Với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều có cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau” và bản thân đã tiếp cận phương pháp “lấy trẻ làm trung tâm”, giúp trẻ hứng thú với việc học và phát triển thế mạnh của mỗi trẻ. Là giáo viên mầm non tôi luôn trăn trở việc tìm ra phương pháp giảng dạy giúp trẻ phát huy tối đa khả năng sáng tạo. Để thực hiện mục tiêu này, tôi đã tìm đọc nhiều tài liệu trên mạng xã hội và trao đổi với đồng nghiệp về những phương pháp có thể áp dụng có hiệu quả trong các giờ hoạt động trong trường mẫu giáo và tôi đã nhận được những lời chia sẻ chân thành từ những người có kinh nghiệm về vấn đề này đã góp phần không nhỏ cho vẫn đề tôi luôn suy nghĩ đó là: Làm thế nào để vận dụng các phương pháp có hiệu quả không mang tính hình thức? làm thế nào để trẻ vừa hứng thú trong các giờ hoạt động vừa nắm được nội dung của bài học? đó là những điều tôi luôn trăn trở. Tại trường Mẫu giáoTuổi Hồng đội ngũ giáo viên đã thực hiện được chương trình giáo dục mầm non mới song khi thực hiện giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” còn lúng túng, trong cách lựa chọn biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động sao cho trẻ được tích cực hứng thú, chưa có kinh nghiệm thực tiễn trong việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành và trao đổi. Bản thân tôi trực tiếp được tham gia khóa học bồi dưỡng thường xuyên qua đợt tập huấn module tại trường trong đó có module mầm non đề cập đến phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Bản thân tôi đã nắm bắt và áp dụng ngay trong lớp học nơi đơn vị tôi công tác. Theo Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền: “Chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm. Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ. Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ.” Đây là bài học mang nhiều lợi ích cho bản thân tôi cũng như đồng nghiệp giáo viên trong trường Mẫu giáo ABC khi tổ chức hoạt động cho trẻ theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm ”. Cách tổ chức này là điều còn mới mẻ với đội ngũ giáo viên trong trường tôi. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp Lá 1, trường Mẫu giáo ABC năm học 2019 - 2020”.
Trang 1Thực trạng việc nâng cao việc sử dụng biện giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 ở trường Mẫu
giáo ABC
5
a Đặc điểm tình hình của lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi lớp Lớp 1 5
b Thực trạng việc sử dụng biện pháp giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm cho trẻ 5- 6 tuổi lớp Lá 1 7
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp 9
c Mối quan hệ giữa các giải pháp và biện pháp 23
d Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
ra phương pháp giảng dạy giúp trẻ phát huy tối đa khả năng sáng tạo Để
Trang 2thực hiện mục tiêu này, tôi đã tìm đọc nhiều tài liệu trên mạng xã hội và traođổi với đồng nghiệp về những phương pháp có thể áp dụng có hiệu quảtrong các giờ hoạt động trong trường mẫu giáo và tôi đã nhận được nhữnglời chia sẻ chân thành từ những người có kinh nghiệm về vấn đề này đã gópphần không nhỏ cho vẫn đề tôi luôn suy nghĩ đó là: Làm thế nào để vậndụng các phương pháp có hiệu quả không mang tính hình thức? làm thế nào
để trẻ vừa hứng thú trong các giờ hoạt động vừa nắm được nội dung của bàihọc? đó là những điều tôi luôn trăn trở
Tại trường Mẫu giáoTuổi Hồng đội ngũ giáo viên đã thực hiện đượcchương trình giáo dục mầm non mới song khi thực hiện giáo dục “Lấy trẻlàm trung tâm” còn lúng túng, trong cách lựa chọn biện pháp, hình thức tổchức các hoạt động sao cho trẻ được tích cực hứng thú, chưa có kinh nghiệmthực tiễn trong việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm
Đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫnnhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành và trao đổi
Bản thân tôi trực tiếp được tham gia khóa học bồi dưỡng thườngxuyên qua đợt tập huấn module tại trường trong đó có module mầm non đềcập đến phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, thiết kế môi trườnggiáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế hoạch trên quan điểm giáo dụclấy trẻ làm trung tâm Bản thân tôi đã nắm bắt và áp dụng ngay trong lớphọc nơi đơn vị tôi công tác
Theo Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền: “Chương trình giáo dục mầm non tốt
là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là nó được xây dựngdựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ Chương trìnhnày sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới
sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khảnăng giao tiếp xã hội của trẻ.”
Đây là bài học mang nhiều lợi ích cho bản thân tôi cũng như đồngnghiệp giáo viên trong trường Mẫu giáo ABC khi tổ chức hoạt động cho trẻtheo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm ” Cách tổ chức này là điều còn mới mẻvới đội ngũ giáo viên trong trường tôi Xuất phát từ những lý do trên, tôi
Trang 3chọn đề tài “Biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp Lá 1, trường Mẫu giáo ABC năm học 2019 - 2020”.
Mục tiêu: Đề tài được thực hiện với mục tiêu đặt ra là: Áp dụng một
số biện pháp sư phạm giúp trẻ học tốt, thể hiện hết năng lực, nhu cầu vàhứng thú theo định hướng giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm”
Nhiệm vụ của đề tài:Tìm hiểu về đặc điểm nhận thức của trẻ mầm non.Trong thực tế vì sao chất lượng giáo dục mà trẻ lĩnh hội chưa cao? Tại saochưa phát huy hết khả năng, tiềm thức của mỗi đứa trẻ Trong thực tế trẻ cònhọc dưới hình thức cũ, trẻ học còn bị chi phối nhiều của giáo viên, trẻ chưađược phát huy đúng hướng lấy trẻ làm trung tâm, nghĩa là trẻ chưa thể hiệnđược hết khả năng, nhu cầu và hứng thú trong các hoạt động học Phải xâydựng kế hoạch giảng dạy và lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động nhằm lấytrẻ làm trung tâm thì mới mang lại hiệu quả, sát với thực tế, phù hợp với tìnhhình nhận thức của trẻ trong lớp
Tổ chức các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm là mộtnhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dụcmầm non một cách hiệu quả, đảm bảo chất lượng và sự phát triển toàn diệnphù hợp với từng cá nhân trẻ, đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra Thựchiện được những điều trên đã góp phần nâng cao chất lượng tổ chức các hoạtđộng cho trẻ trong nhà trường, nâng cao kết quả dạy học cho giáo viên vàphù hợp với trẻ tuổi mầm non theo yêu cầu phát triển của ngành học Mầmnon Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, Chúng khác nhau về thể chất, tìnhcảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý, vì thế mà mỗi trẻ
có nhu cầu, hứng thú, cách học và cách tiếp thu khác nhau nhưng chúng đều
có thể thành công Ở lứa tuổi mầm non, hoạt động chủ đạo của trẻ “Chơi mà
Trang 4học, học mà chơi ” thông qua các hoạt động đa dạng phong phú mà trẻ lĩnhhội kiến thức trong cuộc sống xung quanh trẻ nhờ có sự can thiệp, hổ trợ củanhà giáo dục.
Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện
tự nhiên, xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáodục, hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện mục tiêu,nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ
Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làmtrung tâm đã tạo ra một không gian mở cho trẻ, khuyến khích trẻ phát triển
tư duy và phương pháp giải quyết vấn đề Nếu trẻ được tạo nhiều cơ hội tựtham gia trải nghiệm khám phá, giải quyết được một số tình huống
3 Đối tượng nghiên cứu.
Trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp Lá 1 trường Mẫu giáo ABC
4 Giới hạn của đề tài
Biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp Lá
1, trường Mẫu giáo ABC năm học 2019 – 2020
Thời gian thực hiện từ tháng 9/2019 – tháng 5/2020
5 Phương Pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
Thu thập và xử lý tài liệu có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận về vấn
Quan sát và ghi chép hoạt động của trẻ kết hợp trao đổi với trẻ
Quan sát và ghi chép quá trình tổ chức các tiết dạy chưa được thựchiện lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng
về công tác tổ chức tiết dạy lấy trẻ làm trung tâm
- Phương pháp điều tra:
Trang 5Là phương pháp thu thập thông tin bằng cách thiết lập hệ thống bảnghỏi nhằm điều tra thực trạng về việc lấy trẻ làm trung tâm.
Phỏng vấn giáo viên mầm non các lớp về việc tổ chức các tiết dạynhằm đánh giá thực trạng và làm sáng tỏ các thông tin thu thập được
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Tổ chức thực nghiệm sư phạm ở 2 lớp (1 lớp thực nghiệm sư phạm vàmột lớp đối chứng) Trong đó lớp thực nghiệm sư phạm dạy bằng giáo án có
áp dụng các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, còn lớp đối chứng dạygiáo án bình thường Sau đó đánh giá và so sánh kết quả đánh giá của hailớp để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp sư phạm mà
Trang 6và trong nước thường nói tới việc cần thiết phải chuyển từ dạy học lấy giáoviên làm trung tâm sang dạy học lấy học trẻ làm trung tâm, đây là một xuhướng tất yếu của nền giáo dục mà chúng ta nên áp dụng và đổi mới.
Vậy trong công tác giảng dạy người giáo viên luôn quan tâm trước hếtđến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền thụ tới trẻ cho hết nộidung quy định trong chương trình, cố gắng làm cho mọi học sinh hiểu vànhớ những lời cô dạy Cũng từ đó hình thành kiểu học thụ động, thiên về ghinhớ, ít chịu suy nghĩ
Để khắc phục tình trạng đó, cần phát huy tính tích cực chủ động họctập của trẻ, quan tâm đến nhu cầu khả năng của mỗi cá nhân trẻ trong tập thểlớp Các phương pháp “Dạy học tích cực”, “Lấy người học làm trung tâm”
đã đưa lại hiệu quả cao
Theo tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời tạiViệt Nam cho biết “Cách tiếp nhận tốt nhất để giáo dục các phương phápdạy học tích cực nhằm thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duyphản biện và giải quyết vấn đề cho trẻ là cách tiếp cận tốt, thường thể hiệntính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ” Hiện naytrên thế giới có một số mô hình, cách tiếp cận trong giáo dục đầu đời đượccác nhà chuyên gia giáo dục đánh giá cao Mỗi mô hình, cách tiếp cận có thể
có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau, nhưng hầu hết các nhà giáodục hàng đầu trên thế giới đều thừa nhận những mô hình kể trên đều tốt
Tại trường Mẫu giáo ABC, căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ năm học2019-2020 của trường: Chương trình giáo dục Mầm non theo Thông tư17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giá dục
và Đào tạo ở lứa tuổi Mầm non: Hoạt động chủ đạo của trẻ “Chơi mà học,học mà chơi” thông qua các hoạt động đa dạng phong phú mà trẻ lĩnh hộikiến thức trong cuộc sống xung quanh trẻ
Chương trình giáo dục mầm non mới là lấy trẻ là làm trung tâm, tạođiều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích cực phù hợp với sự phát triển
Trang 7của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và hứng thú của trẻ trong quá trìnhgiáo dục.
Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làmtrung tâm đã tạo ra một không gian mở cho trẻ, khuyến khích trẻ phát triển
tư duy và phương pháp giải quyết vấn đề Nếu trẻ được tạo nhiều cơ hội tựtham gia trải nghiệm khám phá, thì như vậy trẻ đã có thể được phát triển tưduy sáng tạo, giúp trẻ có nhiều cơ hội phát triển ngôn ngữ, tình cảm xã hội,phát triển thẩm mỹ, thể chất, phát triển nhận thức Những lợi ích đó có liên
hệ trực tiếp với phương pháp dạy của các giáo viên, đó chính là cách tổ chứccác hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm
2 Thực trạng việc nâng cao việc sử dụng biện giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 ở trường Mẫu giáo ABC.
a Đặc điểm tình hình của lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại lớp Lớp 1 Trường Mẫu giáo ABC có 5 lớp mẫu giáo 5 tuổi với tổng số trẻ là 167
trẻ Trong đó lớp Lá 1 có 33 trẻ được sự quan tâm chỉ đạo sát sao về chuyênmôn cũng như được đầu tư về cơ sở vật chất phục vụ công tác chăm sóc giáodục trẻ, có thể nói đó là sự quan tâm rất lớn của ban giám hiệu đối với lớp.Giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình với công tác chăm sóc giáo dục trẻ
+ Thuận lợi
Lớp mẫu giáo 5 tuổi Lá 1 trường Mẫu giáo ABC, với tổng số trẻ là 33
Trẻ Đa số trẻ của lớp nhanh nhẹn, có sức khoẻ tốt để tham gia vào các hoạtđộng của lứa tuổi
Lớp được trang bị đầy đủ các trang thiết bị, đồ dùng thuận tiện như:
ti vi, máy vi tính cho trẻ … phù hợp với trẻ
Ban giám hiệu nhà trường luôn đi sâu đi sát, tạo điều kiện thuận lợicho giáo viên có đủ phương tiện để chăm sóc và dạy trẻ như mở các lớp bồidưỡng công nghệ thông tin cho giáo viên, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệpvụ… Nhà trường đã tổ chức cho cán bộ giáo viên tham dự đầy đủ các lớptập huấn do Sở giáo dục, Phòng giáo dục và đào tạo tập huấn Đã tổ chức
Trang 8các buổi tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn tại trường về lĩnh vực phát triểnngôn ngữ.
Đa số phụ huynh của lớp nhiệt tình, quan tâm chu đáo tới con em vàthường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con em mình
Giáo viên chủ nhiệm lớp đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, tâm huyếtvới ngành học, yêu nghề mến trẻ, có phẩm chất nghề nghiệp
Đồng nghiệp thường xuyên cùng nhau trao đổi những kinh nghiệmgiảng dạy qua sách báo từ những kinh nghiệm của trường bạn từ đó cónhững biện pháp giúp trẻ học tốt hơn
Giáo viên là người địa phương nên có nhiều thuận lợi trong công tácchăm sóc giáo dục trẻ
+ Khó khăn
Qua thời gian công tác, làm nhiệm vụ giảng dạy lớp 5 tuổi tôi đã cóđiều kiện để quan sát, theo dõi và nắm bắt được nhu cầu khả năng của trẻđối với hoạt động phát triển ngôn ngữ tuy nhiên còn gặp nhiều hạn chế như:
Đa số ở độ tuổi này một số trẻ còn mải chơi, chưa tập trung chú ýtrong giờ học
Nhiều phụ huynh nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việchọc, còn cho rằng trẻ đến trường chỉ chơi chứ không học
Trẻ còn thụ động, ít có sự tự tin mạnh dạn và cũng ít có nhu cầu hứngthú được tham gia hoạt động giáo dục nên trẻ chưa phát huy được hết tínhtích cực của mình khi tham gia vào hoạt động giáo dục
Kinh tế địa phương còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đếnđời sống của giáo viên
Cơ sở vật chất đã được trang bị nhưng chưa thực sự đầy đủ
Lớp có một số trẻ mới, chưa đi học ở trường bao giờ nên thời gianđầu còn bỡ ngở, ảnh hưởng nhiều tới các hoạt động của lớp
Đa số các giáo viên còn trẻ nên kinh nghiệm còn nhiều hạn chế trongviệc tổ chức hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm Bên cạnh đó tàiliệu để phục vụ chuyên đề còn nghèo nàn và đặc biệt trẻ mẫu giáo đang
Trang 9bước đầu hình thành, phát triển về các tác phẩm tạo hình, thể chất…nên việcthực hiện chuyên đề gặp rất nhiều khó khăn Ngoài ra, cha mẹ trẻ đa phần ởnông thôn, cuộc sống khó khăn ngày nay cũng khiến cha mẹ quá bận rộn,không có thời gian quan tâm đến việc học của trẻ.
Trong thực tế khi giáo viên cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm tạo hình thìcòn lúng túng, chưa linh hoạt, sáng tạo trong quá trình giảng dạy Chưa cónhiều kỹ năng trong việc sử dụng biện pháp gây hứng thú, thường là câu hỏiđóng, không lấy trẻ làm trung tâm nên chưa phát huy tính tích cực, chủ độngcủa trẻ
b Thực trạng việc sử dụng biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi lớp Lá 1.
Thực tế trong giảng dạy cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường hiện nay, cònnhiều vấn đề cần khắc phục như: Sự am hiểu tính cách độ tuổi từng trẻ, cáchxây dựng kế hoạch, lựa chọn chỉ số, lối dẫn dắt lôi cuốn trẻ, đa số còn dạytrẻ theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều,trẻ ít được thực hành, trao đổi, một phần cũng do đồ dùng đồ chơi ít, chưađầy đủ để trẻ hoạt động
Để tháo gỡ khó khăn này, tôi đã chọn phương pháp giáo dục lấy trẻlàm trung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cáchlập kế hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.Vì vậy đòi hỏigiáo viên phải có trình độ chuyên môn cao, sáng tạo, năng động trong giảngdạy để trẻ đạt được kết quả tốt nhất khi cho trẻ tự khám phá tìm tòi cái mớitrong mọi hoạt động
Chất lượng giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi tại lớp lá 1 được thể hiện qua các sốliệu như sau:
Tổng số trẻ: 33 trẻ; nữ: 17 trẻ; dân tộc: 0 trẻ; Khuyết tật: 0 trẻ
Bảng khảo sát chất lượng của trẻ đầu tháng 9/2019 như sau:
Trang 10Nghiên cứu và áp dụng đề tài này tôi thấy:
Giáo viên tổ chức các giờ hoạt động chung còn gò bó, chưa sáng tạo,chưa gây được hứng thú cho trẻ, chưa biết cách lấy trẻ làm trung tâm trongcác giờ học
Giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới phương thức dạy học
Công tác phối kết hợp của giáo viên với cha mẹ học sinh trong việccho trẻ tự học, tìm tòi trải nghiệm, trao đổi còn chưa cao
Trẻ trong cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu không đồng đều Kinh nghiệm nhận thức của trẻ còn nghèo, khả năng chú ý, ghi nhớ vàkhả năng diễn đạt của trẻ còn hạn chế
Trẻ chưa biết cách giải quyết tình huống có vấn đề, còn lóng ngóng,chưa tích cực sáng tạo, còn dựa vào sự can thiệp của giáo viên
Ví dụ: Khi trẻ chơi cùng bạn, trẻ gặp tình huống khó, trẻ không tự tìmcách giải quyết hay trao đổi với bạn mà dễ dàng bỏ cuộc, hay nhờ đến sựgiải quyết của giáo viên
Trang 11Các học liệu cho trẻ trong mọi hoạt động còn ít, chưa phong phú, đadạng.
Trẻ mới vào đầu năm học nên một số trẻ còn nhút nhát chưa phát huyhết năng lực của trẻ
Tính sáng tạo trong sự thiết kế bài dạy cho trẻ theo hướng lấy trẻ làmtrung tâm chưa cao, dẫn đến khi thực hiện chương trình đổi mới còn nhiềukhó khăn Từ những hạn chế trên đã làm cho đội ngủ giáo viên thiếu sự tựtin khi lập kế hoạch và soạn giảng, bởi giáo viên quên cách dạy truyền đạtnên giờ học đối với trẻ còn nhàm chán, bởi cô nói và làm còn trẻ thụ động
* Nguyên nhân chủ quan: Đề tài đã tập trung khai thác, nêu bật lên
những phương pháp, cách làm gần gũi với giáo viên đứng lớp Các biệnpháp dễ hiểu dễ áp dụng trong thực tế
Nhà trường đặc biệt là chuyên môn và tổ khối luôn đề cao việc giảngdạy “Lấy trẻ làm trung tâm” đây chính là nòng cốt của việc dạy và học dựatrên nhu cầu và năng lực của trẻ
Trẻ cùng độ tuổi, luôn đi học chuyên cần
Trẻ mầm non rất thích được nghe và làm những cái mới, thích đượctìm hiểu, sáng tạo dựa trên những điều đã hiểu biết, nên khi đưa trẻ vào cácbài giảng hay các hoạt động khác như hoạt động góc mà giáo viên nắm được
kỹ năng, phương thức học “Lấy trẻ làm trung tâm” Thì sự phát triển tư duycủa trẻ mang lại càng cao
Về phía phụ huynh cũng dành nhiều thời gian quan tâm hơn đến con
em mình, Phối kết hợp với nhà trường trong quá trình giúp đỡ trẻ học tốt, vàphần đa phụ huynh đã thừa nhận cách cho trẻ học theo hướng “ Lấy trẻ làmtrung tâm” trẻ phát triển các mặt rất mạnh, đặc biệt ý thức của trẻ phát triểnvược bật, trẻ ít khi nhờ người khác làm giúp vì trẻ tự giải quyết được và tựhòa về điều đó
* Nguyên nhân khách quan: Giáo viên chưa linh hoạt trong cách tổ
chức dạy học lấy trẻ làm trung tâm và sử dụng các biện pháp, thủ thuật giúptrẻ phát huy tối ưu khả năng nhận thức của trẻ
Trang 12Cơ sở vật chất còn thiếu, một số giáo viên còn hạn chế về công nghệthông tin, chưa mạnh dạn cho trẻ tự thảo luận khám phá, đôi khi giáo viêncòn ôm đồm quá nhiều đồ dùng vào trong tiết dạy nhưng chưa khai thác sửdụng triệt để vì cô còn làm nhiều và nói nhiều chưa thực sự lấy trẻ làm trungtâm nên chưa mang lại hiệu quả cao trong giờ học, chưa sáng tạo trong cách
tổ chức tiết học
* Đánh giá các vấn đề về thực trạng:
Việc xây dựng thiết kế các phương pháp, biện pháp thủ thuật theo mụcđích lấy trẻ làm trung tâm là rất cần thiết, giúp giáo viên xây dựng kế hoạchphù hợp với độ tuổi và đối tượng lĩnh hội kiến thức
Trong mọi hoạt động nhà giáo dục đều lấy trẻ làm trung tâm thì sẽgiúp trẻ hiểu và ghi nhớ rất nhanh những việc tốt, việc gì không tốt, việc nênlàm, việc không nên làm một cách dễ dàng Chính vì vậy việc giúp trẻ họctốt, thể hiện được nhu cầu hứng thú của chính bản thân điều này giữ một vaitrò hết sức quan trọng trong quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ
Không những nhà giáo dục mà hơn ai hết chính cha mẹ học sinh đềumong muốn trẻ hình thành và phát triển nhân cách sớm, đặc biệt là có thóiquen tốt và hành vi có đạo đức tốt để hình thành nhân cách cho trẻ saunày.Với vai trò quan trọng như vậy, thử hỏi nếu chúng ta không làm tốt hoạtđộng lấy trẻ làm trung tâm, giúp cho trẻ thể hiện nhận thức của trẻ thì cómang lại được kết quả như mong đợi không? Hay chúng ta cứ tiếp tục dạytrẻ theo kiểu cô nói trẻ lắng nghe nếu việc dạy học của giáo viên không đổimới kịp thời thì vô tình chúng ta đang kìm hảm sự phát triển về mọi mặt củatrẻ Vì trẻ đến trường chỉ ngồi lắng nghe thì làm sao tiềm năng trong mỗi trẻđược khơi nguồn và phát triển
Muốn vậy giáo viên phải lựa chọn những đề tài và hình thức tổ chứcnhư thế nào nhằm thu hút lôi cuốn trẻ? Thay đổi hình thức tổ chức như thếnào cho trẻ không nhàm chán? Để trẻ có hứng thú không bị nhàm chán trongcác tiết học, muốn vậy trước hết ta phải giải quyết các vấn đề trên và thayđổi cách tổ chức giờ học, cách truyền đạt, cách đầu tư chuẩn bị đồ dùng,
Trang 13nghiên cứu các đề tài tạo trẻ hứng thú hơn với tất cả hoạt động trong mộtngày ở trường mầm non bé học Trước đây trẻ chưa làm được thì cô làmthay nhưng khi đã lấy trẻ làm trung tâm thì cô giáo chỉ giữ vai trò gợi mở,
cô sẽ cho trẻ hoạt động, thảo luận theo nhóm, lắng nghe quá trình thuyếttrình của các nhóm để hổ trợ cho sự thiếu hụt mà đội mình chưa tìm ra
Lấy trẻ làm trung tâm thì mỗi giáo viên cần phải giàu tri thức, sángkiến, linh hoạt trong cách tổ chức và áp dụng được những thủ thuật tạo ranguồn cảm hứng cho trẻ, kích thích tư duy trẻ hoạt động, có thể trong mộttiết học nhưng quá trình hoạt động của trẻ lại mang lại những nhận thứckhác nhau cách lĩnh hội kiến thức khác nhau về chiều sâu của nhận thức
Qua khảo sát trên tôi đã nắm được tình hình thực tế về cơ sở vật chất,năng lực giáo viên, sự quan tâm của phụ huynh và khả năng của trẻ khi thamgia cùng cô trong tiết học tôi đề ra những giải pháp sử dụng tốt hơn các biệnpháp sư phạm giúp trẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sởlấy trẻ làm trung tâm tôi đã áp dụng và đã đạt được kết quả tốt trong nămhọc qua Các giải pháp như sau:
3 Nội dung và hình thức của giải pháp.
a Mục tiêu của giải pháp.
Mục tiêu: Đề tài được thực hiện với mục tiêu đặt ra là: Áp dụng một
số biện pháp sư phạm giúp trẻ học tốt, thể hiện hết năng lực, nhu cầu vàhứng thú theo định hướng giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm ”
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
Để góp phần tích cực vào những hạn chế tôi mạnh dạn đưa ra một sốgiải pháp sư phạm giúp trẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên
cơ sở lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả như sau:
* Giải pháp thứ nhất: Chú trọng bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân
Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào bản thân mỗi giáo viên
do đó yếu tố con người đóng vai trò quyết định mà các văn kiện của Đảng vàNhà nước đều nêu rõ trong chỉ thị 40/CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư
Trang 14TW Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộquản lý giáo dục Người thầy cần giỏi về chuyên môn, đồng thời lại phải tốt
về nhân cách mới thực hiện được nhiệm vụ của mình, thực sự là những “Kỹ
sư tâm hồn”
Do vậy việc bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn của bản thân mỗigiáo viên là một việc làm vô cùng cần thiết giúp giáo viên có nhận thứcđúng đắn trang bị cho giáo viên những hiểu biết, các kiến thức về chuyênmôn giúp giáo viên chủ động, tự tin trong quá trình tổ chức các hoạt độngchăm sóc giáo dục trẻ
Từ nhận thức về ý nghĩa của việc tự học tự bồi dưỡng, nên bản thântôi luôn tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do Phòng GD&ĐT
……… tổ chức, các buổi sinh hoạt chuyên môn tại nhà trường, lắng nghe vàghi chép một cách nghiêm túc, mạnh dạn trao đổi với giảng viên, CBQL cáctrường những vấn đề còn chưa rõ, chưa hiểu, những vấn đề mà tôi quan tâm
về đổi mới phương pháp giảng dạy
Xác đinh tự học, tự nghiên cứu tài liệu cũng là một việc làm không thểthiếu được trong việc nâng cao nghiệp vụ của giáo viên nên tôi đã tìm kiếmnhững tài liệu, sách vở về đổi mới phương pháp giảng dạy, lấy trẻ làm trungtâm, kỹ năng nghiệp vụ của giáo viên và tự đọc, tự nghiên cứu để rút rađược những vấn đề cần thiết đối với giáo viên trong việc đổi mới phươngpháp giảng dạy
Dự giờ thao giảng có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bồi dưỡng
và tự bồi dưỡng của mỗi giáo viên, qua dự giờ thao giảng cả người dạy vàngười dự đều rút ra được những kinh nghiệm về chuyên môn cho mình Đểgiúp bản thân hiểu sâu sắc vấn đề đổi mới phương pháp và đối chiếu giữakiến thức sách vở với thực tiễn tôi đã mạnh dạn xây dựng một số hoạt động
và đăng ký dạy thao giảng để CBQL nhà trường và đồng nghiệp dự giờ,thông qua các tiết mẫu, tôi được nghe đồng nghiệp thảo luận, góp ý rút kinhnghiệm, được nghe các đồng chí CBQL phân tích cụ thể các tiết dạy đó là:tiết dạy đã đổi mới chưa? đổi mới ở chỗ nào? đã lấy trẻ làm trung tâm chưa,
Trang 15có gì khác so với cách dạy khác và tiết dạy đó thực sự mang lại hiệu quảchưa? Từ đó rút ra được những kinh nghiệm cho bản thân trong việc đổimới phương pháp giảng dạy và việc vận dụng lấy trẻ làm trung tâm vào quátrình giảng dạy.
Tham gia các buổi chuyên đề cấp huyện, tìm hiểu và học bồi dưởngthường xuyên đặc biệt là học module mầm non trực tuyến, ví dụ chuyên đềmới đây nhất được tổ chức ở sở là chuyên đề Chuyên đề giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm đã được tổ chức
Trong quá trình tổ chức hoạt động chơi – tập tôi luôn chú trọng việclấy trẻ làm trung tâm Ở đó, cô giáo chỉ có vai trò là người hướng dẫn, gợi ýcách chơi theo trình tự hợp lý còn trẻ sẽ là người thực hiện” Bản thân tôitham gia xây dựng các tiết dạy mẫu để rút ra kinh nghiệm Tham gia thaogiảng, dự giờ thi giáo viên giỏi trường nhằm nâng cao trình độ chuyên mônnghiệp vụ.Tự học hỏi và thiết kế được các giáo án điện tử trong phần mềmpower point
Ví dụ: Tôi thiết kế chiếc nón kỳ diệu và ô cửa bí mật với các nhân vật,chữ cái hay con số chuyển động giúp học sinh nảy sinh sự tò mò thích khámphá và chú ý tốt Như các câu hỏi được hé mở qua các ô cửa bí mật
Trang 16
Hình ảnh chiếc nón kỳ diệu và các ô cửa bí mật
Ví dụ: Khi tôi tổ chức hoạt động âm nhạc tôi sẽ lồng ghép các trò chơi
âm nhạc như: Trò chơi ô của bí mật Tôi sẽ tổ chức cho trẻ lên chọn ô cửa
mà trẻ thích, rồi cho trẻ tự cùng nhau thảo luận bài hát của tổ mình và cùngbiểu diễn bài hát mà tổ mình chọn Theo tôi, điều này sẽ rèn cho trẻ sự mạnhdạn, tự tin và phát triển thêm về ngôn ngữ
* Giải pháp thứ hai: Tăng cường thiết bị, đồ dùng dạy học và tạo môi trường cho trẻ hoạt động lấy trẻ làm trung tâm.
Đây là biện pháp quan trọng mà người giáo viên cần phải có đó là sựsáng tạo trong thiết kế xây dựng, lựa chọn đề tài cũng như tạo dụng cụ dạyhọc đồ dùng đồ chơi, cách sưu tầm tranh ảnh, xây dựng mô hình, tạo và lựachọn môi trường hoạt động học trong và ngoài lớp cho trẻ giúp trẻ có điềukiện tiếp cận với cách học mới gây được sự tò mò thích khám phá trong trẻhơn Khi sử dụng biện pháp này trẻ được tiếp xúc với cách học mới mà trẻhằng mong đợi ở trường, đồ dùng, thiết bị học càng phong phú thì trẻ sẽ có
Trang 17điều kiện tiếp cận nhiều hơn làm khắc sâu hình tượng và ghi nhớ và nảy sinhnhiều sáng kiến với đồ dùng hơn.
Sáng tạo trong thiết kế thiết bị đồ dùng dạy học thông dụng cho cácmôn học Đây là hoạt động không thể thiếu trong các phong trào của nhàtrường Thông qua hội thi, giáo viên phải thực hành tiết dạy lĩnh vực pháttriển thẩm mỹ, vừa đánh giá được trình độ chuyên môn, khả năng chuẩn bị,
kỹ năng sư phạm trong sử dụng đồ dùng trực quan, sử lý tình huống, cáchđặt câu hỏi đàm thoại, kết quả đạt được trên trẻ Thông qua hội thi, cònđánh giá xếp loại và rút kinh nghiệm các mặt còn hạn chế, đồng thời tạo cơhội cho giáo viên thể hiện năng lực của mình
Mô hình đồ dùng tự tạo chủ đề gia đìnhThiết bị dạy học và môi trường giảng dạy là quá trình phối hợp linhhoạt và hợp lý những kinh nghiệm, thành tựu sử dụng, điều kiện cơ sở vậtchất và cải tiến phương pháp dạy học của giáo viên Đổi mới phương phápnhằm tích cực hoá các hoạt động dạy học, khuyến khích bản thân chủ động,sáng tạo, dạy học tập trung vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm để phát triển mọikhả năng của trẻ, tổ chức hướng dẫn trẻ học tập bằng cách tự phát hiện khảnăng của mình và có niềm tin trong lao động, học tập
Trang 18Hình ảnh trẻ sử dụng rối que đọc thơ trong bài thơ Mèo đi câu cáTôi sưu tầm rơm khô và tự làm trang phục để trẻ đóng vai trong tiết học để khi trẻ học sẽ rất hứng thú tham gia vào hoạt động học.
Hình ảnh trẻ đóng vai Truyện Chú gà trống kiêu căng
Trang 19Tổ chức tiết dạy bản thân tôi xây dựng như sau:
- Đối với giáo viên:
Nghiên cứu kỹ nội dung đề tài, xác định trọng tâm kiến thức, kỹ năngbài học và các hình thức tổ chức hoạt động diễn ra trong tiết dạy
Chuẩn bị hệ thống câu hỏi, mục đích giải quyết, dự kiến các tìnhhuống ở trẻ và hướng khắc phục
Lựa chọn hình thức tổ chức tiết học phù hợp với điều kiện cơ sở vậtchất của lớp, phù hợp với đề tài và lĩnh vực mà mình đã chọn Để tổ chức tốttiết dạy phải tuỳ nội dung và mục đích cụ thể của bài dạy để xác định cách
tổ chức hoạt động cho trẻ làm thế nào để có kết quả cao nhất
- Đối với trẻ:
Phải khuyến khích trẻ mạnh dạn tham gia vào các hoạt động cùng cô
và các bạn, giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, tạo sự gần gũi giữa cô với trẻ, tạotâm thế thoải mái cho trẻ khi bước vào hoạt động
Giúp trẻ chủ động, tích cực trong qúa trình chiếm lĩnh tri thức, tạo cơhội cho tất cả trẻ đều được tham gia vào quá trình nhận thức, tìm tòi, khámphá tri thức, trẻ được thể hiện sự hiểu biết, suy nghĩ của trẻ thông qua cáchoạt động cụ thể
* Giải pháp thứ ba: Thực hiện tổ chức tốt biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thông qua các hoạt động giáo dục
Ở độ tuổi 5-6 tuổi, hoạt động chủ đạo của trẻ “Chơi mà học, học màchơi” thông qua các hoạt động đa dạng phong phú mà trẻ lĩnh hội tri thứctrong cuộc sống xung quanh trẻ, chương trình giáo dục mầm non mới lấy trẻlàm trung tâm, tạo điều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích cực phùhợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng được tối đa nhu cầu và hứngthú, dựa vào khả năng của mỗi trẻ
Ví dụ: Khi hoạt động góc Cô sẽ gợi ý cho những trẻ năng động, linhhoạt đóng vai trò chủ đạo, làm trưởng nhóm để có thể bao quát, xây dựngtrong quá trình chơi của nhóm
Trang 20Hình ảnh trẻ chơi các góc
Khi tổ chức cho trẻ chơi, hoạt động ở các góc các bé sẽ được đóng vainhững người bán hàng, những người mua hàng tới mua hàng Phương phápnày giúp trẻ hiểu hơn về cuộc sống hàng ngày xung quanh trẻ
Tôi luôn tìm hiểu và nắm được nhu cầu, hứng thú, khả năng của từngtrẻ để có cách dạy phù hợp Và cũng chính sự khác nhau đó, đòi hỏi tôi phảitạo cho trẻ có nhiều cơ hội để học thông qua môi trường cho trẻ học tập.Môi trường ở đây không chỉ dừng lại ở trong lớp học mà tận dụng tất cảkhông gian trong và ngoài lớp học nhằm tạo điều kiện cho trẻ được học,được trải nghiệm, được khám phá mọi lúc, mọi nơi