Bài giảng Hóa học 11 - Bài 4: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện ly

Bài giảng Hóa học 11 - Bài 4: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện ly có nội dung trình bày về phản ứng tạo thành chất kết tủa, phản ứng tạo thành chất điện li yếu, phản ứng tạo thành chất khí,... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Phiếu học tập số 1

Với những dụng cụ và hóa chất đã có sẵn, hãy làm các TN sau: 1/ Nhỏ dd Na2SO4 vào dd BaCl2.

2/ Nhỏ vài giọt dd phenolphtalein vào cốc đựng dd NaOH 0,1M, sau đó rót từ từ dd HCl 0,1M vào cho đến dư.

3/ Rót dd HCl vào cốc đựng dd Na2CO3.

4/ Rót dung dịch CH3COONa vào dung dịch HCl.

5/ Rót dung dịch NaCl vào dung dịch KNO3.

a/ Quan sát hiện tượng xảy ra, viết các PTHH Giải thích tại sao các phản ứng ở TN 1, 2, 3, 4 xảy ra được còn ở TN 5 thì không?

b/ Viết phương trình ion đầy đủ, pt ion thu gọn từ các phương trình phân tử đã viết ở câu a.

BÀI 4

Điều kiện xảy ra

phản ứng

1.Phản ứng tạo thành

chất kết tủa.

2 Phản ứng tạo thành

chất điện li yếu.

3 Phản ứng tạo thành

chất khí.

1.Phản ứng tạo thành

chất kết tủa.

2 Phản ứng tạo thành

chất điện li yếu.

3 Phản ứng tạo thành

chất khí.

• Thí nghiệm: Đổ dd Na2SO4 vào dd BaCl2

• Hiện tượng:

PTPƯ:

Na 2 SO 4 + BaCl 2 → BaSO 4 + 2NaCl

( trắng )

1 Phản ứng tạo thành chất kết tủa

thấy kết tủa trắng xuất hiện.

• Giải thích: Na2SO4, NaCl, BaCl2 đều là những chất điện li mạnh.

Na2SO4 → 2Na + + SO4

2-NaCl → Na+ + Cl -BaCl2 → Ba 2+ + 2Cl

-→ phương trình ion rút gọn

• Phương trình ion đầy đủ:

2Na+ + SO42- + Ba2+ + 2Cl- → BaSO4 + 2Na+ + 2Cl

-Ba2+ + SO 2- → BaSO

a) Phản ứng tạo thành nước:

• Thí nghiệm: Chuẩn bị một cốc đựng dd NaOH

0,1M, nhỏ thêm vài giọt phenolphtalein

Cho từ từ dd HCl 0,1M vào cốc

• Hiện tượng:

→ dd có màu hồng.

→ dd mất màu dần.

NaOH + HCl → NaCl + H2O

2 Phản ứng tạo thành chất điện li yếu

PTPƯ:

Giải thích: NaOH, NaCl, HCl đều là những chất điện li mạnh.

NaOH  Na+ + OH -HCl  H + + Cl

-NaCl  Na + + Cl

-Pt ion đầy đủ:

Na+ + OH- + H+ + Cl-  Na + + Cl- + H2O

Pt ion rút gọn:

H+ + OH-  H2O

-> pư tạo thành H O là chất điện li yếu.

b) Phản ứng tạo thành axit yếu:

Thí nghiệm: Đổ dd HCl vào cốc đựng dd

CH3COONa

PTPƯ:

CH3COONa + HCl → CH3COOH + NaCl

Hiện tượng: Có mùi giấm chua

• Giải thích: CH3COONa và HCl đều là chất điện li

mạnh.

CH3COONa → Na+ + CH3COO

-HCl → H+ + Cl

-Pt ion thu gọn: CH3COO- + H+ → CH3COOH

→ PƯ tạo CH 3 COOH là chất điện li yếu.

PT ion đầy đủ:

Na+ + CH3COO- + H+ + Cl- → Na + + Cl- + CH3COOH

• Thí nghiệm : Đổ dd HCl vào ống nghiệm chứa dd

Na2CO3 .

Hiện tượng:

3 Phản ứng tạo thành chất khí

PTPƯ:

Sủi bọt khí

Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO 2 + H2O

Giải thích:

Na2CO3  2Na + + CO3

2-HCl  H+ + Cl

-PT ion đầy đủ:

2Na+ + CO32- + 2H+ + 2Cl- 2Na + + 2Cl- + CO2 + H2O

PT ion thu gọn: CO32- + 2H+ → CO2 + H2O

 Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li là phản ứng giữa các ion.

 Phản ứng trong dung dịch các chất điện li chỉ

có thể xảy ra khi có ít nhất một trong các điều

kiện sau:

1 Tạo thành chất kết tủa.

2 Tạo thành chất điện li yếu.

3 Tạo thành chất khí.

Kết luận:

Câu 1: Phương trình ion rút gọn của phản

ứng cho biết:

A. những ion nào tồn tại trong dung dịch

B. nồng độ những ion nào trong dung dịch lớn nhất

C. bản chất của phản ứng trong dung dịch các chất điện li

D. không tồn tại phân tử trong dung dịch các chất điện li

Câu 2: Cho phản ứng hóa học

NaOH + HCl → NaCl + H2O Phản ứng hóa học nào sau đây có cùng phương trình ion thu gọn với phản ứng trên?

A 2KOH + FeCl2 → Fe(OH)2 + 2KCl

B NaOH + NaHCO3 → Na2CO3 + H2O

C NaOH + NH4Cl → NaCl + NH3 + H2O

D KOH + HNO3 → KNO3 + H2O

Câu 3: Các ion nào trong tập hợp cho dưới đây tồn tại đồng thời trong cùng một dung dịch?

A Na+, Cu2+, NO3-, Fe3+, Cl

-B Fe2+, K+, NO3-, OH-, NH4+

C Cu2+, Cl-, Na+, OH-, NO3

-D NH4+, CO32-, HCO3-, OH-, Al3+