Trái phiếu chuyển đổi (khái niệm, đặc tính, ưu, nhược điểm và thực trạng)

Thông tin chung về Trái Phiếu Chuyển đổi : khái niệm, công thức tính giá trị, đặc tính và ưu, nhược điểm cùng 1 vài trường hợp về TPCĐ tại Việt Nam mới nhất. Đồng thời, kèm theo câu hỏi thảo luận và trả lời

TRÁI PHIẾU CHUYỂN ĐỔI

I. Khái niệm:

1. Định nghĩa:

Trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu do doanh nghiệp phát hành, có thể chuyển đổi thành

cổ phiếu phổ thông của doanh nghiệp phát hành theo điều kiện, điều khoản, thời điểm đã được xác định trong tương lai

Tương tự như những loại trái phiếu khác, TPCĐ ghi rõ thời điểm đáo hạn và lãi trái phiếu Tuy nhiên, ngoài việc tạo cơ hội cho nhà đầu tư (NĐT) chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu, TPCĐ còn ghi rõ thông tin về quyền lựa chọn chuyển đổi hoặc số cổ phiếu mà NĐT trái phiếu

sẽ nhận được khi chuyển đổi trái phiếu

=> Về bản chất kinh tế, Trái phiếu chuyển đổi là chứng khoán lưỡng tính, được coi là một sản phẩm lồng ghép giữa trái phiếu doanh nghiệp và quyền mua cổ phiếu do chính doanh nghiệp phát hành

2. Giá trị:

Giá trị của trái phiếu chuyển đổi = Giá trị của trái phiếu + Giá trị của quyền chuyển đổi (quyền mua cổ phiếu)

Giá trị của trái phiếu

Được hiểu là giá trị của mệnh giá và lãi trái phiếu trong suốt kỳ hạn của trái phiếu Trên thị trường thứ cấp, giá trị của trái phiếu biến động tỷ lệ nghịch với lãi suất thị trường hay biên độ rủi ro tín dụng cũng như quan hệ cung cầu

Giá trị quyền mua cổ phiếu

Phụ thuộc trước hết vào giá cổ phiếu Khi giá cổ phiếu tăng thì quyền mua càng có giá trị và ngược lại Phần chênh lệch giữa giá cổ phiếu hiện hành và giá chuyển đổi được gọi là giá trị nội tại của quyền mua Khi giá trị nội tại này lớn hơn 0 thì lúc đó quyền mua đang có lãi và ngược lại, giá trị nội tại nhỏ hơn 0 thì lúc đó quyền mua không có giá trị Giá trị của quyền mua còn

phụ thuộc vào một số yếu tố khác như: Thời hạn thực hiện quyền, Mức độ biến động thường xuyên của giá cổ phiếu, Lãi suất trên thị trường

Tỷ lệ chuyển đổi

Để có thể chuyển đổi được thì cần phải có tỷ lệ chuyển đổi Tỷ lệ chuyển đổi cho biết mỗi trái phiếu có thể chuyển đổi được thành bao nhiêu cổ phiếu Tỷ lệ chuyển đổi được thể hiện dưới

dạng tỷ số hoặc là mức giá chuyển đổi, và nó được xác định trong các hợp đồng mua trái phiếu cùng với các điều kiện và điều khoản khác

Ví dụ: Một TPCĐ có mệnh giá bán ra là 10 triệu đồng, có lãi suất thường niên 7% (hằng năm, nếu chưa chuyển đổi, NĐT nhận được 700.000đ lãi TP) TP này có thể chuyển thành 200

cổ phiếu tại bất kỳ thời điểm nào (Tỷ lệ chuyển đổi ở đây là 1:200) Giá mua thực tế của CP là 50.000đ (tương đương mệnh giá TP 10 triệu đồng chia cho 200 cổ phiếu nhận được)

NĐT sẽ chỉ chuyển đổi trái phiếu này thành cổ phiếu nếu giá hiện hành của cổ phiếu cao hơn 50.000 đồng Nếu chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu, họ sẽ không còn được hưởng lãi trái phiếu hàng năm nữa và giá trị của khoản đầu tư vào trái phiếu sẽ biến động theo giá trị cổ phiếu của công ty Chẳng hạn, nếu giá cổ phiếu tăng lên 80.000 đồng, NĐT thực hiện chuyển đổi

và nhận được 200 cổ phiếu có tổng giá trị sẽ là 16 triệu đồng

Tuy nhiên, nếu giá cổ phiếu xuống dưới mức 50.000 đồng thì NĐT sẽ tiếp tục giữ trái phiếu và nhận lãi trái phiếu thường niên, vì nếu chuyển đổi, giá thị trường của số cổ phiếu sẽ thấp hơn mệnh giá ban đầu

II. Đặc tính

• Trái phiếu chuyển đổi thường được phát hành bởi các công ty có xếp hạng tín dụng thấp

và tiềm năng tăng trưởng cao nhằm huy động vốn với chi phí thấp vào những thời điểm chưa thích hợp cho việc phát hành cổ phiếu, trái phiếu thường

• TPCĐ có lãi suất cố định và tương đối thấp so các loại trái phiếu khác, song TPCĐ hứa hẹn đem lại cho nhà đầu tư lợi nhuận lớn hơn khi chuyển đổi thành loại cổ phiếu thường của công ty với chi phí giao dịch thấp hơn mua bán cổ phiếu Đây cũng chính là điểm hấp dẫn của TPCĐ

• Nhà đầu tư có quyền lựa chọn có thực hiện chuyển đổi trái phiếu hay không Điều này giúp các NĐT không bị lỗ nặng khi giá cổ phiếu sụt giảm xuống dưới giá chuyển đổi mà vẫn có lợi khi giá cổ phiếu tăng mạnh

• Những người nắm giữ Trái phiếu chuyển đổi sẽ bị mất đặc quyền chuyển đổi khi công ty phải ngưng hoạt động bởi những tình huống như sát nhập, hợp nhất hay giải thể

• Thời hạn chuyển đổi do công ty quy định rất đa dạng, tùy theo tính toán và quyết định của từng công ty, có loại có thể chuyển đổi bất cứ lúc nào, có loại chỉ được chuyển đổi vào một số thời điểm nhất định

• Về nguyên tắc, nhà phát hành không được ép buộc bất cứ trái chủ nào chuyển đổi mà họ chỉ được quyền tạo ra các điều kiện để để khuyến khích sự chuyển đổi của trái phiếu Một trong những phương cách đó là thực hiện mua lại trái phiếu, tại mức giá và ngày mua được ấn định trước Khi ngày gọi mua lại đến gần, giá cổ phiếu thường sẽ được giao dịch ngày càng gần hơn với giá mua lại của TPCĐ để rồi cuối cùng giá của cổ phiếu thường sẽ được giao dịch tại giá thị trường thấp hơn chút ít so với giá gọi mua lại nhằm

tránh tình trạng trái chủ chuyển đổi thành cổ phiếu thường Đặc tính này làm hạn chế khả năng tăng giá của trái phiếu chuyển đổi

III. Ưu, nhược điểm

Đối với

Công ty

phát

hành

- Chi phí phát hành và lãi suất phải

trả thấp hơn so với phát hành trái

phiếu thông thường cũng như so với

lãi suất ngân hàng Điều này giúp các

công ty mới thành lập có thể kêu gọi

vốn với chi phí thấp hơn

- Ngăn chặn tình trạng số lượng CP

tăng 1 cách nhanh chóng trên thị

trường làm giá CP bị sụt giảm

- Do sự hấp dẫn của việc có thể

chuyển đổi từ trái phiếu sang cổ

phiếu nên TPCĐ sẽ trở thành 1 công

cụ hữu ích trong việc huy động vốn

Đồng thời, khi chuyển từ trái phiếu

nợ thành vốn cổ phần sẽ làm tăng

vốn cổ phần trong tương lai

- Lãi trái phiếu là chi phí được khấu

trừ cho công ty phát hành

- Việc phát hành trái phiếu chuyển

đổi giúp một công ty đảm bảo nguồn

vốn chủ sở hữu một cách chậm trễ,

vì các trái chủ phải mất thời gian để

giao dịch trái phiếu của họ lấy cổ

phiếu Quá trình này làm trì hoãn

việc pha loãng cổ phiếu phổ thông

Trước khi trái phiếu được chuyển đổi

sẽ không làm giảm thu nhập của các

cổ đông hiện hữu so với phát hành

cổ phiếu

- Do cổ đông thường tham gia vào việc quản lý công ty nên khi việc chuyển đổi xảy ra có thể gây ra một sự thay đổi trong việc kiểm soát công ty

- Khi trái phiếu được chuyển đổi, vốn chủ

sở hữu bị "pha loãng" do tăng số cổ phiếu lưu hành nên mỗi cổ phần khi đó đại diện cho một tỷ lệ thấp hơn của quyền sở hữu trong công ty

- Kết quả chuyển đổi sẽ làm giảm chi phí trả lãi, tức là làm tăng thu nhập chịu thuế của công ty Do đó, công ty phải trả thuế nhiều hơn khi chuyển đổi

Đối với - Trái phiếu chuyển đổi cũng giống - Khi chưa chuyển đổi hoặc nếu không có

nhà đầu

tư

trái phiếu thường, tức là cũng được

thanh toán tiền lãi với một lãi suất

cố định và sẽ được mua lại với giá

bằng mệnh giá vào lúc đáo hạn Thu

nhập từ lãi suất trái phiếu thường

cao hơn và chắc chắn hơn thu nhập

từ cổ tức trên cổ phiếu

- Giá thị trường của trái phiếu

chuyển đổi có chiều hướng ổn định

hơn giá cổ phiếu trong thời kỳ thị

trường sa sút Giá trị của trái phiếu

chuyển đổi trên thị trường sẽ được

hỗ trợ bởi các lãi suất hiện hành của

những trái phiếu cạnh tranh khác

- TPCĐ mang lại lợi nhuận cao liên

quan đến cổ phiếu, kết hợp với rủi ro

thấp hơn của trái phiếu, khiến chúng

trở thành một cách đầu tư tương

đối an toàn và tiết kiệm chi phí

- Nếu công ty ngừng hoạt động,

Người nắm giữ trái phiếu chuyển đổi

có quyền ưu tiên hơn các cổ đông

nắm giữ cổ phiếu và sẽ được thanh

toán trước cổ đông

cơ hội chuyển đổi thì chỉ được hưởng mức lợi tức với một lãi suất thấp hơn trái phiếu thông thường

- Nếu công ty phải ngừng hoạt động, NĐT

sẽ bị mất đặc quyền chuyển đổi

-Các công ty có uy tín thường phát hành

TP chuyển đổi để giảm chi phí thu được vốn Tuy nhiên, đôi khi, các công ty có xếp hạng tín dụng kém sẽ phát hành chúng mà không có ý định chuyển đổi các TP đó Vì vậy, NĐT phải nghiên cứu hoạt động của công ty và vị thế ngành để đưa ra quyết định sáng suốt về khả năng thành công trong tương lai

-TP chuyển đổi là loại chứng khoán phức tạp Hầu hết các nhà đầu tư mới có xu hướng nhầm lẫn không biết trái phiếu chuyển đổi là cổ phiếu hay trái phiếu vì đặc điểm của

Một số trường hợp về Trái Phiếu Chuyển Đổi tại Việt Nam

• CTCP Thành Thành Công- Biên Hòa (HOSE: SBT)

Ngày 13/08/2021, Hội đồng quản trị TTC Sugar vừa thông qua kết quả thực hiện chuyển đổi

172 trái phiếu chuyển đổi SBT42004 thành gần 12 triệu cổ phiếu SBT, giá chuyển đổi là 14.342 đồng/CP, tỷ lệ chuyển đổi 1: 69,725 Thực hiện chuyển đổi vào ngày 05/08/2021

Trên thị trường, đóng cửa phiên giao dịch ngày 12/8, cổ phiếu SBT đứng tại mức 20.300

đồng/cổ phiếu

Sau thực hiện chuyển đổi, vốn điều lệ TTC Sugar tăng lên gần 6.508 tỷ đồng Số cổ phiếu được chuyển đổi từ trái phiếu sẽ không bị hạn chế chuyển nhượng

• Công ty Cổ phần Tập đoàn NoVa (Novaland)

Ngày 08/07/2021, Novaland phát hành 300 triệu USD trái phiếu chuyển đổi quốc tế cho nhà đầu

tư nước ngoài, niêm yết trên Sàn Giao dịch Chứng khoán Singapore

Theo Bloomberg, mỗi trái phiếu chuyển đổi có mệnh giá 200.000 USD, kỳ hạn 5 năm kể từ ngày phát hành, với lãi suất cố định 5,25%/năm Giá chuyển đổi là 135.700 đồng/CP, cao hơn 15% giá đóng cửa là 118.000 đồng/CP tại ngày chào bán

Câu hỏi thảo luận

1. Hiện nay, các sản phẩm trái phiếu chuyển đổi chưa phổ biến tại thị trường Việt Nam, nhóm có thể đưa ra nguyên nhân và lí giải nào cho thực trạng này?

Trả lời:

Các nguyên nhân chính khiến trái phiếu chuyển đổi chưa phổ biến tại thị trường Việt Nam:

• Quy định của Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi chưa chặt chẽ Việc chuyển đổi trái phiếu sang cổ phiếu không có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước tạo nên nhiều rủi ro cho nhà đầu tư

• Thị trường chứng khoán Việt Nam chưa thực sự phát triển, các nhà đầu tư mới chỉ quan tâm đến các sản phẩm sơ cấp như cổ phiếu, trái phiếu mà chưa quan tâm đến các sản phẩm phức tạp hơn như trái phiếu chuyển đổi

• Đặc điểm của các nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam gồm 2 nhóm chính:

+ Những nhà đầu tư quan tâm đến giá trị chứng khoán thì chủ yếu mang tính chất đầu

cơ, lướt song nên chưa quan tâm nhiều đến các sản phẩm dài hạn như trái phiếu

+ Những người mong muốn tiết kiệm dài hạn thì chỉ quan tâm đến lợi tức đạt được mà không quan tâm nhiều đến giá trị cổ phiếu nên họ lựa chọn trái phiếu thông thường

2. Dựa trên các đặc tính của trái phiếu chuyển đổi, theo đánh giá của nhóm thì khi nào doanh nghiệp nên phát hành trái phiếu chuyển đổi?

Trả lời:

Doanh nghiệp nên phát hành trái phiểu chuyển đổi khi:

• Mong muốn tiết kiệm chi phí lãi vay: Thay vì phát hành trái phiếu thông thường với lãi suất cao, doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu chuyển đổi với lãi suất thấp hơn Quyền chuyển đổi trái phiếu sẽ giúp tăng sức hấp dẫn của trái phiếu,

từ đó có thể giảm lãi suất phải trả

• Đối với các doanh nghiệp mới thành lập, chưa có đủ uy tín trên thị trường nhưng được kỳ vọng tăng trưởng cao có thể sử dụng trái phiếu chuyển đổi như một công cụ huy động vốn hiệu quả

3. Dựa trên các đặc tính của trái phiếu chuyển đổi, theo đánh giá của nhóm thì khi nào nhà đầu tư nên lựa chọn và không nên lựa chọn trái phiếu chuyển đổi?

Trả lời:

Nhà đầu tư nên lựa chọn trái phiếu chuyển đổi khi:

• Mong muốn một mức lợi tức cố định trong ngắn hoặc trung hạn

• Đặt kỳ vọng vào giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp trong trung và dài hạn

Nhà đầu tư không nên lựa chọn trái phiếu chuyển đổi khi:

• Chỉ mong muốn đầu cơ ngắn hạn hoặc:

• Chỉ mong muốn đạt được lợi ích ổn định trong dài hạn mà không quan tâm đến giá trị cổ phiếu doanh nghiệp