tim hieu nghe thuat quan su viet nam, van dung no vao su nghiep xay dung va bao ve to quoc XHCN

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do chođất nước, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm lược để bảo vệ Tổquốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càn

PHẦN II: NỘI DUNG

I Khái niệm nghệ thuật quân sự

II Những yếu tố tỏc động đến việc hỡnh thành nghệ thuật đỏnh giặc

1 Đặc điểm về đị lý và xã hội

1.1 Về địa lớ

1.2 Về kinh tế

1.3 Về chớnh trị,văn hoỏ xó hội

2 Nghệ thuật đỏnh giặc của cha ụng ta

2.1 Về tư tưởng chỉ đạo chiến lược

2.2 Mưu kế đỏnh giặc

2.3 NT chiến tranh nhõn dõn,thực hiện toàn dõn đỏnh giặc

2.4 NT lấy nhỏ đỏnh lớn,lấy ớt địch nhiều,lấy yếu chống mạnh

2.5 NT kết hợp đấu tranh giữa cỏc mặt trận quõn sự, chớnh trị, ngoại giao vàbinh vận

2.6 Về NT tổ chức và thực hành cỏc trận đỏnh lớn

III Nghệ thuật quõn sự Việt Nam từ khi cú Đảng lónh đạo

1 Cơ sở hỡnh thành NT quõn sự Việt Nam

1.1 Truyền thống đỏnh giặc của tổ tiờn

1.2 Chủ nghĩa Mỏc-Lờ Nin về chiến tranh, quõn đội và bảo vệ Tổ Quốc

1.3 Tư tưởng quõn sự Hồ Chớ Minh

2.3 Chiến thuật

IV Vận dung một số bài học kinh nghiệm về NT quân sự vào sự nghiệp bảo

vệ Tổ Quốc trong thời kì mới.

2.1 Quán triệt tư tưởng tích cực tiến công

2.2 NT quân sự toàn dân đánh giặc

2.3 NT tạo sức mạnh tổng hợp bằng lực, thế, thời và mưu kế

2.4 Quán triệt tư tưởng lấy ít địch nhiều, biết tập trung ưu thế, lực lượng cầnthiết để đánh thắng địch

2.5 Kết hợp tiêu hao, tiêu diệt địch với bảo vệ vững chắc các mục tiêu

V Bài học kinh nghiệm, vận dụng hợp lí vào điều kiện hiện nay

1 Xây dựng tổ chức lực lượng phải phù hợp với NT quân sự

2 Xác định cách đánh có hiệu lực cao

3 Xây dựng thế trận vững chắc, lợi hại

4 Tích cực tạo ra thời cơ và hành động kịp thời

VI Kết luận

VII Đề xuất

VIII Lời cảm ơn

IX Tài liệu tham khảo

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quanđiểm của Đảng cộng sản Việt Nam cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài thể hiện

ở các nội dung sau:

Thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta đã từng nói “Dân ta có

một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm, khó khăn,

nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”

Việt Nam chúng ta có lịch sử truyền thống đấu tranh dựng nước và giữnước vô cùng oanh liệt Các cuộc chiến tranh chống kẻ thù xâm lược do nhândân ta tiến hành đều là chiến tranh nhân dân chính nghĩa, thu hút được đông đảoquần chúng tham gia ủng hộ Trong các cuộc chiến tranh ấy, nhiều trận đánhhay đã mãi mãi ghi vào sử sách, vào tâm trí mỗi người dân Việt Nam Ngàynay, nhìn lại lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, chúng ta càng tự hào vềtruyền thống hào hùng ấy Nghệ thuật chiến tranh nhân dân đã được hình thànhrất sớm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta Chiến tranh nhân dânViệt Nam đã trải qua những bước phát triển trong lịch sử đấu tranh vũ trang củadân tộc từ thấp đến cao và đạt đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh dưới sựlãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam Cuộc chiến nào cũng phải có yếu tốnhân dân, phải huy động được một lực lượng quần chúng tham gia Quá trìnhchống kẻ thù xâm lược, giữ nước hoặc giải phóng dân tộc hoặc bảo vệ Tổ quốcmỗi thời đại lịch sử có khác nhau, song dù dài, dù ngắn nhân dân ta đều đánhbại mọi kẻ thù xâm lược, giải phóng được dân tộc Vận nước có lúc thịnh lúc

suy, song mỗi khi có kẻ thù xâm lược, nhân dân ta lại đoàn kết đứng lên chiến

đấu chống bọn xâm lăng, bảo tồn nòi giống, văn hóa dân tộc Việt Nam

Thứ hai, Việt Nam chúng ta trong suốt chiều dài lịch sử phải liên tục

chống kẻ thù xâm lược, dân tộc ta luôn ở trong tình thế chiến đấu không cânsức, nhất là ở thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa hoặc chiến tranh So với lựclượng đối kháng chúng ta còn thua kém trên nhiều phương diện, ngoại trừ tinhthần yêu nước và ý chí độc lập tự do của nhân dân Do đó đòi hỏi nhân dân ta,dân tộc ta muốn đánh thắng kẻ thù chỉ có một con đường duy nhất là phát độngchiến tranh nhân dân, huy động đông đảo lực lượng nhân dân tham gia vào cuộcchiến đấu, tạo nên sức mạnh dân tộc to lớn đánh thắng kẻ thù, tạo nên sức mạnhchiến tranh toàn dân, toàn diện không một thế lực quân sự tàn bạo nào có thể đèbẹp nổi

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do chođất nước, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm lược để bảo vệ Tổquốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càng phát triển một nền nghệ thuật quân

sự trong chiến tranh nhân dân Việt Nam rất độc đáo, đặc sắc và ưu việt Chính

sự độc đáo đó của nghệ thuật quân sự việt Nam đã góp phần làm nên nhữngchiến công hiển hách vang dội lịch sử của dân tộc, làm cho quân thù luôn bịđộng, bất ngờ chuyển mạnh thành yếu và cuối cùng đi đến thất bại nặng nề.Trong các cuộc chiến tranh ấy, lịch sử dân tộc việt Nam lại một lần nữa ca khúckhải hoàn ca khi đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, một đế quốc hùng mạnhnhất trên thế giới Điều đó đã chứng minh cho cả thế giới thấy rằng dân tộc việtNam, nhân dân việt Nam tuy nhỏ bé nhưng không dễ gì đánh bại, Việt Nam cóchiến tranh nhân dân, có truyền thống đánh giặc giữ nước lâu đời, có tinh thầnđoàn kết, thống nhất trong dân tộc đã phát triển lên thành nghệ thuật quân sựViệt Nam ưu việt và hiện đại không một thế lực nào có thể đánh thắng nổi, nét

độc đáo đặc sắc ấy thể hiện một cách đầy đủ trong cuộc kháng chiến chống Mỹcứu nước của nhân dân ta

Lý luận và thực tiễn chiến tranh nhân dân Việt Nam thực sự là một cốnghiến quan trọng đối với phong trào đấu tranh vũ trang giải phóng của nhân dân

và các dân tộc bị áp bức trên thế giới Chính vì vậy mà tôi lựa chọn đề tài này

để tìm hiểu một cách sâu sắc về nét độc đáo đặc sắc của nghệ thuật “Quân sự

Việt Nam"

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Lµm râ kh¸i niÖm vµ c¬ së lý lu©n cña nghÖ thuËt qu©n sù ViÖt Nam

- Tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật quân sựViệt Nam

- Tìm hiểu về những nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật quân sự của chaông nhằm vận dụng vào việc xây dựng và phát triển Tổ quốc XHCN

- Nghiên cứu để có thể làm tài liệu tham khảo và làm cơ sở để giảng dạy

môn “Giáo Dục Quốc Phòng”

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Để làm sáng tỏ mục đích nghiên cứu, đề tài cần tập trung giải quyết cácnhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất: Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của nghệ thuật chiến tranhnhân dân

Thứ hai: Tìm hiểu nghiên cứu các yếu tố tác động và nội dung nghệ thuậtđánh giặc giữ nước của tổ tiên

Thứ ba: Nghiên cứu về nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật quân sự ViệtNam, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc cho thế hệ trẻ hiện nay

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Sử dụng phương pháp lý luận thông qua việc nghiên cứu thu thập tàiliệu, các kênh thông tin quân đội

- Sử dụng phương pháp hệ thống để thể hiện đầy đủ quá trình hình thành

và phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam

V Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI

Sau khi nghiên cứu thành công, đề tài này sẽ giúp cho chúng ta hiểuđược nét độc đáo sâu sắc của nghệ thuật quân sự chiến tranh nhân dân ViệtNam qua các giai đoạn lịch sử đồng thời giúp chúng ta hiểu thêm về nghệ thuậtquân sự Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước của thế hệ cha anh

PHẦN II: NỘI DUNG

I Khái niệm nghệ thuật quân sự

Nghệ thuật quân sự là cách đánh, cách dùng binh đã trở thành thông thạo,

điêu luyện trong một trận chiến đấu, một chiến dịch hay trên toàn bộ chiến ờng Nghệ thuật quân sự không có một khuôn mẫu cụ thể nào nó có thể biến hoákhôn lờng, muôn hình muôn vẻ

II Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên.

1 Đặc điểm về địa lý và xã hội

1.1 Địa lý

Nước ta nằm ở cực đụng bỏn đảo Đụng Dương, phớa Đụng Nam lục địaChõu ỏ (toạ độ địa lý: 16’00N, 18 00E), chiếm diện tớch khoảng 331 688km2.Phớa Đụng và Nam tiếp giỏp Thỏi Bỡnh Dương trong vựng nhiệt đới giú mựa,biờn giới giỏp với vịnh Thỏi Lan ở phớa Nam, Bắc Bộ và Biển Đụng ở phớa Tõy,Trung Quốc ở phớa Bắc, Lào và Căm pu Chia ở phớa Tõy Đất nước ta cú hỡnhchữ S, với khảng cỏch từ Bắc đến Nam khảng 1650 km, vị trớ hẹp nhất chiềuĐụng sang Tõy là 50 km (ở Quảng Bỡnh) Với đường bờ biển dài 3260 kmkhụng kể cỏc đảo, Việt Nam tuyờn bố cú 12 hải lý ranh giới lónh thổ Nước ta

cú địa hỡnh đa dạng bao gồm rừng nỳi Cao Nguyờn, Trung Du chiếm 3/4 lónhthổ, nhiều sụng ngũi kờnh rạch Nước ta cú 2 con sụng lớn nhất là Sụng Hồng

và Sụng MờKụng bắt nguồn từ Tõy Bắc lục địa Chõu Á chảy ra Biển Đụng tạo

ra hệ thống giao thụng, thuỷ chiến lược rộng khắp

Do Việt Nam là nước giàu tài nguyờn, cú điều kiện để phỏt triển nền sảnxuất nụng nghiệp nhưng lại nằm ở vành đai thiờn tai, lụt lội, khớ hậu khụng điềuhoà Mặt khỏc nước ta nằm ở một vị trớ chiến lược hết sức quan trọng, cửa ngừ

đi vào lục địa Chõu Á, đi ra Thỏi Bỡnh Dương, điểm cắt nhau của đường thiờn

di Bắc Nam và Đụng Tõy Vỡ thế nước ta luụn bị cỏc thiờn tai địch hoạ, kẻ thựdũm ngú tiến cụng xõm lược Điều này đũi hỏi dõn tộc ta phải biết đoàn kết,

cảnh giác, sát cánh bên nhau, cùng nhau tạo nên sức mạnh tổng hợp chống lại

sự tàn phá của thiên nhiên, đánh bại mọi kẻ thù để tồn tại, xây dựng và phát

triển đất nước Trong đánh giặc, tổ tiên ta đã biết vận dụng yếu tố “thiên thời,

địa lợi” sáng tạo ra nhiều cách đánh phù hợp hiệu quả như: Lợi dụng núi rừng,

đèo dốc, sông biển, đồng ruộng ao hồ, đầm lầy để tiêu diệt kẻ địch, bảo vệ

mình Đúng như Nguyễn Trãi đã viết “Quan hà bách nhị do thiên thiết” (quan

hà hiểm yếu hai người chống lại được trăm người) Để bảo vệ dất nứơc, bảo vệ

sự trường tồn của dan tộc, ông cha ta đã đoàn kết và phát huy tối đa ưu thế củađịa hình để lập thế trận đánh giặc Như, Lý Thường Kiệt chặn giữ 20 vạn quânTống ở địa bàn bắc sông Như Nguyệt, chia cắt hai cánh quân thuỷ, bộ củachúng, quần cho chúng nhược rồi tổ chức đòn phản công chiến lược, đánh tiêudiệt, đánh tan đạo quân chủ chốt của giặc trên bộ Hay Trần Hưng Đạo đã đưađạo quân Nguyên -Mông khổng lồ vào địa hình nhiều đầm lầy, sông ngòi, khiến

sở trường tác chiến bằng kỵ binh của chúng không phát huy được mà còn bị vâyhãm, tiêu hao đến nguy hiểm Trần Hưng Đạo tiến hành vây hãm thuỷ trạiChương Dương, một điểm yếu trong thế trận giặc, buộc chúng phảI đưa quân từThăng Long ra ứng cứu Ta vừa tiêu diệt quân địch đi ứng cứu bằng cách đánhvận động, vừa lợi dụng sơ hở đánh úp thành Thăng Long, nơI tập trung quâncua giặc và buộc giặc tan vỡ tháo chạy

tự cường, quán triệt tư tưởng “Quốc phú binh cường” Trong xây dựng đất

nước tổ tiên ta đã đề ra những chính sách nhằm phát triển kinh tế, củng cố quốc

phòng như “ngụ binh ư nông” của nhà Lý, “Khoan thư sức dân để làm kế sâu

rễ bền gốc” của nhà Trần, “Ra sức làm đường, đắp đê, đào kênh rạch cải tạo đồng ruộng, đẩy mạnh chăn nuôi sản xuất ra các loại công cụ lao động, đóng thuyền bè để phát triển sản xuất, cơ động quân đội” Trong đánh giặc nhân dân

ta đã biết cất giấu lương thực để ổn định đời sống, nuôi quân, sử dụng các công

cụ lao động sản xuất ra các loại vũ khí trang bị như mũi tên đồng, cung nỏ, vótchông để đánh giặc bảo vệ Tổ quốc

1.3 Chính trị, văn hoá-xã hội

Đất nước ta có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, không qua chế độchiếm hữu nô lệ, phân vùng cát cứ không nhiều Do phải cùng nhau chung lưngđấu cật chống lại thiên tai, địch hoạ, các nhà nước phong kiến đã có những tưtưởng tiến bộ thân dân, những chính sách hoà hợp dân tộc đúng đắn, nên cácdân tộc ít xảy ra mâu thuẫn, hận thù Các dân tộc đều sống hoà thuận, gắn bóthuỷ chung, yêu quê hương đất nước Đây là nhân tố, là cơ sở tạo nên sức mạnhđoàn kết, thống nhất dân tộc, sự cố kết cộng đồng bền vững Trong quá trìnhxây dựng đất nước, chúng ta đã tổ chức ra nhà nước xác định chủ quyền lãnhthổ, tổ chức ra quân đội, đề ra luật pháp để quản lý, xây dựng và bảo vệ Tổquốc Các nhà nước phong kiến Việt Nam đều có tư tưởng trọng dân, đưa ranhiều chính sách hợp với lòng dân, xác định vai trò, vị trí của quần chúng nhân

dân, mối quan hệ giữa dân với nước, nước với dân được ví như “không thể

phân biệt được đâu là cá đâu là nước” nên đã động viên và phát huy được sức

mạnh toàn dân trong công cuộc xây dựng đất nước, động viên cả nước đánhgiặc gìn giữ non sông Trong đánh giặc, quân và dân ta đã chiến đấu dũng cảm,kiên cường, bất khuất, tinh thần quyết tâm cao, với ý chí quật cường sắt đá vànghị lực phi thường, luôn sáng tạo ra nhiều cách đánh hay, đánh giặc mềm dẻo

khôn khéo, mưu trí sáng tạo Dân tộc ta đã chiến đấu và đánh bại nhiều kẻ thù,bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững độc lập cho dân tộc

Dân tộc ta có một nền văn hoá bản địa xuất hiện sớm, từ thời tiền sử vớikết cấu bền vững có nhà, có làng, có bản, có nhiều dân tộc cùng chung sống,mỗi dân tộc, làng xã lại có một truyền thống phong tục tập quán riêng Nhưngtrong quá trình lao động, đấu tranh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thì các dântộc đã vun đắp nên những truyền thống văn hóa chung như: Tinh thần yêunước, đoàn kết, gắn bó, yêu thương đùm bọc che chở lẫn nhau, ý thức lao độngcần cù sáng tạo, ý chí tự lực tự cường, đấu tranh dũng cảm, kiên cường, bấtkhuất Đây là nguồn gốc sức mạnh của dân tộc để chống lại thiên nhiên, đánh

bại mọi thế lực, mọi kẻ thù xâm lược Trong quá trình xây dựng đất nước, dân

tộc ta luôn coi trọng phát triển nền văn hoá, giáo dục kiến thức hội hoạ, âmnhạc mang bản sắc truyền thống dân tộc, đồng thời không ngừng tiếp thu cóchọn lọc những tinh hoa của nền văn hoá thế gới làm cho nền văn hóa nước tangày càng phong phú, đa dạng và tràn đầy sức sống

Tóm lại, Các yếu tố địa lý kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội có ảnh hưởng

rất lớn đến nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta Tất cả nững yếu tố đó đã khôngngừng được tìm tòi và phát triển, tạo nên sức mạnh to lớn cho dân tộc ta trongquá trình xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh bảo vệ giống nòi, giữvững nền độc lập dân tộc, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

2 Nội dung nghệ thuật đánh giặc giữ nước của tổ tiên

2.1 Tư tưởng, kế sách đánh giặc

Với tư tưởng tích cực chủ động tiến công và kế sách đánh giặc mềm dẻo,khéo léo của dân tộc ta đã được các triều đại Lí, Trần, Hậu Lê và Quang Trungvận dụng một cách linh hoạt, sánh tạo, đưa quân và dân ta đánh bại nhiều kẻ thù

xâm lược, giữ vững nền độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổcủa Tổ quốc và được thể hiện qua các nội dung sau:

Thứ nhất, Tư tưởng tích cực, chủ động tiến công

Lịch sử chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cho

thấy: “Tư tưởng chiến lược tiến công là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình đánh

thắng các đạo quân xâm lược đất nước ta”

Quan điểm quân sự của dân tộc Việt Nam cho rằng: chỉ có tiến công vàtiến công một cách kiên quyết mới có thể đánh bại được kẻ thù để giải phóngđất nước và bảo vệ Tổ quốc Và trên thực tế, các cuộc chiến tranh chống xâmlược đã giành được thắng lợi, dân tộc Việt Nam đều rất coi trọng nghệ thuật tiếncông và thực hiện tiến công rất tài giỏi

Cách tiến công của chúng ta là tích cực chuẩn bị, tiến công liên tục, tiến

công từ nhỏ đến lớn, từ cục bộ đến toàn bộ Đạt được mục tiêu tiến công là tiêudiệt nhiều sinh lực địch, làm thay đổi so sánh lực lượng ta và địch trên chiến

trường, thay đổi cục diện chiến tranh và ta dành thắng lợi Tư tưởng tích cực

chủ động tiến công là chủ động giành quyền đánh giặc trên các mặt trận của dân

tộc, kiên quyết tiến công bằng sức mạnh tổng hợp toàn dân, không thụ độngphòng ngự đó là yếu tố quyết định thắng lợi trong chiến tranh và là nét đặc sắctrong nghệ thuật đánh giặc giữ nước của dân tộc ta Với thế cơ động tiến công

từ mọi phía, hãm địch vào thế bị động lúng túng, nắm được thời cơ chuyển sangphản công, tiến công và giành thắng lợi Từ thời nhà Trần vào thế kỉ thứ XIII,trước thế mạnh của quân Nguyên - Mông, tư tưởng tích cực chủ động tiến côngđược thể hiện bằng việc không chấp nhận yêu sách của Chúa Nguyên, mà độngviên nhân dân cả nước chuẩn bị vũ khí kháng chiến, xây dựng quyết tâm đánh

giặc cao cho quân dân cả nước Với ý chí “sát thát” thề giết giặc Nguyên

-Mông Khi quân Nguyên Mông vào xâm lược nước ta, nhà Trần đã phát huysức mạnh toàn dân, thế trận làng nước, chặn giặc phía trước, đánh giặc phía sau,

triệt phá đường tiếp tế lương thực, cô lập địch, tập trung lực lượng, kết hợp chặtchẽ giữa tiến công và rút lui, phản công chiến lược và kết quả cả 3 lần đều đánhbại cuộc tiến công xâm lược của giặc Nguyên Mông

Đầu thế kỉ XV trước sự xâm lăng của giặc Minh, Lê Lợi và Nguyễn Trãi

đã đứng lên lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Với lòng yêu nước thương dân,

ý chí căm thù giặc của nghĩa quân Lam Sơn “Không đội trời chung với giặc,

thề không cùng sống chung với chúng” đã chuyển thành quyết tâm đánh giặc rất

kiên cường của quân sĩ dù phải “Nằm gai nếm mật vẫn bền gan chiến đấu” Thời kỳ đầu khởi nghĩa, nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn “Sớm tối không

được hai bữa áo mặc, đông hè chỉ được có một manh, quân lính chỉ độ vài nghìn, khí giới thì thật tay không” Nhiều lần bị kẻ địch vây hãm, Lê Lợi đã tổ

chức cuộc tiến công phá thế bao vây phong tỏa của kẻ thù Đến năm 938 chỉbằng một trận Ngô Quyền đã đánh tan đội thuỷ quân xâm lược của Lưu HoằngThao trên sông Bạch Đằng, kết thúc thời kỳ mất nước kéo dài hàng ngàn năm

Thời nhà Lý, do có nhiều chính sách, cải cách tiến bộ để xây dựng đất

nước, củng cố quốc phòng như: “khuyến nông”, “ngụ binh ư nông” (gửi quân ở

dân) đã tạo nên sức mạnh, giành quyền chủ động đánh bại mọi âm mưu thủđoạn mua chuộc lôi kéo, đe doạ, xâm lấn biên giới của kẻ thù Trước nguy cơ bị

quân Tống xâm lược, tư tưởng chỉ đạo tác chiến của nhà Lý là: “Giành quyền

chủ động đánh trước để phá thế mạnh của giặc” Lý Thường Kiệt nói “Ngồi yên chờ giặc không bằng đem quân ra chặn trước mũi nhọn của chúng”, bằng

hành động thiết thực của mình, đích thân vua Lý Thái Tông cầm quân xuốngphương Nam đánh giặc Chăm Pa, đã phá được thế liên kết gọng kìm của kẻ thù

từ hai đầu đất nước, tạo điều kiện tập trung lực lượng đánh giặc phương Bắc.Cuối năm 1075 đầu năm 1076 Lý Thường Kiệt đã mở cuộc tiến công chủ độngđánh sang thành Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu phá thế chuẩn bị tiến côngxâm lược của quân Tống Sau đó chủ động lui về xây dựng phòng tuyến Sông

Cầu (sông Như Nguyệt) thành thế “hoành trận” để đánh giặc Tư tưởng chỉ đạo

đánh giặc của quân và dân nhà Lý là kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngự và phảncông, xây dựng lực lượng phát triển mở rộng thế trận, chủ động tiến công địch,quy mô ngày càng lớn cả bằng quân sự, chính trị, binh vận kết hợp đánh tiêudiệt địch

Khởi nghĩa Tây Sơn thế kỉ XVIII do ba anh em nhà Nguyễn Nhạc,Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo đã được nhân dân đồng lòng ủng hộ

“Anh đi theo chúa Tây Sơn

Em về cày cuốc mà nuôi mẹ hiền” (ca dao)

Lực lượng nghĩa quân ngày càng phát triển mạnh, vốn tư tưởng tích cựcchủ động tiến công nghĩa quân đã giải phóng một vùng rộng lớn từ Quảng Namđến Bình Thuận, đánh tan Chúa Nguyễn ở đằng trong, Chúa Trịnh ở đằng

ngoài Nghe tin bọn Nguyễn ánh, Lê Chiêu Thống “Cọng rắn cắn gà nhà”,

“rước voi về giày mộ tổ” mở đường cho gần 3 vạn quân Xiêm và gần 30 vạn

quân Mãn Thanh sang xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ đã tổ chức cuộc hànhbinh thần tốc, tập trung lực lượng mạnh, đánh bất ngờ, với sự hiệp đồng giữaquân thuỷ, kỵ binh, pháo binh và voi chiến đã đánh tan quân Xiêm ở Rạch Gầm

- Xoài Mút tiêu diệt quân Mãn Thanh ở Ngọc Hồi - Đống Đa, giữ vững nền độclập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

Những lần đánh thắng quân xâm lược đó là những lần biểu hiện cho nghệthuật tiến công rất tài giỏi của cha ông ta, là nét đặc sắc về tư tưởng, chủ động

và kiên quyết tiến công, nghệ thuật tiến công còn gắn liền với tinh thần tích cựcchủ động tiến công của một dân tộc nhỏ đánh thắng những kẻ thù xâm lược lớnhơn mình rất nhiều lần ở phạm trù chiến lược, nghệ thuật quân sự Việt Namkhông có phòng ngự mà chỉ có tiến công, coi tiến công là tư tưởng chỉ đạo,cũng có nghĩa coi phòng ngự là tạm thời, là sách lược, là biện pháp cần thiết đểtạo thế, tạo thời có lợi cho phản công Nhưng không vì thế mà dân tộc ta coi

nhẹ phòng ngự vì thành luỹ và tổ chức phòng ngự cũng là biện pháp, phươngtiện tạo ra thế trận và thời cơ giống như các yếu tố khác để phát huy sức mạnhcủa mình, đạt tới mục đích tiến công và phản công Bằng cách đó đã chặn đứngcác cuộc tiến công quyết liệt của địch để tạo thời cơ, sau đó chuyển sang phảncông và tiến công đánh bại quân giặc

Trong nghệ thuật quân sự dân tộc Việt Nam, phòng ngự luôn gắnliền với tiến công và phản công Vừa chặn địch ở chính diện, vừa đánh vàobên sườn phía sau, kết hợp phản công và tiến công ngay khi đang cònphòng ngự, tìm cách bộc lộ sơ hở để ta chuyển sang tiến công hoặc phảncông, đó là cách phòng ngự thế công

Thứ hai, kế sách đánh giặc

Chiến tranh là một quá trình đấu tranh vũ trang rất quyết liệt giữa hai bêntham chiến để dành ưu thế mà thắng Sự đọ sức quyết liệt ấy đòi hỏi phải có lựclượng, song nó còn gắn liền với sự đấu tranh rất gay go quyết liệt về trí tuệ củacác bên tham chiến, bên nào thông minh hơn sẽ thắng Càng đọ sức quyết liệt

và gay go thì càng biểu hiện quy luật chung của chiến tranh “Mạnh được yếu

thua”, mạnh yếu tuỳ thuộc vào số lượng, chất lượng mọi người tham chiến,

trang bị vật chất kỹ thuật và nguồn lực bảo đảm các mặt cho cuộc chiến tranh

đó, và còn phụ thuộc rất lớn vào tài nghệ chỉ đạo, chỉ huy của người cầm quyềncùng năng lực sáng tạo trong vận dụng nghệ thuật của người tham chiến trênchiến trường Vì vậy ai có sức mạnh hơn, thông minh hơn và sáng tạo hơn thìngưới đó sẽ chiến thắng

Do đó kế sách đánh giặc ở đây là mưu kế, là sách lược đánh giặc của dântộc Kế sách phải mềm dẻo, khéo léo kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và phòngngự, quân sự với binh vận, ngoại giao tạo ra thế mạnh của ta phá thế mạnh củađịch, trong đó tiến công quân sự luôn giữ vai trò quyết định Kế sách đó được

vận dụng linh hoạt sáng tạo cho từng cuộc chiến tranh Vì vậy mưu kế và kếsách giữ vai trò hết sức quan trọng trong nghệ thuật đánh giặc

Mưu kế trong chiến tranh tạo ra thế trận và thời cơ có lợi mà đánh thắng

địch, đó là yếu tố thế và thời trong chiến tranh do mưu kế tạo nên Trong lịch sửđấu tranh của dân tộc, nhân dân ta luôn phải đương đầu với những kẻ thù lớnmạnh hơn mình rất nhiều lần, chúng vừa đông lại có tiềm lực kinh tế, quân sự tolớn hơn Nhân dân ta đánh giặc trong điều kiện nhỏ đánh lớn, ít địch nhiều, yếuchống mạnh và thường bị quân thù bao vây về mọi phía

Từ đó mà nghệ thuật đánh giặc của cha ông ta kể từ xưa đến nay đều vì

thế mà nghĩ đến mưu kế, tạo thời cơ, nắm bắt thời cơ, dành chủ động, đánh bất

ngờ để thắng địch Trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã dùng mưu trí cắm cọcnhọn bịt sắt chôn xuống lòng sông có quân mai phục tạo ra sức mạnh tổng hợplàm thế mạnh của ta dụ quân địch vào thế trận, rồi đánh quặt lại chúng lúc thuỷtriều rút nước xuống để tiêu diệt địch Đây là nghệ thuật tạo, nắm thời cơ Sựthông minh, sáng tạo trong chiến tranh là biểu hiện trước hết ở mưu kế hay vàkhéo léo Mưu hay kế sâu không chỉ biểu hiện ở phạm trù chiến lược mà cònbiểu hiện rất rõ ở phạm trù chiến dịch, chiến đấu trong nghệ thuật quân sự củadân tộc ta Có mưu hay kế khéo thì các trận đánh lớn, nhỏ cũng như tác chiếnđều cho phép ta với lực lượng ít hơn, có thể đánh thắng được một đối thủ có lựclượng đông và vũ khí trang bị kỹ thuật mạnh hơn Mưu hay kế khéo có thể buộcđịch đánh theo cách đánh của ta, biến địch từ tiến công thành bị tiến công, quátrình giao chiến buộc địch bộc lộ ra những sơ hở để ta chủ động và bất ngờđánh thắng

Trước thế giặc Nguyên - Mông đang mạnh, mưu lược đánh gặc của quândân thời Trần là: Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, nơi hiểm yếu của kẻ thù

“Nguyên binh nhuệ khí đang hứng kíp đánh chẳng bằng kiên thủ chờ suy”.

Quân dân thời Trần vừa chặn đánh vừa rút lui từng bước, kết hợp với tổ chức

cho toàn dân lập kế “thanh dã” (làm vườn không nhà trống) với đánh phá nhỏ

lẻ ở phía trước, bên sườn phía sau Quân dân ta đã đẩy quân Nguyên vào thếcùng lực kiệt tiến thoái lưỡng nan Lúc đó ta mới tập trung lực lượng, chuyểnsang phản công kiên quyết, tiến công liên tục, lập nên chiến thắng vang dội ởĐông Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương ba lần đem quân xâm lược Đại Việt,đạo kị binh thiện chiến Nguyên - Mông đã từng chinh phục khắp lục địa Âu - á

đã bị đánh bại Trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thời kỳ đầu khởinghĩa, so sánh lực lượng ta yếu hơn địch, nhưng tổ tiên ta đã sử dụng nhiều kếsách đánh giặc rất mềm dẻo và vô cùng khôn khéo Nghĩa quân Lam Sơn thì

dùng kế “Bên ngoài giả thác hoà thân” để “bên trong lo rèn chiến cục” Nghĩa quân lại dùng mưu: “Hoà hoãn với Chúa Trịnh ở đằng ngoài, để tập trung lực

lượng đối phó với Chúa Nguyễn ở đằng trong” Nhờ có nghệ thật khôn khéo đó

mà ta đã tránh được sự đánh phá rất quyết liệt của kẻ thù, đưa phong trào khởinghĩa phát triển mạnh mẽ trong công cuộc giải phóng dân tộc Có mưu hay kếkhéo không những tiêu diệt được nhiều địch phá huỷ được nhiều phương tiệnchiến tranh, lấy được trang bị vũ khí phương tiện của địch để dùng cho ta, làmcho ta càng đánh càng mạnh, mà một vấn đề quan trọng hơn nữa là ta đã đánhbại được những chủ trương biện pháp, thủ đoạn, tác chiến quan trọng của địch,làm cho địch quân đông mà không dám dùng, còn lực lượng tinh nhuệ màkhông dám sử dụng để thi thố tài năng vào đúng nơi và đúng lúc

Mưu đồ của địch từ đó mà đi tới chỗ dần dần suy sụp, càng đánh càng bịthua đau đớn, thiệt hại của chúng càng lớn hơn, tác động tinh thần đối vớichúng còn nguy hại nhân lên gấp bội, dẫn đến ý chí tinh thần của chúng bị lunglay, âm mưu xâm lược bị nứt rạn, mâu thuẫn tăng lên cuối cùng bị tan vỡ Mưu

kế trước hết là lừa địch, tìm cách điều địch để phá thế địch mà tiêu diệt địch

Trần Hưng Đạo nói “Đời xưa người giỏi dùng binh ý muốn như thế mà

không là như thế, nay thì ý muốn không như thế cho nên làm như thế, khiến họ

lại ngờ là ý muốn như thế Đó là phép tinh vi để phá quân, bắt tướng Cái làm chỉ là cái bóng, làm mà không nghĩ thế chỉ là cái bóng trong cái bóng mà thôi - như hai cái gương trao đổi nhau, thực là huyền ảo mà không huyền ảo”

Ngoài ra mặt trận ngoại giao cũng gĩư vai trò hết sức to lớn Thời Trầnđánh thắng giặc Nguyên - Mông đã mở mặt trận tiến công ngoại giao, buộc

chúa Nguyên phải công nhận xâm phạm quốc cảnh “Đại Việt” để ta thả 5 vạn

tù binh về nước

Nghĩa quân Lam Sơn, Tây Sơn dùng kế sách “hoà hoãn” tránh sức mạnh

ban đầu của giặc để xây dựng lực lượng phát triển thế trận, sau đó mới mở cáccuộc tiến công ngày càng lớn

Từ đó cho thấy tư tưởng chỉ đạo đánh giặc của nhân dân ta phải dành, giữvững quyền chủ động, liên tục tiến công địch Nhưng tuỳ theo điều kiện củatừng cuộc chiến tranh, so sánh lực lượng ta và địch, để tìm ra cách đánh thíchhợp tiêu diệt chúng Kế sách đánh giặc của nhân dân ta rất mềm dẻo, khônkhéo, kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự với binh vận, ngoại giao tạo rathế mạnh của ta, phá thế mạnh của địch, đánh bại chúng, trong đó tiến côngquân sự luôn giữ vai trò quyết định

2.2 Toàn dân là binh cả nước đánh giặc

Đây là nghệ thuật về tổ chức, sử dụng lực lượng, động viên tinh thần,phát huy sức mạnh, cách đánh giặc theo sở trường của từng người, từng lực

lượng, mỗi bản làng, thôn xóm trên cả nước tạo thành sức mạnh "toàn dân là

binh cả nước đánh giặc"

Toàn dân là binh, cả nước đánh giặc là nghệ thuật đánh giặc truyền thốngđộc đáo, sáng tạo của dân tộc ta, là chiến thuật chiến tranh nhân dân toàn dânđánh giặc, nó được thể hiện trong cả khởi nghĩa vũ trang, trong chiến tranh bảo

vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc

Thắng lợi của nhân dân ta chống kẻ thù xâm lược trong lịch sử đều do

biết tiến hành chiến tranh nhân dân, phát huy sức mạnh" toàn dân là binh, cả

nước đánh giặc" mà nội dung thực chất là nghệ thuật quân sự dựa vào dân, lấy

dân làm gốc để tiến hành chiến tranh Nó mang tính truyền thống của nghệthuật quân sự Việt Nam, nó đã trở thành nguyên lý sâu sắc nhất để tiến hànhgiành thắng lợi khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng suốt hàng ngànnăm lịch sử

- Cơ sở phát động toàn dân đánh giặc

Các cuộc chiến tranh mà nhân dân ta tiến hành đều là chiến tranh yêunước chính nghĩa để bảo vệ Tổ quốc hoặc giải phóng dân tộc, đây là nguồn sứcmạnh tinh thần to lớn thúc đẩy toàn đân hăng hái tham gia, nhà nhà hưởng ứng,người người đứng lên đánh giặc cứu nước Dân tộc ta có truyền thống đoàn kết,yêu nước, thương nòi, ý chí đấu tranh kiên cường bất khuất, tinh thần quyếtđánh quyết thắng quân xâm lược để bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền toàn vẹnlãnh thổ Tổ quốc

Từ xa xưa, nhân dân ta đã biết đứng lên chống giặc ngoại xâm, biết dựavào sức lực của chính mình, tạo ra sức mạnh đoàn kết và kiên trì đấu tranh lâudài, cuối cùng dành được thắng lợi, mở đầu cho trang sử chống ngoại xâm rất

vẻ vang của dân tộc Lực lượng chủ yếu ấy là những người dân của các bộ tộc,

bộ lạc được huy động ra đi làm dân binh để chiến đấu Với trang bị vũ khí lúc

ấy vừa bằng tre, gỗ, vừa bằng sắt, đồng, đá Tre, gỗ, đá dùng làm gậy gộc, mũitên, lao và đá ném; sắt đồng làm ra giáo, mác, rìu, lao

Những trang bị ấy thường ngày là những phương tiện lao động sản xuất,săn bắn thú rừng để sinh sống, đồng thời cũng là vũ khí chiến đấu chống giặckhi cần thiết Sức mạnh đó là sức mạnh dựa vào sự đoàn kết của các bộ tộcchống ngoại xâm để bảo vệ dân tộc, bảo vệ giống nòi

Thực hiện “trăm họ là binh, toàn dân đánh giặc” Do có bước phát triển tiến

bộ về tư tưởng, tổ chức xây dựng đất nước, củng cố quốc phòng, các nhà nướcphong kiến Đại Việt đã gắn chặt dân với nước, nước với dân, tạo cơ sở vững

chắc cho nghệ thuật đánh giặc “toàn dân vi binh, cử quốc nghênh địch” thời

chiến đã có bước phát triển quan trọng, ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành

và phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam

Trải qua bao nhiêu thế hệ, dân tộc Việt Nam với khí phách anh hùngngày càng nảy nở và phát triển, đã kiên quyết liên tục đứng lên chống ngoạixâm, sẵn sàng chịu đựng mọi gian khổ, bảo vệ quyền sống của mình trên mảnhđất quê hương

- Nội dung nghệ thuật phát huy sức mạnh toàn dân là binh, cả nước đánh giặc

Thứ nhất, tổ chức động viên lực lượng

Là tổ chức động viên toàn dân, mọi nhà, mọi người đều đánh giặc, “trăm

họ là binh, cả nước đánh giặc” tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc Với

truyền thống yêu nước nồng nàn, tự lập tự cường, anh dũng bất khuất gắn liền

với ngọn cờ đại nghĩa chiến đấu vì độc lập, thống nhất đất nước “nhân dân ta đã

sớm có ý thức gắn quyền lợi của Tổ quốc với quyền lợi của gia đình và bản thân, gắn bó nước với nhà, làng với nước trong mối quan hệ keo sơn bền chặt”, “nước mất nhà tan”, câu nói đó đã có từ lâu đời cho nên mỗi khi có giặc xâm lược thì

mọi người đều đồng lòng đứng dậy chống giặc để giữ nước, giữ nhà “Cả nước

chung sức đánh giặc đó là truyền thống quân sự của dân tộc Việt Nam”

Trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, các nhà nước phong kiến ĐạiViệt đã tổ chức sử dụng lực lượng vũ trang cùng nhân dân biên giới, đánh bạimọi âm mưu thủ đoạn mua chuộc lôi kéo, kích động của kẻ thù, giữ vững biêncương của Tổ quốc, các địa phương còn tích cực tổ chức lực lượng, động viênnhân dân chủ động xây đồn luỹ, chuẩn bị vũ khí sẵn sàng đánh giặc

Thời nhà Lý đã động viên hàng trăm vạn dân tham gia lập nên thế

"hoành trận” để đánh giặc ở sông Cầu (sông Như Nguyệt) Do cũng chuẩn bị

tốt lực lượng, thế trận nên quân dân địa phương vùng Lạng Sơn, Cao Bằng cùngquân đội triều đình sang đất Tống để phá thế tiến công chuẩn bị trước của giặc

Sự tham gia đông đảo của quần chúng nhân dân với khí thế tiến công ngày càngmạnh đã trở thành nhân tố rất quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng

và bảo tồn dân tộc

Thời nhà Trần tổ chức hội nghị “Diên Hồng”, cùng nhân dân bàn cách

đánh giặc sau hội nghị cả nước dấy lên phong trào đánh giặc lập công Tiêubiểu là đội dân binh người Tày ở Lạng Sơn do Nguyễn Thế Lộc và NguyễnLĩnh chỉ huy cùng một bộ phận quân triều đình liên tục chặn giặc trong nhiềungày đêm Đội quân gia nô của Nguyễn Địa đã chém chết tên phản bội TrầnKiệm ngay trên mình ngựa trước cửa Chi Lăng Lực lượng dân binh ở Tây Bắc

do Hà Bổng, Hà Đặc, Hà Chương đã chặn đánh kiên quyết liên tục quânNguyễn ở Thu Vạt, Bạch Hạc khi tiến công địch ở Nam Thăng Long, lựclượng dân binh, quân các lộ phủ của Trần Thống, Nguyễn Khả Lạp đã phối hợpvới quân triều đình đánh giặc lập nên chiến công ở Tây Kết, Hàm Tử, ChươngDương

Chiến thắng Vạn Kiếp có công to lớn của Hoài Văn Hầu, Trần QuốcToản - người đã tổ chức chặn đánh quyết liệt ở sông Như Nguyệt buộc quânNguyên phải đi vào đúng thế trận của ta Trận quyết chiến trên sông BạchĐằng được nhân dân đồng lòng, quyết tâm ra sức ủng hộ Trần Quốc Toản, đãgiàn thế trận hiểm, kết hợp với tài nghi binh lừa địch của dân binh địaphương, ta đã bắt gọn quân giặc, bắt sống nhiều tướng giặc như Ô Mã Nhi,Phàn Tiếp, Trích Lê Cơ Ba lần xâm lược Đại Việt, cả 3 lần đều thất bại dướiquân và dân ta, làm cho kẻ thù khiếp sợ không dám xâm phạm Thắng lợi củadân tộc ta đã góp phần làm suy yếu thế lực của đế quốc Mông Cổ, làm thất

bại âm mưu biến nước ta thành bàn đạp để mở rộng xâm lược xuống cácnước Đông Nam á Đó là những cống hiến quan trọng có ý nghĩa lớn lao củadân tộc ta đối với cuộc chiến tranh của các dân tộc Châu A¸ chống xâm lược

và thống trị của đế quốc Nguyên - Mông hồi thế kỉ XIII

Khởi nghĩa Lam Sơn với mục tiêu “kéo cùng dân ra khỏi lầm than”,

quân khởi nghĩa được nhân dân ủng hộ mạnh mẽ phát triển lên thành cuộc chiến

tranh giải phóng dân tộc Khi đánh giặc, quân khởi nghĩa đi đến đâu cũng “chật

đất người theo”, nghĩa quân đánh giặc ở đâu nhân dân ở đó nổi dậy hưởng ứng.

Quân Lam Sơn tiến quân vào Nghệ An, Tân Bình, Thanh Hoá người trẻ gianhập nghĩa quân, người già cũng tham gia đánh giặc, chỉ riêng Trà Lân đã cóhơn 5000 thanh niên được tuyển vào quân đội Khi tiến quân ra Bắc Bộ, cảđồng bằng vùng lên đánh giặc, chiến thắng Tốt Động, Chúc động, Đông Quan,Chi Lăng đều có dân binh và nhân dân trong vùng giúp sức mà sử sách còn ghi

“Hào kiệt các lộ ở kinh đô và nhân dân các lộ, phủ, huyện tấp nập kéo đến cửa quân hết sức liều chết đánh thắng giặc ở các xứ” Sau mười năm chiến đấu bền

bỉ, gian khổ và ngoan cường, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoàn thành vẻ vangnhiệm vụ giải phóng dân tộc Thắng lợi của cuộc chiến thật là oanh liệt, toàndiện và triệt để đã đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược nước ta của nhà Minh, đấtnước được giải phóng và nền độc lập dân tộc nhờ đó mà được bảo đảm gần 4thế kỉ (đầu thế kỉ XV đến cuối thế kỉ XVIII) không bị nạn ngoại xâm, phongkiến phương Bắc đe doạ

Dưới chế độ hà khắc và ngột ngạt của họ Nguyễn, nhân dân ta từ lâu đãtích chứa nhiều bất mãn oán giận và căm thù Trước họa xân lược của giặcThanh, mùa xuân năm 1789 Quang Trung cấp tốc mở cuộc hành binh ra Bắc,chỉ dừng lại Nghệ An có 10 ngày mà đã có hàng vạn thanh niên tình nguyện gianhập nghĩa quân Trong các trận quyết chiến ở Ngọc Hồi, Khương Thượng,

Thăng Long có sự giúp đỡ phối hợp của nhân dân, nghĩa quân đã có “luỹ mộc”

để cản phá hoả lực của Hứa Tế Hanh lập thành “trận rồng lửa” (hoả long trận)

quân vây kín bốn mặt thành, đánh tan hàng vạn quân của Sầm Nghi Đống, Tổngđốc Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc

áo giáp vượt cầu phao nhằm hướng Bắc mà chạy

Trong các cuộc chiến tranh này, ngoài lực lượng quân sự thì dân chúngcũng tham gia trực tiếp chống giặc bằng nhiều hình thức rất phong phú, ra sức

hỗ trợ về mọi mặt để đánh thắng kẻ thù Đối với đất nước ta, trước nạn xâmlược thường xuyên đe dọa của kẻ thù, các vị lãnh tụ luôn biết dựa vào dân, coiviệc chăm lo súc mạnh của nhân dân làm nền tảng cho việc giữ nước và giảiphóng đất nước Hình thức chiến tranh nhân dân sớm xuất hiện, không những

kế thừa được phong trào đấu tranh có tính chất quần chúng rộng rãi với truyềnthống anh hùng bất khuất đã có từ xa xưa, mà còn phát triển lên một trình độmới rất cao, lập nên những kỳ tích vang dội với những chiến công hiển hách.Hình thức tổ chức lực lượng quân sự lúc này bao gồm ba thứ quân (quân cấmcủa triều đình, quân các lộ các địa phương và dân binh) ngày càng hoàn thiện,gồm bộ binh, thuỷ quân và các loại hình binh chủng khác Tổ tiên ta đánh thắngđịch không chỉ ở miền rừng núi, trung du mà ở cả đồng bằng, trên sông nước vàngoài cửa biển Đánh thắng giặc Tống, Nguyên, Minh, Xiêm, Thanh đã chứng

minh sức mạnh toàn dân trong nghệ thuật đánh giặc “toàn dân là binh cả nước

đánh giặc”, điều đó được nhà quân sự thiên tài Trần Quốc Tuấn khẳng định

“Sở dĩ nước ta thắng được giặc ngoại xâm qua nhiều thời đại là do ta biết đồng lòng đánh giặc, cả nước chung sức…”, ngược lại thời Hồ dựng nước và giữ

nước theo tư tưởng “ích kỉ phi gia”, “để trong nước lòng dân oán hận” vì thế

dù cho Hồ Quý Ly có xây thành cao, đắp được luỹ dày thì khi chiến tranh xảy

ra mà “dân không theo” cũng dẫn đến thất bại thảm hại, làm cho đất nước bị đô

hộ kéo dài hàng ngàn năm

Thứ hai, Với sức mạnh“toàn dân là binh, cả nước đánh giặc” đã hình thành nên thế trận đánh giặc độc đáo, sáng tạo ra nhiều cách đánh đạt hiệu quả cao

Trong quá trình đánh giặc, quân và dân nước Đại Việt đã khéo léo vận

dụng kết hợp chặt chẽ giữa mưu, kế, thế, thời, lực để tạo ra sức mạnh của ta

đánh phá, làm suy yếu hạn chế thế mạnh của địch trên phạm vi chiến lược vàchiến đấu tiêu diệt chúng Thế trận của ta là kết hợp chiến tranh nhân dân địaphương (thế của các lộ, các vương hầu xưa kia, thế bộ đội địa phương và quân

du kích) với thế trận chiến tranh bằng hoạt động tác chiến của quân chủ lực (duquân của triều đình) là thế trận chiến lược của các lực lượng vũ trang kết hợpvới các lực lượng chính trị triển khai trên các địa bàn xung yếu và kết hợp chặtchẽ với nhau hãm địch vào thế không có lợi

Thời nhà Lý do tạo được thế bất ngờ chủ động đánh trước phá đượcthành lũy của giặc ở hai đầu đất nước đã làm đảo lộn kế hoạch xâm lược của kẻthù Trong trận tiến công thành Ung Châu, tướng giặc Tô Giám thúc quânphòng thủ chống trả quyết liệt Quân ta đã sử dụng cách đánh vừa vây hãm vừacông thành, trong đột phá ta sử dụng hoả công, thang mây (vân thê) để nhậpthành, đào hầm qua chân thành, dùng bao đất xếp thành bậc cao đưa quân vàothành đánh phá Khi lui về phòng thủ đất nước, quân dân tổ chức thành haituyến chặn giặc Tuyến trước do quân các lộ, phủ cùng dân binh địa phương bốtrí lực lượng dọc các tuyến đường bộ và đường sông mà địch tiến công, dựa vàothế hiểm trở của núi rừng, sông suối, đèo ải để chặn đánh giặc Tuyến sau dựavào thế núi, thế sông ta xây dựng chiến luỹ dài hàng trăm dặm, cao mấy thước;

ở Nam sông Như Nguyệt, phía trước đóng cọc tre dày đặc với nhiều hầmchông Lực lượng bố trí có quân bộ, quân thủy cùng với dân binh tại chỗ có cảthế phòng và thế công tạo nên thế trận vững chắc, có cả chính diện, chiều sâu vàtrọng điểm phát huy sức mạnh, sở trường của các lực lượng, chặn giặc ở phía

trước, tiến đánh giặc ở phía sau, hãm địch vào thế bất lợi để ta chuyển sang

phản công Trong tiến công, quân ta lại dùng kế “dương Đông kích Tây”, tổ

chức những trận tập kích bất ngờ làm cho quân Tống không kịp chống đỡ tổnthất rất nhiều Kết hợp với đòn tiến công ngoại giao, dân tộc ta đã đánh bại cuộcchiến tranh xâm lược của giặc Tống Thắng lợi huy hoàng của cuộc kháng chiếntrước hết là kết quả của một bước phát triển vượt bậc của dân tộc ta mọi mặt vềtinh thần, vật chất và tổ chức Sau hơn một thế kỉ giành được độc lập (thế kỉ X),

do sự lớn mạnh đó quân dân thời Lý đã tiến hành cuộc kháng chiến với tinhthần chủ động, tư thế đạp lên đầu kẻ thù, khí phách hiên ngang và ý thức sâusắc về quyền bất khả xâm phạm của dân tộc, làm chủ đất nước và vận mệnh củamình

Khởi nghĩa Lam Sơn, nghĩa quân đã phát huy thế mạnh của chiến tranhgiải phóng dân tộc, sức mạnh của toàn dân, vận dụng cách đánh vây hãm thành,

đánh quân cứu viện Với tư tưởng “Giặc đông ta ít, lấy ít đánh đông, chỉ ở nơi

đất hiểm mới được công” ta thực hiện “nhử người đến chứ không để người nhử đến” trong trận Chúc Động, Tốt Động

Sau chiến thắng Ninh Kiều, nghĩa quân Lam Sơn được tăng cường cả về

số lượng cũng như chất lượng và trang bị vũ khí Trên cơ sở đó nghĩa quân tiếptục vây hãm thành Đông Quan và các thành luỹ nằm sâu bên trong hậu phươngcủa ta (như thành Nghệ An, Diễn Châu, Tây Đô, Cổ Lộng, Chí Linh ) cònnhững thành luỹ nằm trên hai đường tiếp viện của địch từ Vân Nam và QuảngTây đến Đông Quan (Như thành Điêu Diêu, Thị Cầu, Xương Giang, Khâu Ôn,Tam Giang ) thì nghĩa quân chủ trương kiên quyết tiêu diệt địch cho kỳ hếttrước khi viện binh của nhà Minh kéo sang Đặc biệt trong giai đoạn này, côngtác vận động và thuyết phục kẻ thù được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ cho cuộc tiếncông bằng quân sự Đúng như dự kiến của ta, Vương Thông tập trung 9 vạnbinh, sử dụng hai mũi chính kỳ vây chặt Cao Bộ nhằm tiêu diệt quân khởi

nghĩa Nắm được ý đồ của giặc “tương kế tựu kế”, “nhanh chóng như thần

máy then đóng mở” (Nguyễn Trãi) quân ta lợi dụng địa hình hiểm trở lập thế

trận mai phục, chặn địch ở Cao Lỗ, khoá đuôi cắt địch ở Ninh Kiều, dồn quânMinh xuống cánh đồng Tốt Động, Chúc Động để tiêu diệt; đúng như dự kiếnđến canh năm địch tiến công lên Cao Bộ; tướng Đinh Lễ cho pháo ở nơi yếu hạilừa địch, nghe tiếng pháo Vương Thông lầm tưởng cánh quân kỳ đã đánh phíasau Cao Bộ, liền xua quân đi tắt vào Cao Bộ Khi quân địch đã qua cầu, toàn bộquân Minh lọt vào trận địa mai phục của ta Từ 3 phía quân ta xông ra thả sứcchém giết, quân địch bị hãm vào đầm lầy người ngựa vướng vào nhau khôngsao chống cự được, tướng Trần Hiệp tử trận, tổng chỉ huy Vương Thông bịthương, quân chết vô kể, cánh kị binh vội tháo chạy qua cánh đồng Chúc Độnglại bị rơi vào trận địa mai phục của ta quân số chết quá nửa Sau mười nămchiến đấu bền bỉ, gian khổ và ngoan cường cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoànthành vẻ vang nhiệm vụ giải phóng dân tộc

Trong khởi nghĩa Tây Sơn, nghĩa quân đã sử dụng kế sách tác chiến

“Nghi binh thăm dò”, đưa một bộ phận linh thuyền ra phía trước tiến đánh một

số trận tập kích thăm dò rồi bỏ chạy, mặt khác sai người đàm phán với tướng

Xiêm “xin” rút binh làm cho địch càng chủ quan gây được mối nghi ngờ trong

nội bộ của chúng, phía ta có thêm thời gian chuẩn bị chiến đấu Chúng lầmtưởng lực lượng Tây Sơn nhỏ yếu, nên quân Xiêm - Nguyễn lợi dụng lúc nướccường, gió chướng, đêm ngày 8 tháng chạp năm Giáp Thìn (18/01/1875) đưatoàn bộ thuyền binh từ Trà Tân tiến thẳng đến Mỹ Tho, để tiêu diệt quân TâySơn Nắm được ý định của giặc, quân Tây Sơn tổ chức thế trận phục kích trênsông Tiền Giang tập trung lực lượng tiêu diệt quân địch trên đoạn Rạch Gầm -Xoài Mút Tận dụng địa hình kín đáo, hiểm trở quân Tây Sơn bí mật bố tríthuyền binh chặn đánh đầu, khoá đuôi, hãm địch trong khu quyết chiến tậptrung lực lượng ở hai bên bờ và cù lao Thới Sơn đánh tạt sườn quân giặc

Khoảng đầu canh năm ngày 19/01/1785 gần 400 thuyền binh của giặc lọt vàothế trận chiến đấu ta đã bày đặt sẵn Bằng một thế trận chiến đấu hiệp đồngthuỷ, bộ, pháo, Tây Sơn đã tiêu diệt gọn 5 vạn quân Xiêm - Nguyễn Từ đó

quân Xiêm “Sợ quân Tây Sơn như sợ cọp”, vua Xiêm phải thừa nhận tướng Xiêm “Ngu hèn, kiêu căng hung hãn đến nỗi bại trận” làm “Bại binh nhục

quốc” Nghệ thuật đánh giặc tài giỏi của quân Tây Sơn còn được thể hiện trong

cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Thanh Trước thế mạnh của giặc,lại có lực lượng tay sai Lê Chiêu Thống dẫn đường, quân Tây Sơn ở Bắc Hà

không nhiều, Ngô Thì Nhậm nói “Phép dùng binh chỉ có một đánh, một giữ mà

thôi ” Tướng sĩ Tây Sơn đã tìm ra cách đánh “Lường thế giặc rồi mới đánh, nắm phần thắng rồi mới hành động, tuỳ theo tình thế mà bày ra chước lạ”.

Quân Tây Sơn quyết định rút về giữ vùng đất hiểm ở Tam Điệp, Bỉm Sơn đểbảo toàn lực lượng, không bỏ mất mũi tên, cho chúng ngủ nhờ một đêm rồi lạiđuổi đi Nhận được tin quân giặc vào Thăng Long, Quang Trung tổ chức cuộchành binh thần tốc ra Bắc Hà, biết được quân Thanh đang dựa vào quân đông,

tướng nhiều, xem thường đối phương, nói “Quân Tây Sơn như cá chậu chim

lồng còn chút hơi thừa thoi thóp không đáng nói đến” Trước tình hình đó, quân

ta dùng kế “kích tướng” đẩy quân giặc vào thế chủ quan, ít đề phòng, sai người mang thư đến Tôn Sỹ Nghị “để xin hàng”, làm cho quân Thanh càng mất cảnh giác, xem thường ta Tôn Sỹ Nghị ra lệnh cho Quang Trung “Hãy rút quân về

Thuận Hoá để chờ phân xử”, truyền lệnh cho quân sỹ “Nghỉ mười ngày để cùng vui đón xuân” Tận dụng sai lầm đó của giặc, quân Tây Sơn lập kế hoạch,

tổ chức lực lượng tiến công chiến lược đánh địch trên cả 5 hướng Cách đánh:

Bí mật cơ động, triển khai lực lượng nhỏ, hình thành thế bao vây, vu hồi chiacắt, đồng loạt tiến công chính diện, hẹp, chiều sâu lớn Tập trung lực lượngmạnh, đột kích vào các cụm quân lớn của giặc ở Ngọc Hồi, Khương Thượng(Đống Đa), Thăng Long Bị bất ngờ trước cách đánh nhanh hiểm ở phía trước,

bên sườn, phía sau của nghĩa quân Tây Sơn, quân Thanh không kịp chi viện chonhau, quân Tây Sơn đã thọc sâu tiến thẳng tới cung Tây Long Tại bản doanh,Tôn Sỹ Nghị đang lo lắng theo dõi mặt trận phía Nam để sẵn sàng điều quân đitiếp viện Bỗng nhiên hắn được tin cấp báo đồn Khương Thượng bị tiêu diệt,hắn đang hoảng hốt chưa kịp đối phó thì đạo quân của Đô đốc Long đã tràn vàothành Thăng Long như một mũi tên lao thẳng vào bản doanh của hắn Hắnkhiếp sợ đến nỗi không kịp mặc áo giáp và đóng yên ngựa, vội vàng cùng vớitoán quân kị binh hầu cận vượt cầu phao tháo chạy trước Quân Thanh tan vỡtranh nhau tìm đường chạy trốn, Tôn Sỹ Nghị ra lệnh cắt cầu phao để cảnđường truy kích của quân Tây Sơn Do hành động tàn nhẫn của hắn, hàng vạnquân Thanh bị bỏ xác dưới sông Hồng Tôn Sỹ Nghị và bọn tàn quân chạy trốnmột cách thảm hại Khắp nơi trên đường chạy trốn, chúng bị chặn đánh tơi bời

và bị tiêu diệt gần hết, số sống sót phải luồn rừng, lội suối theo đường tắt trốn

về nước Bại tướng Tôn Sỹ Nghị cũng phải vứt bỏ tất cả sắc thư ấn tín để lo

chạy thoát thân, theo lời kể của một viên quan chạy theo Tôn Sỹ Nghị: “Tôi và

Tôn Sỹ Nghị đói cơm khát nước không kiếm ra đâu được, ăn uống cứ phải đisuốt bảy ngày bảy đêm mới đến chốn Nam Quan” Bằng một cuộc hành binhthần tốc đánh giặc mưu trí sáng tạo chỉ trong thời gian ngắn, nghĩa quân TâySơn đã quét sạch gần 30 vạn quân Thanh ra khỏi bờ cõi nước ta

Từ đó cho thấy: Nghệ thuật đánh giặc mưu trí sáng tạo của dân tộc ta làgiành giữ vững quyền chủ động trong cả công và phòng Trong đánh giặc phảilinh hoạt sử dụng mưu kế để lừa địch, tạo lợi thế, tận dụng thời cơ để tập trunglực lượng đánh địch Ta thắng địch là thắng địch ở chỗ khôn khéo như Nguyễn

Huệ nói “Người khéo thắng là thắng ở chỗ rất mềm dẻo”

Một nước nhỏ bị một nước lớn đang lúc cường thịnh chinh phục và nôdịch, lại có thể tự giải phóng hoàn toàn bằng những chiến thắng quân sự hết sứclẫy lừng trong một thời gian ngắn như vậy, thì đó là một sự kiện hiếm có trong

thời đại bấy giờ Điều đó chứng tỏ rằng vào thế kỉ XX dân tộc Việt Nam đã làmột dân tộc trưởng thành, có ý thức dân tộc sâu sắc, có sức sống phi thường vànăng lực sáng tạo phong phú Đó là một dân tộc đã có hàng ngàn năm lịch sửđấu tranh dựng nước và giữ nước, một dân tộc anh hùng và không một thế lựcxâm lược nào có thể khuất phục nổi

2.3 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh

- Cơ sở xác định:

Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh xuấtphát từ điều kiện thực tiễn chiến tranh ở nước ta Một nước đất không rộng,người không nhiều, luôn phải chống lại nhiều kẻ thù lớn mạnh, chúng có lựclượng quân đội, trang bị vũ khí, kinh tế lớn hơn ta rất nhiều lần Đó là vấn đềtưởng chừng như không thể trong cuộc đối đầu giữa một quốc gia nhỏ bé vớinhững kẻ thù lớn mạnh Tuy thế nhưng lịch sử Việt Nam chứng minh được rằng

kẻ địch dù có đến từ đâu, lớn mạnh cỡ nào ta cũng tìm cách tiêu diệt chúng

Trong binh pháp người việt, kỹ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu

chống mạnh đã trở thành nghệ thuật quân sự Trong các cuộc chiến tranh giải

phóng và giữ nước của dân tộc, nghệ thuật quân sự Việt Nam có nhiều sáng tạo

và linh hoạt, phù hợp với tương quan lực lượng giữa địch và ta để định raphương thức sử dụng lực lượng phù hợp với tình hình đặc điểm của từng cuộcchiến tranh Lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta mỗi thời một khác

nhưng đều để lại truyền thống “Biết địch, biết ta trăm trận không nguy”, nghệ

thuật sử dụng lực lượng trên cơ sở đánh giá địch một cách chính xác, từ so sánhlực lượng và phân tích thế địch, thế ta, dự báo hình thái đôi bên sẽ diễn biếntrên chiến trường từ đó đưa ra phương thức để đánh địch Đánh giá so sánh lựclượng địch ta là nghệ thuật quân sự của dân tộc để vận dụng quan điểm tổnghợp không chỉ dựa vào số lượng quân đội, vũ khí, phương tiện mà còn xem xét

toàn diện: quân sự, kinh tế, chính trị, văn hoá, vật chất và tinh thần, số lượng vàchất lượng, điều kiện thế giới và trong nước có liên quan đồng thời không chỉnhìn trước mắt, ban đầu, tìm ra chỗ mạnh, chỗ yếu của mỗi bên để định ra hìnhthức và phương thức cho phù hợp Do đó, đối với một dân tộc nhỏ bé nhưchúng ta nếu không biết lựa sức mình thì không bao giờ có thể đánh bại được

kẻ thù hùng mạnh Vì thế chủ động bất ngờ là mạch sống tác chiến trong nghệthuật quân sự của dân tộc ta

- Nội dung tiến hành

Trong quá trình dựng nước và giữ nước thế kỉ X đến thế kỉ XVIIIT, nghệ

thuật đánh giặc dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh đã có

bước phát triển mới, được vận dụng rất linh hoạt trong chiến tranh, chiến lược

và chiến đấu Quân dân ta kết hợp rất chặt chẽ mưu, kế, thế, thời, lực để nângcao sức mạnh chiến đấu đạt hiệu quả đánh tan mọi âm mưu, thủ đoạn

Thời nhà Trần, sử dụng cách đánh giặc: “Dĩ đoản chế trường”, lực lượng quân

đội chỉ có 20 vạn, nhà Trần đã động viên nhân dân cả nước tham gia đánh giặc.Trong đánh giặc quân dân đã kết hợp chặt chẽ giữa đánh giặc phía trước vớitiến công ở phía sau, bằng cả đòn quân sự, kinh tế, binh vận, ngoại giao, giỏi sửdụng mưu kế lập được thế trận, tạo được thời cơ, quân dân thời Trần chuyểnsang phản công kiên quyết, tiến công liên tục, ba lần đánh bại quân Nguyên, lầncao nhất chúng sử dụng tới 50 vạn quân Khởi nghĩa Tây Sơn, khi quân Thanhxâm lược nươc ta, Nguyễn Huệ đem mười vạn quân mở cuộc hành binh thầntốc, bất ngờ tiến công mạnh, đánh liên tục cả phía trước bên sườn phía sau, chỉtrong 5 ngày đánh tan 29 vạn quân Thanh, cùng 2 vạn tàn quân Lê ChiêuThống Trong trận Khương Thượng, Đống Đa, ta có một vạn quân vận dụngcách đánh bất ngờ táo bạo, bao vây chặt, tiến công nhanh tiêu diệt 3 vạn quâncủa Sầm Nghi Đống, thọc sâu vào cung Tây Long tiêu diệt một vạn quân củaTôn Sỹ Nghị

Tuy vậy trong chiến đấu, khi cần thiết tổ tiên ta cũng đã tập trung lựclượng lớn tạo ưu thế để đánh bại kẻ thù Trận đánh vận động ở Bến Đông năm

1258, Trần Hưng Đạo đã tập trung lực lượng ngang bằng với lượng binhNguyên -Mông, đánh bại chúng Trận công thành Xương Giang, Lê Lợi tậptrung 5 nghìn quân, tiêu diệt 2 nghìn quân Minh Trận Ngọc Hồi, Quang Trung

sử dụng tới 2 trăm voi chiến, gần hết pháo binh, đánh tan lực lượng phòng ngựngăn chặn của Hứa Thế Hanh

Qua đó cho thấy nghệ thuật dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu

chống mạnh là nghệ thuật đánh giặc độc đáo, sáng tạo của dân tộc ta Đòi hỏi

các nhà lãnh đạo, chỉ huy phải có tài thao lược, biết động viên, phát huy sứcmạnh toàn diện, vận dụng cách đánh phải tạo ra được nhiều lợi thế hơn kẻ thù,

để tiêu diệt chúng Trong đánh giặc nếu ta chưa tạo được lợi thế hơn địch, thìnhất thiết phải tập trung binh lực mạnh để đánh thắng chúng Nó đã trở thànhnét đặc sắc trong nghệ thuât đánh giặc truyền thống của dân tộc ta

2.4 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự chính trị, ngoại giao, binh vận

Nghệ thuật chiến tranh nhân dân của dân tộc ta là giải quyết mối quan hệ

giữa đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, đấu tranh ngoại giao, binh vận,địch vận và các mặt đấu tranh khác trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện

và lâu dài Vì vậy sự kết hợp giữa các mặt đấu tranh quân sự, đấu tranh chínhtrị, đấu tranh ngoại giao và đấu tranh binh vận trong chiến tranh là nét điển hìnhtrong nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông xâm lược, TrầnHưng Đạo đã sử dụng mâu thuẫn giữa người Hán và người Mông Cổ trong đạoquân Nguyên đi xâm lược lôi kéo người dân tộc Hán về phía mình để chống lạiquân Nguyên Vì thế Triệu Trung, một viên tướng người Hán trong đạo quân

Nguyên đã ra hàng và tham gia đạo quân của ta do tướng Trần Nhật Duật chỉhuy, đánh tan đạo quân tiên phong của Toa Đô trong trận Hàm Tử

Tiêu biểu nhất là trong cuộc chiến tranh thời Lê, Nguyễn Trãi đã đặt vấn

đề chính trị, ngoại giao, binh vận, địch vận lên một vị thế rất cao, tiến hành một

cách có hệ thống và kiên nhẫn, trở thành chiến lược “Đánh vào lòng người”.

Hàng vạn tên địch đã phải hạ vũ khí xin hàng, cuối cùng làm tan rã về tổ chức

và tinh thần của một đạo quân xâm lược to lớn

Quang Trung trong trận đánh đồn Hạ Hồi tiêu diệt một căn cứ của địch ởThường Tín (Nam Thăng Long) đã không tốn một mũi tên, một viên đạn nào vìông đã dùng mưu kế binh vận, địch vận uy hiếp tinh thần binh lính địch làmchúng hoang mang lo sợ xin đầu hàng Thế trận đó gắn bó ba mặt của cuộc tiến

công (quân sự, chính trị, ngoại giao và binh vận) hình thành ba mũi giáp công

trong cả phạm trù chiến lược, nghệ thuật, chiến dịch, đánh địch cả phía trước,phía sau và trong địch, làm cho địch không những bị tổn thất về lực lượng, vậtchất (người và của) mà còn suy sụp về tinh thần, đẩy quân xâm lược vào thế bịtiến công triền miên ở mọi nơi mọi lúc, trên đất nước ta và của đất nước củachúng Không những đã tác động đến tinh thần, ý chí chiến đấu của địch trênchiến trường mà còn tác động mạnh mẽ đến gia đình, vợ con binh lính củachúng ngay trên đất nước chúng

Trong chiến tranh, đấu tranh quân sự là điều diễn ra rất tất yếu, và có tínhquyết định trực tiếp đến thắng lợi của cuộc chiến tranh Phải tổ chức thực hànhcác phương thức tác chiến, huy động lực lượng đánh giặc, thực hiện các hìnhthức, thủ đoạn chiến đấu rất linh hoạt sáng tạo, tiêu diệt nhiều sinh lực địch tạolợi thế cho các mặt trận khác Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta đã chỉ rarằng: nhân dân ta luôn phải đối chọi với những kẻ thù mạnh hơn ta về mọi thứ,

âm mưu của chúng rất nham hiểm, xảo quyệt Muốn đánh thắng, làm chúnghoàn toàn thất bại về ý đồ xâm lược của chúng thì phải đánh thật mạnh, tiêu diệt

nhiều binh lực, phá huỷ nhiều phương tiện vật chất của chúng mới làm chochúng suy yếu mà đi tới thất bại Song mặt khác phải tìm cách khoét sâu nhượcđiểm, yếu điểm của quân xâm lược về mặt tinh thần thì thắng lợi của ta mớitrọn vẹn, giảm bớt được thương vong tổn thất to lớn với ta Đấy chính là nghệthuật phải biết dựa vào thế mạnh, thế thắng của ta mà làm công tác chính trị

binh vân, ngoại giao Thế mạnh của ta là yếu tố chính nghĩa, thế thắng của ta

là thế trận chiến tranh nhân dân Dựa vào hai thế đó và kết hợp một cách chặt

chẽ giữa các mặt trận để giành thắng lợi trong chiến tranh

Đánh giặc đến xâm lược đất nước mình, tất yếu là một cuộc chiến tranhchính nghĩa, là thế mạnh về chính trị của nhân dân ta Phát huy cao độ yếu tốchính nghĩa của chiến tranh chống xâm lược đánh vào quân xâm lược phi nghĩa.Dân tộc ta luôn tìm cách làm rõ mục đích chiến đấu chống quân xâm lược, phânbiệt rõ tính chất chính nghĩa của ta và tính chất phi nghĩa của chiến tranh xâmlược, tạo ra sự nhất trí của nhân dân ta, lôi kéo được những phần tử trong binhlính địch đứng vào trong hàng ngũ của ta chống lại quân xâm lược, thu hút sựđồng tình ủng hộ của nhân dân tiến bộ trong nước và trên thế giới

Bên cạnh đó mặt trận ngoại giao cũng rất được chú trọng, ngày càng pháttriển và trở thành một mặt trận phối hợp hiệu quả với đấu tranh quân sự, chínhtrị, đánh mạnh vào ý chí xâm lược của kẻ thù, làm sáng tỏ giá trị nhân văn quân

sự của ta Ngoại giao đã tích cực, chủ động, luôn giương cao ngọn cờ vì hoàbình, độc lập dân tộc, kiên trì kết hợp đấu tranh chính trị, tập trung làm rõ chínhnghĩa của ta, vạch trần những âm mưu thủ đoạn và tội ác của kẻ thù

Xuất phát từ tư tưởng “Lấy đại nghĩa thắng hung tàn, đem chí nhân thay

cường bạo”, đây là một nội dung mang bản chất chính nghĩa trong nghệ thuật

tác chiến kết hợp với binh vận, địch vận, nó thể hiện tính nhân đạo sâu sắc trong

truyền thống dân tộc “đánh người quay đi, không đánh người trở lại”, có nghĩa

rằng đối với binh lính địch đã bị bắt làm tù binh hoặc đã đầu hàng thì ta luôn cóchính sách đối xử tử tế với họ

Lịch sử đã chứng tỏ rằng, phát huy được tính nhân đạo trong nghệ thuậttác chiến, kết hợp với binh vận, địch vận không những tác động đến tinh thầnbinh lính địch mà còn tác động đến phong trào phản chiến trên đất họ, thànhquả đem lại hết sức rõ ràng

Kết hợp giữa đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị, binh vận, địch vậnvới đấu tranh ngoại giao, tiến công địch toàn diện đã thể hiện tính độc đáo sángtạo, vô cùng phong phú và linh hoạt Nghệ thuật kết hợp cần phải luôn nắmchắc thắng lợi của đấu tranh quân sự, chính trị, binh vận, địch vận làm cơ sở vàthế mạnh cho tiến công ngoại giao phát triển Điểm nổi bật ở đây không chỉ làphát triển đấu tranh quân sự ở mức cao mà còn là sự hình thành và phát triểnkhá hoàn thiện một nghệ thuật đấu tranh chính trị đặc sắc, làm cho chính trịkhông chỉ là nền tảng cơ bản của cuộc chiến tranh mà còn là phương thức tiếncông địch có hiệu lực cao, trực diện tiến công địch trên chiến trường Chính trịtrong chiến tranh của ta là chính trị quân sự, còn quân sự của ta là quân sựchính trị Nghệ thuật tiến hành chiến tranh hay nhất, đạt hiệu lực chiến lược lớnnhất của ta là nghệ thuật kết hợp đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị, binhvận và đấu tranh ngoại giao Những bài học kinh nghiệm ấy vẫn giữ nguyên giátrị trong thời đại mới, thời đại xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay Từ khi cóĐảng cộng sản Việt Nam ra đời ngày 03/02/1930, tại hội nghị quân sự toànquốc lần thứ 4 (từ ngày 27 - 29/9/1947), lần đầu tiên quan điểm chiến tranh

nhân dân đã được Đảng ta đề cập với tên gọi ban đầu là “quần chúng chiến

tranh”

Với những kinh nghiệm đã đạt được trong các cuộc chiến tranh chốngquân xâm lược, mà nhất là trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, thắnglợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là thiên anh hùng ca bất hủ trong

sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam Dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam, trong cuộc đụng đầu lịch sử ấy, quân và dân ta đãđánh hàng ngàn trận, mở hàng chục chiến dịch lớn đánh bại mọi âm mưu thủđoạn, chiến lược, chiến dịch của kè thù Qua từng giai đoạn, qua từng chiếndịch nét đặc sắc và sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam được thể hiệnmột cách rõ ràng nhất Quy luật chiến tranh của nhân dân ta trước đây là quyluật phát triển từ nhỏ đến lớn, từ ít đến nhiều, từ yếu thành mạnh, phát triển từchiến tranh du kích lên chiến tranh chính quy, càng đánh càng mạnh; đến giaiđoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng vũ trang 3 thứquân là lực lượng nòng cốt của chiến tranh nhân dân đã có những bước pháttriển vượt bậc, tạo ra bước phát triển mới của nghệ thuật chiến tranh nhân dân.Phương thức tiến hành chiến tranh nhân dân phong phú, sáng tạo, đã phát huycao nhất sức mạnh của toàn dân đánh giặc một cách toàn diện, rộng khắp vớimọi hình thức tổ chức và đấu tranh thích hợp Phương đó khiến địch đông màhóa thiếu, có sức mạnh lớn mà không phát huy được tác dụng, có sở trường màkhông thi thố được, bị sa lầy trong biển lửa của toàn dân, lúng túng và bị độngtrong một kiểu chiến tranh không biết đâu là tiền tuyến đâu là hậu phương, mộtkiểu chiến tranh xen kẽ triệt để, chiến tranh nhân dân đủ khoét sâu vào nhữngmâu thuẫn cố hữu của bất cứ một đội quân xâm lược nào, đó là mâu thuẫn giữaphân tán và tập trung, giữa phòng ngự và tiến công, giữa đánh nhanh và đánhkéo dài làm cho lực lượng và phương tiện của địch ngày càng hao mòn, ý chíxâm lược ngày càng sa sút chiến thắng đó đã chứng tỏ nét đặc sắc và độc đáocủa nghệ thuật quân sự Việt Nam Mà đặc biệt là chiến thắng lịch sử 30/4/1975

đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng hoàntoàn miền Nam thống nhất nước nhà Bắc - Nam sum họp Cuộc kháng chiếncứu nước toàn thắng đã để lại cho chúng ta những bài học vô cùng quý giá vềphương pháp cách mạng, nghệ thuật quân sự, văn hóa quân sự Việt Nam Từ

dấu son chúi lọi này, lịch sử dõn tộc bước sang một trang mới, cả nước thựchiện 2 nhiệm vụ chiến lược xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc xó hội chủ nghĩa

III NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM TỪ KHI Cể ĐẢNG LÃNH ĐẠO

1 Cơ sở hình thành nghệ thuật quân sự Việt Nam 1.1 Truyền thống đánh giặc của tổ tiên

Từ khi vua Hùng dựng nớc Văn Lang đến nay, dân tộc ta đã bao lần chiến

đấu chống ngoại xâm phong kiến phơng Bắc mạnh hơn ta gấp nhiều lần về quân

sự lẫn kinh tế Biết bao chiến tích oai hùng trớc những kẻ thù mạnh nhất thời đại,

nh các đế chế phong kiến Trung Quốc đời Tần, Đờng, Hán, Tống, Nguyên,Minh, Thanh, còn vang vọng trong lòng mỗi ngời dân Việt Nam và đợc nhiềungời trên thế giới biềt đến và đánh giá cao Năm 938, chiến thắng BạchĐằng của Ngụ Quyền trước quõn Nam Hỏn là một điển hỡnh chonghệ thuật đỏnh bằng mưu kế, thắng bằng thế, thời: Sau khiKiều Cụng Tiễn ỏm sỏt Dương Đỡnh Nghệ để đoạt chức Tiết độ

sứ và bỏn nước cho nhà Nam Hỏn, Ngụ Quyền - một tướng tàigiỏi và là con rể của Dương Đỡnh Nghệ, lỳc đú đang được cửtrụng coi Ái Chõu (Thanh Hoỏ) – liền kộo quõn ra Bắc trị tội tờnphản bội và chuẩn bị đún đỏnh quõn Nam Hỏn Quõn Nam Hỏndựng thuỷ quõn vào đỏnh chiếm nước ta theo vịnh Hạ Long.Ngụ Quyền cho binh lớnh đúng cọc lim trờn cửa sụng Bạch Đằng.Khi thuỷ triều lờn, ụng cho thuyền nhẹ ra khiờu chiến, nhử địchvào trong cửa sụng Khi thuỷ triều xuống, thuyền quõn ta phảncụng, phối hợp với phục binh ở hai bờn bờ Thuyền địch vướngphải cọc đắm vỡ, giặc bị chết và bị bắt rất nhiều, chỉ huy HoằngThỏo bị giết tại trận Mưu kế của Ngụ Quyền trong trận này bắtnguồn từ kinh nghiệm dựa vào quy luật thuỷ triều lờn xuống củadõn chài, thế - thời được vận dụng rất rừ và rất hay Thế là cọcBạch Đằng, thời là nước thuỷ triều lờn xuống

Cuối năm 1788, nhõn cơ hội Lờ Chiờu Thống cầu cứu, quõnThanh, dưới sự chỉ huy của Tụn Sĩ Nghị, tiến vào nước ta chiếm

đóng Thăng Long Trước tình hình đó, Nguyễn Huệ tiến quân raBắc, khẩn trương chuẩn bị phản công Nguyễn Huệ chia lựclượng làm hai khối: khối bao vây và khối tiến công Liên tiếptrong ba ngày, quân ta tiến công tiêu diệt mấy vạn quân Thanh

và quân của Lê Chiêu Thống Sau đó, quân ta tiến hành côngkích các mục tiêu chủ yếu: Nguyễn Huệ tiến đánh Ngọc Hồi từchính diện; Đặng Tiến Đông tiến công Đống Đa Kết quả là Tôn

Sĩ Nghị tháo chạy khỏi Thăng Long, tướng giặc Sầm Nghi Đống

và Hứa Thế Hanh bị giết, hàng vạn quân bị tiêu diệt Chỉ saunăm ngày tác chiến, Nguyễn Huệ cùng đại quân tiến vào kinh

đô, đất nước được hoàn toàn giải phóng Có thể nói, tài năng,nghệ thuật quân sự của Quang Trung - Nguyễn Huệ đã đạt tớiđỉnh cao, chiến tích trận Thăng Long có thể so sánh với cáctrận đánh hay nhất trong lịch sử chiến tranh thế giới, là sự kếthợp giữa chính binh và kỳ binh Đánh chính diện - đó là chínhbinh, kết hợp với bao vây vu hồi, đánh vào sau lưng - đó là kỳbinh Đây là một nghệ thuật hay và hiểm, có tính bất ngờ cao,tính thời cơ lớn, và vua Quang Trung đã vận dụng nghệ thuậtnày một cách hoàn hảo

Trên đây chỉ là hai trong số rất nhiều trận đánh trong lịch

sử quân sự nước ta, giành đại thắng nhờ nghệ thuật quân sự tàitình Trận Như Nguyệt (Lý Thường Kiệt đánh quân xâm lượcTống), trận Chương Dương - Thăng Long, trận Bạch Đằng, trậnChi Lăng - Xương Giang cũng là những trận đánh tiêu biểu chokhả năng vận dụng tuyệt vời nghệ thuật quân sự của ngườicầm quân

Qúa trình đánh giặc đó tổ tiên ta đã xây dựng nên truyền thống và nghệthuật đánh giÆc rất độc đáo và sáng tạo, đó là: Tinh thần đoàn kết, yêu nước, ýchí tự lực tự cường và tinh thần quyết đánh và quyết thắng, với tư tưởng tích cựcchủ động tiến công, toàn dân là binh cả nước đánh giặc, đánh giặc mưu trí sángtạo, dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều lấy yếu chống mạnh