Tiểu luận PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐÓNG VAI TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 2

tiểu luận, nghiên cứu khoa học về phương pháp dạy học đóng vai, đạo đức lớp 2 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Hiện nay, đất nước ta đang trong thời kì hội nhập và phát triển sự nghiệp “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đất nước. Điều đó đòi hỏi sự phát triển toàn diện của con người, đòi hỏi Giáo dục và Đào tạo phải đổi mới để đào tạo nên những con người có kiến thức văn hóa, khoa học, có kĩ năng nghề nghiệp, năng động, sáng tạo. Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học sẽ tạo điều kiện để trẻ tiếp tục phát triển, có khả năng học tập suốt đời để trở thành những con người có trí tuệ, trở thành người có ích cho xã hội. Để đáp ứng được những yêu cầu đó thì ngay từ bậc Tiểu học các em đã được tiếp cận với các môn Toán học, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Mĩ Thuật, Đạo đức và những hoạt động ngoài giờ lên lớp. Mỗi môn học đều có khả năng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Tuy nhiên, việc giáo dục đạo đức qua các môn học chưa thật sự có tính thống nhất nên đạt hiệu quả giáo dục còn hạn chế. Vì vậy, cần một môn học có chức năng chủ yếu là giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học một cách có hệ thống đó là môn Đạo đức. Môn Đạo đức góp phần lớn vào việc hình thành cơ sở ban đầu nhân cách trẻ nhỏ. Bác Hồ đã dạy: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên” Các nhà nghiên cứu còn cho rằng: Con người vốn sinh ra chưa có nhân cách, nhân cách là cấu tạo mới do từng người tự hình thành và phát triển trong quá trình giao tiếp và học tập. Lê nin đã từng nói: “Cùng với dòng sữa mẹ con người hấp thụ tâm lý đạo đức của xã hội mà nó là thành viên. Nhân cách của con người sinh thành và phát triển theo con đường từ bên ngoài vào nội tâm” Bởi vậy mà môn Đạo đức có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học. Ở lứa tuổi tiểu học, học sinh dễ cảm xúc và chưa biết kiềm chế, kiểm soát tình cảm của mình. Vì thế ta có thể nói rằng: Ở lứa tuổi này hoạt động ảnh hưởng chủ đạo đến các em là việc giảng dạy, giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội. Mục tiêu của môn Đạo đức ở tiểu học nói chung và ở lớp 3 nói riêng là giúp cho học sinh có những hiểu biết ban đầu, hình thành chuẩn mức đạo đức phù hợp với lứa tuổi và pháp luật. Đồng thời nắm được ý nghĩa của việc thực hiện những chuẩn mực hành vi đạo đức đó. Nó từng bước hình thành cho học sinh kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức trong những tình huống cụ thể của cuộc sống. Không những thế nó còn hình thành thái độ tự trọng tự tin, yêu thương quý trọng con người. Bên cạnh đó môn Đạo đức còn giúp cho học sinh tiểu học có cơ sở cần thiết để học môn Giáo dục công dân ở THCS. Để đạt được những mục tiêu giáo dục đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của học sinh, kích thích tính tò mò và tư duy sáng tạo, phát triển năng lực tự giải quyết vấn đề, thúc đẩy việc học và khả năng tự chiếm lĩnh kiến thức của học sinh. Và thực tế hiện nay đã đưa vào sử dụng khá nhiều phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi, trình độ nhận thức của học sinh. Trong đó đóng vai là phương pháp là phương pháp được sử dụng nhiều trong các tiết học thực hành đặc biệt thu hút và lôi cuốn đông đảo học sinh tham gia bởi sự hấp dẫn của nó. Đóng vai có tác dụng rất thiết thực, làm cho không khí lớp học sôi nổi, hào hứng từ đó chất lượng dạy học được nâng cao. Tuy nhiên thực tế cho thấy các giáo viên không coi trọng tiết thực hành, có một số giáo viên dạy tiết 2 nhưng dạy qua loa, chiếu lệ mang hình thức đối phó với các cấp quản lí. Họ cho rằng tiết thực hành không quan trọng nên không đầu tư vào tiết dạy mà chỉ sử dụng một vài phương pháp dạy học truyền thống như nhận xét đánh giá hành vi đạo đức bằng hệ thống câu hỏi hoặc cho học sinh làm bài tập trên phiếu. Chính vì vậy, việc thiết kế bài dạy theo phương pháp dạy học đóng vai rất ít giáo viên sử dụng, đôi khi có một số giáo viên sử dụng phương pháp đóng vai nhưng chưa biết thiết kế bài dạy, chưa biết vận dụng hợp lí, linh hoạt, chưa đào sâu, chưa chuẩn bị kĩ. Điều này dẫn đến chất lượng , kết quả học tập chưa đạt hiệu quả. Tuy rằng cũng đã có những nghiên cứu về việc vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học Đạo đức ở tiểu học nhưng vẫn chưa được sâu sắc và chưa áp dụng được nhiều vào thực tế. Nhận thấy tầm quan trọng và sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức đặc biệt ở học sinh lớp 3 khi các em đang dần hình thành đạo đức nhân cách em đã lựa chọn “Vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo Đức 3 ở trường Liên cấp Tây Hà Nội” là đề tài nghiên cứu của mình nhằm trau dồi kiến thức của bản thân, tìm ra phương pháp giúp học sinh trường Liên cấp Tây Hà Nội phát triển khả năng tư duy, suy luận, sáng tạo đồng thời làm nền tảng vững chắc cho việc học môn Giáo dục công dân ở các bậc cao hơn.…………………. 2. Mục đích nghiên cứu Với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của học sinh trong môn Đạo đức lớp 5 này, tôi chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo Đức 3 ở trường Liên cấp Tây Hà Nội” với những mục đích sau: Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc dạy học theo phương pháp đóng vai vào dạy học chương trình Đạo đứclớp 3 Thực trạng dạy học theo phương pháp đóng vai vào dạy học chương trình Đạo đức lớp 3 Xây dựng một số bài giảng sử dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3 theo hướng phát triển năng lực học sinh. 3. Giả thuyết khoa học Hứng thú, mức độ quan tâm của học sinh lớp 3 của trường Liên cấp Tây hà Nội trong môn Đạo đức ở mức độ trung bình. Có nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan ảnh hưởng tới điều này, trong đó phương pháp dạy của giáo viên là một trong những nguyên nhân quan trọng. Nếu sử dụng tốt phương pháp dạy học đóng vai và tác động đến một vài nguyên nhân khác theo chiều hướng tích cực thì có thể sẽ nâng cao hứng thú học cho các em và nâng cao chất lượng được chất lượng dạy học môn Đạo đức 3. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu Phân tích để tìm hiểu cơ sở lí luận của việc dạy học theo phương pháp đóng vai vào chương trình dạy học Đạo đức lớp 3 gồm : phân tích nội dung chương trình Đạo đức hiện hành; khái niệm về phương pháp dạy học và phương pháp dạy học đóng vai. Khảo sát thực trạng dạy học theo phương pháp đóng vai ở chương trình Đạo đức lớp 3 của trường Liên cấp Tây Hà Nội Đề xuất giải pháp nghiên cứu giúp vận dụng phương pháp dạy học đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3 theo hướng phát triển năng lực học sinh. 5. Khách thể và đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu về dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Tiểu học Nghiên cứu các năng lực hình thành và phát triển khi học Đạo đức theo đặc điểm học sinh lớp 3 Nghiên cứu về các phương pháp dạy học và phương pháp dạy học đóng vai Nghiên cứu nội dung vận dụng phương pháp đóng vai trong dạy học môn Đạo đức lớp 3 6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu Giới hạn đối tượng: phương pháp bản đồ tư duy vào dạy học thiên nhiên Việt Nam trong chương trình đại lý lớp 5 ở trường TH Đại Yên Thời gian: Năm học 2020 – 2021 Giới hạn khách thể: Gồm 120 Học sinh lớp 3 và 6 giáo viên . 7. Phương pháp nghiên cứu 7.1. Mô tả phương pháp quan sát Mục đích quan sát: Tôi tiến hành phương pháp quan sát với mục đích tìm hiểu hứng thú học tập của học sinh với phân môn Đạo đức khi vận dụng phương pháp đóng vai. Từ đó, rút ra được những kết luận cần chú ý khi dạy học môn Đạo đức bằng phương pháp này, cũng như việc tạo cho các em học sinh sự tò mò, yêu thích cho môn học. Tôi quan sát tại lớp 3S1 trường Liên cấp Tây Hà Nội, người đi quan sát ở đây là tôi và đối tượng tôi quan sát chính là học sinh và giáo viên lớp 3S1. Cách tiến hành: Tôi quan sát trong vòng 1 tháng với những nội dung sau đây: Đối với giáo viên, tôi quan sát các hình thức tổ chức các hoạt động học tập trong giờ học môn Đạo đức; cách giáo viên đã tổ chức các hoạt động thông qua phương pháp dạy học Đóng vai, hệ thống các câu hỏi những câu hỏi như thế nào để gợi mở, đưa học sinh vào thế chủ động tìm hiểu cách viết tập làm văn trước và sau bài học trong phiếu bài tập và dùng chính nó để tương tác với học sinh. Đối với học sinh, tôi quan sát học sinh trong giờ học môn Đạo đức khi được đóng vai như sau: Học sinh có hứng thú với phương pháp dạy học đóng vai? Học sinh có thái độ như thế nào khi học bằng phương pháp dạy học đóng vai; học sinh tiếp thu được những gì khi học xong; cách học sinh chuẩn bị bài cho tiết học sau; mức độ tương tác với giáo viên có hiệu quả không? Kết quả: Qua quá trình quan sát, tôi thu được kết quả là giáo viên học sinh có sự tập trung, hứng thú hơn trong quá trình học môn Đạo đức so với những hoạt động cũ trước kia như chơi trò chơi, thi đua, xem tranh, xem video,…việc vận dụng phương pháp đóng vai gây tò mò và thích thú đối với học sinh. 7.2 Mô tả phương pháp điều tra Mục đích điều tra: Tôi tiến hành phương pháp điều tra với mục đích tìm hiểu xem học sinh có suy nghĩ gì về phương pháp dạy học đóng vai, có hứng thú với môn Đạo đức hay không; học sinh thích được học, làm gì trong quá trình đóng vai. Học sinh có cảm thấy thích thú với những hoạt động mà giáo viên đưa ra không để từ đó thấy được sự hiệu quả của các phương pháp, hình thức tổ chức của giáo viên nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh. Cách tiến hành :Tôi tiến hành điều tra tại lớp 3S1 trường Tây Hà Nội trong giờ Sinh hoạt lớp. Tôi tiến hành điều tra bằng những câu hỏi lựa chọn và tự do đan xen. Tôi có những câu hỏi lựa chọn như: Con thấy việc sử dụng hình thức đóng vai giúp ích gì cho con? Con có cảm thấy hứng thú khi được tham gia các hoạt động trong giờ Đạo đức với hình thức đóng vai? Con thấy kiến thức mình tự tìm hiểu trong khi đóng vai có thể nhớ lâu hơn không? Con gặp khó khăn gì khi đóng vai trong môn Đạo đức? Tôi có những câu hỏi tự do như: Con cảm thấy môn Đạo đức khi kết hợp cùng phương pháp đóng vai như thế nào?... Kết quả: tôi thấy học sinh rất thích hưởng ứng phương pháp này và khiến các em được định hướng rõ ràng khi học phân môn Đạo đức. 8. Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu 8.1. Ý nghĩa lí luận: đề tài hệ thống hóa cơ sở lí luận, cơ sở thực tiến về phương pháp dạy học và phương pháp dạy học đóng vai. 8.2. Ý nghĩa thực tiễn: đề tài góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong môn Đạo đức lớp 3. Có thể vận dụng, thiết kế các bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3 để đạt được các mục tiêu trong dạy học. 9. Cấu trúc của đề tài nghiên cứu Mở đầu Phần nội dung: gồm 3 chương Chương 1: Những vấn đề liên quan đến đề tài Chương 2: Thực trạng và vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3 Chương 3: Thiết kế bài giảng vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3 theo hướng phát triển năng lực học sinh Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo

MỤC LỤC

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐểNG VAI TRONG MễN ĐẠO ĐỨC LỚP 3

14

2.1 Thực trạng vận dụng phương phỏp đúng vai trong mụn Đạo đức lớp 3 14

2.3 Cách thức tiến hành cho học sinh đóng vai trong các hoạt động học tập tiết Đạo đức lớp 3

Cú tài mà khụng cú đức là người vụ dụng Cú đức mà khụng cú tài

thỡ làm việc gỡ cũng khú." Đối với ngành giỏo dục người căn dặn: " Dạy

cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng, đó là cái gốc quan trọng." Trong công cuộc đổi mới hiện nay khi

yếu tố con người được đặc biệt coi trọng, thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần và đạo đức của con người càng được đề cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội Việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh là yêu cầu thường xuyên của công tác giáo dục, đồng thời cũng là đòi hỏi cấp thiết của nâng cao chất lượng giáo dục

Bậc tiểu học là bậc đầu tiên của giáo dục phổ thông Bất kỳ mọi người công dân công tác, lao động ở bất cứ lĩnh vực nào trong xã hội đều phải trải qua nhà trường tiểu học Lý luận và thực tiễn đều khẳng định rằng, những dấu ấn của trường tiểu học có một ảnh hưởng sâu sắc đến cả cuộc đời của học sinh Chính vì vậy việc giáo dục đạo đức, phải được coi trọng và tiến hành ngay từ bậc tiểu học Và môn đạo đức là một trong những môn học bắt buộc, nó là môn học cơ bản trang bị cho học sinh các chuẩn mực đạo đức, lối sống lành mạnh và cách sống có lýtượng Từ đó các em biết cách vận dụng hành vi, chuẩn mực đạo đức đóvào cuộc sống

Mục tiêu của môn Đạo đức ở tiểu học nói chung và ở lớp 3 nói riêng

là giúp cho học sinh có những hiểu biết ban đầu, hình thành chuẩn mức đạo đức phù hợp với lứa tuổi và pháp luật Đồng thời nắm được ý nghĩacủa việc thực hiện những chuẩn mực hành vi đạo đức đó Nó từng bước hình thành cho học sinh kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức trong những tình huống cụ thể của cuộc sống Không những thế nó còn hình thành thái độ tự trọng tự tin, yêu thương quý

trọng con người Bờn cạnh đú mụn Đạo đức cũn giỳp cho học sinh tiểu học cú cơ sở cần thiết để học mụn Giỏo dục cụng dõn ở THCS

Từ thực tế mụn Đạo đức cú một vị trớ vai trũ vụ cựng quan trọng trong việc hỡnh thành và phỏt triển nhõn cỏch học sinh Tuy nhiờn, muốn cho cỏc tri thức đạo đức được củng cố, khắc sõu và trở thành thúi quen đạo đức cần phải cho học sinh thực hành, luyện tập thường xuyờn,liờn tục, cú hệ thống bằng việc sử dụng cỏc hỡnh thức, cỏc phương phỏp dạy học mới sinh động, linh hoạt Trong đú đúng vai là phương phỏp là phương phỏp được sử dụng nhiều trong cỏc tiết học thực hành đặc biệt thu hỳt và lụi cuốn đụng đảo học sinh tham gia bởi sự hấp dẫn của nú Đúng vai cú tỏc dụng rất thiết thực, làm cho khụng khớ lớp học sụi nổi, hào hứng từ đú chất lượng dạy học được nõng cao Tuy nhiên, thực tế cho thấy các giáo viên không coi trọng tiết thực hành, hầu hết các giáo viên chỉ dạy tiết 1, không dạy tiết 2 mà sử dụng tiết 2 để dạy các môn học chính nh Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên - xã hội Có một số dạy tiết

2, nhng dạy qua loa, chiếu lệ mang hình thức đối phó với việc kiểm tra của các cấp quản lý Họ cho rằng tiết thực hành không quan trọng, nên không đầu t vào tiết dạy mà chỉ sử dụng một vài hình thức, một vài ph-

ơng pháp dạy học truyền thống nh nhận xét đánh giá hành vi đạo đức bằng hệ thống câu hỏi, hoặc cho học sinh làm bài tập trên phiếu Việc thiết kế bài dạy theo phơng pháp đóng vai rất ít giáo viên sử dụng, đôi khi có một số giáo viên sử dụng phơng pháp đóng vai nhng cha biết thiết kế bài dạy, cha biết vận dụng hợp lý, linh hoạt, cha đào sâu, cha chuẩn bị kỹ lỡng Điều này dẫn đến chất lợng, kết quả học tập của học sinh không đạt đợc nh mong muốn Trớc thực tế nh vậy, mỗi ngời chúng

ta cần phải có thái độ và trách nhiệm nh thế nào để nâng cao chất lợng dạy và học môn Đạo đức ở tiểu học Phơng pháp dạy học môn Đạo đức

ở tiểu học đã đợc nhiều ngời nghiên cứu Nhng em nhận thấy rằng việc

sử dụng phơng pháp đóng vai vào dạy Đạo đức ở tiểu học là rất cần thiết và quan trọng Đặc biệt ở học sinh lớp 3 khi cỏc em đang dần hỡnh

thành đạo đức nhân cách việc sử dụng phương pháp dạy học đóng vai lại càng cần thiết

Là một giáo viên tiểu học tương lai, ý thức rõ vai trò bản thân làmột cô giáo là người sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhnâ cáchđạo đức cho các em qua quá trình dạy học, qua các phương pháp dạy học

Chính vì vậy, em đã lựa chọn “Vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo Đức 3” là đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài: “Vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo Đức 3”

mong đem tới một cái nhìn toàn diện, sâu sắc về phương pháp đóng vai

Vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học môn Đạo đức 3 và thiết

kế một số bài giảng sử dụng phương pháp đóng vai

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu hướng tới hai nhiệm vụ trọng tâm :

- Tìm hiểu về khái niệm, vai trò, yêu cầu, cách thực hiện và ưu nhược điểm của phương pháp đóng vai

- Từ đó vận dụng phương pháp đóng vai trong môn Đạo đức lớp 3

3 Cách tiếp cận

Đề tài tiếp cận các vấn đề nghiên cứu từ các góc độ sau:

Thứ nhất, tiếp cận từ cơ sở lí luận về khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa

của phương pháp dạy học đóng vai

Thứ hai, tiếp cận từ thực tiễn nội dung, thực trạng dạy học Đạo đức

lớp 3 hiện nay

Thứ ba, tiếp cận từ những bài giảng thiết kế vận dụng phương phỏp dạy

học đúng vai trong mụn Đạo d

3 Đối tượng, phạm vi nghiờn cứu

3.1 Đối tượng nghiờn cứu

Vận dụng phương phỏp đúng vai trong mụn Đạo đức 3

3.2 Phạm vi nghiờn cứu

Nghiờn cứu về phương phỏp đúng vai

Phương phỏp đúng vai trong mụn Đạo đức 3

4 Phương phỏp nghiờn cứu

* Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết:

Đọc, tổng hợp, phân tích, khái quát hoá, hệ thống hoá một số vấn

đề lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu

* Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phơng pháp quan sát : Nhằm xem xét tình hình học tập của họcsinh và phơng pháp giáo viên sử dụng trong giờ Đạo đức

- Phơng pháp điều tra: Tìm hiểu việc vận dụng phơng pháp đóng vaitrong giờ thực hành môn Đạo đức ở tiểu học

* Phương phỏp mụ tả phõn tớch : giỳp làm rừ cỏc nội dung của đề tài.

* Phương phỏp so sỏnh làm rừ vai trũ, mục tiờu của phương phỏp đúng

vai

* Phương phỏp tổng hợp giỳp bao quỏt, đỏnh giỏ tổng thể vấn đề nghiờn

cứu

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ Lí LUẬN

1.1 Một số phương phỏp dạy học ở Tiểu học

1.1.1 Phương phỏp và phương phỏp dạy học

* Phơng pháp là gì ?

Theo nghĩa chung và rộng nhất thì phơng pháp là cách thức hành

động để đạt đợc mục đích nhất định Đó chính là con đờng mà ngời ta cần

đi theo để hoàn thành đợc mục tiêu đặt ra Cũng có thể nêu lên một địnhnghĩa về phơng pháp nh sau: "Phơng pháp đợc hiểu là hệ thống cácnguyên tắc, các thao tác có thể, nhằm từ những điều kiện nhất định ban

đầu tới một mục đích định trớc

* Phơng pháp dạy học là gì ?

Phơng pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất củaquá trình dạy học Cùng một nội dung nh nhau nhng học sinh học tập cóhứng thú, có tích cực hay không, giờ học có phát huy đợc trí sáng tạo củahọc sinh hay không, có để lại những dấu ấn sâu sắc và khơi dậy nhữngtình cảm trong sáng, lành mạnh trong tâm hồn các em hay không phầnlớn đều phụ thuộc vào phơng pháp dạy học của ngời thầy giáo

Vậy phơng pháp dạy học là gì ? Có nhiều ý kiến, nhiều quan điểmkhác nhau về khái niệm phơng pháp dạy học Có tác giả cho rằng: "Phơngpháp dạy học là cách thức tơng tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các

nhiệm vụ giáo dỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học" (Iuk

Ba Ban xki 1983)

Một số tác giả lại quan niệm khác:

Theo Dverep ID: "Phơng pháp dạy học là cách thức tơng tác giữa thầy

và trò nhằm đạt đợc mục đích dạy học, hoạt động này đợc thể hiện trongviệc sử dụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật lôgic, các hoạt động độclập của học sinh và cách thức điều khiển quá trình nhận thức của thầygiáo" (10)

Theo Leener I.Ia: "Phơng pháp dạy học là hệ thống những hành động

có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thựchành của học sinh đảm bảo học sinh lĩnh hội học vấn" (10)

Theo Giáo s Nguyễn Ngọc Quang: "Phơng pháp dạy học là cách thứcthực hiện của thầy và trò trong sự phối hợp thống nhất và lãnh đạo củathầy nhằm làm cho trò tự giác, tích cực, tự lực đạt tới mục đích dạy học "(26)

Từ sự phân tích các quan điểm trên, em hiểu khái niệm phơng phápdạy học nh sau: "Phơng pháp dạy học là tổ hợp cách thức hoạt động tơngtác giữa giáo viên và học sinh, trong đó giáo viên là ngời tổ chức, hớngdẫn, học sinh là ngời tích cực, tự giác "thi công" nhằm thực hiện tốt cácnhiệm vụ học tập "

1.1.2 Một số phương phỏp dạy học ở Tiểu học

Qua quỏ trỡnh nghiờn cứu học hỏi, tỡm hiểu em nhận thấy cú cỏc nhúm phương phỏp chớnh sau:

* Nhúm phương phỏp hỡnh thành ý thức bao gồm: Kể chuyện; Quan

sỏt; Đàm thoại; Thảo luận và phõn tớch tỡnh huống

Kể chuyện: Là phương phỏp dựng lời kể kết hợp với sử dụng điệu bộ,

cử chỉ hoặc tranh minh hoạ, con rối, để thuật lại nội dung một chuyện nào đú Trong thời giờ Đạo đức, đú là cỏc truyện kể về cỏch ứng xử của nhõn vật trong một tỡnh huống cú vấn đề về đạo đức Phương phỏp kể chuyện rất phự hợp với học sinh , giỳp cho bài học Đạo đức, đến với trẻ

một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, sống động, cùng với phương pháp kể

chuyện thì thảo luận nhóm là phương pháp sử dụng rộng rãi Còn Đàm

thoại là phương pháp tổ chức trò chuyện giữa thầy - trò hoặc trò - trò về

một chủ đề đạo đức trên một hệ thống câu hỏi nhằm hướng dẫn học sinh

đi đến chuẩn mực đạo đức các em cần nắm và thực hiện Phương pháp đàm thoại giúp học sinh phát huy vốn kinh nghiệm đạo đức đã có; chia sẻ

và học hỏi kinh nghiệm của thầy, của bạn, tiếp thu bài học một cách tích cực, chủ động; tránh được xu hướng thuyết lý khô khan, áp đặt, nặng nề

Cùng với phương pháp kể chuyện đàm thoại, phương pháp thảo luận

phân tích tình huống nhằm giúp học sinh tham gia một cách chủ động,

tích cực vào quá trình học tập tạo điều kiện cho các em có thể chia sẻ kinh nghiệm, ý kiến, hay để giải quyết một vấn đề đạo đức nào đó

* Nhóm phương pháp luyện tập, rèn luyện hành vi thói quen và cách ứng xử Bao gồm: Tập luyện thực hành; ứng xử tình huống; động não;

Tổ chức trò chơi; Đóng vai

Luyện tập thực hành là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh

thực hành luyện tập theo mẫu hành vi đã xác định ở tiết 1 Đồng thời để củng cố lại kiến thức đã học Các em thực hành luyện tập làm các bài tập giải quyết tình huống trong vở bài tập đạo đức Cùng với phương pháp

luyện tập thực hành là phương pháp đóng vai Đóng vai là phương pháp

tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử và bày tỏ thái độ trong tình huống cụ thể Đóng vai gây chú ý và hứng thú cho các em Qua

đó tạo điều kiện nảy sinh óc sáng tạo của học sinh đồng thời khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực hành vi đạo đức

Còn phương pháp Tổ chức trò chơi là phương pháp giúp học sinh phát

hiện và chiếm lĩnh những nội dung học tập thông qua việc chơi một trò chơi nào đó Qua trò chơi các em không những được phát triển về các mặttrí tuệ, thể chất, thẩm mỹ mà còn được hình thành nhiều phẩm chất hành

vi đạo đức Chính vì vậy trò chơi được sử dụng trong tiết đạo đức như là

một phương phỏp dạy học quan trọng để giỏo dục hành vi đạo đức cho học sinh Nội dung trũ chơi sẽ minh hoạ một cỏch sinh động cho cỏc mẫu hành vi đạo đức Nhờ vậy, những mẫu hành vi này sẽ tạo được những biểu tượng rừ rệt ở học sinh, giỳp cỏc em ghi rừ ràng và lõu bền

Qua trũ chơi, học sinh được tập luyện những kỹ năng, những thao tỏc hành vi đạo đức, được thể hiện nóy sẽ hỡnh thành được ở học sinh niềm tin về những chuẩn mực hành vi đó học, tạo ra động cơ bờn trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc sống

- Qua trũ chơi, học sinh sẽ được rốn luyện khả năng biết lựa chọn cho mỡnh cỏch ứng xử đỳng đắn, phự hợp trong tỡnh huống

- Bằng trũ chơi, việc luyện tập thực hành về cỏc hành vi đạo đức được tiến hành một cỏch nhẹ nhàng sinh động, khụng gõy khụ khan nhàn chỏn Học sinh được lụi cuốn vào quỏ trỡnh luyện tập một cỏch tự nhiờn, hứng thỳ và cú tinh thần trỏch nhiệm đồng thời giải toả được mệt mỏi căng thẳng

Cựng với phương phỏp luyện tập thực hành, phương phỏp đúng vai, tổ

chức trũ chơi, thỡ Động nóo là phương phỏp giỳp cho học sinh trong một

thời gian ngắn nẩy sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đềnào đú

Nh vậy, các phơng pháp dạy học tiết ở tiểu học khá phong phú và

đa dạng Tuy nhiên hầu hết các giáo viên mới sử dụng phần nhiều ở vài baphơng pháp dạy học truyền thống Còn các phơng pháp và hình thức luyệntập mới mạng tính tích cực giáo viên ít sử dụng Vấn đề đặt ra là phải vậndụng phối hợp nhiều phơng pháp và hình thức dạy học khác nhau, trong

đó đặc biệt tăng cờng việc đa các phơng pháp dạy học mới vào quá trìnhgiảng dạy để chất lợng dạy học đợc nâng cao

1.2 Phương phỏp đúng vai

1.2.1 Khỏi niệm

Đóng vai là gì ?

Theo từ điển Tiếng Việt thì đóng vai là sự thể hiện nhân vật trongkịch bản lên sân khấu hoặc màn ảnh bằng các hoạt động nói năng y nhthật Khi một vấn đề, một chủ đề nào đó trong cuộc sống hiện thực đợcxây dựng thành một vở kịch thì đó đợc gọi là kịch bản, nhng để thể hiệnnội dung kịch bản đó, ngời diễn viên phải đảm nhận sắm vai một nhân vật

và biểu diễn vai diễn đó Quá trình đó đợc gọi là đóng vai

Phơng pháp đóng vai

Phơng pháp đóng vai là cách thức tổ chức, hớng dẫn học sinh thựchành (làm thử) một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống đạo đứcgiả định

Đây là hình thức tổ chức dạy học mang tính tích cực, phát huy tối

đa hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên sự điều khiển, tổ chức, hớngdẫn của giáo viên

Khi thực hành đóng vai, học sinh đợc phân công sắm vai nhữngnhân vật trong tình huống và học sinh phải vận dụng những tri thức đạo

đức đã học để thể hiện các cách ứng xử trong tình huống Từ đó các trithức đạo đức đợc củng cố, khắc sâu một cách nhẹ nhàng, sinh động

Mặt khác, trong quá trình đóng vai có sự kết hợp hài hoà giữa hình

ảnh nhân vật, hành động nhân vật và lời nói với nhau trong tình huống

đạo đức, chúng tạo thành phơng tiện để phản ánh hiện thực Khi đóng vaicác em sống bằng các hành động và tình cảm của các nhân vât, các emhành động phù hợp với các nhân vật mà chúng sắm vai trong tình huống

1.2.2 Đặc điểm

* Đóng vai là phơng pháp dạy học mang tính tích cực hoá hoạt

động nhận thức của học sinh

* Đóng vai là phơng pháp dạy học có mục đích tăng cờng các hoạt

động trong quá trình lĩnh hội tri thức, rèn luyện, củng cố và khắc sâu cáctri thức và hành vi đạo đức, vận dụng những tri thức, hành vi đạo đức lĩnhhội đợc vào cuộc sống

* Đóng vai là phơng pháp dạy học không phủ nhận các phơng phápdạy học truyền thống mà là sự kế thừa, phát huy có chọn lọc các phơngpháp dạy học truyền thống

* Đóng vai là phơng pháp dạy học chú trọng đến đổi mới các hìnhthức dạy học nh: Giảm thời lợng dạy học đồng loạt cả lớp, tăng cờng hoạt

động dạy học mang tính hợp tác giữa các cá nhân học sinh trong quá trìnhdạy học (dạy học theo nhóm, quá trình làm việc trong nhóm)

1.2.3 í nghĩa

* Học sinh đợc thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độtrong tình huống

* Gây hứng thú và chú ý đối với học sinh

* Tạo điều kiện phát huy tính sáng tạo của học sinh

* Khích lệ sự thay đổi thái độ hành vi của học sinh theo chuẩn mực

đạo đức xã hội

* Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làmcủa các vai diễn

1.2.4 Cỏch thực hiện phương phỏp

Cỏch thức tiến hành phương phỏp đúng vai thường theo cỏc bước sau:

- Giỏo viờn chia nhúm, giao tỡnh huống đúng vai cho từng nhúm một cỏch tương đối đơn giản, khụng quỏ phức tạp và quy định rừ thời gian chuẩn mực, thời gian đúng vai

- Cỏc nhúm thảo luận, xõy dựng “kịch bản” và phõn cụng sắm vai

- Thứ tự cỏc nhúm đúng vai

- Cỏc học sinh khỏc theo dừi phúng vấn, nhận xột, đỏnh giỏ, bổ sung (nếucần) Cỏch ứng xử của cỏc vai diễn phự hợp hay chưa phự hợp? Chưa phựhợp ở điểm nào?

- Cuối cựng giỏo viờn kết luận chốt lại về cỏch ứng xử cần thiết trong tỡnhhuống nờn sự cố gắng của học sinh và rỳt kinh nghiệm

* Cách thức tiến hành có thể tóm tắt bằng sơ đồ sau:

Một số lưu ý khi thực hiện phương pháp đóng vai

- Chọn vấn đề đóng vai có mục tiêu dạy học rõ ràng

- Chọn người đóng vai có kiến thức hay kinh nghiệm tương tự vai diễn hay chọn tình huống trong các nhóm đóng vai phải sát thực tế và đáp ứng mục tiêu dạy học

- Giáo viên giới thiệu vai diễn rõ mục đích, thống nhất tình huống

- Tình huống nên để mở, giáo viên không cho trước “kịch bản”, lời thoại

- Phải dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai

- Người đóng vai phải hiểu rõ nhiệm vụ của mình ttrong bài tập đóng vai

để không lạc đề

Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ

Giáo viên kết luận, nhận xét

Các nhóm thảo luận, xây dựng kịch bản

Các nhóm khác theo dõi, nhận xét

Các nhóm đóng vai

- Nên có các biện pháp khích lệ những học sinh nhút nhát tham gia.

- Nên hóa trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của trò chơi đóng vai

- Rút ra được kết luận sư phạm: ý đồ đưa ra tình huống để đóng vai, mục đích của kịch bản, kết quả sư phạm thu được

1.2.5Ưu điểm, nhược điểm

* Ưu điểm của phương pháp đóng vai

Phương pháp đóng vai có những ưu điểm sau:

- HS được rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn

- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh

- Tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo của học sinh

- Khích lệ sự thay đổi, hành vi của học sinh theo chuẩn mực hành vi đạo đức và chính trị xã hội

- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của cácvai diễn

- Phát huy được những kinh nghiệm thực tế và tư duy sáng tạo của từng

cá nhân cũng như sự phối hợp chặt chẽ của cá nhân với tập thể nhóm

- Lớp học sinh động, người học tiếp thu kiến thức thông qua những hoạt động tích cực trong "vai diễn" của họ

* Hạn chế của phương pháp đóng vai

- Mất nhiều thời gian

- Phải suy nghĩ "kịch bản", "diễn viên" Với học sinh Tiểu học khả năng của các em còn hạn chế, đôi khi phải nhờ đến sự giúp đỡ của giáo viên hoặc giáo viên phải giúp các em chuẩn bị kịch bản

- Đối tượng học sinh có tỷ lệ khá giỏi phải nhiều

- Nếu số lượng học sinh nhiều hiệu quả không cao

lý tình huống, trò chơi, thảo luận nhóm (33,3%) Riêng phơng pháp đóngvai giáo viên ít sử dụng nhất (10%) Điều này phản ánh một thực tế việcvận dụng các phơng pháp dạy học mới nói chung và phơng pháp đóng vai

nói riêng ở tiểu học cha đợc triển khai mạnh mẽ và sâu rộng Nguyênnhân của thực trạng này là do giáo viên cha nắm vững về mặt lý luận cácphơng pháp Mặt khác, còn do điều kiện cơ sở vật chất và sự chuẩn bị củagiáo viên cha tốt.

Nh vậy, các phơng pháp và hình thức dạy học Đạo đức ở tiểu họckhá phong phú và đa dạng Tuy nhiên hầu hết các giáo viên mới sử dụngphần nhiều ở vài ba phơng pháp dạy học truyền thống Còn các phơngpháp và hình thức luyện tập mới mạng tính tích cực giáo viên ít sử dụng.Vấn đề đặt ra là phải vận dụng phối hợp nhiều phơng pháp và hình thứcdạy học khác nhau, trong đó đặc biệt tăng cờng việc đa các phơng phápdạy học mới vào quá trình giảng dạy để chất lợng dạy học môn Đạo đức

đợc nâng cao

2.2 Đặc điểm mụn Đạo đức lớp 3

Môn Đạo đức ở lớp 3 có những đặc điểm đáng chú ý sau:

* Môn đạo đức ở tiểu học đa ra các chuẩn mực đạo đức dới dạng

Các chuẩn mực xã hội bao gồm nhiều hệ thống khác nhau, liênquan mật thiết với nhau Ngoài những hệ thống chuẩn mực nh chuẩn mựcpháp luật, chuẩn mực phong tục truyền thống chúng ta không thể khôngnhắc tới hệ thống chuẩn mực đạo đức Từ hệ thống các chuẩn mực đạo

đức xã hội chúng ta lựa chọn những chuẩn mực cần thiết để giáo dục cho