Cơ sở hình thành nghệ thuật quân sự việt nam, vận dụng nó vào sự nghiệp bảo vệ

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do chođất nước, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm lược để bảo vệ Tổquốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càn

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quanđiểm của Đảng cộng sản Việt Nam cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài thể hiện

ở các nội dung sau:

Thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta đã từng nói “Dân ta có

một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”

Việt Nam chúng ta có lịch sử truyền thống đấu tranh dựng nước và giữnước vô cùng oanh liệt Các cuộc chiến tranh chống kẻ thù xâm lược do nhândân ta tiến hành đều là chiến tranh nhân dân chính nghĩa, thu hút được đông đảoquần chúng tham gia ủng hộ Trong các cuộc chiến tranh ấy, nhiều trận đánh hay

đã mãi mãi ghi vào sử sách, vào tâm trí mỗi người dân Việt Nam Ngày nay,nhìn lại lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, chúng ta càng tự hào vềtruyền thống hào hùng ấy Nghệ thuật chiến tranh nhân dân đã được hình thànhrất sớm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta Chiến tranh nhân dân ViệtNam đã trải qua những bước phát triển trong lịch sử đấu tranh vũ trang của dântộc từ thấp đến cao và đạt đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh dưới sự lãnhđạo của Đảng cộng sản Việt Nam Cuộc chiến nào cũng phải có yếu tố nhân dân,phải huy động được một lực lượng quần chúng tham gia Quá trình chống kẻ thùxâm lược, giữ nước hoặc giải phóng dân tộc hoặc bảo vệ Tổ quốc mỗi thời đạilịch sử có khác nhau, song dù dài, dù ngắn nhân dân ta đều đánh bại mọi kẻ thùxâm lược, giải phóng được dân tộc Vận nước có lúc thịnh lúc suy, song mỗi khi

có kẻ thù xâm lược, nhân dân ta lại đoàn kết đứng lên chiến đấu chống bọn xâm

lăng, bảo tồn nòi giống, văn hóa dân tộc Việt Nam

Thứ hai, Việt Nam chúng ta trong suốt chiều dài lịch sử phải liên tục

chống kẻ thù xâm lược, dân tộc ta luôn ở trong tình thế chiến đấu không cân sức,

nhất là ở thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa hoặc chiến tranh So với lực lượng đốikháng chúng ta còn thua kém trên nhiều phương diện, ngoại trừ tinh thần yêunước và ý chí độc lập tự do của nhân dân Do đó đòi hỏi nhân dân ta, dân tộc tamuốn đánh thắng kẻ thù chỉ có một con đường duy nhất là phát động chiến tranhnhân dân, huy động đông đảo lực lượng nhân dân tham gia vào cuộc chiến đấu,tạo nên sức mạnh dân tộc to lớn đánh thắng kẻ thù, tạo nên sức mạnh chiến tranhtoàn dân, toàn diện không một thế lực quân sự tàn bạo nào có thể đè bẹp nổi

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do chođất nước, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm lược để bảo vệ Tổquốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càng phát triển một nền nghệ thuật quân

sự trong chiến tranh nhân dân Việt Nam rất độc đáo, đặc sắc và ưu việt Chính

sự độc đáo đó của nghệ thuật quân sự việt Nam đã góp phần làm nên nhữngchiến công hiển hách vang dội lịch sử của dân tộc, làm cho quân thù luôn bịđộng, bất ngờ chuyển mạnh thành yếu và cuối cùng đi đến thất bại nặng nề.Trong các cuộc chiến tranh ấy, lịch sử dân tộc việt Nam lại một lần nữa ca khúckhải hoàn ca khi đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, một đế quốc hùng mạnhnhất trên thế giới Điều đó đã chứng minh cho cả thế giới thấy rằng dân tộc việtNam, nhân dân việt Nam tuy nhỏ bé nhưng không dễ gì đánh bại, Việt Nam cóchiến tranh nhân dân, có truyền thống đánh giặc giữ nước lâu đời, có tinh thầnđoàn kết, thống nhất trong dân tộc đã phát triển lên thành nghệ thuật quân sựViệt Nam ưu việt và hiện đại không một thế lực nào có thể đánh thắng nổi, nétđộc đáo đặc sắc ấy thể hiện một cách đầy đủ trong cuộc kháng chiến chống Mỹcứu nước của nhân dân ta

Lý luận và thực tiễn chiến tranh nhân dân Việt Nam thực sự là một cốnghiến quan trọng đối với phong trào đấu tranh vũ trang giải phóng của nhân dân

và các dân tộc bị áp bức trên thế giới Chính vì vậy mà tôi lựa chọn đề tài “Cơ

sở hình thành nghệ thuật quân sự Việt Nam vào sự nghiệp bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN trong thời kỳ đổi mới”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Lµm râ kh¸i niÖm vµ c¬ së lý lu©n cña nghÖ thuËt qu©n sù ViÖt Nam

- Tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật quân sựViệt Nam

- Tìm hiểu về những nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật quân sự của chaông nhằm vận dụng vào việc xây dựng và phát triển Tổ quốc XHCN

- Nghiên cứu để có thể làm tài liệu tham khảo và làm cơ sở để giảng dạy

môn “Giáo Dục Quốc Phòng”

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Để làm sáng tỏ mục đích nghiên cứu, đề tài cần tập trung giải quyết cácnhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất: Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của nghệ thuật chiến tranhnhân dân

Thứ hai: Tìm hiểu nghiên cứu các yếu tố tác động và nội dung nghệ thuậtđánh giặc giữ nước của tổ tiên

Thứ ba: Nghiên cứu về nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật quân sự ViệtNam, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc cho thế hệ trẻ hiện nay

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Sử dụng phương pháp lý luận thông qua việc nghiên cứu thu thập tàiliệu, các kênh thông tin quân đội

- Sử dụng phương pháp hệ thống để thể hiện đầy đủ quá trình hình thành

và phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam

V Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI

Sau khi nghiên cứu thành công, đề tài này sẽ giúp cho chúng ta hiểuđược nét độc đáo sâu sắc của nghệ thuật quân sự chiến tranh nhân dân Việt Namqua các giai đoạn lịch sử đồng thời giúp chúng ta hiểu thêm về nghệ thuật quân

sự Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước của thế hệ cha anh

PHẦN II: NỘI DUNG

I Khái niệm nghệ thuật quân sự

Nghệ thuật quân sự là cách đánh, cách dùng binh đã trở thành thông thạo,

điêu luyện trong một trận chiến đấu, một chiến dịch hay trên toàn bộ chiến ờng Nghệ thuật quân sự không có một khuôn mẫu cụ thể nào nó có thể biến hoákhôn lờng, muôn hình muôn vẻ

tr-II Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên.

1 Đặc điểm về địa lý và xã hội

1.1 Địa lý

Nước ta nằm ở cực đụng bỏn đảo Đụng Dương, phớa Đụng Nam lục địaChõu ỏ (toạ độ địa lý: 16’00N, 18 00E), chiếm diện tớch khoảng 331 688km2.Phớa Đụng và Nam tiếp giỏp Thỏi Bỡnh Dương trong vựng nhiệt đới giú mựa,biờn giới giỏp với vịnh Thỏi Lan ở phớa Nam, Bắc Bộ và Biển Đụng ở phớa Tõy,Trung Quốc ở phớa Bắc, Lào và Căm pu Chia ở phớa Tõy Đất nước ta cú hỡnhchữ S, với khảng cỏch từ Bắc đến Nam khảng 1650 km, vị trớ hẹp nhất chiềuĐụng sang Tõy là 50 km (ở Quảng Bỡnh) Với đường bờ biển dài 3260 kmkhụng kể cỏc đảo, Việt Nam tuyờn bố cú 12 hải lý ranh giới lónh thổ Nước ta cúđịa hỡnh đa dạng bao gồm rừng nỳi Cao Nguyờn, Trung Du chiếm 3/4 lónh thổ,nhiều sụng ngũi kờnh rạch Nước ta cú 2 con sụng lớn nhất là Sụng Hồng vàSụng MờKụng bắt nguồn từ Tõy Bắc lục địa Chõu Á chảy ra Biển Đụng tạo ra

hệ thống giao thụng, thuỷ chiến lược rộng khắp

Do Việt Nam là nước giàu tài nguyờn, cú điều kiện để phỏt triển nền sảnxuất nụng nghiệp nhưng lại nằm ở vành đai thiờn tai, lụt lội, khớ hậu khụng điềuhoà Mặt khỏc nước ta nằm ở một vị trớ chiến lược hết sức quan trọng, cửa ngừ

đi vào lục địa Chõu Á, đi ra Thỏi Bỡnh Dương, điểm cắt nhau của đường thiờn diBắc Nam và Đụng Tõy Vỡ thế nước ta luụn bị cỏc thiờn tai địch hoạ, kẻ thự dũmngú tiến cụng xõm lược Điều này đũi hỏi dõn tộc ta phải biết đoàn kết, cảnhgiỏc, sỏt cỏnh bờn nhau, cựng nhau tạo nờn sức mạnh tổng hợp chống lại sự tàn

phá của thiên nhiên, đánh bại mọi kẻ thù để tồn tại, xây dựng và phát triển đất

nước Trong đánh giặc, tổ tiên ta đã biết vận dụng yếu tố “thiên thời, địa lợi”

sáng tạo ra nhiều cách đánh phù hợp hiệu quả như: Lợi dụng núi rừng, đèo dốc,sông biển, đồng ruộng ao hồ, đầm lầy để tiêu diệt kẻ địch, bảo vệ mình Đúng

như Nguyễn Trãi đã viết “Quan hà bách nhị do thiên thiết” (quan hà hiểm yếu

hai người chống lại được trăm người) Để bảo vệ dất nứơc, bảo vệ sự trường tồncủa dan tộc, ông cha ta đã đoàn kết và phát huy tối đa ưu thế của địa hình để lậpthế trận đánh giặc Như, Lý Thường Kiệt chặn giữ 20 vạn quân Tống ở địa bànbắc sông Như Nguyệt, chia cắt hai cánh quân thuỷ, bộ của chúng, quần chochúng nhược rồi tổ chức đòn phản công chiến lược, đánh tiêu diệt, đánh tan đạoquân chủ chốt của giặc trên bộ Hay Trần Hưng Đạo đã đưa đạo quân Nguyên -Mông khổng lồ vào địa hình nhiều đầm lầy, sông ngòi, khiến sở trường tác chiếnbằng kỵ binh của chúng không phát huy được mà còn bị vây hãm, tiêu hao đếnnguy hiểm Trần Hưng Đạo tiến hành vây hãm thuỷ trại Chương Dương, mộtđiểm yếu trong thế trận giặc, buộc chúng phảI đưa quân từ Thăng Long ra ứngcứu Ta vừa tiêu diệt quân địch đi ứng cứu bằng cách đánh vận động, vừa lợidụng sơ hở đánh úp thành Thăng Long, nơI tập trung quân cua giặc và buộc giặctan vỡ tháo chạy

tưởng “Quốc phú binh cường” Trong xây dựng đất nước tổ tiên ta đã đề ra những chính sách nhằm phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng như “ngụ binh ư nông” của nhà Lý, “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc” của nhà Trần, “Ra sức

làm đường, đắp đê, đào kênh rạch cải tạo đồng ruộng, đẩy mạnh chăn nuôi sản xuất ra các loại công cụ lao động, đóng thuyền bè để phát triển sản xuất, cơ động quân đội” Trong đánh giặc nhân dân ta đã biết cất giấu lương thực để ổn định đời

sống, nuôi quân, sử dụng các công cụ lao động sản xuất ra các loại vũ khí trang bịnhư mũi tên đồng, cung nỏ, vót chông để đánh giặc bảo vệ Tổ quốc

1.3 Chính trị, văn hoá-xã hội

Đất nước ta có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, không qua chế độchiếm hữu nô lệ, phân vùng cát cứ không nhiều Do phải cùng nhau chung lưngđấu cật chống lại thiên tai, địch hoạ, các nhà nước phong kiến đã có những tưtưởng tiến bộ thân dân, những chính sách hoà hợp dân tộc đúng đắn, nên các dântộc ít xảy ra mâu thuẫn, hận thù Các dân tộc đều sống hoà thuận, gắn bó thuỷchung, yêu quê hương đất nước Đây là nhân tố, là cơ sở tạo nên sức mạnh đoànkết, thống nhất dân tộc, sự cố kết cộng đồng bền vững Trong quá trình xâydựng đất nước, chúng ta đã tổ chức ra nhà nước xác định chủ quyền lãnh thổ, tổchức ra quân đội, đề ra luật pháp để quản lý, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cácnhà nước phong kiến Việt Nam đều có tư tưởng trọng dân, đưa ra nhiều chínhsách hợp với lòng dân, xác định vai trò, vị trí của quần chúng nhân dân, mối

quan hệ giữa dân với nước, nước với dân được ví như “không thể phân biệt được đâu là cá đâu là nước” nên đã động viên và phát huy được sức mạnh toàn

dân trong công cuộc xây dựng đất nước, động viên cả nước đánh giặc gìn giữnon sông Trong đánh giặc, quân và dân ta đã chiến đấu dũng cảm, kiên cường,bất khuất, tinh thần quyết tâm cao, với ý chí quật cường sắt đá và nghị lực phithường, luôn sáng tạo ra nhiều cách đánh hay, đánh giặc mềm dẻo khôn khéo,mưu trí sáng tạo Dân tộc ta đã chiến đấu và đánh bại nhiều kẻ thù, bảo vệ vữngchắc Tổ quốc, giữ vững độc lập cho dân tộc

Dân tộc ta có một nền văn hoá bản địa xuất hiện sớm, từ thời tiền sử vớikết cấu bền vững có nhà, có làng, có bản, có nhiều dân tộc cùng chung sống,mỗi dân tộc, làng xã lại có một truyền thống phong tục tập quán riêng Nhưngtrong quá trình lao động, đấu tranh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thì các dân

tộc đã vun đắp nên những truyền thống văn hóa chung như: Tinh thần yêu nước,đoàn kết, gắn bó, yêu thương đùm bọc che chở lẫn nhau, ý thức lao động cần cùsáng tạo, ý chí tự lực tự cường, đấu tranh dũng cảm, kiên cường, bất khuất Đây

là nguồn gốc sức mạnh của dân tộc để chống lại thiên nhiên, đánh bại mọi thế

lực, mọi kẻ thù xâm lược Trong quá trình xây dựng đất nước, dân tộc ta luôn

coi trọng phát triển nền văn hoá, giáo dục kiến thức hội hoạ, âm nhạc mang bảnsắc truyền thống dân tộc, đồng thời không ngừng tiếp thu có chọn lọc những tinhhoa của nền văn hoá thế gới làm cho nền văn hóa nước ta ngày càng phong phú,

đa dạng và tràn đầy sức sống

Tóm lại, Các yếu tố địa lý kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội có ảnh hưởng

rất lớn đến nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta Tất cả nững yếu tố đó đã khôngngừng được tìm tòi và phát triển, tạo nên sức mạnh to lớn cho dân tộc ta trongquá trình xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh bảo vệ giống nòi, giữvững nền độc lập dân tộc, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

2 Nội dung nghệ thuật đánh giặc giữ nước của tổ tiên

2.1 Tư tưởng, kế sách đánh giặc

Với tư tưởng tích cực chủ động tiến công và kế sách đánh giặc mềm dẻo,khéo léo của dân tộc ta đã được các triều đại Lí, Trần, Hậu Lê và Quang Trungvận dụng một cách linh hoạt, sánh tạo, đưa quân và dân ta đánh bại nhiều kẻ thùxâm lược, giữ vững nền độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của

Tổ quốc và được thể hiện qua các nội dung sau:

Thứ nhất, Tư tưởng tích cực, chủ động tiến công

Lịch sử chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cho

thấy: “Tư tưởng chiến lược tiến công là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình đánh

thắng các đạo quân xâm lược đất nước ta”

Quan điểm quân sự của dân tộc Việt Nam cho rằng: chỉ có tiến công vàtiến công một cách kiên quyết mới có thể đánh bại được kẻ thù để giải phóng đấtnước và bảo vệ Tổ quốc Và trên thực tế, các cuộc chiến tranh chống xâm lược

đã giành được thắng lợi, dân tộc Việt Nam đều rất coi trọng nghệ thuật tiến công

và thực hiện tiến công rất tài giỏi

Cách tiến công của chúng ta là tích cực chuẩn bị, tiến công liên tục, tiến

công từ nhỏ đến lớn, từ cục bộ đến toàn bộ Đạt được mục tiêu tiến công là tiêudiệt nhiều sinh lực địch, làm thay đổi so sánh lực lượng ta và địch trên chiến

trường, thay đổi cục diện chiến tranh và ta dành thắng lợi Tư tưởng tích cực chủ động tiến công là chủ động giành quyền đánh giặc trên các mặt trận của dân tộc,

kiên quyết tiến công bằng sức mạnh tổng hợp toàn dân, không thụ động phòngngự đó là yếu tố quyết định thắng lợi trong chiến tranh và là nét đặc sắc trongnghệ thuật đánh giặc giữ nước của dân tộc ta Với thế cơ động tiến công từ mọiphía, hãm địch vào thế bị động lúng túng, nắm được thời cơ chuyển sang phảncông, tiến công và giành thắng lợi Từ thời nhà Trần vào thế kỉ thứ XIII, trướcthế mạnh của quân Nguyên - Mông, tư tưởng tích cực chủ động tiến công đượcthể hiện bằng việc không chấp nhận yêu sách của Chúa Nguyên, mà động viênnhân dân cả nước chuẩn bị vũ khí kháng chiến, xây dựng quyết tâm đánh giặc

cao cho quân dân cả nước Với ý chí “sát thát” thề giết giặc Nguyên - Mông.

Khi quân Nguyên Mông vào xâm lược nước ta, nhà Trần đã phát huy sức mạnhtoàn dân, thế trận làng nước, chặn giặc phía trước, đánh giặc phía sau, triệt pháđường tiếp tế lương thực, cô lập địch, tập trung lực lượng, kết hợp chặt chẽ giữatiến công và rút lui, phản công chiến lược và kết quả cả 3 lần đều đánh bại cuộctiến công xâm lược của giặc Nguyên Mông

Đầu thế kỉ XV trước sự xâm lăng của giặc Minh, Lê Lợi và Nguyễn Trãi

đã đứng lên lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Với lòng yêu nước thương dân,

ý chí căm thù giặc của nghĩa quân Lam Sơn “Không đội trời chung với giặc, thề không cùng sống chung với chúng” đã chuyển thành quyết tâm đánh giặc rất kiên cường của quân sĩ dù phải “Nằm gai nếm mật vẫn bền gan chiến đấu” Thời kỳ đầu khởi nghĩa, nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn “Sớm tối không được hai bữa áo mặc, đông hè chỉ được có một manh, quân lính chỉ độ vài

nghìn, khí giới thì thật tay không” Nhiều lần bị kẻ địch vây hãm, Lê Lợi đã tổ

chức cuộc tiến công phá thế bao vây phong tỏa của kẻ thù Đến năm 938 chỉbằng một trận Ngô Quyền đã đánh tan đội thuỷ quân xâm lược của Lưu HoằngThao trên sông Bạch Đằng, kết thúc thời kỳ mất nước kéo dài hàng ngàn năm

Thời nhà Lý, do có nhiều chính sách, cải cách tiến bộ để xây dựng đất

nước, củng cố quốc phòng như: “khuyến nông”, “ngụ binh ư nông” (gửi quân ở

dân) đã tạo nên sức mạnh, giành quyền chủ động đánh bại mọi âm mưu thủđoạn mua chuộc lôi kéo, đe doạ, xâm lấn biên giới của kẻ thù Trước nguy cơ bị

quân Tống xâm lược, tư tưởng chỉ đạo tác chiến của nhà Lý là: “Giành quyền chủ động đánh trước để phá thế mạnh của giặc” Lý Thường Kiệt nói “Ngồi yên chờ giặc không bằng đem quân ra chặn trước mũi nhọn của chúng”, bằng

hành động thiết thực của mình, đích thân vua Lý Thái Tông cầm quân xuốngphương Nam đánh giặc Chăm Pa, đã phá được thế liên kết gọng kìm của kẻ thù

từ hai đầu đất nước, tạo điều kiện tập trung lực lượng đánh giặc phương Bắc.Cuối năm 1075 đầu năm 1076 Lý Thường Kiệt đã mở cuộc tiến công chủ độngđánh sang thành Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu phá thế chuẩn bị tiến côngxâm lược của quân Tống Sau đó chủ động lui về xây dựng phòng tuyến Sông

Cầu (sông Như Nguyệt) thành thế “hoành trận” để đánh giặc Tư tưởng chỉ đạo

đánh giặc của quân và dân nhà Lý là kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngự và phảncông, xây dựng lực lượng phát triển mở rộng thế trận, chủ động tiến công địch,quy mô ngày càng lớn cả bằng quân sự, chính trị, binh vận kết hợp đánh tiêudiệt địch

Khởi nghĩa Tây Sơn thế kỉ XVIII do ba anh em nhà Nguyễn Nhạc,Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo đã được nhân dân đồng lòng ủng hộ

“Anh đi theo chúa Tây Sơn

Em về cày cuốc mà nuôi mẹ hiền” (ca dao)

Lực lượng nghĩa quân ngày càng phát triển mạnh, vốn tư tưởng tích cựcchủ động tiến công nghĩa quân đã giải phóng một vùng rộng lớn từ Quảng Nam

đến Bình Thuận, đánh tan Chúa Nguyễn ở đằng trong, Chúa Trịnh ở đằng ngoài.

Nghe tin bọn Nguyễn ánh, Lê Chiêu Thống “Cọng rắn cắn gà nhà”, “rước voi

về giày mộ tổ” mở đường cho gần 3 vạn quân Xiêm và gần 30 vạn quân Mãn

Thanh sang xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ đã tổ chức cuộc hành binh thần tốc,tập trung lực lượng mạnh, đánh bất ngờ, với sự hiệp đồng giữa quân thuỷ, kỵbinh, pháo binh và voi chiến đã đánh tan quân Xiêm ở Rạch Gầm - Xoài Múttiêu diệt quân Mãn Thanh ở Ngọc Hồi - Đống Đa, giữ vững nền độc lập dân tộc,chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

Những lần đánh thắng quân xâm lược đó là những lần biểu hiện cho nghệthuật tiến công rất tài giỏi của cha ông ta, là nét đặc sắc về tư tưởng, chủ động

và kiên quyết tiến công, nghệ thuật tiến công còn gắn liền với tinh thần tích cựcchủ động tiến công của một dân tộc nhỏ đánh thắng những kẻ thù xâm lược lớnhơn mình rất nhiều lần ở phạm trù chiến lược, nghệ thuật quân sự Việt Namkhông có phòng ngự mà chỉ có tiến công, coi tiến công là tư tưởng chỉ đạo, cũng

có nghĩa coi phòng ngự là tạm thời, là sách lược, là biện pháp cần thiết để tạothế, tạo thời có lợi cho phản công Nhưng không vì thế mà dân tộc ta coi nhẹphòng ngự vì thành luỹ và tổ chức phòng ngự cũng là biện pháp, phương tiện tạo

ra thế trận và thời cơ giống như các yếu tố khác để phát huy sức mạnh của mình,đạt tới mục đích tiến công và phản công Bằng cách đó đã chặn đứng các cuộctiến công quyết liệt của địch để tạo thời cơ, sau đó chuyển sang phản công vàtiến công đánh bại quân giặc

Trong nghệ thuật quân sự dân tộc Việt Nam, phòng ngự luôn gắn liềnvới tiến công và phản công Vừa chặn địch ở chính diện, vừa đánh vào bênsườn phía sau, kết hợp phản công và tiến công ngay khi đang còn phòngngự, tìm cách bộc lộ sơ hở để ta chuyển sang tiến công hoặc phản công, đó

là cách phòng ngự thế công

Thứ hai, kế sách đánh giặc

Chiến tranh là một quá trình đấu tranh vũ trang rất quyết liệt giữa hai bêntham chiến để dành ưu thế mà thắng Sự đọ sức quyết liệt ấy đòi hỏi phải có lựclượng, song nó còn gắn liền với sự đấu tranh rất gay go quyết liệt về trí tuệ củacác bên tham chiến, bên nào thông minh hơn sẽ thắng Càng đọ sức quyết liệt và

gay go thì càng biểu hiện quy luật chung của chiến tranh “Mạnh được yếu thua”, mạnh yếu tuỳ thuộc vào số lượng, chất lượng mọi người tham chiến,

trang bị vật chất kỹ thuật và nguồn lực bảo đảm các mặt cho cuộc chiến tranh

đó, và còn phụ thuộc rất lớn vào tài nghệ chỉ đạo, chỉ huy của người cầm quyềncùng năng lực sáng tạo trong vận dụng nghệ thuật của người tham chiến trênchiến trường Vì vậy ai có sức mạnh hơn, thông minh hơn và sáng tạo hơn thìngưới đó sẽ chiến thắng

Do đó kế sách đánh giặc ở đây là mưu kế, là sách lược đánh giặc của dântộc Kế sách phải mềm dẻo, khéo léo kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và phòngngự, quân sự với binh vận, ngoại giao tạo ra thế mạnh của ta phá thế mạnh củađịch, trong đó tiến công quân sự luôn giữ vai trò quyết định Kế sách đó đượcvận dụng linh hoạt sáng tạo cho từng cuộc chiến tranh Vì vậy mưu kế và kếsách giữ vai trò hết sức quan trọng trong nghệ thuật đánh giặc

Mưu kế trong chiến tranh tạo ra thế trận và thời cơ có lợi mà đánh thắng

địch, đó là yếu tố thế và thời trong chiến tranh do mưu kế tạo nên Trong lịch sửđấu tranh của dân tộc, nhân dân ta luôn phải đương đầu với những kẻ thù lớnmạnh hơn mình rất nhiều lần, chúng vừa đông lại có tiềm lực kinh tế, quân sự tolớn hơn Nhân dân ta đánh giặc trong điều kiện nhỏ đánh lớn, ít địch nhiều, yếuchống mạnh và thường bị quân thù bao vây về mọi phía

Từ đó mà nghệ thuật đánh giặc của cha ông ta kể từ xưa đến nay đều vì

thế mà nghĩ đến mưu kế, tạo thời cơ, nắm bắt thời cơ, dành chủ động, đánh bất

ngờ để thắng địch Trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã dùng mưu trí cắm cọcnhọn bịt sắt chôn xuống lòng sông có quân mai phục tạo ra sức mạnh tổng hợplàm thế mạnh của ta dụ quân địch vào thế trận, rồi đánh quặt lại chúng lúc thuỷ

triều rút nước xuống để tiêu diệt địch Đây là nghệ thuật tạo, nắm thời cơ Sựthông minh, sáng tạo trong chiến tranh là biểu hiện trước hết ở mưu kế hay vàkhéo léo Mưu hay kế sâu không chỉ biểu hiện ở phạm trù chiến lược mà cònbiểu hiện rất rõ ở phạm trù chiến dịch, chiến đấu trong nghệ thuật quân sự củadân tộc ta Có mưu hay kế khéo thì các trận đánh lớn, nhỏ cũng như tác chiếnđều cho phép ta với lực lượng ít hơn, có thể đánh thắng được một đối thủ có lựclượng đông và vũ khí trang bị kỹ thuật mạnh hơn Mưu hay kế khéo có thể buộcđịch đánh theo cách đánh của ta, biến địch từ tiến công thành bị tiến công, quátrình giao chiến buộc địch bộc lộ ra những sơ hở để ta chủ động và bất ngờ đánhthắng

Trước thế giặc Nguyên - Mông đang mạnh, mưu lược đánh gặc của quândân thời Trần là: Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, nơi hiểm yếu của kẻ thù

“Nguyên binh nhuệ khí đang hứng kíp đánh chẳng bằng kiên thủ chờ suy” Quân

dân thời Trần vừa chặn đánh vừa rút lui từng bước, kết hợp với tổ chức cho toàn

dân lập kế “thanh dã” (làm vườn không nhà trống) với đánh phá nhỏ lẻ ở phía

trước, bên sườn phía sau Quân dân ta đã đẩy quân Nguyên vào thế cùng lực kiệttiến thoái lưỡng nan Lúc đó ta mới tập trung lực lượng, chuyển sang phản côngkiên quyết, tiến công liên tục, lập nên chiến thắng vang dội ở Đông Bộ Đầu,Hàm Tử, Chương Dương ba lần đem quân xâm lược Đại Việt, đạo kị binh thiệnchiến Nguyên - Mông đã từng chinh phục khắp lục địa Âu - á đã bị đánh bại.Trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thời kỳ đầu khởi nghĩa, so sánh lựclượng ta yếu hơn địch, nhưng tổ tiên ta đã sử dụng nhiều kế sách đánh giặc rất

mềm dẻo và vô cùng khôn khéo Nghĩa quân Lam Sơn thì dùng kế “Bên ngoài giả thác hoà thân” để “bên trong lo rèn chiến cục” Nghĩa quân lại dùng mưu:

“Hoà hoãn với Chúa Trịnh ở đằng ngoài, để tập trung lực lượng đối phó với Chúa Nguyễn ở đằng trong” Nhờ có nghệ thật khôn khéo đó mà ta đã tránh

được sự đánh phá rất quyết liệt của kẻ thù, đưa phong trào khởi nghĩa phát triểnmạnh mẽ trong công cuộc giải phóng dân tộc Có mưu hay kế khéo không

những tiêu diệt được nhiều địch phá huỷ được nhiều phương tiện chiến tranh,lấy được trang bị vũ khí phương tiện của địch để dùng cho ta, làm cho ta càngđánh càng mạnh, mà một vấn đề quan trọng hơn nữa là ta đã đánh bại đượcnhững chủ trương biện pháp, thủ đoạn, tác chiến quan trọng của địch, làm chođịch quân đông mà không dám dùng, còn lực lượng tinh nhuệ mà không dám sửdụng để thi thố tài năng vào đúng nơi và đúng lúc

Mưu đồ của địch từ đó mà đi tới chỗ dần dần suy sụp, càng đánh càng bịthua đau đớn, thiệt hại của chúng càng lớn hơn, tác động tinh thần đối với chúngcòn nguy hại nhân lên gấp bội, dẫn đến ý chí tinh thần của chúng bị lung lay, âmmưu xâm lược bị nứt rạn, mâu thuẫn tăng lên cuối cùng bị tan vỡ Mưu kế trướchết là lừa địch, tìm cách điều địch để phá thế địch mà tiêu diệt địch

Trần Hưng Đạo nói “Đời xưa người giỏi dùng binh ý muốn như thế mà không là như thế, nay thì ý muốn không như thế cho nên làm như thế, khiến họ lại ngờ là ý muốn như thế Đó là phép tinh vi để phá quân, bắt tướng Cái làm chỉ là cái bóng, làm mà không nghĩ thế chỉ là cái bóng trong cái bóng mà thôi - như hai cái gương trao đổi nhau, thực là huyền ảo mà không huyền ảo”

Ngoài ra mặt trận ngoại giao cũng gĩư vai trò hết sức to lớn Thời Trầnđánh thắng giặc Nguyên - Mông đã mở mặt trận tiến công ngoại giao, buộc chúa

Nguyên phải công nhận xâm phạm quốc cảnh “Đại Việt” để ta thả 5 vạn tù binh

về nước

Nghĩa quân Lam Sơn, Tây Sơn dùng kế sách “hoà hoãn” tránh sức mạnh

ban đầu của giặc để xây dựng lực lượng phát triển thế trận, sau đó mới mở cáccuộc tiến công ngày càng lớn

Từ đó cho thấy tư tưởng chỉ đạo đánh giặc của nhân dân ta phải dành, giữvững quyền chủ động, liên tục tiến công địch Nhưng tuỳ theo điều kiện củatừng cuộc chiến tranh, so sánh lực lượng ta và địch, để tìm ra cách đánh thíchhợp tiêu diệt chúng Kế sách đánh giặc của nhân dân ta rất mềm dẻo, khôn khéo,kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự với binh vận, ngoại giao tạo ra thế

mạnh của ta, phá thế mạnh của địch, đánh bại chúng, trong đó tiến công quân sựluôn giữ vai trò quyết định

2.2 Toàn dân là binh cả nước đánh giặc

Đây là nghệ thuật về tổ chức, sử dụng lực lượng, động viên tinh thần, pháthuy sức mạnh, cách đánh giặc theo sở trường của từng người, từng lực lượng,

mỗi bản làng, thôn xóm trên cả nước tạo thành sức mạnh "toàn dân là binh cả nước đánh giặc"

Toàn dân là binh, cả nước đánh giặc là nghệ thuật đánh giặc truyền thốngđộc đáo, sáng tạo của dân tộc ta, là chiến thuật chiến tranh nhân dân toàn dânđánh giặc, nó được thể hiện trong cả khởi nghĩa vũ trang, trong chiến tranh bảo

vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc

Thắng lợi của nhân dân ta chống kẻ thù xâm lược trong lịch sử đều do biết

tiến hành chiến tranh nhân dân, phát huy sức mạnh" toàn dân là binh, cả nước đánh giặc" mà nội dung thực chất là nghệ thuật quân sự dựa vào dân, lấy dân làm

gốc để tiến hành chiến tranh Nó mang tính truyền thống của nghệ thuật quân sựViệt Nam, nó đã trở thành nguyên lý sâu sắc nhất để tiến hành giành thắng lợikhởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng suốt hàng ngàn năm lịch sử

- Cơ sở phát động toàn dân đánh giặc

Các cuộc chiến tranh mà nhân dân ta tiến hành đều là chiến tranh yêunước chính nghĩa để bảo vệ Tổ quốc hoặc giải phóng dân tộc, đây là nguồn sứcmạnh tinh thần to lớn thúc đẩy toàn đân hăng hái tham gia, nhà nhà hưởng ứng,người người đứng lên đánh giặc cứu nước Dân tộc ta có truyền thống đoàn kết,yêu nước, thương nòi, ý chí đấu tranh kiên cường bất khuất, tinh thần quyếtđánh quyết thắng quân xâm lược để bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền toàn vẹnlãnh thổ Tổ quốc

Từ xa xưa, nhân dân ta đã biết đứng lên chống giặc ngoại xâm, biết dựavào sức lực của chính mình, tạo ra sức mạnh đoàn kết và kiên trì đấu tranh lâudài, cuối cùng dành được thắng lợi, mở đầu cho trang sử chống ngoại xâm rất vẻ

vang của dân tộc Lực lượng chủ yếu ấy là những người dân của các bộ tộc, bộlạc được huy động ra đi làm dân binh để chiến đấu Với trang bị vũ khí lúc ấyvừa bằng tre, gỗ, vừa bằng sắt, đồng, đá Tre, gỗ, đá dùng làm gậy gộc, mũi tên,lao và đá ném; sắt đồng làm ra giáo, mác, rìu, lao

Những trang bị ấy thường ngày là những phương tiện lao động sản xuất,săn bắn thú rừng để sinh sống, đồng thời cũng là vũ khí chiến đấu chống giặckhi cần thiết Sức mạnh đó là sức mạnh dựa vào sự đoàn kết của các bộ tộcchống ngoại xâm để bảo vệ dân tộc, bảo vệ giống nòi

Thực hiện “trăm họ là binh, toàn dân đánh giặc” Do có bước phát triển

tiến bộ về tư tưởng, tổ chức xây dựng đất nước, củng cố quốc phòng, các nhànước phong kiến Đại Việt đã gắn chặt dân với nước, nước với dân, tạo cơ sở

vững chắc cho nghệ thuật đánh giặc “toàn dân vi binh, cử quốc nghênh địch”

thời chiến đã có bước phát triển quan trọng, ảnh hưởng lớn đến quá trình hìnhthành và phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam

Trải qua bao nhiêu thế hệ, dân tộc Việt Nam với khí phách anh hùng ngàycàng nảy nở và phát triển, đã kiên quyết liên tục đứng lên chống ngoại xâm, sẵnsàng chịu đựng mọi gian khổ, bảo vệ quyền sống của mình trên mảnh đất quêhương

- Nội dung nghệ thuật phát huy sức mạnh toàn dân là binh, cả nước đánh giặc

Thứ nhất, tổ chức động viên lực lượng

Là tổ chức động viên toàn dân, mọi nhà, mọi người đều đánh giặc, “trăm

họ là binh, cả nước đánh giặc” tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc Với

truyền thống yêu nước nồng nàn, tự lập tự cường, anh dũng bất khuất gắn liền với

ngọn cờ đại nghĩa chiến đấu vì độc lập, thống nhất đất nước “nhân dân ta đã sớm

có ý thức gắn quyền lợi của Tổ quốc với quyền lợi của gia đình và bản thân, gắn

bó nước với nhà, làng với nước trong mối quan hệ keo sơn bền chặt”, “nước mất nhà tan”, câu nói đó đã có từ lâu đời cho nên mỗi khi có giặc xâm lược thì mọi

người đều đồng lòng đứng dậy chống giặc để giữ nước, giữ nhà “Cả nước chung sức đánh giặc đó là truyền thống quân sự của dân tộc Việt Nam”

Trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, các nhà nước phong kiến ĐạiViệt đã tổ chức sử dụng lực lượng vũ trang cùng nhân dân biên giới, đánh bạimọi âm mưu thủ đoạn mua chuộc lôi kéo, kích động của kẻ thù, giữ vững biêncương của Tổ quốc, các địa phương còn tích cực tổ chức lực lượng, động viênnhân dân chủ động xây đồn luỹ, chuẩn bị vũ khí sẵn sàng đánh giặc

Thời nhà Lý đã động viên hàng trăm vạn dân tham gia lập nên thế "hoành trận” để đánh giặc ở sông Cầu (sông Như Nguyệt) Do cũng chuẩn bị tốt lực

lượng, thế trận nên quân dân địa phương vùng Lạng Sơn, Cao Bằng cùng quânđội triều đình sang đất Tống để phá thế tiến công chuẩn bị trước của giặc Sựtham gia đông đảo của quần chúng nhân dân với khí thế tiến công ngày càngmạnh đã trở thành nhân tố rất quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng

và bảo tồn dân tộc

Thời nhà Trần tổ chức hội nghị “Diên Hồng”, cùng nhân dân bàn cách

đánh giặc sau hội nghị cả nước dấy lên phong trào đánh giặc lập công Tiêu biểu

là đội dân binh người Tày ở Lạng Sơn do Nguyễn Thế Lộc và Nguyễn Lĩnh chỉhuy cùng một bộ phận quân triều đình liên tục chặn giặc trong nhiều ngày đêm.Đội quân gia nô của Nguyễn Địa đã chém chết tên phản bội Trần Kiệm ngaytrên mình ngựa trước cửa Chi Lăng Lực lượng dân binh ở Tây Bắc do Hà Bổng,

Hà Đặc, Hà Chương đã chặn đánh kiên quyết liên tục quân Nguyễn ở Thu Vạt,Bạch Hạc khi tiến công địch ở Nam Thăng Long, lực lượng dân binh, quân các

lộ phủ của Trần Thống, Nguyễn Khả Lạp đã phối hợp với quân triều đình đánhgiặc lập nên chiến công ở Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương

Chiến thắng Vạn Kiếp có công to lớn của Hoài Văn Hầu, Trần QuốcToản - người đã tổ chức chặn đánh quyết liệt ở sông Như Nguyệt buộc quânNguyên phải đi vào đúng thế trận của ta Trận quyết chiến trên sông BạchĐằng được nhân dân đồng lòng, quyết tâm ra sức ủng hộ Trần Quốc Toản, đã

giàn thế trận hiểm, kết hợp với tài nghi binh lừa địch của dân binh địaphương, ta đã bắt gọn quân giặc, bắt sống nhiều tướng giặc như Ô Mã Nhi,Phàn Tiếp, Trích Lê Cơ Ba lần xâm lược Đại Việt, cả 3 lần đều thất bại dướiquân và dân ta, làm cho kẻ thù khiếp sợ không dám xâm phạm Thắng lợi củadân tộc ta đã góp phần làm suy yếu thế lực của đế quốc Mông Cổ, làm thấtbại âm mưu biến nước ta thành bàn đạp để mở rộng xâm lược xuống các nướcĐông Nam á Đó là những cống hiến quan trọng có ý nghĩa lớn lao của dântộc ta đối với cuộc chiến tranh của các dân tộc Châu A¸ chống xâm lược vàthống trị của đế quốc Nguyên - Mông hồi thế kỉ XIII

Khởi nghĩa Lam Sơn với mục tiêu “kéo cùng dân ra khỏi lầm than”, quân

khởi nghĩa được nhân dân ủng hộ mạnh mẽ phát triển lên thành cuộc chiến tranh

giải phóng dân tộc Khi đánh giặc, quân khởi nghĩa đi đến đâu cũng “chật đất người theo”, nghĩa quân đánh giặc ở đâu nhân dân ở đó nổi dậy hưởng ứng.

Quân Lam Sơn tiến quân vào Nghệ An, Tân Bình, Thanh Hoá người trẻ gianhập nghĩa quân, người già cũng tham gia đánh giặc, chỉ riêng Trà Lân đã cóhơn 5000 thanh niên được tuyển vào quân đội Khi tiến quân ra Bắc Bộ, cả đồngbằng vùng lên đánh giặc, chiến thắng Tốt Động, Chúc động, Đông Quan, ChiLăng đều có dân binh và nhân dân trong vùng giúp sức mà sử sách còn ghi

“Hào kiệt các lộ ở kinh đô và nhân dân các lộ, phủ, huyện tấp nập kéo đến cửa quân hết sức liều chết đánh thắng giặc ở các xứ” Sau mười năm chiến đấu bền

bỉ, gian khổ và ngoan cường, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoàn thành vẻ vangnhiệm vụ giải phóng dân tộc Thắng lợi của cuộc chiến thật là oanh liệt, toàndiện và triệt để đã đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược nước ta của nhà Minh, đấtnước được giải phóng và nền độc lập dân tộc nhờ đó mà được bảo đảm gần 4 thế

kỉ (đầu thế kỉ XV đến cuối thế kỉ XVIII) không bị nạn ngoại xâm, phong kiếnphương Bắc đe doạ

Dưới chế độ hà khắc và ngột ngạt của họ Nguyễn, nhân dân ta từ lâu đãtích chứa nhiều bất mãn oán giận và căm thù Trước họa xân lược của giặc

Thanh, mùa xuân năm 1789 Quang Trung cấp tốc mở cuộc hành binh ra Bắc, chỉdừng lại Nghệ An có 10 ngày mà đã có hàng vạn thanh niên tình nguyện gianhập nghĩa quân Trong các trận quyết chiến ở Ngọc Hồi, Khương Thượng,

Thăng Long có sự giúp đỡ phối hợp của nhân dân, nghĩa quân đã có “luỹ mộc”

để cản phá hoả lực của Hứa Tế Hanh lập thành “trận rồng lửa” (hoả long trận)

quân vây kín bốn mặt thành, đánh tan hàng vạn quân của Sầm Nghi Đống, Tổngđốc Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áogiáp vượt cầu phao nhằm hướng Bắc mà chạy

Trong các cuộc chiến tranh này, ngoài lực lượng quân sự thì dân chúngcũng tham gia trực tiếp chống giặc bằng nhiều hình thức rất phong phú, ra sức

hỗ trợ về mọi mặt để đánh thắng kẻ thù Đối với đất nước ta, trước nạn xâm lượcthường xuyên đe dọa của kẻ thù, các vị lãnh tụ luôn biết dựa vào dân, coi việcchăm lo súc mạnh của nhân dân làm nền tảng cho việc giữ nước và giải phóngđất nước Hình thức chiến tranh nhân dân sớm xuất hiện, không những kế thừađược phong trào đấu tranh có tính chất quần chúng rộng rãi với truyền thống anhhùng bất khuất đã có từ xa xưa, mà còn phát triển lên một trình độ mới rất cao,lập nên những kỳ tích vang dội với những chiến công hiển hách Hình thức tổchức lực lượng quân sự lúc này bao gồm ba thứ quân (quân cấm của triều đình,quân các lộ các địa phương và dân binh) ngày càng hoàn thiện, gồm bộ binh,thuỷ quân và các loại hình binh chủng khác Tổ tiên ta đánh thắng địch khôngchỉ ở miền rừng núi, trung du mà ở cả đồng bằng, trên sông nước và ngoài cửabiển Đánh thắng giặc Tống, Nguyên, Minh, Xiêm, Thanh đã chứng minh sức

mạnh toàn dân trong nghệ thuật đánh giặc “toàn dân là binh cả nước đánh giặc”, điều đó được nhà quân sự thiên tài Trần Quốc Tuấn khẳng định “Sở dĩ nước ta thắng được giặc ngoại xâm qua nhiều thời đại là do ta biết đồng lòng đánh giặc, cả nước chung sức…”, ngược lại thời Hồ dựng nước và giữ nước theo tư tưởng “ích kỉ phi gia”, “để trong nước lòng dân oán hận” vì thế dù cho

Hồ Quý Ly có xây thành cao, đắp được luỹ dày thì khi chiến tranh xảy ra mà

“dân không theo” cũng dẫn đến thất bại thảm hại, làm cho đất nước bị đô hộ kéo

dài hàng ngàn năm

Thứ hai, Với sức mạnh“toàn dân là binh, cả nước đánh giặc” đã hình thành nên thế trận đánh giặc độc đáo, sáng tạo ra nhiều cách đánh đạt hiệu quả cao

Trong quá trình đánh giặc, quân và dân nước Đại Việt đã khéo léo vận

dụng kết hợp chặt chẽ giữa mưu, kế, thế, thời, lực để tạo ra sức mạnh của ta đánh

phá, làm suy yếu hạn chế thế mạnh của địch trên phạm vi chiến lược và chiếnđấu tiêu diệt chúng Thế trận của ta là kết hợp chiến tranh nhân dân địa phương(thế của các lộ, các vương hầu xưa kia, thế bộ đội địa phương và quân du kích)với thế trận chiến tranh bằng hoạt động tác chiến của quân chủ lực (du quân củatriều đình) là thế trận chiến lược của các lực lượng vũ trang kết hợp với các lựclượng chính trị triển khai trên các địa bàn xung yếu và kết hợp chặt chẽ với nhauhãm địch vào thế không có lợi

Thời nhà Lý do tạo được thế bất ngờ chủ động đánh trước phá được thànhlũy của giặc ở hai đầu đất nước đã làm đảo lộn kế hoạch xâm lược của kẻ thù.Trong trận tiến công thành Ung Châu, tướng giặc Tô Giám thúc quân phòng thủchống trả quyết liệt Quân ta đã sử dụng cách đánh vừa vây hãm vừa công thành,trong đột phá ta sử dụng hoả công, thang mây (vân thê) để nhập thành, đào hầmqua chân thành, dùng bao đất xếp thành bậc cao đưa quân vào thành đánh phá.Khi lui về phòng thủ đất nước, quân dân tổ chức thành hai tuyến chặn giặc.Tuyến trước do quân các lộ, phủ cùng dân binh địa phương bố trí lực lượng dọccác tuyến đường bộ và đường sông mà địch tiến công, dựa vào thế hiểm trở củanúi rừng, sông suối, đèo ải để chặn đánh giặc Tuyến sau dựa vào thế núi, thếsông ta xây dựng chiến luỹ dài hàng trăm dặm, cao mấy thước; ở Nam sông NhưNguyệt, phía trước đóng cọc tre dày đặc với nhiều hầm chông Lực lượng bố trí

có quân bộ, quân thủy cùng với dân binh tại chỗ có cả thế phòng và thế công tạonên thế trận vững chắc, có cả chính diện, chiều sâu và trọng điểm phát huy sứcmạnh, sở trường của các lực lượng, chặn giặc ở phía trước, tiến đánh giặc ở phía

sau, hãm địch vào thế bất lợi để ta chuyển sang phản công Trong tiến công,

quân ta lại dùng kế “dương Đông kích Tây”, tổ chức những trận tập kích bất ngờ

làm cho quân Tống không kịp chống đỡ tổn thất rất nhiều Kết hợp với đòn tiếncông ngoại giao, dân tộc ta đã đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của giặcTống Thắng lợi huy hoàng của cuộc kháng chiến trước hết là kết quả của mộtbước phát triển vượt bậc của dân tộc ta mọi mặt về tinh thần, vật chất và tổchức Sau hơn một thế kỉ giành được độc lập (thế kỉ X), do sự lớn mạnh đó quândân thời Lý đã tiến hành cuộc kháng chiến với tinh thần chủ động, tư thế đạp lênđầu kẻ thù, khí phách hiên ngang và ý thức sâu sắc về quyền bất khả xâm phạmcủa dân tộc, làm chủ đất nước và vận mệnh của mình

Khởi nghĩa Lam Sơn, nghĩa quân đã phát huy thế mạnh của chiếntranh giải phóng dân tộc, sức mạnh của toàn dân, vận dụng cách đánh vây hãm

thành, đánh quân cứu viện Với tư tưởng “Giặc đông ta ít, lấy ít đánh đông, chỉ

ở nơi đất hiểm mới được công” ta thực hiện “nhử người đến chứ không để người nhử đến” trong trận Chúc Động, Tốt Động

Sau chiến thắng Ninh Kiều, nghĩa quân Lam Sơn được tăng cường cả về

số lượng cũng như chất lượng và trang bị vũ khí Trên cơ sở đó nghĩa quân tiếptục vây hãm thành Đông Quan và các thành luỹ nằm sâu bên trong hậu phươngcủa ta (như thành Nghệ An, Diễn Châu, Tây Đô, Cổ Lộng, Chí Linh ) cònnhững thành luỹ nằm trên hai đường tiếp viện của địch từ Vân Nam và QuảngTây đến Đông Quan (Như thành Điêu Diêu, Thị Cầu, Xương Giang, Khâu Ôn,Tam Giang ) thì nghĩa quân chủ trương kiên quyết tiêu diệt địch cho kỳ hếttrước khi viện binh của nhà Minh kéo sang Đặc biệt trong giai đoạn này, côngtác vận động và thuyết phục kẻ thù được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ cho cuộc tiếncông bằng quân sự Đúng như dự kiến của ta, Vương Thông tập trung 9 vạnbinh, sử dụng hai mũi chính kỳ vây chặt Cao Bộ nhằm tiêu diệt quân khởi nghĩa

Nắm được ý đồ của giặc “tương kế tựu kế”, “nhanh chóng như thần máy then đóng mở” (Nguyễn Trãi) quân ta lợi dụng địa hình hiểm trở lập thế trận mai

phục, chặn địch ở Cao Lỗ, khoá đuôi cắt địch ở Ninh Kiều, dồn quân Minhxuống cánh đồng Tốt Động, Chúc Động để tiêu diệt; đúng như dự kiến đến canhnăm địch tiến công lên Cao Bộ; tướng Đinh Lễ cho pháo ở nơi yếu hại lừa địch,nghe tiếng pháo Vương Thông lầm tưởng cánh quân kỳ đã đánh phía sau Cao

Bộ, liền xua quân đi tắt vào Cao Bộ Khi quân địch đã qua cầu, toàn bộ quânMinh lọt vào trận địa mai phục của ta Từ 3 phía quân ta xông ra thả sức chémgiết, quân địch bị hãm vào đầm lầy người ngựa vướng vào nhau không saochống cự được, tướng Trần Hiệp tử trận, tổng chỉ huy Vương Thông bị thương,quân chết vô kể, cánh kị binh vội tháo chạy qua cánh đồng Chúc Động lại bị rơivào trận địa mai phục của ta quân số chết quá nửa Sau mười năm chiến đấu bền

bỉ, gian khổ và ngoan cường cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoàn thành vẻ vangnhiệm vụ giải phóng dân tộc

Trong khởi nghĩa Tây Sơn, nghĩa quân đã sử dụng kế sách tác chiến

“Nghi binh thăm dò”, đưa một bộ phận linh thuyền ra phía trước tiến đánh một

số trận tập kích thăm dò rồi bỏ chạy, mặt khác sai người đàm phán với tướng

Xiêm “xin” rút binh làm cho địch càng chủ quan gây được mối nghi ngờ trong

nội bộ của chúng, phía ta có thêm thời gian chuẩn bị chiến đấu Chúng lầmtưởng lực lượng Tây Sơn nhỏ yếu, nên quân Xiêm - Nguyễn lợi dụng lúc nướccường, gió chướng, đêm ngày 8 tháng chạp năm Giáp Thìn (18/01/1875) đưatoàn bộ thuyền binh từ Trà Tân tiến thẳng đến Mỹ Tho, để tiêu diệt quân TâySơn Nắm được ý định của giặc, quân Tây Sơn tổ chức thế trận phục kích trênsông Tiền Giang tập trung lực lượng tiêu diệt quân địch trên đoạn Rạch Gầm -Xoài Mút Tận dụng địa hình kín đáo, hiểm trở quân Tây Sơn bí mật bố tríthuyền binh chặn đánh đầu, khoá đuôi, hãm địch trong khu quyết chiến tập trunglực lượng ở hai bên bờ và cù lao Thới Sơn đánh tạt sườn quân giặc Khoảng đầucanh năm ngày 19/01/1785 gần 400 thuyền binh của giặc lọt vào thế trận chiếnđấu ta đã bày đặt sẵn Bằng một thế trận chiến đấu hiệp đồng thuỷ, bộ, pháo,

Tây Sơn đã tiêu diệt gọn 5 vạn quân Xiêm - Nguyễn Từ đó quân Xiêm “Sợ

quân Tây Sơn như sợ cọp”, vua Xiêm phải thừa nhận tướng Xiêm “Ngu hèn, kiêu căng hung hãn đến nỗi bại trận” làm “Bại binh nhục quốc” Nghệ thuật

đánh giặc tài giỏi của quân Tây Sơn còn được thể hiện trong cuộc kháng chiếnchống quân xâm lược nhà Thanh Trước thế mạnh của giặc, lại có lực lượng taysai Lê Chiêu Thống dẫn đường, quân Tây Sơn ở Bắc Hà không nhiều, Ngô Thì

Nhậm nói “Phép dùng binh chỉ có một đánh, một giữ mà thôi ” Tướng sĩ Tây Sơn đã tìm ra cách đánh “Lường thế giặc rồi mới đánh, nắm phần thắng rồi mới hành động, tuỳ theo tình thế mà bày ra chước lạ” Quân Tây Sơn quyết định rút

về giữ vùng đất hiểm ở Tam Điệp, Bỉm Sơn để bảo toàn lực lượng, không bỏmất mũi tên, cho chúng ngủ nhờ một đêm rồi lại đuổi đi Nhận được tin quângiặc vào Thăng Long, Quang Trung tổ chức cuộc hành binh thần tốc ra Bắc Hà,biết được quân Thanh đang dựa vào quân đông, tướng nhiều, xem thường đối

phương, nói “Quân Tây Sơn như cá chậu chim lồng còn chút hơi thừa thoi thóp không đáng nói đến” Trước tình hình đó, quân ta dùng kế “kích tướng” đẩy

quân giặc vào thế chủ quan, ít đề phòng, sai người mang thư đến Tôn Sỹ Nghị

“để xin hàng”, làm cho quân Thanh càng mất cảnh giác, xem thường ta Tôn Sỹ Nghị ra lệnh cho Quang Trung “Hãy rút quân về Thuận Hoá để chờ phân xử”, truyền lệnh cho quân sỹ “Nghỉ mười ngày để cùng vui đón xuân” Tận dụng sai

lầm đó của giặc, quân Tây Sơn lập kế hoạch, tổ chức lực lượng tiến công chiến

lược đánh địch trên cả 5 hướng Cách đánh: Bí mật cơ động, triển khai lực

lượng nhỏ, hình thành thế bao vây, vu hồi chia cắt, đồng loạt tiến công chínhdiện, hẹp, chiều sâu lớn Tập trung lực lượng mạnh, đột kích vào các cụm quânlớn của giặc ở Ngọc Hồi, Khương Thượng (Đống Đa), Thăng Long Bị bất ngờtrước cách đánh nhanh hiểm ở phía trước, bên sườn, phía sau của nghĩa quânTây Sơn, quân Thanh không kịp chi viện cho nhau, quân Tây Sơn đã thọc sâutiến thẳng tới cung Tây Long Tại bản doanh, Tôn Sỹ Nghị đang lo lắng theo dõimặt trận phía Nam để sẵn sàng điều quân đi tiếp viện Bỗng nhiên hắn được tincấp báo đồn Khương Thượng bị tiêu diệt, hắn đang hoảng hốt chưa kịp đối phó

thì đạo quân của Đô đốc Long đã tràn vào thành Thăng Long như một mũi tênlao thẳng vào bản doanh của hắn Hắn khiếp sợ đến nỗi không kịp mặc áo giáp

và đóng yên ngựa, vội vàng cùng với toán quân kị binh hầu cận vượt cầu phaotháo chạy trước Quân Thanh tan vỡ tranh nhau tìm đường chạy trốn, Tôn SỹNghị ra lệnh cắt cầu phao để cản đường truy kích của quân Tây Sơn Do hànhđộng tàn nhẫn của hắn, hàng vạn quân Thanh bị bỏ xác dưới sông Hồng Tôn SỹNghị và bọn tàn quân chạy trốn một cách thảm hại Khắp nơi trên đường chạytrốn, chúng bị chặn đánh tơi bời và bị tiêu diệt gần hết, số sống sót phải luồnrừng, lội suối theo đường tắt trốn về nước Bại tướng Tôn Sỹ Nghị cũng phải vứt

bỏ tất cả sắc thư ấn tín để lo chạy thoát thân, theo lời kể của một viên quan chạy

theo Tôn Sỹ Nghị: “Tôi và Tôn Sỹ Nghị đói cơm khát nước không kiếm ra đâu

được, ăn uống cứ phải đi suốt bảy ngày bảy đêm mới đến chốn Nam Quan”.Bằng một cuộc hành binh thần tốc đánh giặc mưu trí sáng tạo chỉ trong thời gianngắn, nghĩa quân Tây Sơn đã quét sạch gần 30 vạn quân Thanh ra khỏi bờ cõinước ta

Từ đó cho thấy: Nghệ thuật đánh giặc mưu trí sáng tạo của dân tộc ta làgiành giữ vững quyền chủ động trong cả công và phòng Trong đánh giặc phảilinh hoạt sử dụng mưu kế để lừa địch, tạo lợi thế, tận dụng thời cơ để tập trunglực lượng đánh địch Ta thắng địch là thắng địch ở chỗ khôn khéo như Nguyễn

Huệ nói “Người khéo thắng là thắng ở chỗ rất mềm dẻo”

Một nước nhỏ bị một nước lớn đang lúc cường thịnh chinh phục và nôdịch, lại có thể tự giải phóng hoàn toàn bằng những chiến thắng quân sự hết sứclẫy lừng trong một thời gian ngắn như vậy, thì đó là một sự kiện hiếm có trongthời đại bấy giờ Điều đó chứng tỏ rằng vào thế kỉ XX dân tộc Việt Nam đã làmột dân tộc trưởng thành, có ý thức dân tộc sâu sắc, có sức sống phi thường vànăng lực sáng tạo phong phú Đó là một dân tộc đã có hàng ngàn năm lịch sửđấu tranh dựng nước và giữ nước, một dân tộc anh hùng và không một thế lựcxâm lược nào có thể khuất phục nổi

2.3 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh

- Cơ sở xác định:

Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh xuấtphát từ điều kiện thực tiễn chiến tranh ở nước ta Một nước đất không rộng, ngườikhông nhiều, luôn phải chống lại nhiều kẻ thù lớn mạnh, chúng có lực lượng quânđội, trang bị vũ khí, kinh tế lớn hơn ta rất nhiều lần Đó là vấn đề tưởng chừngnhư không thể trong cuộc đối đầu giữa một quốc gia nhỏ bé với những kẻ thù lớnmạnh Tuy thế nhưng lịch sử Việt Nam chứng minh được rằng kẻ địch dù có đến

từ đâu, lớn mạnh cỡ nào ta cũng tìm cách tiêu diệt chúng Trong binh pháp người

việt, kỹ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh đã trở thành

nghệ thuật quân sự Trong các cuộc chiến tranh giải phóng và giữ nước của dântộc, nghệ thuật quân sự Việt Nam có nhiều sáng tạo và linh hoạt, phù hợp vớitương quan lực lượng giữa địch và ta để định ra phương thức sử dụng lực lượngphù hợp với tình hình đặc điểm của từng cuộc chiến tranh Lịch sử chống giặc

ngoại xâm của dân tộc ta mỗi thời một khác nhưng đều để lại truyền thống “Biết địch, biết ta trăm trận không nguy”, nghệ thuật sử dụng lực lượng trên cơ sở

đánh giá địch một cách chính xác, từ so sánh lực lượng và phân tích thế địch, thế

ta, dự báo hình thái đôi bên sẽ diễn biến trên chiến trường từ đó đưa ra phươngthức để đánh địch Đánh giá so sánh lực lượng địch ta là nghệ thuật quân sự củadân tộc để vận dụng quan điểm tổng hợp không chỉ dựa vào số lượng quân đội,

vũ khí, phương tiện mà còn xem xét toàn diện: quân sự, kinh tế, chính trị, vănhoá, vật chất và tinh thần, số lượng và chất lượng, điều kiện thế giới và trongnước có liên quan đồng thời không chỉ nhìn trước mắt, ban đầu, tìm ra chỗmạnh, chỗ yếu của mỗi bên để định ra hình thức và phương thức cho phù hợp

Do đó, đối với một dân tộc nhỏ bé như chúng ta nếu không biết lựa sức mình thìkhông bao giờ có thể đánh bại được kẻ thù hùng mạnh Vì thế chủ động bất ngờ

là mạch sống tác chiến trong nghệ thuật quân sự của dân tộc ta

- Nội dung tiến hành

Trong quá trình dựng nước và giữ nước thế kỉ X đến thế kỉ XVIIIT, nghệ

thuật đánh giặc dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh đã có

bước phát triển mới, được vận dụng rất linh hoạt trong chiến tranh, chiến lược

và chiến đấu Quân dân ta kết hợp rất chặt chẽ mưu, kế, thế, thời, lực để nângcao sức mạnh chiến đấu đạt hiệu quả đánh tan mọi âm mưu, thủ đoạn

Thời nhà Trần, sử dụng cách đánh giặc: “Dĩ đoản chế trường”, lực lượng quân

đội chỉ có 20 vạn, nhà Trần đã động viên nhân dân cả nước tham gia đánh giặc.Trong đánh giặc quân dân đã kết hợp chặt chẽ giữa đánh giặc phía trước với tiếncông ở phía sau, bằng cả đòn quân sự, kinh tế, binh vận, ngoại giao, giỏi sử dụngmưu kế lập được thế trận, tạo được thời cơ, quân dân thời Trần chuyển sangphản công kiên quyết, tiến công liên tục, ba lần đánh bại quân Nguyên, lần caonhất chúng sử dụng tới 50 vạn quân Khởi nghĩa Tây Sơn, khi quân Thanh xâmlược nươc ta, Nguyễn Huệ đem mười vạn quân mở cuộc hành binh thần tốc, bấtngờ tiến công mạnh, đánh liên tục cả phía trước bên sườn phía sau, chỉ trong 5ngày đánh tan 29 vạn quân Thanh, cùng 2 vạn tàn quân Lê Chiêu Thống Trongtrận Khương Thượng, Đống Đa, ta có một vạn quân vận dụng cách đánh bất ngờtáo bạo, bao vây chặt, tiến công nhanh tiêu diệt 3 vạn quân của Sầm Nghi Đống,thọc sâu vào cung Tây Long tiêu diệt một vạn quân của Tôn Sỹ Nghị

Tuy vậy trong chiến đấu, khi cần thiết tổ tiên ta cũng đã tập trung lựclượng lớn tạo ưu thế để đánh bại kẻ thù Trận đánh vận động ở Bến Đông năm

1258, Trần Hưng Đạo đã tập trung lực lượng ngang bằng với lượng binhNguyên -Mông, đánh bại chúng Trận công thành Xương Giang, Lê Lợi tậptrung 5 nghìn quân, tiêu diệt 2 nghìn quân Minh Trận Ngọc Hồi, Quang Trung

sử dụng tới 2 trăm voi chiến, gần hết pháo binh, đánh tan lực lượng phòng ngựngăn chặn của Hứa Thế Hanh

Qua đó cho thấy nghệ thuật dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh là nghệ thuật đánh giặc độc đáo, sáng tạo của dân tộc ta Đòi hỏi

các nhà lãnh đạo, chỉ huy phải có tài thao lược, biết động viên, phát huy sứcmạnh toàn diện, vận dụng cách đánh phải tạo ra được nhiều lợi thế hơn kẻ thù,

để tiêu diệt chúng Trong đánh giặc nếu ta chưa tạo được lợi thế hơn địch, thìnhất thiết phải tập trung binh lực mạnh để đánh thắng chúng Nó đã trở thành nétđặc sắc trong nghệ thuât đánh giặc truyền thống của dân tộc ta

2.4 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự chính trị, ngoại giao, binh vận

Nghệ thuật chiến tranh nhân dân của dân tộc ta là giải quyết mối quan hệ

giữa đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, đấu tranh ngoại giao, binh vận,địch vận và các mặt đấu tranh khác trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện

và lâu dài Vì vậy sự kết hợp giữa các mặt đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị,đấu tranh ngoại giao và đấu tranh binh vận trong chiến tranh là nét điển hìnhtrong nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông xâm lược, TrầnHưng Đạo đã sử dụng mâu thuẫn giữa người Hán và người Mông Cổ trong đạoquân Nguyên đi xâm lược lôi kéo người dân tộc Hán về phía mình để chống lạiquân Nguyên Vì thế Triệu Trung, một viên tướng người Hán trong đạo quânNguyên đã ra hàng và tham gia đạo quân của ta do tướng Trần Nhật Duật chỉhuy, đánh tan đạo quân tiên phong của Toa Đô trong trận Hàm Tử

Tiêu biểu nhất là trong cuộc chiến tranh thời Lê, Nguyễn Trãi đã đặt vấn

đề chính trị, ngoại giao, binh vận, địch vận lên một vị thế rất cao, tiến hành một

cách có hệ thống và kiên nhẫn, trở thành chiến lược “Đánh vào lòng người”.

Hàng vạn tên địch đã phải hạ vũ khí xin hàng, cuối cùng làm tan rã về tổ chức

và tinh thần của một đạo quân xâm lược to lớn

Quang Trung trong trận đánh đồn Hạ Hồi tiêu diệt một căn cứ của địch ởThường Tín (Nam Thăng Long) đã không tốn một mũi tên, một viên đạn nào vìông đã dùng mưu kế binh vận, địch vận uy hiếp tinh thần binh lính địch làmchúng hoang mang lo sợ xin đầu hàng Thế trận đó gắn bó ba mặt của cuộc tiến

công (quân sự, chính trị, ngoại giao và binh vận) hình thành ba mũi giáp công

trong cả phạm trù chiến lược, nghệ thuật, chiến dịch, đánh địch cả phía trước,phía sau và trong địch, làm cho địch không những bị tổn thất về lực lượng, vậtchất (người và của) mà còn suy sụp về tinh thần, đẩy quân xâm lược vào thế bịtiến công triền miên ở mọi nơi mọi lúc, trên đất nước ta và của đất nước củachúng Không những đã tác động đến tinh thần, ý chí chiến đấu của địch trênchiến trường mà còn tác động mạnh mẽ đến gia đình, vợ con binh lính củachúng ngay trên đất nước chúng

Trong chiến tranh, đấu tranh quân sự là điều diễn ra rất tất yếu, và có tínhquyết định trực tiếp đến thắng lợi của cuộc chiến tranh Phải tổ chức thực hànhcác phương thức tác chiến, huy động lực lượng đánh giặc, thực hiện các hìnhthức, thủ đoạn chiến đấu rất linh hoạt sáng tạo, tiêu diệt nhiều sinh lực địch tạolợi thế cho các mặt trận khác Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta đã chỉ rarằng: nhân dân ta luôn phải đối chọi với những kẻ thù mạnh hơn ta về mọi thứ,

âm mưu của chúng rất nham hiểm, xảo quyệt Muốn đánh thắng, làm chúnghoàn toàn thất bại về ý đồ xâm lược của chúng thì phải đánh thật mạnh, tiêu diệtnhiều binh lực, phá huỷ nhiều phương tiện vật chất của chúng mới làm chochúng suy yếu mà đi tới thất bại Song mặt khác phải tìm cách khoét sâu nhượcđiểm, yếu điểm của quân xâm lược về mặt tinh thần thì thắng lợi của ta mới trọnvẹn, giảm bớt được thương vong tổn thất to lớn với ta Đấy chính là nghệ thuậtphải biết dựa vào thế mạnh, thế thắng của ta mà làm công tác chính trị binh vân,

ngoại giao Thế mạnh của ta là yếu tố chính nghĩa, thế thắng của ta là thế trận chiến tranh nhân dân Dựa vào hai thế đó và kết hợp một cách chặt chẽ giữa các

mặt trận để giành thắng lợi trong chiến tranh

Đánh giặc đến xâm lược đất nước mình, tất yếu là một cuộc chiến tranhchính nghĩa, là thế mạnh về chính trị của nhân dân ta Phát huy cao độ yếu tốchính nghĩa của chiến tranh chống xâm lược đánh vào quân xâm lược phi nghĩa.Dân tộc ta luôn tìm cách làm rõ mục đích chiến đấu chống quân xâm lược, phân

biệt rõ tính chất chính nghĩa của ta và tính chất phi nghĩa của chiến tranh xâmlược, tạo ra sự nhất trí của nhân dân ta, lôi kéo được những phần tử trong binhlính địch đứng vào trong hàng ngũ của ta chống lại quân xâm lược, thu hút sựđồng tình ủng hộ của nhân dân tiến bộ trong nước và trên thế giới

Bên cạnh đó mặt trận ngoại giao cũng rất được chú trọng, ngày càng pháttriển và trở thành một mặt trận phối hợp hiệu quả với đấu tranh quân sự, chínhtrị, đánh mạnh vào ý chí xâm lược của kẻ thù, làm sáng tỏ giá trị nhân văn quân

sự của ta Ngoại giao đã tích cực, chủ động, luôn giương cao ngọn cờ vì hoàbình, độc lập dân tộc, kiên trì kết hợp đấu tranh chính trị, tập trung làm rõ chínhnghĩa của ta, vạch trần những âm mưu thủ đoạn và tội ác của kẻ thù

Xuất phát từ tư tưởng “Lấy đại nghĩa thắng hung tàn, đem chí nhân thay cường bạo”, đây là một nội dung mang bản chất chính nghĩa trong nghệ thuật

tác chiến kết hợp với binh vận, địch vận, nó thể hiện tính nhân đạo sâu sắc trong

truyền thống dân tộc “đánh người quay đi, không đánh người trở lại”, có nghĩa

rằng đối với binh lính địch đã bị bắt làm tù binh hoặc đã đầu hàng thì ta luôn cóchính sách đối xử tử tế với họ

Lịch sử đã chứng tỏ rằng, phát huy được tính nhân đạo trong nghệ thuậttác chiến, kết hợp với binh vận, địch vận không những tác động đến tinh thầnbinh lính địch mà còn tác động đến phong trào phản chiến trên đất họ, thành quảđem lại hết sức rõ ràng

Kết hợp giữa đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị, binh vận, địch vậnvới đấu tranh ngoại giao, tiến công địch toàn diện đã thể hiện tính độc đáo sángtạo, vô cùng phong phú và linh hoạt Nghệ thuật kết hợp cần phải luôn nắm chắcthắng lợi của đấu tranh quân sự, chính trị, binh vận, địch vận làm cơ sở và thếmạnh cho tiến công ngoại giao phát triển Điểm nổi bật ở đây không chỉ là pháttriển đấu tranh quân sự ở mức cao mà còn là sự hình thành và phát triển kháhoàn thiện một nghệ thuật đấu tranh chính trị đặc sắc, làm cho chính trị khôngchỉ là nền tảng cơ bản của cuộc chiến tranh mà còn là phương thức tiến công

địch có hiệu lực cao, trực diện tiến công địch trên chiến trường Chính trị trongchiến tranh của ta là chính trị quân sự, còn quân sự của ta là quân sự chính trị.Nghệ thuật tiến hành chiến tranh hay nhất, đạt hiệu lực chiến lược lớn nhất của

ta là nghệ thuật kết hợp đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị, binh vận và đấutranh ngoại giao Những bài học kinh nghiệm ấy vẫn giữ nguyên giá trị trongthời đại mới, thời đại xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay Từ khi có Đảngcộng sản Việt Nam ra đời ngày 03/02/1930, tại hội nghị quân sự toàn quốc lầnthứ 4 (từ ngày 27 - 29/9/1947), lần đầu tiên quan điểm chiến tranh nhân dân đã

được Đảng ta đề cập với tên gọi ban đầu là “quần chúng chiến tranh”

Với những kinh nghiệm đã đạt được trong các cuộc chiến tranh chốngquân xâm lược, mà nhất là trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, thắnglợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là thiên anh hùng ca bất hủ trong

sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam Dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam, trong cuộc đụng đầu lịch sử ấy, quân và dân ta đãđánh hàng ngàn trận, mở hàng chục chiến dịch lớn đánh bại mọi âm mưu thủđoạn, chiến lược, chiến dịch của kè thù Qua từng giai đoạn, qua từng chiến dịchnét đặc sắc và sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam được thể hiện mộtcách rõ ràng nhất Quy luật chiến tranh của nhân dân ta trước đây là quy luậtphát triển từ nhỏ đến lớn, từ ít đến nhiều, từ yếu thành mạnh, phát triển từ chiếntranh du kích lên chiến tranh chính quy, càng đánh càng mạnh; đến giai đoạncuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng vũ trang 3 thứ quân làlực lượng nòng cốt của chiến tranh nhân dân đã có những bước phát triển vượtbậc, tạo ra bước phát triển mới của nghệ thuật chiến tranh nhân dân Phươngthức tiến hành chiến tranh nhân dân phong phú, sáng tạo, đã phát huy cao nhấtsức mạnh của toàn dân đánh giặc một cách toàn diện, rộng khắp với mọi hìnhthức tổ chức và đấu tranh thích hợp Phương đó khiến địch đông mà hóa thiếu,

có sức mạnh lớn mà không phát huy được tác dụng, có sở trường mà không thithố được, bị sa lầy trong biển lửa của toàn dân, lúng túng và bị động trong một

kiểu chiến tranh khụng biết đõu là tiền tuyến đõu là hậu phương, một kiểu chiếntranh xen kẽ triệt để, chiến tranh nhõn dõn đủ khoột sõu vào những mõu thuẫn cốhữu của bất cứ một đội quõn xõm lược nào, đú là mõu thuẫn giữa phõn tỏn và tậptrung, giữa phũng ngự và tiến cụng, giữa đỏnh nhanh và đỏnh kộo dài làm cholực lượng và phương tiện của địch ngày càng hao mũn, ý chớ xõm lược ngàycàng sa sỳt chiến thắng đú đó chứng tỏ nột đặc sắc và độc đỏo của nghệ thuậtquõn sự Việt Nam Mà đặc biệt là chiến thắng lịch sử 30/4/1975 đó kết thỳcthắng lợi cuộc khỏng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phúng hoàn toàn miềnNam thống nhất nước nhà Bắc - Nam sum họp Cuộc khỏng chiến cứu nước toànthắng đó để lại cho chỳng ta những bài học vụ cựng quý giỏ về phương phỏpcỏch mạng, nghệ thuật quõn sự, văn húa quõn sự Việt Nam Từ dấu son chúi lọinày, lịch sử dõn tộc bước sang một trang mới, cả nước thực hiện 2 nhiệm vụchiến lược xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc xó hội chủ nghĩa

III NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM TỪ KHI Cể ĐẢNG LÃNH ĐẠO

1 Cơ sở hình thành nghệ thuật quân sự Việt Nam 1.1 Truyền thống đánh giặc của tổ tiên

Từ khi vua Hùng dựng nớc Văn Lang đến nay, dân tộc ta đã bao lần chiến

đấu chống ngoại xâm phong kiến phơng Bắc mạnh hơn ta gấp nhiều lần về quân

sự lẫn kinh tế Biết bao chiến tích oai hùng trớc những kẻ thù mạnh nhất thời đại,

nh các đế chế phong kiến Trung Quốc đời Tần, Đờng, Hán, Tống, Nguyên,Minh, Thanh, còn vang vọng trong lòng mỗi ngời dân Việt Nam và đợc nhiềungời trên thế giới biềt đến và đánh giá cao Năm 938, chiến thắng BạchĐằng của Ngụ Quyền trước quõn Nam Hỏn là một điển hỡnh chonghệ thuật đỏnh bằng mưu kế, thắng bằng thế, thời: Sau khiKiều Cụng Tiễn ỏm sỏt Dương Đỡnh Nghệ để đoạt chức Tiết độ

sứ và bỏn nước cho nhà Nam Hỏn, Ngụ Quyền - một tướng tàigiỏi và là con rể của Dương Đỡnh Nghệ, lỳc đú đang được cử

trông coi Ái Châu (Thanh Hoá) – liền kéo quân ra Bắc trị tội tênphản bội và chuẩn bị đón đánh quân Nam Hán Quân Nam Hándùng thuỷ quân vào đánh chiếm nước ta theo vịnh Hạ Long.Ngô Quyền cho binh lính đóng cọc lim trên cửa sông Bạch Đằng.Khi thuỷ triều lên, ông cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến, nhử địchvào trong cửa sông Khi thuỷ triều xuống, thuyền quân ta phảncông, phối hợp với phục binh ở hai bên bờ Thuyền địch vướngphải cọc đắm vỡ, giặc bị chết và bị bắt rất nhiều, chỉ huy HoằngTháo bị giết tại trận Mưu kế của Ngô Quyền trong trận này bắtnguồn từ kinh nghiệm dựa vào quy luật thuỷ triều lên xuống củadân chài, thế - thời được vận dụng rất rõ và rất hay Thế là cọcBạch Đằng, thời là nước thuỷ triều lên xuống.

Cuối năm 1788, nhân cơ hội Lê Chiêu Thống cầu cứu, quânThanh, dưới sự chỉ huy của Tôn Sĩ Nghị, tiến vào nước ta chiếmđóng Thăng Long Trước tình hình đó, Nguyễn Huệ tiến quân raBắc, khẩn trương chuẩn bị phản công Nguyễn Huệ chia lựclượng làm hai khối: khối bao vây và khối tiến công Liên tiếptrong ba ngày, quân ta tiến công tiêu diệt mấy vạn quân Thanh

và quân của Lê Chiêu Thống Sau đó, quân ta tiến hành côngkích các mục tiêu chủ yếu: Nguyễn Huệ tiến đánh Ngọc Hồi từchính diện; Đặng Tiến Đông tiến công Đống Đa Kết quả là Tôn

Sĩ Nghị tháo chạy khỏi Thăng Long, tướng giặc Sầm Nghi Đống

và Hứa Thế Hanh bị giết, hàng vạn quân bị tiêu diệt Chỉ saunăm ngày tác chiến, Nguyễn Huệ cùng đại quân tiến vào kinh

đô, đất nước được hoàn toàn giải phóng Có thể nói, tài năng,nghệ thuật quân sự của Quang Trung - Nguyễn Huệ đã đạt tớiđỉnh cao, chiến tích trận Thăng Long có thể so sánh với các trận

giữa chớnh binh và kỳ binh Đỏnh chớnh diện - đú là chớnh binh,kết hợp với bao võy vu hồi, đỏnh vào sau lưng - đú là kỳ binh.Đõy là một nghệ thuật hay và hiểm, cú tớnh bất ngờ cao, tớnhthời cơ lớn, và vua Quang Trung đó vận dụng nghệ thuật nàymột cỏch hoàn hảo.

Trờn đõy chỉ là hai trong số rất nhiều trận đỏnh trong lịch

sử quõn sự nước ta, giành đại thắng nhờ nghệ thuật quõn sự tàitỡnh Trận Như Nguyệt (Lý Thường Kiệt đỏnh quõn xõm lượcTống), trận Chương Dương - Thăng Long, trận Bạch Đằng, trậnChi Lăng - Xương Giang cũng là những trận đỏnh tiờu biểu chokhả năng vận dụng tuyệt vời nghệ thuật quõn sự của người cầmquõn

Qỳa trỡnh đỏnh giặc đú tổ tiờn ta đó xõy dựng nờn truyền thống và nghệthuật đỏnh giặc rất độc đỏo và sỏng tạo, đú là: Tinh thần đoàn kết, yờu nước, ýchớ tự lực tự cường và tinh thần quyết đỏnh và quyết thắng, với tư tưởng tớch cựcchủ động tiến cụng, toàn dõn là binh cả nước đỏnh giặc, đỏnh giặc mưu trớ sỏngtạo, dựng nhỏ đỏnh lớn, lấy ớt địch nhiều lấy yếu chống mạnh

1.2 Mác - Lênin về t tởng quân sự

Chủ nghĩa Mác_lênin với hệ thống luận điểm nguồn gốc, bản chất xã hộicủa chiến tranh: về phân loại chiến tranh và quân đội dựa theo bản chất chínhtrị_xã hội của nó, về vai trò của chiến tranh trong lịch sử loài ngời, các quy luậtphát sinh, quá trình và kết cục của chiến tranh; bản chất xã hội và chức năng củaquân đội, công cụ chủ yếu để tiến hành chiến tranh.lần đầu tiên trong lịch sử củakhoa học xã hội, chủ nghĩa Mác_Lênin đã cung cấp cho loài ngời cơ sở lí luậnkhoa học đẻ nhận thúc dúng nguồn gốc, bản chất của chiến tranh và của quân

đội là sản phảm của xã hội có giai cấp đối kháng, bản chất kinh tế_xã hội củagiai cấp đã sử dụng nó

Học thuyết do Mác va Ănghen sáng lập, đơc Lênin phát triển và làmphong phú thêm trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản trở thànhnền tảng thế giới quan và phơng phap luận dể các đảng cộng sản Việt Nam Dựavào đó vạch ra hoc thuyết quân sự, xây dựng nền nghệ thuật quân sự tiên tiến,