Ảnh hưởng của tôn giáo trong nền văn minh ai cập, lưỡng hà cổ đại

Ảnh hưởng của Tôn giáo trong nền văn minh Ai Cập, Lưỡng Hà cổ đại..........................................................................................................................................................................................................................................................

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI

Đề bài:

Ảnh hưởng của Tôn giáo trong nền văn minh Ai Cập,

Lưỡng Hà cổ đại

Hà Nội - 202

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM

Tổng số thành viên của nhóm:

Có mặt: 10a

Đề tài nghiên cứu:

Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên trong việc thực hiện bài tập nhóm môn: Lịch sử văn minh thế giới

Kết quả như sau:

Stt MSSV HỌ VÀ TÊN Đánh giá

của sinh viên

Sinh viên ký tên

đánh giá của giáo

viên

số

Điểm chữ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Hà Nội, ngày tháng năm 2021

Kết quả điểm bài viết: NHÓM TRƯỞNG

Giáo viên chấm thứ nhất: ………

Giáo viên chấm thứ hai: ……….

Kết quả điểm thuyết trình :……….

- Giáo viên cho thuyết trình: ……….

Điểm kết luận cuối cùng: ………

- Giáo viên đánh giá cuối cùng: …………

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Trải qua bề dày của lịch sử, có thể nói, nền văn minh Ai Cập, Lưỡng Hà là một trong những nền văn minh cổ xưa, là nơi bắt nguồn cho những nền văn minh khác trên thế giới Với một giai đoạn lịch sử lâu dài văn minh Ai Cập và văn minh Lưỡng Hà đã phát triển và đạt được những thành tựu vô cùng rực rỡ trên tất cả các lĩnh vực như: chữ viết, văn học, tư tưởng tôn giáo… và đặc biệt là

sự phát triển rực rỡ của lĩnh vực tôn giáo, đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến các lĩnh vực khác trong đời sống xã hội Để tìm hiểu sâu hơn về sự ảnh hưởng này, đặc biệt trên lĩnh vực chính trị, nghệ thuật kiến trúc, chữ viết, văn học, y học, thiên văn học, xã hội, chúng em xin lựa chọn đề bài: “Ảnh hưởng của Tôn giáo tỏng nền văn minh Ai cập, Lưỡng Hà cổ đại” làm bài tập nhóm

NỘI DUNG

CỔ ĐẠI

1. Ai Cập cổ đại

Ai Cập là vùng đồng bằng dài và hẹp, ở vùng đông bắc châu Phi, nằm dọc theo vùng hạ lưu của lưu vực sông Nin Sông Nin, bắt nguồn từ vùng xích đạo châu Phi, là một trong những con sông lớn nhất trên thế Hàng năm từ tháng 6 đến tháng 11, nước sông Nin dâng cao đem theo một lượng phù sa rất phong phú, bồi đắp cho vùng đồng bằng hai bên bờ ngày càng thêm màu mỡ Mặt khác, sông Nin cung cấp nguồn thực phẩm thuỷ sản dồi dào cho cư dân Bên cạnh đó, con sông này là một trong những con đường giao thông quan trọng nhất của vùng này Do đó, nền kinh tế ở đây sớm phát triển Nông nghiệp, ngư nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đều phát triển từ rất sớm, tạo điều kiện cho Ai Cập có thể bước vào xã hội văn minh sớm nhất thế giới Nhờ có đất đai màu mỡ, các loại hình thực vật như đại mạch, tiểu mạch, sen, cây papyrus sinh sôi nảy nở quanh năm Bên cạnh đó, Ai Cập còn có rất nhiều loại đá quý như đá

vôi, đá badan, đá hoa cương, đá mã não ; kim loại thì có đồng, vàng, còn sắt thì phải đưa từ bên ngoài vào

2. Lưỡng Hà cổ đại

Giữa khu vực Tây Á có 2 con sông lớn – Sông Tigrơ và sông Ơphơrát – bắt nguồn từ miền rừng núi Ácmêni chảy xuôi bên nhau, rồi cùng đổ ra vịnh Pécxích (Vịnh Ba Tư) Vùng bình nguyên nằm giữa 2 sông đó – ở hạ và trung lưu – thường được gọi là Mêdôpôtami (Mésopotamie) “miền đất giữa hai con sông” (hay Lưỡng Hà) Giống như Sông Nin ở Ai Cập, hai sông Tigrơ và Ơphơrát có vai trò rất quan trọng đối với sự hình thành và phát triển của các quốc gia ở khu vực Lưỡng Hà, tạo ra những con đường thương mại cầu nối giữa vùng Hắc Hải – vịnh Ba Tư và giữa Địa Trung Hải với phương Đông, tạo nên hành lang giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các quốc gia Đông – Tây Khí hậu Lưỡng Hà nóng và khô Lượng mưa hàng năm không đáng kể; do vậy nông nghiệp chủ yếu được tiến hành trên những vùng đất đã được nước sông tưới tiêu

tự nhiên hay bằng sức lao động của con người

MINH AI CẬP, LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI

1. Trong lĩnh vực chính trị

Tôn giáo đã thần bí hóa vương quyền góp phần xác lập mô hình quân chủ chuyên chế Paraong là vị người nắm giữ toàn bộ quyền lực tối cao của vương quốc và ít nhất là trên lý thuyết sở hữu toàn bộ đất đai cùng tất cả các nguồn tài nguyên của nó Dựa theo tín ngưỡng tôn giáo, thần mặt trời Ra là vị thần tối cao nhất Chính vì vậy, Pharaon, người trị vì, được coi là con của thần mặt trời Ra Với hình thức chính trị là quân chủ chuyên chế cổ đại, Pharaon cũng là người được tôn thờ như con của thần Vì vậy, Pharaon không chỉ nắm giữ vương quyền

mà thậm chícả thần quyền, chi phối mọi mặt của đời sống Đứng đầu chính quyền của nhà nước chỉ sau nhà vua là tể tướng, người đóng vai trò là đại diện

và quản lý toàn bộ đất đai, quốc khố, các công trình xây dựng hệ thống pháp luật, và các tài liệu lưu trữ Ở cấp độ khu vực, đất nước được chiathành 42 khu vực hành chính gọi là các nome nằm dưới sự cai trị bởi một nomarch, những người nằm dưới sự giám sát của tể tướng Như vậy có thể thấy, hình thức chính trị của Ai Cập được coi là một tiền đề để tiến đến hình thức quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền phong kiến, bởi nó tuy vậy, vẫn có những yếu tố như sử dụng, và chiếm hữu nô lệ

Người Lưỡng Hà tin rằng các vị vua và vương hậu của họ là hậu duệ từ Thiên giới, nhưng không giống như người Ai Cập cổ đại, họ không bao giờ cho rằng các vị vua của họ là các vị thần thực sự.[14] Hầu hết các vị vua tự xưng là

"vua của vũ trụ", hay "đại vương" Một tên gọi phổ biến khác là "người chăn cừu", thể hiện các vị vua chăm nom thần dân của mình

2. Trong lĩnh vực văn học

Tôn giáo đã tạo nên dòng văn học tôn giáo Ai Cập cổ đại Văn học cổ đại Ai Cập, cũng như mọi nền văn học khác, gắn liền với đời sống xã hội và với hệ tư tưởng của xã hội đó Và bởi vì ở Ai Cập cổ đại, tôn giáo là hình thức tư tưởng chủ đạo, nên không có gì lạ rằng văn học Ai Cập chịu ảnh hưởng chủ yếu của tôn giáo, và nhiều tác phẩm của nền văn học này đã thấm nhuần thế giới quan tôn giáo, biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Tuy nhiên không nên từ đó

mà cho rằng văn học Ai Cập chỉ là những văn bản tôn giáo hay thần thoại Ngược lại, nó rất phong phú đa dạng về thể loại Ai Cập cổ đại có một kho tàng văn học khá phong phú và đa dạng, gồm có thơ ca trữ tình, tục ngữ, truyện thần thoại Những tác phẩm tiêu biểu là: “Nói Thật và Nói Láo”, “Sống sót sau vụ đắm thuyền”, “Lời kể của Ipuxe”, “Nói chuyện với linh hồn của mình” Các câu chuyện đều có ý nghĩa tích cực, mang tính chất răn đe, giáo huấn, dạy con người phải sống sao cho tốt đẹp, đúng đạo lý và khuyến khích tinh thần vươn lên

của con người trong xã hội Các tác phẩm còn phản ánh những biến động lớn trong xã hội thời đó

Ở Lưỡng Hà cổ đại dòng văn học sử thi ra đời từ thời Sumer, đến thời Babylon chiếm một vị trí rất quan trọng Nó chịu ảnh hưởng của tôn giáo rất mạnh Chủ đề là thường ca ngợi các vị thần Thuộc về loại này, có các truyện như “Khai thiên lập địa”, “Nạn hồng thủy” … Có thể nói văn học Lưỡng Hà cổ đại đã đạt được những thành tựu đáng kể, có ảnh hưởng lớn với khu vực Tây Á Những truyện Khai thiên lập địa sáng tạo ra loài người, hay “Nạn hồng thủy” … trong kinh thánh đều bắt nguồn từ nền văn học Lưỡng Hà

3. Trong lĩnh vực nghệ thuật kiến trúc

Tôn giáo đã ảnh hưởng tới kiến trúc và số lượng những công trình xây dựng

vì mục đích tôn giáo Người Ai Cập cổ đại thường quan niệm rằng nếu xác chết được đặt trong kim tự tháp, linh hồn sẽ được bất tử Nhưng chỉ có các pharaoh

và hoàng hậu mới có vinh dự được nằm trong kim tự tháp Người dân tẩm ướp xác chết, móc lấy não từ đầu mũi, lấy nội tạng ra ngoài, cho vào nhiều hũ bằng

gỗ hoặc vàng và tắm rửa sạch sẽ cho xác Rồi họ bôi dầu thơm và sáp vào xác pharaoh Sau đó, người ta sẽ bọc xác bằng nhiều lớp vải lanh, rồi cho vào nhiều lớp quan tài bằng gỗ hoặc vàng và lắp mặt nạ của họ vào đầu quan tài để trông giống như người thật Khi chôn cất, người ta còn mang theo châu báu, hương hoa và đặt bẫy để những linh hồn xấu không quấy rầy vị pharaoh của họ Kim tự tháp được xây dựng trước khi các pharaoh chết và vào mùa hè, đó là khi nước sông Nile dâng lên Sau khi xây xong bằng các hòn đá tảng, kim tự tháp như một cầu thang khổng lồ Việc thờ cúng là một nghi lễ ở Ai Cập cổ Sau khi chôn cất, người dân mang đồ lễ, hương hoa, đèn, lương thực đến đền thờ các vị thần và đền thờ pharaoh để cầu phước cho mình được bất tử ở thế giới bên kia Bằng bàn tay và khối óc của mình, họ đã để lại cho văn minh nhân loại những công trình kiến trúc vô giá Trải qua gần 5000 năm, các Kim tự tháp vẫn đứng sừng

sững trên sa mạc bất chấp thời gian và mưa nắng Tượng và phù điêu của Ai Cập

cổ cũng là những thành tựu rất đáng chú ý Các Pharaông thường sai các nghệ nhân tạc tượng của mình và những người trong vương thất Tượng thường được tạc trên đá, gỗ hoặc được đúc bằng đồng Bức tượng đẹp nhất là tượng nữ hoàng Nêfectiti Còn độc đáo nhất là tượng Nhân sư, những bức tượng mình sư tử đầu người hoặc dê Những tượng này thường được đặt trứơc cổng đền miếu nhằm mục đích canh và giữ gìn sự bình yên

Hình ảnh Kim tự tháp Ai Cập cổ (Ảnh: Wikipedia)

Nghiên cứu về kiến trúc Lưỡng Hà cổ đại dựa trên các bằng chứng khảo cổ học có sẵn, hình ảnh của các tòa nhà thể hiện trên cổ vật và các văn bản về việc xây dựng Văn học học thuật thường tập trung vào các đền thờ, cung điện, tường thành và cổng, và các tòa nhà hoành tráng khác, nhưng đôi khi người ta cũng tìm thấy các tác phẩm nói về kiến trúc dân dụng Khảo sát bề mặt khảo cổ cũng cho phép nghiên cứu hình thái đô thị ở các thành phố Lưỡng Hà thời đầu

Hình ảnh Một đề xuất phục dựng hình ảnh của ziggurat Sumer (Ảnh: Wikipedia)

4 Trong lĩnh vực lĩnh vực khoa học tự nhiên: y học, thiên văn học

4.1 Thiên văn học

Từ rất sớm với những dụng cụ thô sơ như sợi dây, mảnh ván… các nhà thiên văn học Ai Cập cổ đại thường ngồi trên nóc đền, miếu để quan sát bầu trời Quan niệm của người Ai Cập về vũ trụ gắn liền với đa thần giáo Trung tâm của thế giới là thần Geb, vị thần tượng trưng cho Trái Đất, người chị đồng thời là vợ của Geb – thần Nut chính là bầu trời Nut sinh ra thần Ra – thần Mặt Trời và các

vì sao còn Ra sinh ra Thoth – thần Mặt Trăng Do Nut cứ sáng ra lại nuốt hết các

vì tinh tú rồi đến đêm mới thả ra nên thần Shu, cha của bà, đã nâng bầu trời lên khỏi mặt đất Thần Ra ban ngày bơi trên sông Nile ở thượng giới, chiếu sáng mặt đất còn ban đêm lại du hành dưới sông Nile chốn âm phủ và chiến đấu với những thế lực đen tối để rồi sáng hôm sau lại xuất hiện phía chân trời Trong những nghiên cứu của Robert Bauval, ông nhận thấy rằng đường thông hơi phía Nam phòng Vua được xếp thẳng với sao Orion sao của thần Osiris Đường thông hơi từ phòng Hoàng Hậu lại xếp thẳng với sao Sirius ngôi sao của thần Isis (Osiris và Isis là anh em ruột và cũng là vợ chồng) Nữ thần Isis đại diện cho sao Sirius, một ngôi sao rất quan trọng đối với người Ai Cập cổ

Hình ảnh Biểu đồ từ lăng mộ của Senemut, triều đại thứ 18 cổ (Ảnh: Wikipedia)

4.2 Y học

Người Ai Cập tin rằng ở thế giới bên kia, các vị thần chờ những người đã mất

ở đó để đón lên thiên đàng hoặc đày xuống địa ngục Khi qua thiên đường, phải gặp thần Anubis, Anubis dẫn người chết đi đến chiếc cân trái tim, để cân xem người đó ác hay tốt Nếu anh ta nói dối, chứng tỏ anh ta là người xấu, sẽ

bị Ammit, con quái vật hình cá sấu ăn trái tim và bị đày đi địa ngục Còn nếu trả lời đúng, anh ta sẽ được tiếp đón hậu hĩnh bởi thần Osiris, thần âm phủ Những

vị thần được tôn thờ với các nghi lễ và cầu nguyện, trong các ngôi đền địa phương và đền thờ gia đình cũng như trong ngôi đền chính thức quản lý bởi các giáo sĩ Các vị thần khác nhau đã được nổi bật ở giai đoạn khác nhau của lịch sử

Ai Cập, và các huyền thoại liên quan đến họ thay đổi theo thời gian, do đó, Ai Cập chưa bao giờ có một hệ thống thứ bậc các vị thần chặt chẽ hay một thần thoại thống nhất Dù vậy, trong tôn giáo Ai Cập có nhiều niềm tin bao quát Trong số đó có sự tôn thờ của pharaon - đã giúp thống nhất quốc gia về mặt chính trị, và niềm tin phức tạp về một thế giới bên kia, mà đã dẫn đến việc gia tăng tục chôn cất công phu của người Ai Cập Người Ai Cập có những hiểu biết rất rõ về cấu tạo của cơ thể người do tục ướp xác xuất hiện từ rất sớm Nhờ đó, y học có cơ hội phát triển mạnh

Hình ảnh Ướp xác, một phong tục mai táng phức tạp của người Ai Cập cổ (Ảnh:

Wikipedia)

5 Trong những lĩnh vực khác: xã hội, chữ viết, …

5.1 Chữ viết

Chữ tượng hình đóng vai trò quan trọng trong việc thi hành nhiều công việc của hoàng gia, được các Pharaoh Ai Cập đầy quyền uy và những người ghi chép (scribe) dùng để ghi lại những thành tựu trong triều đại của họ Ngày nay, hàng triệu chữ tượng hình còn lưu lại trong các văn bản thiêng liêng, quan tài đá, lăng

mộ, và tượng đài là minh chứng cho một thời đại hoàng kim đã qua ở Ai Cập Chữ viết Ai Cập ra đời khi xã hội hình thành giai cấp Đó là chữ tượng hình Đối với các khái niệm phức tạp và trừu tượng, người ta dùng phương pháp mượn ý Tuy nhiên, hai phương pháp này chưa đủ để ghi mọi khái niệm của cuộc sống nên dần dần xuất hiện những hình vẽ biểu hiện âm tiết

5.2 Xã hội

Người Ai Cập yêu thích tất cả các loài động vật Trong số đó, mèo là loài động vật thiêng liêng nhất, đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân nơi đây trong suốt một thời gian dài Sở dĩ như vậy là vì vị thần bảo

hộ Bastet mà người dân Ai Cập tôn thờ có hình dạng của một con mèo Với người Ai Cập, đôi mắt sáng của mèo trong đêm cũng giống như ánh trăng trong đêm mù âm u Và nếu như có hỏa hoạn xảy ra trong nhà thì mèo sẽ là đối tượng

ưu tiên hàng đầu được cứu Khi một con mèo chết, mọi thành viên trong gia

đình sẽ để tang bằng cách cạo lông mày của mình Họ làm như vậy nhằm thể hiện nỗi buồn đau khi con vật linh thiêng qua đời Nếu ai đó giết chết một con mèo, dù chỉ là vô ý, người đó cũng sẽ phải đối mặt với sự giận dữ của đám đông dân chúng Ai Cập Theo đó, người này sẽ bị trừng phạt bằng cách bị ném xuống một hố đầy rắn độc Người Ai Cập cổ đại còn ướp xác và chôn cất mèo chết tại một nghĩa trang dành cho loài mèo cùng với xác ướp của những con chuột

Hình ảnh Mèo Ai Cập được khắc họa trong bức tranh cổ

KẾT LUẬN

Qua phần tìm hiểu nói trên, cho tha thấy được rằng Tôn giáo đã có sự ảnh hưởng không hề nhỏ tới văn hóa – xã hội – chính trị Ai Cập, Lưỡng Hà cổ đại, một trong những nền văn hoá cổ nhất và phát triển rực rỡ nhất của thế giới cổ đại Tôn giáo đã góp phần giúp Người dân Ai Cập đạt được những thành tựu vô cùng to lớn trên các lĩnh vực của đời sống, bao gồm: chữ viết, chính trị, xã hội, văn học, y học, nghệ thuật kiến trúc, … Những thành tựu đó có vai trò quan trọng trong việc mở đường cho nền văn minh nhân loại Cho đến nay, những thành tựu văn hoá ấy vẫn làm cho chúng ta thán phục và ngạc nhiên trước sức sáng tạo kì diệu của nhân dân Ai Cập, Lưỡng Hà thời cổ đại

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Giáo trình Lịch sử văn minh thế giới, Đại học Luật Hà Nội;

2. Phạm Thị Chính, Lịch sử mỹ thuật thế giới, NXB Đại học sư phạm, 2012;

3. https://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_

%C4%91%E1%BA%A1i;

4. https://www.wikiwand.com/vi/V%C4%83n_h%C3%B3a_Hy_L%E1%BA

%A1p;

5. https://www.himeji-du.ac.jp/faculty/dp_lang/shakaika-aid/sekaishi-vi.pdf.;

6.

https://thegioiluat.vn/bai-viet-hoc-thuat/Tieu-luan Van-minh-Ai-cap-co-dai-9119/;

7. https://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_

%C4%91%E1%BA%A1i;

8. https://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_

%C4%91%E1%BA%A1i;;

9. https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0;