Bài giảng Cơ lý thuyết-Tĩnh học: Chương 5a Cân bằng hệ lực và cân bằng vật rắn với mục tiêu giúp các bạn sinh viên biết thu gọn một hệ lực về một điểm; Biết thu gọn một hệ lực song song; Viết được các phương trình cân bằng của một hệ lực; Biết tìm điều kiện cân bằng của một vật rắn từ đó xác định được các phản lực liên kết tác dụng lên vật rắn; Xây dựng được sơ đồ tính phù hợp cho các bài toán thực tế kỹ thuật. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1CƠ LÝ THUYẾT – TĨNH HỌC
(Engineering Mechanics - Statics)
Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM
Đường Công Truyền
Cân bằng hệ lực và
Chương 5a:
Trang 2Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Mục tiêu của chương
3
• Biết thu gọn một hệ lực về một điểm
• Biết thu gọn một hệ lực song song
• Viết được các phương trình cân bằng của một
hệ lực
• Biết tìm điều kiện cân bằng của một vật rắn từ
đó xác định được các phản lực liên kết tác
dụng lên vật rắn
• Xây dựng được sơ đồ tính phù hợp cho các
bài toán thực tế kỹ thuật.
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Véctơ chính của một hệ lực
4
• Véctơ chính của hệ lực là tổng hình học
của tất cả các lực thuộc hệ.
Trang 3Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Mômen chính của một hệ lực đối với một tâm
• Sử dụng hai nguyên lý dời lực ( trượt lực và dời lực
song song ) ta tiến hành thu gọn hệ lực về một tâm
Trang 5Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Trang 6Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Quy trình thu gọn hệ lực về một tâm
• Tính véctơ momen chính của hệ lực đối
với một tâm Xác định chiều của mômen.
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD1: Thu gọn hệ lực về tâm O
12
Trang 7Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD1: Thu gọn hệ lực về tâm O
13
• Tính véctơ lực chính:
VD1: Thu gọn hệ lực về tâm O
Trang 9Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Trang 10Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 1: Thu gọn hệ lực về tâm O
19
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 2: Thu gọn hệ lực về tâm O
20
Trang 11Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 3: Thu gọn hệ lực về tâm O
21
Bài tập 4: Thu gọn hệ lực về tâm O
Trang 12Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 5: Thu gọn hệ lực về tâm A
23
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 6: Thu gọn hệ lực về tâm A
24
Trang 13Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 7: Thu gọn hệ lực về tâm A
25
Bài tập 8: Thu gọn hệ lực về tâm A
Trang 14Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 9: Thu gọn hệ lực về tâm B
27
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Bài tập 10: Thu gọn hệ lực về tâm B
28
Trang 15Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền 29
Một số trường hợp thu gọn hệ lực cụ thể
Thu gọn hệ lực đồng quy
• Hệ lực đồng quy là hệ lực có đường tác dụng giao
nhau tại một điểm (tâm O)
• Thu gọn hệ lực đồng quy về tâm O ta được một
véctơ lực chính
Trang 16• Có thể thay thế véctơ mômen chính bằng cách dời véctơ
lực chính cách tâm O một khoảng cách d theo công thức:
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực song song
32
• Thu gọn hệ lực song song về tâm ta được một véctơ
lực chính và một véctơ mômen chính
• Có thể thay thế véctơ mômen chính bằng cách dời véctơ
lực chính cách tâm O một khoảng cách d theo công thức:
Trang 17Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Trang 18Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD1 Thu gọn hệ lực phẳng
35
• Tính khoảng cách d từ véctơ mômen chính:
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Trang 19Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD2 Thu gọn hệ lực phẳng
37
• Tính véctơ lực chính:
VD2 Thu gọn hệ lực phẳng
• Theo nguyên lý trượt lực thì véctơ lực chính có thể
đặt trên đoạn AB (khoảng cách y) hoặc đoạn BC
(khoảng cách x)
Trang 20Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD2 Thu gọn hệ lực phẳng
39
• Tính khoảng cách y từ véctơ mômen chính:
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD2 Thu gọn hệ lực phẳng
40
• Tính khoảng cách x từ véctơ mômen chính:
Trang 21Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD2 Thu gọn hệ lực song song
41
• Thu gọn hệ lực song song bằng một véctơ lực chính
tương đương và có điểm đặt cách O một khoảng
cách d
VD3 Thu gọn hệ lực song song
Trang 22Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD3 Thu gọn hệ lực song song
43
• Tính khoảng cách y từ véctơ mômen đối với trục x:
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
VD3 Thu gọn hệ lực song song
44
• Tính khoảng cách x từ véctơ mômen đối với trục y:
Trang 23Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Trang 24• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
O
Trang 25Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT5 Thu gọn hệ lực
49
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
Trang 26Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT7 Thu gọn hệ lực
51
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
Trang 27Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
A
Trang 28Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT11 Thu gọn hệ lực
55
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
B
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT12 Thu gọn hệ lực
56
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
A
Trang 29Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT13 Thu gọn hệ lực
57
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
A
BT14 Thu gọn hệ lực
• Thu gọn hệ lực bằng một véctơ lực chính tương
đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực tính từ
B
Trang 30Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực phân bố
59
• Thu gọn hệ lực phân bố dọc theo một trục ta được
một véctơ lực chính tương đương có:
– Độ lớn: bằng diện tích tải trọng phân bố
– Điểm đặt: là trọng tâm của tải trọng phân bố
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực phân bố
60
– Độ lớn: bằng diện tích tải trọng phân bố
Trang 31Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực phân bố
61
– Điểm đặt: là trọng tâm của tải trọng phân bố
Thu gọn hệ lực phân bố đều
• Thu gọn hệ lực phân bố đều ta được một véctơ lực
chính tương đương có:
– Độ lớn: bằng diện tích hình chữ nhật
– Điểm đặt: là trọng tâm của hình chữ nhật
Trang 32Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực phân bố tam giác
63
• Thu gọn hệ lực phân bố tam giác ta được một véctơ
lực chính tương đương có:
– Độ lớn: bằng diện tích hình tam giác
– Điểm đặt: là trọng tâm của hình tam giác
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thu gọn hệ lực phân bố hình thang
64
• Thu gọn hệ lực phân bố hình thang ta được một
véctơ lực chính tương đương có:
Trang 33Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT1 Thu gọn hệ lực phân bố
65
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
BT2 Thu gọn hệ lực phân bố
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
Trang 34Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT3 Thu gọn hệ lực phân bố
67
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT4 Thu gọn hệ lực phân bố
68
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
Trang 35Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT5 Thu gọn hệ lực phân bố
69
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
BT6 Thu gọn hệ lực phân bố
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ O
Trang 36Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT7 Thu gọn hệ lực phân bố
71
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ O
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT8 Thu gọn hệ lực phân bố
72
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
Trang 37Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT9 Thu gọn hệ lực phân bố
73
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ A
BT10 Thu gọn hệ lực phân bố
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ O
Trang 38Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT11 Thu gọn hệ lực phân bố
75
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ O
Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
BT12 Thu gọn hệ lực phân bố
76
• Thu gọn hệ lực phân bố bằng một véctơ lực chính
tương đương và xác định khoảng cách điểm đặt lực
tính từ O
Trang 39Bài giảng môn học: Cơ lý thuyết – Tĩnh học TS Đường Công Truyền
Thank you!
77