đến ước muốn vật chất và đạo đức nghề nghiệp của con người

Nhắc đến ẩm thực Việt Nam người ta không chỉ nhắc đến sự đa dạng trong nguyên liệu, cách thức chế biến và thưởng thức món ăn mà còn nhắc đến văn hóa uống với những nét vô cùng độc đáo Trong văn hóa uống của người Việt phải kể đến đầu tiên là thú thưởng trà

Cách uống trà của người Việt xưa rất cầu kỳ, sang trọng và tao nhã Người ta lưu tâm đến từng chi tiết nhỏ, nào là uống với ai, vào lúc nào, ấm pha trà loại nào, nước pha trà lấy từ đâu…Trà chỉ ngon khi có bạn hiền, pha bằng những giọt sương mai còn đọng trên lá sen lúc sáng sớm Uống trà là để cảm nhận hương vị tinh túy của trà, tâm tư tĩnh lặng thanh tao, bớt ưu phiền, tăng hứng khởi khi đàm đạo với bạn bè

Ngày nay mỗi vùng miền lại có cách thưởng trà khác nhau Người miền Nam thích uống trà có ép hoa sen, hoa nhài để tăng hương thơm và thích dùng trà với đá Người miền Bắc thích dùng trà tinh chất và uống nóng Cách thưởng trà của miền Trung là sự tổng hợp, giao thoa của cả hai miền Nam - Bắc

Với người Bắc, trà hay chè xanh từ lâu đã là thức uống quen thuộc với mọi gia đình Người ta thưởng trà mọi lúc, mọi nơi, không gian sang trọng cũng

có mà bình dân như vỉa hè cũng nhiều Đặc biệt thú thưởng trà thanh lịch, trang nhã, cầu kỳ của người Hà Nội đã được nâng lên thành một nghệ thuật Thái độ là những đánh giá, tình cảm và khuynh hướng tích cực hay tiêu cực của con người đối với một khái niệm hay một đối tượng nào đó Sự am hiểu văn hoá địa phương có thể cho các nhà kinh doanh biết rõ khi nào sản phẩm hoặc hoạt động xúc tiến phải được điều chình theo sở thích địa phương theo cách thức phản ánh các giá trị và thái độ của họ

Người Việt Nam tin tưởng rằng nước mắm Nam Ngư tốt cho sức khoẻ và do

đó người Việt Nam sẳn sàng sử dụng loại nước mắm này

Tập quán và phong tục: Khi tiến hành kinh doanh ở một nền văn hoá khác, điều quan trọng đối với mỗi doanh nhân là phải hiểu phong tục, tập quán của người dân nơi đó Ở mức độ tối thiểu hiểu tập quán và phong tục

sẽ giúp nhà quản lí tránh được các sai lầm ngớ ngẩn hoặc gây nên sự chống đối từ những người khác Nếu bạn có kiến thức sâu hơn thì sẽ có cơ hội nâng cao khả năng giao tiếp trong các nền văn hoá khác, bán sản phầm hiệu quả hơn và quản lý được các hoạt động quốc tế

Tập quán : các cách cư xử, nói năng, ăn mặc thích hợp trong một nền văn hoá thì được gọi là tập quán Ví dụ: văn hoá Arập xem tay trái là “ bàn tay không sạch”, nên nếu dùng bàn tay này để rót trà và phục vụ cơm nước thì bị coi là cách cư xử không lịch sự Vì vậy các doanh nghiệp kinh doanh Việt Nam cần phải lưu ý vấn đề này

Phong tục: khi thói quen hoắc cách cư xử trong những trường hợp cụ thể được truyền bá qua nhiều thế hệ, nó trở thành phong tục Phong túc khác tập quán nó xác đinh thói quen và hành vi hợp lý trong những trường hợp cụ thể Chia suất ăn trong suốt tháng ăn chay Ramadan của người đạo Hồi tổ chức những buổi tiệc cho thanh niên nam nữ đến tuổi 20 ở Nhật là những phong tục Có hai loại phong tục khác nhau đó là phong tục phổ thông và phong tục dân gian Ví dụ, nói đến truyền thống văn hoá ẩm thực của người Việt Nam phải nói đến tập quán tiêu dùng cơm gạo với những phương tiện

để ăn như bát đũa v.v

Phong tục dân gian thường là cách cư xử bắt đầu từ nhiều thế hệ trước, đã tạo thành thông lệ trong một nhóm người đồng nhất.Phong tục gói bánh chưng, bánh tét là để nhớ về cội nguồn cũng như cầu mong cho năm mới mọi thứ sinh sôi nảy nở (như hạt nếp), no đủ, mọi sự thành công, vuông tròn, tốt đẹp Ở miền Bắc người ta gói bánh chưng còn miền Nam gói bánh tét

Công việc gói bánh trải qua nhiều công đoạn, cần sự hợp tác của nhiều người, mỗi người phụ trách một khâu như rửa lá, lau lá, vo gạo, ngâm gạo, nấu đậu, ướp thịt rồi lại cùng nhau ngồi trông nồi bánh, ôn chuyện cũ, bàn chuyện mới,sum họp đầm ấm Ngày nay, do cuộc sống bận rộn, điều kiện ở thành phố hạn chế nên phần nhiều người ta không tự gói bánh mà mua ở ngoài hàng hoặc được biếu để dùng

M úa rối nước là nghệ thuật của người nông dân vừa gần gũi lại vừa linh thiêng, cũng chính là biểu tượng cho mơ ước của cộng đồng người Việt.

Múa rối nước là một sáng tạo độc đáo của cư dân vùng châu thổ sông Hồng, được manh nha từ công cuộc chế ngự, cải tạo nước Yếu tố độc đáo của rối nước là sử dụng mặt nước làm sân khấu để con rối diễn trò, đóng kịch Buồng trò rối nước (nhà rối hay thủy đình), được dựng lên giữa ao, hồ với kiến trúc cân đối tượng trưng cho mái đình của vùng nông thôn Việt Nam Tất cả buồng trò, sân khấu cùng trang bị cờ, quạt, voi, lọng, cổng hàng mã đúng là một đình làng thu nhỏ lại với những mái uốn cong lung linh phản

chiếu trên mặt nước

Các tiết mục rối nước thể hiện rõ nét những cảnh sinh hoạt bình thường về

đời sống, tập tục của người nông dân Việt Nam

Cấu trúc xã hội là thể hiện cấu tạo nền tảng của một nền văn hoá, bao gồm các nhóm xã hội các thể chế, hệ thống các địa vị xá hội và quá trình qua

đó các nguồn lực xã hội được phân bổ Cấu trúc xã hội có ảnh hưởng đến các quyết đinhj kinh doanh từ việc lựa chọn mặt bằng sản xuất đến việc lựa chọn các phương thức quảng cáo và chi phí kinh doanh ở một nước Ba yếu

tố quan trọng của cấu trúc xá hội dùng để phân biệt các nền văn hoá là: các nhóm xã hội, địa vị xã hội và tính linh hoạt của xã hội

Các nhóm xã hội; Con người trong tất cả các nền văn hoá tự hội hộp với nhau thành các nhóm xã hội rất đa dạng- những tập hợp do hai hay nhiều người xác định nên và có ảnh hương qua lại với người khác Các nhóm xã hội đóng góp vào việc xác định từng cá nhân và hình ảnh của bản thân họ Hai nhóm đống vai trò đặc biệt quan trọng trong việc ảnh hưởng tới cac hoạt động kinh doanh ở mọi nới là gia đình và giới tính

Gia đình: Có hai loại gia đình khác nhau: gia đình hạt nhân và gia đình mở rộng Gia đình hạt nhân hình thành trên cơ sở các mối quan hệ gần gũi nhất của một con người gồm cha mẹ, anh chị em Gia đình mở rộng hình thành trên cơ sở mở rộng gia đình hạt nhân, trong đó sẽ bao gồm cả ông, bà, cô, chú, dì, bác,cháu,chắt và người thân thích như con dâu con rể Nhốm xã hội này là quan trọng đối với các nước ở châu Á, Bắc Phi và Mỹ Latinh

Giới tính: được nhận biết qua các hành vi thái độ Về mặt xá hội đề cập đến vấn đề là nam hay nữ, chẳng hạn như phong cách ăn mặc và sở thích hoạt động

Mặc dù nhiều quốc gia đã có nhiều tiến bộ trong việc bình đẳng giới tính ở nơi làm việcu nhưng cũng có nhiều nước không đạt được sự cải thiện nào về vấn đề này Ví dụ các quốc gia hoạt động theo luật đạo hồi vẫn còn phân biệt nam và nữ trong các trường trung học, đại học và các hoạt động xã hội, nghiêm cấm phụ nữ trong các nghề chuyên môn cụ thể Thỉnh thoảng phụ nữ được phép dạy nghề nhưng chỉ trong những lớp học dành cho phái nữ Đôi khi họ có thể trở thành bác sĩ nhưng chỉ chăm sóc cho bệnh nhân nữ

Ở Việt Nam,phụ nữ được đối xử bình đẳng,họ có thể tham gia vào các hoạt động kinh tế chính trị và nắm giữ những chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước

Địa vị xã hội: một khía cạnh quan trọng khác của cấu trúc xã hội là cách thức một nền văn hoá phân chia văn hoá dựa theo địa vị xã hội Có nền văn hoá chỉ có ít loại địa vị xá hội nhưng cũng có nền văn hoá có nhiều loại địa vị xã hội Quá trình xếp thứ tự con người theo các tầng lớp xã hội và giai cấp được gọi là phân tầng xã hội Tư cách thành viên của mỗi tầng lớp sẽ dặt các cá nhân theo một loại “ Thang bậc xã hội” có xu hướng được duy trì vượt qua các nền văn hoá

Địa vị xã hội thường được xác định bởi một hay nhiều yếu tố nằm trong 3 yếu tố sau : Tính kế thừa gia đình, thu nhập và nghề nghiệp Ở hầu hết các

xã hội, những tầng lớp xã hội cao nhất thường do những người có uy thế, quan chức chính phủ và doanh nhân hàng đầu nắm giữ Các nhà bác học, các bác sĩ và nhiều giới khác có trình độ đại họcchiếm thứ bậc trung bình trong

xã hội Dưới các tầng lớp đó là lao động có giáo dục trung học và đào tạo nghề nghiệp chân tay và văn phòng Mặc dù thứ bậc xã hội là ổn định,

nhưng mọi người có thể phấn đấu để cải thiện địa vị của mình

Tôn giáo: Tôn giáo có thể được định nghĩa như là một hệ thống tín ngưỡng và nghi thức liên quan đến yếu tố tinh thần của con người Những giá trị nhân phẩm và những điều cấm kị thường xuất phát từ tín ngưỡng tôn giáo Các tôn giáo khác nhau có quan điểm khác nhau về việc làm tiết kiệm

và hàng hoá Tìm hiểu vấn đề này sẽ giúp chúng ta biết được tại sao một số nước lại phát triển chậm hơn các nước khác Hiểu tôn giáo ảnh hưởng như thế nào đến tập quán kinh doanh là đặc biệt quan trọng ở các nướccó chính

phủ phụ thuộc vào tôn giáo Tôn giáo không giới hạn theo biên giới quốc gia

và nó có thể tồn tại tại nhiều vùng khác nhau trên thế giới đồng thời cùng một lúc Các tôn gíao khác nhau có thể thống trị nhiều vùng khác nhau ở các quốc gia đơn lẻ Quan hệ giữa tôn giáo và xã hội là phức tạp, nhạy cảm và sâu sắc Để hiểu rõ hơn về những vấn đề này về các tôn giáo chính trong hàng ngàn tôn giáo trên thế giới hiện nay Ví dụ Thiên chúa giáo, hồi giáo, phật giáo, hindu giáo,khổng giáo, do thái giáo

Trong đạo Hindu, bò là loài vật thiêng liêng thần thánh và giết mổ bò được coi là bất hợp pháp tại hầu hết các vùng trên đất nước Ấn Độ Hồi giáo không ăn thịt lợn vì họ xem lợn là con vật bẩn thỉu Vì vậy mà các chủ sản xuất kinh doanh phải chú ý điều này khi tiếp cận thị trường tại các vùng lãnh thổ này Ăn chay Phật giáo là kiêng Sát Sanh.Thức ăn trong bữa ăn chay của Phật tử là những món ăn được chế biến từ thực vật như: rau, củ, quả, các loại ngũ cốc (đậu tương, đậu phộng)

Ăn chay không được ăn:

• Thịt, cá, trứng

• Ngũ vị tân: hành, hẹ, kiệu, tỏi, nén Theo quan niệm của Phật giáo thì những thức ăn này làm ta mê muội, kích thích dục vong và sân hận

Còn ăn chay theo Công giáo hoàn toàn không giống thế

Ngôn ngữ là sự thể hiện rõ rệt của văn hoá vì đó là phương tiện để truyền thông tin và ý tưởng Sự hiểu biết về ngôn ngữ địa phương có thể hữu ích về bốn vấn đề Trước hết cho phép hiểu rõ hơn về tình huống Sự hiểu biết trực tiếp một ngôn ngữ giúp nhà doanh nghiệp không phải dựa vao người khác để đảm nhận hay giải thích Thứ hai, ngôn ngữ giúp trực tiếp người dân địa phương, là những người thường dùng cách truyền thông của

họ với người khác ngôn ngữ khi giải vấn đề Thứ ba, một sự hiểu biết về

ngôn ngữ cho phep cong người nhận biết sắc thái, nhấn mạnh ý nghĩa, và những thông tin không được trình bày rõ ràng Cuối cùng, ngôn ngữ giúp con người hiểu văn hoá tốt hơn Ví dụ: những quy tắc xã giao, cách nói năng cư xử của một nền văn hoá nào đó mà các nhà hoạt động thị trường chịu ảnh hưởng sẽ đựơc họ mang theo và sử dụng trong quá trình giao tiếp, đàm phán, thương lượng với khách hàng Trong trường hợp này văn hoá đã tác động hay chi phối trực tiếp đến loại công cụ thứ tư của marketing- công

cụ xúc tiến hỗn hợp với ý nghĩa giao tiếp, truyền thông

Bên cạnh đó một yếu tố không kém phần quan trọng là nền giáo dục của nước đó Giáo dục khó bỏ qua những yếu tố truyền thống, tập quán và các giá trị Thanh thiếu niên thường được giáo dục thông qua trường lớp, cha

mẹ, tôn giáo và quan hệ thành viên nhóm Gia đình và các nhóm khác nhau cung cấp những hướng dẫn không chính thức về tập quán và cách thích nghi với xã hội Trong phần lớn các nền văn hoá, các kĩ năng thông thạo được dạy dưới một lọat các hình thức giáo dục chính thức

Có một lý thuyết cho rằng quốc tế hóa sẽ tạo ra, hay ít nhất dẫn đến, một nền văn hóa chung trên toàn cầu Nó sẽ làm cho cuộc sống của các giám đốc quốc tế trở nên đơn giản hơn Mọi người nói đến McDonald hay CocaCola như các ví dụ về khẩu vị, thị trường giống nhau và do đó các nền văn hóa trở nên giống nhau ở mọi nơi Quả thật, có nhiều sản phẩm và dịch vụ đang trở nên giống nhau trên thị trường thế giới Tuy nhiên, điều quan trọng cần xem xét thì không phải chúng là gì và chúng được tìm thấy ở đâu, mà chúng có ý nghĩa gì đối với người dân trong từng nền văn hóa Như chúng tôi sẽ miêu tả

ở phần sau, sự cần thiết của văn hóa không phải là cái hiện hữu được ở trên

bề mặt Nó là các cách thức chung các nhóm người hiểu và giải thích thế giới Vì thế việc chúng ta đều có thể nghe nhạc từ máy Walkman và ăn

hamburger cho chúng ta thấy rằng có một vài sản phẩm mới lạ có thể bán được dựa trên một thông điệp chung, nhưng nó không cho thấy việc ăn hamburger hay nghe nhạc từ máy Walkman có ý nghĩa gì trong các nền văn hóa khác nhau Ăn tối ở cửa hàng McDonald là một sự biểu hiện địa vị sang trọng ở Matxcơva, trong khi đó lại là một bữa ăn nhanh cho một người kiếm được tiền ở New York Nếu dân kinh doanh muốn tăng hiểu biết và chung thuỷ với các mục tiêu, chính sách, sản phẩm hay dịch vụ của công ty mình tại mọi nơi họ làm kinh doanh, thì họ cần phải hiểu những khía cạnh khác của quản lý có ý nghĩa gì tại các nền văn hóa khác nhau

Văn hóa không thể định nghĩa được một cách cụ thể được bởi vì ý nghĩa và nội hàm của từ này sẽ được cảm thụ một cách rất khác nhau đối với mỗi cá nhân, vốn có phông văn hóa khác nhau Tùy thuộc vào môi trường và bối cảnh xã hội mà một người nào đó sinh ra và lớn lên, yếu tố văn hóa sẽ tác động thế nào vào cuộc sống hàng ngày, tư duy và hành vi mỗi con người Định nghĩa về văn hóa cũng vì thế mà phát triển, lớn lên theo cùng với trải nghiệm cuộc sống của mỗi con người Nếu một người nào đó đang nói về văn hóa của mình, đó chính là sự bày tỏ quan điểm rất cá nhân dưới một góc nhìn của chính họ về cách họ hiểu thế nào là văn hóa

Trên đây là một số phân tích về ảnh hưởng của các nhân tố văn hoá đến các sản phẩm thuộc ẩm thực nước ta Các nhân tố này sẽ giúp cho các doanh nhân Việt Nam chú ý hơn trong bước đường chinh phục thị trường các nước trên thế giới