Biện pháp tạo hứng thú trong học tập của sinh viên

MỤC LỤC Trang PHẦN I. MỞ ĐẦU 1 I.Lý do chọn đề tài 1 II.Đối tượng và giới hạn đề tài nghiên cứu 2 1.Đối tượng 2 2.Giới hạn đề tài 2 3. Phương pháp nghiên cứu đề tài 3 4. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài 3 PHẦN II. NỘI DUNG 4 I. Giới thiệu chung 4 1.Cơ sở lý luận 4 2. Một vài nét về khoa Sinh học 4 II. Tìm hiểu hứng thú học tập 4 1.Khái niệm hứng thú – hứng thú học tập 4 2.Đặc điểm của hứng thú 6 3. Biểu hiện của hứng thú học tập 9 4. Các loại hứng thú 11 5. Vai trò của hứng thú 12 6. Hứng thú học tập của sinh viên khoa sinh 13 7. Các con đường hình thành hứng thú trong học tập 15 8. Biện pháp tạo hứng thú trong học tập của sinh viên 17 PHẦN C. KẾT LUẬn

PHẦN I MỞ ĐẦU

I.Lý do chọn đề tài

Hoạt động học tập đóng vai trò chủ đạo và quan trọng đối với sinh viênhiện nay Thái độ tích cực đối với việc học tập là một điều kiện hoàn toàn cầnthiết cho sự nắm vững tài liệu học tập một cách có kết quả Thái độ này có tínhchất tạm thời, ngắn ngủi (do bị lôi cuốn bởi phương pháp dạy hay, rõ ràng củagiáo viên) Cũng có thể có tính chất vững chắc, nó chi phối sinh viên suốt cả giờhọc và cả quá trình học tập

Những công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học đã cho rằng một thái

độ như vậy sẽ giúp cho sự hình thành nhân tố sau:

- Nắm được thực chất của tài liệu (cốt lõi về mặt tư tưởng và khoa học)

- Làm cho hoạt động nhận thức sáng tạo, khởi động mạnh mẽ, phản xạ tìmtòi, định hướng, nhờ đó tạo cho sinh viên điều kiện để thể hiện sự vui sướng vềnhững hoạt động độc lập của mình và chính qua đó tạo cho sinh viên nắm đượccấu trúc hợp lý của hoạt động nhận thức (cách học)

- Nảy sinh nhu cầu vận dụng của nó vào thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xãhội của đất nước

Tất cả những điều đó thể hiện đặc trưng ở sự hứng thú đối với việc họctập

Như đã biết khi mới bước chân vào trường Đại học, sinh viên còn nhiều

bỡ ngỡ với cách học mới đặc biệt là cách tiếp cận với phương pháp học tập mớitheo hệ thống tín chỉ thì càng đòi hỏi sinh viên phải tự tìm tòi nghiên cứu, cónhững cách học riêng cho mình Từ đó mới tạo ra được động lực, niềm say mê,hứng thú với chuyên ngành mình học

Sinh viên k50- khoa Sinh học nhìn chung chưa thích ứng được với môitrường mới, phương pháp dạy học mới ở trường đại học, nên hoạt động học tậpnói chung và hứng thú học tập nói riêng còn nhiều khó khăn - Sinh học là mônkhoa học có rất nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hàng ngày Học môn

sinh học sẽ giúp cho sinh viêngiải thích được các hiện tượng xảy ra xung quanhcuộc sống của mình Giúp hiểu được bản chất của sự vật hiện tượng một cáchkhoa học, linh hoạt.

- Sinh học là môn khoa học mà khi học tốt môn này sẽ giúp sinh viên cóthêm những hiêủ biết thực tế để học tập các môn khác, là cơ sở để có hứng thútrong học tập

- Bản thân em đang là sinh viên theo học hai ngành cử nhân và Sư phạmSinh học, em thấy rõ được tầm quan trọng của việc học tập và cách tạo hứng thúnhư thế nào để có hiệu quả là điều mà không chỉ em mà nhiều bạn sinh viênkhác rất quan tâm

- Tuy nhiên, thực tế trong các trường đại học hiện nay, nhiều sinh viên cònthờ ơ, chưa chú trọng việc học tập hay trong số họ chưa tạo được hứng thú trongcách học của mình

Do đó: Tìm hiểu hứng thú học tập nói chung và đặc biệt là tìm hiểu hứngthú học tập của sinh viên khoa Sinh có vai trò vô cùng quan trọng vì nó giúp chosinh viên có thái độ tích cực đồng thời có phương pháp tác động vào ý thức củasinh viên Qua đó giúp sinh viên yêu ngành học mà mình đã chọn ,thêm hiểubiết về tầm quan trọng của môn học để say mê tim tòi,hình thành cơ sở niềm tinvững chắc để học tập và đạt kết quả tốt

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi lựa chọn đề tài: “ Tìm hiểu hứngthú học tập của sinh viên khoa Sinh học trường Đại học Vinh”

II.Đối tượng và giới hạn đề tài nghiên cứu

3 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Ngoài dựa vào những tài liệu liên quan đến bộ môn tâm lý học, em còndựa vào thực tế, qua cách học, cách tạo hứng thú học tập của mỗi sinh viên ởmỗi chuyên ngành khác nhau

4 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài

Qua việc tìm hiểu đề tài để thấy rõ được tầm quan trọng của hứng thú đốivới việc học tập và mục đích tạo được hứng thú cho sinh viên trong học tập

PHẦN II NỘI DUNG

I Giới thiệu chung

1.Cơ sở lý luận

Đề tài này viết trên thực nghiệm nên cở sở lý luận chủ yếu dựa trên cuốngiáo trình tâm lý học đại cương của Hoàng Thị Thu Hiền( trường Đại học sưphạm kỹ thuật), đề cương bài giảng Tâm lý học trẻ em và tâm lý học sưphạm(thuộc hội đồng bộ môn Tâm lý-giáo dục học)

2 Một vài nét về khoa Sinh học

Khoa Sinh học là một trong những khoa thành lập khá lâu, khoa bao gồmngành sư phạm, cử nhân, khoa học môi trường Mỗi ngành đều có một đặc thùriêng song chủ yếu tập trung vào việc học tập và công tác nghiên cứu khoa học.Không những trang bị kiến thức phục vụ cho nghề nghiệp sau nay mà còn giúpsinh viên am hiểu về môi trường sống, về thiên nhiên xung quanh chúng ta

Bản thân em đang theo học đồng thời 2 ngành: sư phạm và cử nhân sinhhọc Em thấy rõ việc học tập có vai trò quan trọng và phải làm thế nào tạo đượchứng thú trong học tập để có được kết quả tốt nhất

*Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với sự vật, hiện tượng nào

đó vừa có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống của người đó, vừa có khả năngmang laị khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động

* Hứng thú học tập là thái độ của sinh viên đối với học tập biểu hiện xúccảm đặc biệt của sinh viên trong quá trình học tập, thu hút sự chú ý và lôi cuốnsinh viên vào hoạt động học tập.

Là sự định hướng có lựa chọn của sinh viên trong học tập Sự định hướng

đó được đặc trưng bởi sự vươn lên thường trực tới nhận thức, tới những kiếnthức mới ngày càng đầy đủ và sâu sắc hơn

Muốn ham thích một môn học nào đó, cần phải hiểu đến một mức độ nào

đó hoặc một ý nghĩa xác định nào đấy

Mặt khác, hứng thú học tập thường mang màu sắc xúc cảm, được gắn liềnvới sự thể hiện những tình cảm sâu sắc và tích cực Vì thế, khi giành được trithức mới, sinh viên thường có những xúc cảm mạnh, cảm thấy một nỗi vuimừng trí tuệ, một hạnh phúc tinh thần Những xúc cảm này lại trở thành nguồnnghị lực và sức mạnh nuôi dưỡng những bước vươn lên mạnh mẽ hơn Do ảnhhưởng của tình cảm đối với hứng thú nói chung và hứng thú học tập nói riêng,cho nên như cách nói của một nhà tâm lý học “đối tượng của hứng thú hinhf như

đã được sưởi nóng bởi nhiệt của hứng thú

*Điều kiện để tạo hứng thú học tập cho sinh viên

Muốn có hứng thú sinh viên cần phải có hai điều kiện:

Vè khách quan: đối tượng của hứng thú cần phải có cường độ kích thíchmạnh(như hấp dẫn, đẹp, mới lạ, độc đáo…) để gây được sự chú ý của sinh viên

Ví dụ: Khi học bộ môn thực vật học về các loài hoa, kích thích mạnh vềmaù sắc, mùi hương khi đó sẽ gây sự chú ý

Về chủ quan: tùy thuộc vào từng sinh viên mà mỗi người có ý thức đầy

đủ, rõ ràng, hiểu được ý nghĩa của nó đối với cuộc sống riêng của mình

Ví dụ: Có hiểu biết về thiên nhiên mới yêu thiên nhiên từ đó sẽ có hứngthú học thực vật, ngược lại thì không

Tóm lại, hứng thú học tập biểu hiện ở sự tập trung cao độ, ở sự say mêhấp dẫn bởi nội dung của từng môn học, ở bề rộng và chiều sâu của sự thích thú

2.Đặc điểm của hứng thú

Hứng thú có liên quan đến đặc điểm và trạng thái tâm lý khác nhau như: Giữa hứng thú và nhu cầu có mối quan hệ qua lại với nhau Trước hết,nhu cầu có thể không cần yếu tố hấp dẫn

Ví dụ: Người sinh viên có nhu cầu học một số môn không gây ứng thú ở

họ, nhưng hứng thú phải luôn gắn liền với yếu tố hấp dẫn

Đối tượng để thoải mãn nhu cầu có thể cụ thể hoặc trừu tượng, trái lại đốitượng của hứng thú phải cụ thể rõ ràng

Nhưng giữa hứng thú và nhu cầu có quan hệ chặt chẽ với nhau, nhiều khihứng thú xảy ra trên cơ sở của một nhu cầu, ngược lại nhiều hứng thú có thể tạo

ra nhu cầu cá nhân

Ví dụ: Là một sinh viên khoa Sinh, để biết và nghiên cứu về những loàiđộng thực vật, loài người và những cơ chế hoạt động, đòi hỏi em phải nắm chắckiến thức trong quá trình học, em mới tháy rõ ý nghĩa của việc học tập, thấy hoạtđộng học tập có nhiều thú vị hấp dẫn Từ đó đã tạo cho em hứng thú về nhữngvấn đề em chưa biết Nhiều khi em cảm thấy hứng thú với việc học tập đến mứccảm thấy không được đi học thì thấy khó chịu Hứng thú đã trở thành nhu cầu,một khi hứng thú đã trở thành nhu cầu thì hứng thú thường bền vững và sâu sắchơn

Giữa hứng thú và chú ý: Chú ý có thể hướng vào đối tượng mà con ngườikhông hứng thú nhưng con người vẫn chú ý vì ý thức được tầm quan trọng , sựcần thiết của đối tượng Nhưng thường khi con người hứng thú vào đối tượngnào thì người đó tập trung chú ý của mình vào đối tượng đó nhằm tăng hiệu quảcủa hoạt động phù hợp với hứng thú của mình Hơn nữa, khi con người chú ývào đối tượng nào mà đối tượng đó lại cho con người một sự hấp dẫn, thì sựhứng thú sẽ được hình thành

Ví dụ: Khi sinh viên chú ý vào việc học tập nhưng không có hứng thútrong học tập mà chỉ coi đó là nghĩa vụ và bổn phận phải thực hiện thì khi đó sẽkhông thấy hứng thú.Ngược lại nếu tập trung và tạo được cảm giác thoải mái

không gò bó trong học tập thi lúc đó việc học tập sẽ lôi cuốn và hấp dẫn sinhviên tích cực học tập hơn như khi ta học về bộ môn động vật, nếu say mê tìmhiểu về những hoạt động đặc tính sinh lý của chúng hay nói cách khác là đi sâuvào trong thế giới sinh vật thì khi đó ta sẽ cám thấy ngày càng hứng thú với bộmôn này hơn.

Giữa hứng thú và xúc cảm tình cảm: Thái độ của xúc cảm tình cảm đốivới đối tượng là dấu hiệu không thể thiếu đối với hứng thú Nhưng hứng thúkhông phải là xúc cảm tình cảm bởi hứng thú còn gắn liền với sự nhận thức, tầmquan trọng của đối tượng và của hoạt động đối với cuộc sống cá nhân

Hứng thú của cá nhân luôn chịu sự chế ước của những điều kiện xã hộilịch sử:

Hứng thú được hình thành do những người xung quanh, do tập thể xã hội.Con người thường hứng thú với các hoạt động được nhiều người tán thưởng, khithấy nó đen lại lợi ích cho xã hội và thoải mãn những nguyện vọng của bản thân

Hứng thú có thể hình thành một cách tự phát và tự giác:

Ví dụ 1: Sinh viên chưa hiểu được việc thực tập thiên nhiên sẽ đem lạihiệu quả gì nhưng rất thích thú đối với việc chỉ vì thấy hấp dẫn Và thông quaviệc thấy hấp dẫn, sinh viên bị lôi cuốn vào hoạt động này, dần dần mới thấyđược ý nghĩa của việc thực tập thiên nhiên Ở đây, hứng thú đã được hình thànhtheo con đường tự phát

Ví dụ 2: Sinh viên lúc đầu rất ngại khi bắt tay vào việc tìm hiểu đặc điểmsinh thái của lưỡng cư nhưng vì hiểu được lưỡng cư là động vật biến nhiệt nên

đã từng bước thấy được hứng thú trong việc tìm hiểu này và như vậy hứng thúđược hình thành theo con đường tự giác

Bởi vậy nên trong việc bồi dưỡng hứng thú cho con người, tốt nhât là làmcho con người vừa bị lôi cuốn bởi đối tượng, vừa hiểu được ý nghĩa của đốitượng

Để tạo được hứng thú trong học tập thì sinh viên phải có hoạt động tíchcực trong học tập

Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng của Mác-Lenin thì thế giới kháchquan của con người là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tu duytrừu tượng đến thực tiễn

Hoạt động chủ đạo của sinh viên là hoạt động học tập Nhưng so với hoạtđộng học tập của học sinh phổ thông, việc học tập của sinh viên ĐẠI HỌC cónhiều điểm khác.Trước hết hoạt động học tập của học sinh, sinh viên cũng là quátrình nhận thức nhằm chiếm lĩnh những tri thức trong kho tàng trí tuệ của nhânloại Điểm khác nhau là khi tiến hành hoạt động học tập, sinh viên không thể chỉnhận thức thông thường mà tiến hành hoạt động nhận thức mang tính chấtnghiên cứu trên cơ sở tư duy độc lập, sáng tạo phát triển ở mức độ cao để chuẩn

bị cho một ngành nghề nhất định có chuyên môn năng lực cao Vì vậy, hoạtđộng học tập của sinh viên còn gọi là hoạt động học tập nghề nghiệp Vốn họcvấn tiếp thu được trong thời kỳ này hết sức quan trọng vì nó là công cụ để họtiến hành tham gia vào lĩnh vực nghề nghiệp sau này và là nền tảng cho hoạtđộng tự học, tự nghiên cứu Một điều khác nữa so với hoạt động học tập của họcsinh phổ thông thì hoạt động học tập của sinh viên mang tính tự giác, tích cựcchủ động hơn Sinh viên ngoài giờ lên lớp theo chương trình chính khoá, họ cònphải tích cực đọc thêm sách và tài liệu tham khảo để tự phát triển kiến thức chomình, tranh thủ sự giúp đỡ của giảng viên để đào sâu kiến thức chuyên môn Cónhư vậy, sau khi ra trường họ mới vững vàng trong công việc của mình

Kết quả cho thấy sinh viên coi việc học tập là phương tiện chứ không phảimục đích như học lấy điểm cao, học để đạt học bổng, học để không phải thi lại,thậm chí học để bố mẹ vui lòng, học để đối phó… Học tập tích cực là quá trình

tự biến đổi và làm phong phú bản thân mình bằng cách chọn và xử lý thông tin

từ môi trường xung quanh Tính tích cực, tự giác là điều cần phải có để sinh viênđạt được kết quả tốt trong học tập nhưng đây lại là nguyên nhân dẫn đến nhữnghạn chế trong học tập của sinh viên, sinh viên chưa phát huy được tính tích cực,

tự giác trong các hoạt động học tập Đa số sinh viên thụ động Trong học tập,sinh viên ghi chép làm theo lời thầy, theo sách vở hướng dẫn, theo bài mẫu mà

không tìm tòi, đặt vấn đề, hoài nghi cái đã có; chưa tích cực học hỏi với thầy,học hỏi cùng bạn, đặt câu hỏi với thầy, với bạn; chưa tích cực học nhóm, chưa tổchức tranh luận, thảo luận.

Bên cạnh đó do việc tổ chức cho sinh viên học tập chưa thực sự có sứcthu hút về kế hoạch, nội dung, phương pháp Công tác tổ chức việc học tậpcũng là vấn đề quan trọng và cần phải có tính kế hoạch, nội dung, phương phápnhằm nâng cao chất lượng học tập và thu hút sinh viên say mê học tập nhưngtiếc rằng nhà trường chưa đáp ứng được điều đó

Ngoài ra cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng thí nghiệm… là điều kiệngiúp sinh viên học tập tốt Việc thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng lànguyên nhân chính hạn chế việc học tập của sinh viên

Các nguyên nhân liên quan đến việc nhận thức của sinh viên và việc quản

lý của nhà trường nằm ở các thứ bậc thấp hơn như : Do ảnh hưởng của các hoạtđộng khác.Do sinh viên chưa nhận thức đúng ý nghĩa việc học tập Công tácquản lý sinh viên học tập trong Nhà trường chưa tốt

Tóm lại, hạn chế lớn nhất đối với sinh viên là ở thái độ học tập, cách họchay còn gọi là phương pháp, kế hoạch, nội dung học tập và trang thiết bị cầnthiết phục vụ cho việc học của sinh viên

Chính bản thân sinh viên thiếu tính tích cực, tự giác trong học tập Vớithái độ trung bình chủ nghĩa, đa số sinh viên cho rằng chỉ cần qua (đạt) môn học

là được Ở đây phải nói đến tâm lý thờ ơ, thiếu cảm xúc, vô tâm.…từ đó dẫn đếnkhông ý thức, thiếu tinh thần trách nhiệm, đại khái qua loa, rất nguy hiểm choquá trình tiếp thu, vận dụng kiến thức cũng như việc hành nghề sau này Dẫn đếnmột số trường hợp cá biệt buộc bị thôi học do thái độ và nhận thức sai lệch dẫnđến bị vấp ngã

3 Biểu hiện của hứng thú học tập

Nếu hoạt động học tập của sinh viên được tổ chức đúng đắn và công tácgiáo dục được tiến hành có hệ thống, đúng hướng thì hứng thú của sinh viên cóthê trở thành một nội dung vững bền trong nhân cách của họ, ảnh hưởng rất lớn

đến sự phát triển của sinh viên và được biểu hiện trong học tập dưới các dạngsau đây.

Có đầu óc tò mò khoa học, ham hiểu biết, sẵn sàng học thầy, hỏi bạn,thích tìm tòi, thường đặt ra cho thầy, cho bạn nhiều câu hỏi “tại sao?” sau mỗibài giảng, trong sách hay mỗi buổi thực hành trong phòng thí nghiệm hay ởvườn thực nghiệm Sở dĩ như vậy là vì có một khuynh hướng thường xuyên vàbền bỉ muốn nắm vững kiến thức, vượt xa ra ngoài giới hạn của giáo trình

Tích cực và sáng tạo trong học tập và trong các hoạt động thực tiễn Đốivới loại nay, sinh viên hãy giải thích cho mình và cho bạn bản chất các hiệntượng, thích giải những bài toán khó, là những thí nghiện phức tạp, tìm r nhữngphương pháp mới

Thích sáng chế, phát minh, cải tiến, thiết kế những dụng cụ khoa học,những thí nghiệm, những đồ dùng dạy học hứng thú, thông minh và bổ ích

Có đầu óc dầu tưởng tượng sáng tạo, có trí tượng mền dẻo

Cần cù, kiên trì và nhẫn lại, khi đã đặt vấn đề giải quyết cái gì thì suynghĩ, tìm hiểu vấn đề đó cho đến cùng, có khi mất ăn mất ngủ

Dễ xúc cảm về mặt nhận thức, biết hưởng vui sướng, niềm hạnh phúc khihiểu biết thêm về kiến thức mới khi nghiên cứu thêm những đặc điểm về đờisống, sự phân bố của sinh vật trên trái đất

Hứng thú học tập cũng như những nét của nhân cách con người được hìnhthành và phát triển trong quá trình hoạt động, trước hết là trong hoc tập rồi đếnnghiên cứu khoa học Vì vậy sinh viên chúng ta cần phải tổ chức công tác họctập sao cho quá trình này mang lại nhiều “nguồn dinh dưỡng” nhất cho việc hìnhthành hứng thú Việc hình thành hứng thú diễn ra theo hai con đường: một là nộidung của môn học chứa đựng khả năng hấp dẫn lôi cuốn sinh viên hình thànhhứng thú, ví dụ: khi học bộ môn giải phẫu người, học về sinh lý người giúp sinhviên muốn tìm tòi khám phá trong muôn học từ đó hình thành hứng thú trongviệc tiếp thu bộ môn này Hai là bằng sự tổ chức hoạt động nhận thực của sinhviên, ví dụ: khi học môn môi trường và con người khi được tìm hiểu về môi