Mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người xây dựng xã hội công nghiệphoá, hiện đại hoá với thực trạng lạc hậu của phương pháp dạy học đã làm nảysinh và thúc đẩy một cuộc vận động đổi mới
Trang 1ĐỀ TÀI: SỰ THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA GIÁO VIÊN TRƯỚC SỰ ĐỔI MỚI NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP
Quy định này phản ánh nhu cầu đổi mới phương pháp giáo dục để giảiquyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu củaphương pháp giáo dục nước ta hiện nay Thật vậy, sự phát triển của xã hôik vàđổi mới đất nước đang đòi hỏi cấp bách phải nâng cao chất lượng giáo dục vàđào tạo Nền kinh tế nước ta đang chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hoá tập trungsang cơ chế quản lý của thị trường có sự quản lý của nhà nước, công cuộc đổimới này đề ra những yếu cầu mới đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi chúng tacùng với những thay đổi về nội dung, cần có những đổi mới căn bản về phươngpháp dạy học Phải thừa nhận rằng trong tình hình hiện nay, việc dạy học theokiểu thuyết trình tràn lan đang được phổ biến Nhiều giáo viên vẫn chưa từ bỏlối dạy học cũ, không kiểm soát và điều khiển được sự hoạt động của trò, làmcho trò bị động, lệ thuộc vào giáo viên
Mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người xây dựng xã hội công nghiệphoá, hiện đại hoá với thực trạng lạc hậu của phương pháp dạy học đã làm nảysinh và thúc đẩy một cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả cáccấp trong ngành giáo dục và đào tạo từ một số năm nay với những tư tưởng chủđạo được phát triển dưới nhiều hình thức khác nhau như “lấy người học làmtrung tâm”, “phát huy tính tích cực”, “tích cực hoá hoạt động học tập”… Trongtình hình hiện nay như vậy, giáo viên trường THPT Lê Hồng Phong đã có nhữngthuận lợi hay những khó khăn thách thức mà họ gặp phải như thế nào? Đó là vấn
đề mà đề tài này đang nghiên cứu và đi đến câu trả lời
Trang 2II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của giáo viên trường THPT LêHồng Phong trước sự đổi mới về nội dung chương trình, phương pháp dạy học
Từ đó nêu ta các phương pháp dạy học tích cực đang được phát huy và vận dụnghiện nay
III KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu: Thuận lợi và khó khăn của giáo viên trước sự
đổi mới về nội dung, phương pháp, chương trình dạy học và các phương phápdạy học tích cực
2 Khách thể nghiên cứu: Giáo viên trường THPT Lê Hồng Phong.
IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu tìm hiểu được thuận lợi và khó khăn của giáo viên trước sự đổi mớicủa nội dung, chương trình, phương pháp dạy học thì sẽ đưa ra được các biệnpháp để nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh
V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của việc thực hiện đổi mới ở trường THPT Lê
Hồng Phong
2 Tìm hiểu những thuận lợi mà các giáo viên đã đạt được trước sự đổi
mới
3 Những khó khăn mà họ đã mắc phải và hướng khắc phục.
4 Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học và một số phương pháp dạy học
tích cực hiện nay
VI GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU
Đề tại tập trung giải quyết 3 vấn đề
1 Xây dựng cơ sở lý luận của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện
nay
2 Thực trạng tại trường phổ thong và những thuận lợi, khó khăn của giáo
viên trước công cuộc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
3 Một số phương pháp đổi mới, giảng dạy cần được phát triển.
Trang 3PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THỰC HIỆN ĐỔI MỚI NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Như đã rõ, xu hướng chung của thế giới ngày nay là tiến tới toàn cầu hoá
và kinh tế tri thức, dựa trên nền tảng sáng tạo khoa học và công nghệ Đó là mộtthế giới đang trong quá trình thay đổi cực nhanh, cả về cuộc sống vật chất vàvăn hoá, theo từng đợt sóng cách mạng công nghệ lien tiếp, dồn dập như trướcđây chưa hề thấy, dễ dàng bỏ lại hay nhấn chìm các quốc gia không vượt quađuợc, không thích ứng nổi, hoặc thích ứng chậm hơn những đợt sóng ấy Vềphương diện liên quan trực tiếp đến giáo dục, đợt song mới về công nghệ thôngtin, đặc biệt là số hoá và đa truyền thong không đây sẽ có ảnh hưởng lớn lao đếnquá trình phổ biến, tiếp thu, xử lý, vận dụng và sang tạo tri thức Cho nên nóiđến giáo dục thế kỷ 21 là nói đến một nền giáo dục đặt trên cơ sở thích ứng vớinhững điều kiện, khả năng và nhu cầu phát triển đó của xã hội mới
Trong bối cảnh đó, nhiều người khi nói tới hiện đại hoá giáo dục thườngchỉ nghĩ đến việc vận dụng các phương tiện kĩ thuật, công nghệ hiện đại, đặcbiệt là công nghệ thông tin trong giảng dạy và học tập Điều này đương nhiên
quan trọng, song cái chính chưa phải ở đó Cái chính là thay đổi tư duy giáo dục, xác định lại qua niệm về mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường, từ đó thay đổi cung cách dạy học, và phương pháp, nội dung, tổ chức và quản lý giáo dục, nhằm xây dựng một nền giáo dục phù hợp hơn với yêu cầu của xã hội và
cuộc sống trong kỷ nguyên kinh tế tri thức
Trong thời đại mà cơ may tồn tại và phát triển của các quốc gia dựa trên
sự thông minh tài trí của cộng đồng nhiều hơn là của cải, tài nguyên sẵn có,phương châm giáo dục không còn là cung cấp bửu bối, nhồi nhét càng nhiềukiến thức càng tốt, mà là rèn luyện khả năng tư duy, khả năng thích ứng mau lẹ,rèn luyện đầu óc và nhân cách, để có những con người ném vào hoàn cảnh nàocũng xoay sở và vươn lên được, tự khẳng định mình đồng thời thúc đẩy cộngđồng tiến lên Trước đây, nhà trường thường chăm chú đào tạo những lớp ngườitheo những khuôn mẫu nhất định, ngoan ngoãn và cần mẫn làm việc theo nhữngước lệ và định chế sẵn có, quen được dẫn dắt, bao cấp, làm theo, hơn là độc lậpsuy nghĩ và tự chịu trách nhiệm Những mẫu người như thế không thể là mụctiêu đào tạo của nhà trường khi bước sang thế kỷ 21 Song điều đáng nói ở đây
là ngoài các phẩm chất đó, các giáo viên phải đào tạo cho các em biết giao tiếp
Trang 4và hợp tác, có tư duy cởi mở với vài nhìn mới, và nhất là phải có đầu óc sáng tạo, yếu tố then chốt thúc đẩy xã hội tiến lên trong kỷ nguyên mới.
Trên quan điểm tổng quát đó, phải đặc biệt chú ý những vấn đề chính sauđây:
1) Trong thời kỳ kinh tế tri thức, đương nhiên tri thức là quan trọng,
nhưng như trên đã nói, yếu tố quyết định sức sống và vươn lên của một cộng đồng là khả năng sáng tạo, mà muốn sáng tạo thì chỉ có tri thức thôi chưa đủ, còn phải có đầu óc tưởng tượng Tri thức mà thiếu trí tưởng tượng thì không thế
sử dụng linh hoạt và dễ biến thành tri thức chết, tri thức không phát triển được
Có tri thức mà thiếu đầu óc sáng tạo thì chỉ có thể làm theo, bắt chước, không
nghĩ ra được ý tưởng mới, mà trong xã hội ngày nay, dù là lĩnh vực kinh doanh,
khoa học, công nghệ hay văn hoá, nghệ thuật, không có ý tưởng mới có nghĩa là
vô vị, nhàm chán, không có sức hút, không đủ sức cạnh tranh Do đó giáo dục
thế kỷ 21 không thể chỉ coi trọng tri thức mà còn phải chú ý rèn luyện trí tưởng tượng, làm cơ sở cho tư duy sáng tạo Ngay từ tuổi nhó học sinh phải làm quen
độc lập suy nghĩ, tập nghiên cứu, sáng tạo, tập phát hiện và giải quyết vấn đề,hơn là học thuộc lòng và nhồi nhét kiến thức (vì thế phải bớt giờ nghe giảng thụđộng, tăng các hình thức dự án, tham luận, khoá luận …)
2) Trong giáo dục công bằng, dân chủ có nghĩa là bảo đảm cho mọi công dân quyền bình đẳng về cơ hội học tập và cơ hội thành đạt trong học vấn Bước
vào kinh tế tri thức, đó không chỉ là một nguyên tắc đạo đức, đó còn là điều kiệntối cần thiết để đảm bảo sự phát triển của xã hội Vì chỉ khi có công bằng, dânchủ trong giáo dục, chỉ khi mọi người, dù giàu nghèo, sang hèn, đều có cơ hộihọc tập và thành đạt ngang nhau, khi đó tiềm năng trí tuệ của xã hội mới đượckhai thác hết Trên thực tế điều đó có nghĩa là không để cho bất cứ ai chỉ vìnghèo khó mà không được học đến nơi đến chốn theo nguyện vọng Với chế độhọc tập buộc phải học thêm ngoài giờ rất nhiều, phải đóng góp vô vàn khoản tốnkém ngoài học phí, hàng năm phải mua sắm sách giáo khoa mới
3) Cho nên giáo dục phải phóng khoáng, không hạn chế, hay kìm hãm mà
trái lại phải tôn trọng phát triển cá tính, và muốn thế không thể gò bó mọi người trong một kiểu đào tạo như nhau, một hướng học vấn như nhau, mà phải mở ra nhiều con đường, nhiều hướng, tạo nhiều cơ hội lựa chọn cho mọi thế hệ trẻ phát triển tài năng.
4) Mọi học sinh đều cần học tập, học thường xuyên, học suốt đời, cho nên
giáo dục thường xuyên (ngoài học đường) phải không ngừng mở rộng cả về phạm vi, quy mô, hình thức, đối tượng, và sử dụng những phương tiện kỹ thuật
Trang 5tiên tiến nhất: máy tính, Internet, đa truyền thông không dây, để cho ai, ở đâu và
bất cứ lúc nào cũng có thể học được dễ dàng và có hiệu quả Đáng chú ý là ởnhiều nước chi phí của xã hội cho giáo dục thường xuyên đã ngang bằng, thậmchí vượt cả chi phí cho giáo dục theo trường lớp truyền thống
{Để thực hiện xã hội học tập, thì ngay từ nhà trường phổ thông, phải giáo dục lòng ham mê tri thức và rèn luyện thói quen tự học, tự đọc, tự tham khảo sách báo, tư liệu … Phải bớt đi những giờ giảng trên lớp, tăng giờ tự học ở lớp
dưới sự giám sát và giúp đỡ của thầy giáo (chứ không phải tăng bài làm, bài học
ở nhà, vì như thế con em các gia đình có văn hoá cao và có hoàn cảnh lao độngphù hợp sẽ được bố mẹ em hướng dẫn, thậm chí làm hộ, còn con em các giađình mà bố mẹ phải đi làm thêm hoặc văn hoá thấp sẽ gặp khó khăn, tạo ra bấtcông) Đồng thời tăng bài làm độc lập ở nhà dưới hình thức tự đọc, làm dự án,khoá luận… là những việc mà người lớn không thể thay hoặc khó làm hộ.}
5) Đặc điểm dễ thấy nhất của giáo dục thế kỷ 21 là sử dụng rộng rãi Internet, công nghệ thông tin trong mọi khâu giáo dục, từ nội dung cho đến phương pháp, tổ chức Lý do dễ hiểu là vì một mặt công nghệ thông tin đã len
lỏi vào mọi hoạt động kinh tế và đời sống xã hội hiện đại, khiến cho hiểu biết tốithiểu về tin học trở nên cần thiết cho mọi người, và mặt khác, máy tính, Internet,viễn thông, truyền thông không dây đã trở thành những công cụ có thể hỗ trợđắc lực việc giảng dạy và học tập theo các yêu cầu nêu trên Hiện nay khôngphải ai cũng nhận thức được tầm quan trọng của các phương tiện kỹ thuật nàyđối với giáo dục, cho nên đầu tư cho lĩnh vực này thường chưa đủ mức tới hạncần thiết và không đồng bộ để có thể phát huy đầy đủ tác dụng Hơn nữa lĩnhvực này lại tiến quá nhanh, nếu không nhìn xa trông rộng thì có nguy cơ tốnkém nhiều mà vẫn luôn luôn bị lạc hậu
6) Cuối cùng, muốn đem lại những thay đổi lớn trong giáo dục thì trướchết phải thay đổi cách quản lý giáo dục Trong kinh tế tri thức, phát huy sángkiến chủ động của mọi người là điều kiện cần thiết để tăng hiệu quả của mọi tổchức Điều đó càng đặc biệt đùng với các tổ chức giáo dục mà nhiệm vụ trựctiếp liên quan đến việc đào tạo con người Vì vậy, bản thân hệ thống tổ chức,
quản lý giáo dục cần phải được phi tập trung hoá, các cơ sở giáo dục, nhất là các đại học, phải đựơc trao quyền tự chủ rộng rãi, về nội dung chương trình, về
tổ chức, kế hoạch giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác Hệ
thống đó cần được cải tổ thành mạng lưới, vận hành theo cơ chế mạng, tận dụng
các tri thức khoa học và phương tiện kỹ thuật về quản lý mạng, để tăng hiệu quảquản lý, phù hợp với xu hướng và yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại Quản
Trang 6lý giáo dục cũng tức là quản lý các hoạt động làm nền tảng phát triển trí tuệ,phát triển năng lực sáng tạo của xã hội, cho nên càng cần thiết phải hiểu biếtnhững đặc điểm của loại hoạt động này để quản lý một cách thật sự thông minh,phát huy được trí tuệ của cả cộng đồng.
II CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG PHONG.
Trong nhiều năm qua, với phương châm “dạy tốt, học tốt”, thầy và tròtrường THPT Lê Hồng Phong đã gặt hái được nhiều thành tích xuất sắc Cóđược kết quả này là sự phấn đầu của tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh, đãkhông ngừng vượt qua mọi khó khăn, đoàn kết một lòng, để rồi từ đó đem lạinhững kết quả cao trong việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn
Phát huy những kết quả đạt được trong năm học qua, trên cơ sở triển khainhiệm vụ năm học mới Nhà trường tiếp tục duy trì, chấn chỉnh kỷ cương dạy vàhọc Chú trọng đúng mức việc đánh giá chất lượng dạy và học, tăng cường xâydựng đội ngũ nhà giáo Từng bước xây dựng cơ sở vật chất theo hướng hiện đại.Triển khai thực hiện tốt cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử vàbệnh thành tích trong giáo dục” Nhà trường tiến hành kiểm tra học sinh thựcchất hơn, đánh giá đều tay để học sinh có ý thức tự giác phấn đấu học tập.Khuyến khích kiểm tra trắc nhiệm ở một số bộ môn Tổ chức nội dung giáo dụcpháp luật, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục phòng chống tội phạm, ma tuý,lao động vệ sinh, dạy nghề phổ thông
Trường THPT Lê Hồng Phong đã thực hiện nghiêm túc và hiệu quả Cuộcvận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” với việc thựchiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnhthành tích trong giáo dục
Toàn trường tiếo tục triển khai cuộc vận động “Nói không với tiêu cực vàbệnh thành tích trong giáo dục” (hai không) Cuộc vận động “hai không” trongnăm học 2009-2010 gồm bốn nội dung: nói không với tiêu cực trong thi cử vàbệnh thành tích, nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và việc học sinh ngồinhầm chỗ
Trường nghiêm túc tổ chức sinh hoạt đầu năm học trong giáo viên, họcsinh, sinh viên, các bậc cha mẹ học sinh về bốn nội dung của cuộc vận động “haikhông” Tổ chức đăng ký, cam kết thi đua, trong đó nhấn mạnh yêu cầu “Mỗithầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức và tự học” Trường THPT Lê HồngPhong đã xây dựng và đưa vào khau thác hệ thống các công cụ phục vụ đỏi mớiphương pháp dạy học, đánh giá học sinh, ứng dụng tin học để thực hiện giáo án
Trang 7điện tử, xây dựng ngân hàng đề thì để kiểm tra tất cả các môn, xây dựng bộ tàiliệu hướng dẫn giáo viên đổi mới phương pháp dạy học…
Tổ chức cung ứng SGK, thiết bị dạy học một cách kịp thời, bảo đảm đủ sốlượng và đạt yêu cầu về chất lượng Củng cố và hoàn thiện hệ thống khảo thí vàkiểm định chất lượng giáo dục ở tất cả các thành phố Tăng cường bồi dưỡngnghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác khảo thí và kiểm định chất lượnggiáo dục
Trường đã xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo, nâng cao trình độgiảng viên, tăng tỷ lệ giảng viên đã có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ
Đẩy mạnh phân cấp quản lý giáo dục nhất là trong quản lý tuyển dụnggiáo viên, sử dụng ngân sách, tổ chức quá trình đào tạo…
1 NHỮNG THUẬN LỢI MÀ TẬP THỂ GIÁO VIÊN TRƯỜNG LÊ HỒNG PHONG ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC TRƯỚC SỰ ĐỔI MỚI VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC.
Trường có một đội ngũ giáo viên trẻ, có tinh thần làm việc hăng hái, vuitươi, có phẩm chất chính trị tốt, có tiềm năng chuyên môn lớn, nhiệt tình trongcông tác giảng dạy Cơ sở vật chất của trường từng bước được cải thiện, đượcđầu tư theo hướng hiện đại đáp ứng yêu cầu giáo dục mới Có trong tay đội ngũgiáo viên mạnh cả về chất và lượng, trường THPT Lê Hồng Phong có nhiềuthuận lợi khi triển khai các chương trình hoạt động Những phong trào thi đualuôn nhận được sự ủng hộ tích cực của đông đảo CBGV-CNV Thực hiện đổimới chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục, trọng tâm là tổ chức thựchiện tốt phân ban lớp 10, 11 và khắc phục hiện tượng học sinh ngồi nhầm lớp.Phát triển và ứng dụng rộng rãi hệ thống các công cụ phục vụ đổi mới phươngpháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá
Trường đã nêu ra các biện pháp dồng bộ với cán bộ quản lý, giáo viên,học sinh các giải pháp đặc biệt, để trong vòng từ hai đến ba năm khắc phục cơbản về việc ngồi nhầm chỗ Mặt khác, trường Lê Hồng Phong là một trườngđiểm nằm ở Hưng Nguyên, đầu vào đa số là những học sinh có tư chất thôngminh, ham học hỏi tìm tòi, cập nhật tiếp thu nhanh những tri thức mới và đặcbiệt là có ý thức tự giác cao trong học tập Tất cả các giáo viên trong trường đềuđược tập huấn bồi dưỡng kiến thức mới trong định hướng đổi mới nội dungchương trình, phương pháp dạy học trước khi áp dụng vào dạy học chính thức
Trường học còn sáng tạo, vận dụng từng phong trào vào đặc thù hoạtđộng của từng lớp Từ đó, phát huy thế mạnh của từng đoàn viên… Đáng nói
Trang 8hơn cả là phong trào thi đua “Lao động giỏi” đã được công đoàn cụ thể hoá bằngphong trào “hai tốt” theo đặc trưng và truyền thống của ngành Phong trào này
đã được phát động thường xuyên trong suốt năm học và phát triển rầm rộ hơnvào các ngày lễ lớn bằng các đợt hội giảng và thi giáo viên dạy giỏi các cấp Đểthi đua “Hai tốt”, 100% giáo viên đã tham gia viết và áp dụng sáng kiến kinhnghiệm, coi đây là hình thức thúc đẩy GV tự học, tự bồi dưỡng, tự nghiên cứu
để nâng cao trình độ Trong năm qua, toàn ngành đã có thêm nhiều sáng kiếnkinh nghiệm được xếp loại tốt Bên cạnh đó, giáo viên các trường đã tổ chức cácchuyên đề dạy học cho cả lớp, trong đó chú trọng đến chuyên đề sử dụng trangthiết bị dạy học hiện đại trong giảng dạy, nhất là trong khi thi giáo viên dạy giỏi.Các bài giảng điện tử bằng máy chiếu được áp dụng cho tất cả các khối Tronggiáo dục điện tử, vai trò người thầy dần dần được thay đổi Người thầy khôngcòn giữ vai trò trung tâm mà chuyển sang vai trò điều phối, hướng vào trung tâmhọc sinh Khi dạy bằng giáo án điện tử thì màn hình có thể thay cho bảng truyềnthống, hình vẽ sinh động, học sinh có thể nhớ lâu rèn luyện cho các giáo viênvới khả năng thiết kế giáo án điện tử trường THPT Lê Hồng Phong thấy rằngcác giáo viên với khả năng sư phạm và kinh nghiệm giảng dạy vốn có, nếu đượcbồi dưỡng về kiến thức tin học, hoàn toàn có khả năng thiết kế được các bàigiảng điện tử để diễn đạt tốt các phương pháp sư phạm, góp phần đổi mớiphương pháp giảng dạy Việc vận dụng CNTT và các thiết bị dạy học hiện đạivào việc cải cách phương pháp dạy học đã và đang trở thành một phong trào sôinổi ở trường Lê Hồng Phong Nhờ vào khả năng tuyệt vời của máy tính, cácgiáo viên có thể xây dựng các bài giảng điện tử bao gồm các công cụ đa phươngtiện như: văn bản, đồ hoạ, hình ảnh, âm thanh, hoạt cảnh… một cách sinh động,thu hút sự chú ý của người học, đồng thời dễ dàng thể hiện được các phươngpháp sư phạm nhằm tăng khả năng tích cực chủ động tham gia học tập củangười học Việc làm này góp phần thúc đẩy khả năng tiếp cận tiến bộ khoa học
kỹ thuật của CBGV, tránh tình trạng “dạy chay, học chay”, “thầy đọc, trò ghi”kém hiệu quả mà ngành GD đang kiên quyết khắc phục Trước khi ngành giáodục chính thức phát động cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử vàkhông với bệnh thành tích, không đọc – chép”, THPT Lê Hồng Phong đã thườngxuyên đưa ra những biện pháp mạnh tay để ngăn ngừa tiêu cực trong nhà trường
và giữ gìn môi trường giáo dục trong sáng, lành mạnh Không chỉ nâng cao nhậnthức của CBGV, THPT Lê Hồng Phong còn gắn việc thực hiện đổi mới phươngpháp dạy học, bài trừ hiện tượng tiêu cực trong nhà trường với đánh giá thi đuahàng năm Từ đó, THPT Lê Hồng Phong đã xác định cho mình hướng đi đúng
Trang 9đắn là lấy chất lượng, hiệu quả giáo dục thực chất làm nền tảng cho mọi hoạtđộng.
Năm học vừa qua, nhà trường luôn trăn trở tìm hiểu biện pháp hữu hiệu
để giáo dục học sinh về pháp luật, ý thức trách nhiệm công dân, đạo đức nhâncách, lý tưởng truyền thống Giáo dục thông qua nội khoá, thông qua các tiếthọc trên lớp, đặc biệt là các môn xã hội và nhân văn (GDCD, Văn, Sử, Địa) Tổchức học tập về pháp luật, pháp lệnh, Nghị định về phòng chống tội phạm hình
sự, ma tuý, các tệ nạn xã hội, an toàn giao thông nhân các ngày kỷ niệm như 11; 22-12; 3-2; 8-3; 26-3; 19-5 với những chủ điểm, chủ đề cụ thể phát động cácđợt thi đua, tổ chức kỷ niệm, toạ đàm, làm báo, nội san, thi tìm hiểu đã đưa các
20-em vào tham gia các hoạt động rèn luyện bổ ích
Nhà trường đã xây dựng nội quy, quy định cụ thể, cam kết thực hiện, xâydựng phong trào tự quản, sau các đợt thi đua có đánh giá cá nhân, xếp loại hạnhkiểm Giáo viên chủ nhiệm, đoàn trường, hội cha mẹ học sinh, công an các xã,đoàn xã có mối lieen hệ mật thiết, chặt chẽ trong việc quản lý giáo dục, ngănngừa các lỗi sai phạm của học sinh lúc ở trường cũng như lúc ở nhà Nhờ vậy
mà chất lượng đạo đức học sinh được nâng lên, ý thức tổ chức kỷ luật được xâydựng góp phần tạo môi trường thuận lợi cho việc đẩy mạnh phong trào học tập.Hàng năm, các lớp, nhà trường kết hợp với đoàn trường tổ chức hội nghị học tốt,thông qua hội nghị những kinh nghiệm học tập, phương pháp học tập được traudồi, nhân rộng có tác dụng thiết thực Thầy phó hiệu trưởng cho biết, đội ngũgiáo viên của trường luôn tập trung xây dựng đạo đức phẩm chất tốt, lối sốnglành mạnh, có kiến thức và kỹ năng sư phạm, có sức khoẻ, đáp ứng được ngàycàng cao đòi hỏi nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, thường xuyênnâng cao tay nghề
Nhà trường đã tổ chức được Hội nghị trao đổi với nhau, đúc rút kinhnghiệm giảng dạy, tăng cường vai trò quản lý chuyên môn của các tổ, của banchuyên môn nhà trường Tổ chức đánh giá xếp loại giáo viên Nhờ vậy mà hoạtđộng chuyên môn trong nhà trường có nhiều chuyển biến, giáo viên thực hiệntốt quy chế chuyên môn, thực hiện chương trình nghiêm túc, nề nếp giảng dạyquy củ, hồ sơ giáo án đầy đủ, nhiều giáo án đã thể hiện được sự đầu tư côngphu Bồi dưỡng giáo viên dạy giỏi được tiến hành bài bản, sử dụng sức mạnhtổng hợp, sự vươn lên của cá nhân, sự đóng góp của đồng nghiệp, sự quan tâmcủa tổ, nhóm, của nhà trường
Các học sinh ở trường là những học sinh có tư chất thông minh, học giỏi,được nhà trường, gia đình, xã hội quan tâm đầy đủ nên không thiếu thốn phương
Trang 10tiện học tập, được cập nhật thông tin hàng ngày, giáo viên không phải khó khăntrong việc truyền đạt kiến thức.
Trong trường có đầy đủ cơ sở vật chất, như phòng máy chiếu, phòng tinhọc vi tính cùng với các thầy có có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm lâunăm nên phương pháp dạy của các cô thầy rất hiệu quả
2.NHỮNG KHÓ KHĂN MÀ CÁC GIÁO VIÊN GẶP PHẢI TRƯỚC CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI.
Một số phương pháp giáo dục và sự tương quan so sánh giữa phương pháp dạy học truyền thống - hiện đại, giữa phương pháp dạy học tích cực - thụ động.
- Phương pháp giáo dục truyển thống: Giáo viên độc thoại, chủ độngtruyền đạt kỹ năng còn người học tiếp thu một cách thụ động Giáo viên làmmẫu còn học sinh làm theo
- Phương pháp giáo dục hiện đại: Giáo viên là người thiết kế tổ chức cònbản thân học sinh tự tìm kiếm tri thức, tự hoạt động theo cách riêng độc lập vàsáng tạo
- Phương pháp giáo dục thụ động: Giáo viên truyền đạt kiến thức, độcthoại, phát vấn hay đặt câu hỏi, giáo viên áp đặt kiến thức có sẵn, còn học viênthì học thuộc lòng và nhớ máy móc Giáo viên độc quyền đánh giá cho điểm
- Phương pháp giáo dục tích cực: Học viên tự tìm ra kiến thức bằng hànhđộng thao tác… giáo viên đối thoại với học viên, giáo viên hợp tác và trao đổivới học viên và giáo viên khẳng định kiến thức do học viên tìm ra Học sinh họccách học, cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, cách sống và trưởng thành Họcsinh tự đánh giá và điều chỉnh làm cơ sở cho giáo viên cho điểm cơ động
Để giáo dục có hiệu quả, người ta còn sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp nhận ra sự giống nhau
- Phương pháp tóm tắt và ghi ý chính
- Phương pháp khích lệ học tập và công nhận những cố gắng
- Phương pháp bài tập về nhà và thực hành trên lớp
- Phương pháp thể hiện phi ngôn ngữ
- Phương pháp học phối hợp trong tổ nhóm
- Phương pháp lập mục tiêu và đưa ra thông tin phản hồi
- Phương pháp tạo và kiểm định các giả thuyết
- Phương pháp gợi ý, câu hỏi và khung thông tin cho trước
Trướng đây, phương pháp dạy học truyền thống là thầy nói trò nghe, họcsinh ít có bình luận, trao đổi, nêu ý kiến của riêng mình đối với bài giảng của
Trang 11thầy, bây giờ để một giáo viên thay đổi một cách toàn diện sang một phươngpháp dạy học mới thực sự là một điều hết sức khó khăn, điều đó đòi hỏi giáoviên phải có một sự đồng bộ cả về cơ cấu lẫn phương pháp dạy học Trước đâythầy giáo là trung tâm của quá trình dạy học thì bây giờ trò là trung tâm Thầygiáo chỉ là người đóng vai trò thiết kế, tổ chức, hướng dẫn, động viên, cố vấn,trọng tài cho các hoạt động tìm tòi hào hứng tranh luận sôi nổi của học sinh, họcsinh tự chiếm nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kỹ năng,thái độ theo yêu cầu của chương trình Điều ấy thật sự không đơn giản đối với cảthầy và trò.
Do yêu cầu giáo dục mới theo chương trình phân ban nên đòi hỏi đội ngũgiáo viên, thiết bị, cơ sở vật chất phải đáp ứng đạt chuẩn toàn bộ Chất lượngđạo đức, chất lượng văn hoá học sinh không đồng đều giữa các lớp học theochuyên ban và các lớp không theo chuyên ban (ban cơ bản), giữa các học sinhtrong cùng một lớp, chương trình học nặng đối với học sinh Giáo viên trẻ chiếm
tỷ lệ cao nên kinh nghiệm công tác từ giảng dạy đến giáo dục còn ít, rất cần đếnthời gian và mức độ phấn đấu cao mới mong đạt được yêu cầu đề ra hiện nay.Hơn nữa, sự thực hiện chương trình phân ban khá phức tạp, gây khó khăn nhiềucho việc triển khai dạy và học Mặt khác, việc xây dựng đội ngũ giáo viên hiệnquá bất cập, không đồng bộ về cơ cấu, trình độ, tuổi tác, tạo sự hẫng hụt lớn; cóquy chế sinh hoạt học thuật tổ bộ môn, vì đây là vấn đề còn hạn chế Tuy nhiênviệc dạy học tự chọn trong năm đầu tiên còn gặp phải không ít khó khăn Do nhàtrường phải tự biên soạn tài liêuụ tự chon nên một số giáo viên và học sinh đềucho rằng khó khăn lớn nhất là không đủ tài liệu dạy học tự chọn; nội dung củamột số chủ đề tự chọn còn cao so với khả năng của học sinh hoặc chưa hấp dẫnđược người học; Trình đọ chuyên môn của một bộ phận GV chưa thực sự đápứng được yêu cầu của dạy học tự chọn và do đó GV còn tỏ ra lúng túng trongnhững giờ học này
Vẫn còn tình trạng học sinh thiều tập trung trong giờ học Dù một tiết họcchỉ diễn ra 45 phút nhưng tình trạng học sinh mất tập trung chú ý sau 15 đến 20phút vẫn xảy ra Những nguyên nhân khiến học sinh mất tập trung có thể đượctổng hợp thành hai nguyên nhân: nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủquan Môi trường học tập và cấu trúc chương trình học là hai yếu tố nếu khôngđược xây dựng tốt sẽ là nguyên nhân gây mất tập trung cho học sinh Hai yếu tốnày nằm ngoài khả năng kiểm soát của học sinh Môi trường học tập có thể đượcminh hoạ như không gian lớp học, tiếng ồn, hệ thống âm thanh, trang thiết bịhọc tập Cấu trúc chương trình chính là việc phân bổ kiến thức và cấu trúc từng