Hứng thú học tập môn toán của học sinh lớp 10 trường THPT lê viết thuật

Nếu tìm được các biện pháp, động cơ hứng thú học tập dựa trên cơ sở hoạt động nhận thức của học sinh trong giờ Toán, sẽ tìm ra được cơ sở tích cực hóa hoạt động học, thì có thể nâng cao

Mục lục

I Lý do chọn đề tài .1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu 1

4 Giả thuyết khoa học 1

5.Nhiệm vụ nghiên cứu 2

6 Phương pháp nghiên cứu 2

7 Mục lục 2

II Nội dung nghiên cứu 3

Chương I: Cơ sở lý luận và thực trạng của vấn đề nghiên cứu 3

I.Cơ sở lý luận 3

II.Đặc điểm tâm lí của học sinh lớp 10……… 3

II.Đặc điểm tiếp nhận Toán học……… 3

IV.Thực trạng của vấn đề 10

Chương II : Các biện pháp nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho học sinh 15

I.Kết luận và đề xuất sư phạm 16

1.Kết luận khoa học 16

2.Đề xuất sư phạm 16

IV Tài liệu tham khảo 17

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

1 Tính cấp thiết của đề tài.

- Lý do về mặt lý luận:

Vấn đề hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 10 chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống

Hứng thú học tập giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của quá trình học tập, nhờ húng thú mà trong quá trình học tập học sinh có thể giảm mệt mỏi, căng thẳng, tăng sự chú ý, thúc đẩy sự tìm tòi, sáng tạo

- Lý do về mặt thực tiễn:

Hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật hiện nay chưa cao

Việc xác định động cơ tạo ra hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp

10 chưa được quan tâm, chú ý

2 Mục đích nghiên cứu.

Nhằm đưa ra biện pháp phù hợp, tạo hứng thú học tập, nâng cao chất lượng học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật

- Đối tượng nghiên cứu: Hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật

4 Giả thuyết khoa học.

Mức độ hứng thú học tập của học sinh lớp 10 về môn Toán còn thấp, không đồng đều giữa các lớp, các học sinh

Hứng thú gián tiếp cao hơn hứng thú trực tiếp

Nếu tìm được các biện pháp, động cơ hứng thú học tập dựa trên cơ sở hoạt động nhận thức của học sinh trong giờ Toán, sẽ tìm ra được cơ sở tích cực hóa hoạt động học, thì có thể nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho các em, vì giữa tính tích cực nhận thức và hứng thú học tập có mối liên hệ mật thiét với nhau

5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật

Đề xuất các biện pháp để nâng cao hứng thú học tập môn Toán

Đánh giá hiệu quả của việc tìm hiểu hứng thú học tập và biện pháp đề xuất

6 Phương pháp nghiên cứu.

Phân tích tổng hợp lý thuyết

Quan sát

Điều tra

Thực nghiệm

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

Chương I : Cơ sở lý luận và thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

I Cơ sở lý luận.

1 Hứng thú là gì?

Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động

“Hứng thú là thái độ đặc thù của cá nhân đối với một đối tượng nào đó do ý nghĩa của nó trong đời sống và sự hấp dẫn tình cảm của nó”_(Côvaliôp)

2 Hứng thú học tập là gì?

Hứng thú học tập là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ thể đối với đối tượng của hoạt động học tập, vì sự cuốn hút về mặt tình cảm và ý nghĩa thiết thực của

nó trong đời sống của cá nhân

3 Hứng thú học tập môn Toán có biểu hiện như thế nào?

Hứng thú học tập biểu hiện ở sự tập trung chú ý cao độ, ở sự say mê hấp dẫn bởi nội dung hoạt động, ở bề rộng và chiều sâu của hứng thú

Hứng thú học tập môn Toán là thái độ lựa chọn đặc biệt của người học đối với kết quả, quá trình lĩnh hội và vận dụng những tri thức Toán học Do ý nghĩa thiết thực và hấp dẫn của chúng trong cuộc sống, trong quá trình học tập, làm việc của mỗi người

Học sinh khi có hứng thú với môn Toán thì sẽ thể hiện nó trên hầu hết các lĩnh vực có liên quan đến Toán học Thường coi trọng các lý do nhận thức liên quan đến môn Toán

4 Mối quan hệ giữa hứng thú học tập với tính tích cực nhận thức.

Tính tích cực nhận thức biểu hiện sự nỗ lực của chủ thể khi tương tác với đối tượng trong quá trình học tập, nghiên cứu, thể hiện sự nỗ lực của hoạt động trí tuệ, sự huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lý như chú ý, ý thức, đặc biệt là hứng thú, nhằm đạt được mục đích đặt ra với mức độ cao Vậy tính tích cực nhận thức và hứng thú học tập liên quan chặt chẽ với nhau nhưng không phải là một, có một số trường hợp khi có hứng thú học tập thì sẽ tích cực

tự giác nhận thức; Nhưng khi tích cực nhận thức thì sẽ có thể có hứng thú học tập hoặc không có

Học sinh cần phải có hứng thú với môn Toán thì mới có chú ý học tập môn Toán, mới hăng hái phát biểu ý kiến, ghi chép, tham gia mọi hình thức hoạt động học tập môn Toán và hoàn thành nhiệm vụ được giao như thế nào?

Tính tích cực nhận thức thể hiện ở chỗ:

Học sinh có hiểu bài học không?

Có thể trình bày nội dung bài học theo ngôn ngữ riêng không?

Có vận dụng được các kiến thức đã học vào thực tiễn không?

Tốc độ học tập có nhanh không?

Có hứng thú trong học tập hay chỉ vì một ngoại lực nào đó mà phải học?

Có quyết tâm, có ý chí vượt khó khăn trong học tập không?

Có sáng tạo trong học tập không?

Môn Toán học giúp học sinh có thêm khả năng giải quyết các tình huống thực tế liên quan đến tính toán, so sánh các con số

II Đặc điểm tâm lí của học sinh lớp 10.

1 Đặc điểm cơ thể

Tuổi đầu thanh niên là thời kỳ đạt đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể của người lớn Tuổi thanh niên bắt đầu thời kỳ phát triển tương đối êm ả về mặt sinh

Nhịp độ tăng trưởng về chiều cao và trọng lương đã chậm lại Các em gái đạt được sự tăng trưởng của mình trung bình vào khoảng tuôi 16 và 17, các em trai khoảng 17, 18 tuổi Trọng lượng của các em trai đã đuổi kịp các em gái và tiếp tục vượt lên Sức mạnh cơ bắp tăng rất nhanh Lực cơ của em trai 16 tuổi vượt lên gần gấp 2 lần so với lực cơ của em lúc 12 tuổi…

Sự phát triển của hệ thần kinh có những thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong của não phức tạp và các chức năng của não phát triển Cấu trúc của tế bào bán cầu đại não có những đặc điểm như trong cấu trúc tế bào não của người lớn Số lượng dây thần kinh liên hợp tăng lên, liên kết các phần khác nhau của

vỏ não lại Điều đó tạo tiền đề cần thiết cho sự phức tạp hoá hoạt động phân tích, tổng hợp…của vỏ bán cầu đại não trong quá trình học tập

Nhìn chung đây là lứa tuổi các em có cơ thể phát triển cân đối, khoẻ và đẹp

Đa số các em có thể đạt được những khả năng phát triển về cơ thể như người lớn

2 Điều kiện xã hội của sự phát triển.

Hoạt động của độ tuổi này ngày càng phong phú và phức tạp, nên vai trò

xã hội và hứng thú xã hội của học sinh không chỉ mở rộng về số lượng và phạm vi, mà còn biến đổi cả về chất lượng Ở học sinh ngày càng xuất hiện nhiều vai trò của người lớn và họ thực hiện các vai trò đó ngày càng có tính độc lập và tính thần trách nhiệm hơn

Ở gia đình học sinh đã có nhiều quyền lợi và trách nhiệm của người lớn, cha mẹ bắt đầu trao đổi với các em một số vấn đề trong gia đình và các em cũng biết quan tâm đến nhiều mặt sinh hoạt trong gia đỉnh

Trong tổ chức Đoàn các em có thể tham gia công tác tập thể, công tác xã hội một cách độc lập hơn và có trách nhiệm hơn Các em vẫn đến trường học tập dưới sự lãnh đạo của người lớn, vẫn phụ thuộc vào cha mẹ về vật chất Ở trường và ngoài xã hội thái độ của người lớn thường thể hiện tính chất hai mặt : một mặt, nhắc nhở rằng họ đã là người lớn, đòi hỏi ở họ tính độc lập, ý thức

trách nhiệm và thái độ hợp lý… Mặt khác, lại còn đòi hỏi họ thích ứng với cha

mẹ, giáo viên…

Vị trí của học sinh có tính chất không xác định ở mặt này họ được coi là người lớn, mặt khác lại không Tính chất đó và những yêu cầu đề ra cho học sinh được phản ánh một cách độc đáo vào tâm lí học sinh Người lớn phải tìm cách tạo điều kiện vào việc xây dựng một phương thức sống mới phù hợp với mức độ phát triển chung của học sinh THPT, bằng cách khuyến khích hành động có ý thức trách nhiệm riêng của học sinh và khuyến khích sự giáo dục lẫn nhau trong tập thể học sinh mới lớn

3 Đặc điểm hoạt động học tập

Nội dung và tính chất của hoạt động học tập ở thanh niên học sinh khác rất nhiều so với hoạt động học tập của thiếu niên Sự khác nhau cơ bản không phải

ở chỗ nội dung học tập ngày một sâu hơn, mà là ở chỗ hoạt động học tập của thanh niên học sinh đòi hỏi tính năng động và tính độc lập ở mức độ cao hơn nhiều; đồng thời cũng đòi hỏi, muốn nắm đựoc chương trình một cách sâu sắc thì cần phát triển tư duy lí luận

Học sinh càng trưởng thành, kinh nghiệm sống càng phong phú, các em càng ý thức được rằng mình đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời Do vậy thái

độ có ý thức của các em đối với học tập ngày càng phát triển

Thái độ của thanh niên học sinh đối với các môn học trở nên có lựa chọn hơn Ở các em đã hình thành những hứng thú học tập gắn liền với khuynh hướng nghề nghiệp Cuối bậc trung học phổ thong các em đã xác định được cho mình một hứng thú ổn định đối với một môn học nào đó, đối với một lĩnh vực tri thức nhất định Hứng thú này thường liên quan với việc chọn một nghề nhất định của học sinh Hơn nữa, hứng thú nhận thức của thanh niên học sinh mang tính chất rộng rãi, sâu và bề vững hơn thiếu niên

Thái độ học tập của thanh niên học sinh được thúc đẩy bởi động cơ học tập

có cấu trúc khác với tuổi trước Lúc này có ý nghĩa nhất là động cơ thực tiễn(ý

nghĩa thực tiễn của môn học đối với cá nhân, khả năng tiếp thu môn học của các em), động cơ nhận thức, sau đó là ý nghĩa xã hội của môn học, rồi mới đến động cơ cụ thể khác…

Nhưng thái độ học tập ở không ít em có nhược điểm là, một mặt các em rất tích cực học một số môn mà các em cho là quan trọng đối với nghề mình đã chọn, mặt khác các em lại sao nhãng các môn họckhác hoặc chỉ học để đạt được điểm trung bình Giáo viên ccần làm cho các em học sinh đó hiểu được ý nghĩa và chức năng của giáo dục phổ thong đối với các môn giáo dục chuyên ngành

Thái độ học tập có ý thức đã thúc đẩy sự phát triển tính chủ định của các quá trình nhận thức và năng lực điều khiển bản than của thanh niên học sinh trong hoạt động học tập

4 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

Ở thanh niên học sinh, tính chủ định được phát triển mạnh ở tất cả các quá trình nhận thức

- Tri giác có mục đích đã đạt tới mức rất cao Quan sát trở nên có mục đích,

có hệ thống và toàn diện hơn Quá trình quan sát chịu sự điều khiển của hệ thống tín hiệu thứ hai nhiều hơn và không tách khỏi tư duy ngôn ngữ Tuy vậy quan sát của thanh niên học sinh cũng khó có hiệu quả nếu thiếu sự chỉ đạo của giáo viên Giáo viên cần quan tâm để hướng quan sát của các em vào một nhiệm vụ nhất định, không vội vàng kết luận khi chưa tích luỹ đầy đủ các sự kiện

- Ở tuổi thanh niên học sinh, ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, đồng thời vai trò của logic trừu tượng, ghi nhớ ý nghĩa ngày một tăng rõ rệt Đặc biệt các em đã tạo được tâm thế phân hoá trong ghi nhớ Các em biết tài liệu nào cần nhớ từng câu từng chữ, cái gì cần hiểu mà không cần nhớ…

Nhưng một số em còn ghi nhớ đại khía, chung chung, cũng có khi các em đánh giá thấp việc ôn tập tài liệu

- Do cấu trúc của não phức tạp và chức năng của não phát triển; do sự phát triển các quá trình nhận thức nói chung, do ảnh hưởng của hoạt động học tập

mà hoạt động tư duy của học sinh có sự thay đổi quan trọng Các em có khả năng tư duy lí luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập sang tạo trong những đối tượng quen biết đã được học hay chưa được học ở trường Tư duy của các

en chặt chẽ hơn, có căn cứ và nhất quá hơn Đồng thời tính phê phán tư duy cũng phát triển…Những đặc điểm đó tạo điều kiện cho học sinh lớn tực hiện các thao tác toán học phức tạp phân tích các nội dung cơ bản của khái niệm trừu tượng và nắm được mối quan hệ nhân quả trong tự nhiên và trong xã hội…

Đó là cơ sở hình thành thế giới quan

- Tuy vậy học sinh THPT đạt tới mức đặc trưng cho lứa tuổi như trên chưa nhiều Nhiều khi các em chưa chú ý phát huy hết tư duy năng lực, suy nghĩ của bản thân, còn kết luận vội vàng theo cảm tính… Việc giúp các em phat triển khả năng nhận thức được là một nhiệm vụ quan trọng của giáo viên

- Tóm lại ở tuổi thanh niên mới lớn, những đặc điểm chung của con người

về mặt trí tuệ thông thường đã được hình thành và chúng vẫn tiếp tục được hoàn thiện

5 Sự phát triển của ý thức.

Sự phát triển của ý thức là một đặcđiểm nổi bật trong sựphát triển nhân cách của thanh niên mới lớn, nó có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển tâm lí của lứa tuổi thanh niên Quá trình này rất phong phú và phức tạp nhưng vẫn có một số đặc điểm cơ bản

Từ tuổi thiếu niên, học sinh đã bát đầu tri giác những đặc điểm cơ thể của mình một cách hoàn toàn mới và đến tuổi thanh niên các em vẫn tiếp tục chú ý đến hình dáng bên ngoài cảu mình như (hay soi gương, chú ý ý tứ,…

Đặc điểm quan trọng trong sự tự ý thức của thanh niên là sự tự ý thức của

họ xuất phát từ yêu cấu của cuộc sống và hoạt động địa vị mới mẻ trong tập thể những mối quan hệ với thế giớ xung quanh của thanh niên mới lớn phải ý thức được đặc điểm nhân cách của mình, các em hay ghi nhật kí đôi khi so sánh mình với nhân vật mà họ coi là tấm gương…

Nội dung của tự ý thức cũng khá phức tạp, các em không chỉ nhânj thức cái tôi của mình trong hiện tại như thiếu niên mà còn nhận thức về vị trí của mình trong xã hội, trong tương lai

Thiếu niên có thể hiểu rõ mình ở những phẩm chất nhân cách bộc lộ rõ long yêu lao động, tính cần cù, dũng cảm…thanh niên cồn có thể hiểu rõ những phảm chất phức tạp biểu hiện những quan hệ nhiều mặt của nhân cách Tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng

Thanh niên không chỉ đánh giá cử chỉ, hành vi riêng lẻ mà còn biết đánh giá nhân cách mình nói chung trong toàn bộ thuộc tính nhân cách

Thanh niên không chỉ có nhu cầu đành giá mà khả năng đánh giá sâu sắc và tốt hơn thiếu niên về những phẩm chất mặt mạnh mặt yếu của những người cùng chung sống với mình nhưng nhận thức người khác bao giờ cũng khó hơn bản thân mình tự đánh giá khách quan không phải là dễ dàng Thanh niên tuổi mới lớn thường cường điệu trong khi tự đánh giá hoặc các em hạ thấp cái tích cực, nâng cao cái tiêu cực, hoặc đánh giá quá cao bản thân mình-tỏ ra tự cao, coi thường người khác

Chúng ta phải thừa nhận là thanh niên mới lớn có thể sai lầm khi tự đánh giá về bản thân nhưng vấn đề cơ bản là việc tự phân tích có mục đích cần thiết của một nhân cách đang trưởng thành và là tiền đề của sự giáo dục có mục đích

do vậy khi sự tự đánh giá đã được suy nghĩ thận trọng

III Đặc điểm tiếp nhận Toán học của học sinh lớp 10.

Dựa vào đặc điểm phát triển tâm lí, ta có thể rút ra đặc điểm tiếp nhận Toán học của học sinh lớp 10.Thái độ của học sinh lớp 10 đối với môn Toán đã có sự

lựa chọn Môn Toán là môn học giúp cho học sinh tăng them khả năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống Hứng thú chon môn Toán thường lien quan với việc chọn một nghề nhất định của học sinh Hơn nữa, hứng thú nhận thức của học sinh lớp 10 mang tính chất rộng rãi, sâu và bền vững hơn thiếu niên

Thái độ học tập môn Toán của học sinh lớp 10 được thúc đẩy bởi động cơ học tập có cấu trúc khác với tuổi trước.Lúc này ý nghĩa lớn nhất là động cơ thực tiễn, động cơ nhận thức, sau đó là ý nghĩa xa hội học… vì môn Toán là môn học có thể được áp dụng giải quyết nhiều vấn đề và đang là môn học tạo nhiều hứng thú cho học sinh, nhất là học sinh lớp10

Bên cạnh đó thái độ học tập của không ít học sinh có nhược điểm là, một mặt tích cực, có hứng thú cao với môn Toán nhưng mặt khác lại tỏ thái độ chán nản với các môn khác

Một số học sinh lớp 10 chưa xác định được môn nào quan trọng với mình, không có hứng thú học một môn học nào

IV Thực trạng của vấn đề.

1 Thực trạng hứng thú học tập của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật.

Môn Toán là môn học được học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật quan tâm, tích cực học tập, tiếp thu và áp dụng nhiều vào thực tiễn hiện nay nhất

Nhìn chung các học sinh lớp 10 đã coi trọng các lý do nhận thức có liên quan trực tiếp đến môn Toán.Sự biểu hiện của hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 10 Trường THPT Lê Viết Thuật bằng các hành động tích cực, chủ động hằng ngày của học sinh

Đại bộ phận học sinh đều thực hiện tốt trách nhiệm, nghĩa vụ học tập của mình, với các biểu hiện chiếm ưu thế cao :

Ghi chép bài đầy đủ chiếm 100%

Đi học đầy đủ, đúng giờ chiếm 93%