Thuyết trình luật cạnh tranh Tập trung kinh tế

KHÁI NIỆM TẬP TRUNG KINH TẾDưới góc độ pháp luật Theo Điều 29 Luật cạnh 2018: Tập trung kinh tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: i sáp nhập doanh nghiệp; ii hợp nhất doanh nghiệp; ii

LUẬT CẠNH TRANH

N H Ó M 3

PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT TẬP TRUNG KINH

TẾ GÂY HẠN CHẾ CẠNH

TRANH

CHƯƠNG 1

1 KHÁI NIỆM TẬP TRUNG KINH TẾ

2 ĐẶC ĐIỂM TẬP TRUNG KINH TẾ

3 ẢNH HƯỞNG TẬP TRUNG KINH TẾ ĐẾN MÔI TRƯỜNG CẠNH TRANH

4 SỰ RA ĐỜI PHÁP LUẬT

VỀ KIỂM SOÁT TẬP TRUNG KINH TẾ

5.PHÁP LUẬT KIỂM SOÁT TẬP TRUNG KINH TẾ

LÝ LUẬN VỀ TẬP TRUNG KINH TẾ

T.H

KHÁI NIỆM TẬP TRUNG KINH TẾ

- Tập trung kinh tế được tiếp cận dưới

nhiều gióc độ khác nhau trong khoa

học kinh tế và khoa học pháp lí.

- Trong khoa học kinh tế, tập trung kinh

tế được nhìn nhận là chiến lược tích tụ

vốn và tập trung sản xuất hình thành

các chủ thê kinh doanh có quy mô lớn

nhằm khai thác lợi thế nhờ quy mô

T.H

KHÁI NIỆM TẬP TRUNG KINH TẾ

Dưới góc độ pháp luật Theo Điều 29 Luật cạnh 2018: Tập trung kinh tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: (i) sáp nhập doanh nghiệp; (ii) hợp nhất doanh nghiệp; (iii) mua lại doanh nghiệp; (iv) liên doanh giữa các doanh nghiệp; (v) các hành vi tập trung khác theo quy định của pháp luật.

T.H

Thứ nhất, chủ thể của

tập trung kinh tế là các doanh nghiệp họat động trên thị trường

Thứ hai, hình thức tập

trung kinh tế bao gồm: sáp nhập, hợp nhất, mua lại và liên doanh giữa các doanh nghiệp

I LÝ LUẬN VỀ TẬP TRUNG KINH

T.H

I LÝ LUẬN VỀ TẬP TRUNG KINH

Thứ ba, hậu quả của tập

trung kinh tế là việc hình thành các tập đòan kinh tế, thay đổi cấu trúc thị trường

và tương quan cạnh tranh trên thị trường

Thứ tư, dựa trên những tiêu

chí nhất định theo các quy định của pháp luật cạnh tranh nhà nước sẽ kiểm soát các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế

T.H

Phân loại tập trung kinh

Tập trung kinh tế hỗn

hợp

T.H

ẢNH HƯỞNG CỦA TTKT ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG CẠNH TRANH

TÍCH CỰC

 TTKT tạo ra những doanh nghiệp có

quy mô lớn hơn, tiềm lực tài chính

rộng hơn khi các doanh nghiệp tham

gia hoạt động TTKT là các dn nhỏ và

vừa

 TTKT giúp các nhà đầu tư mở rộng

thị trường, giảm chi phí đầu tư, chí

đe dọa sự tồn tại của những doanh nghiệp cạnh tranh khác Khi mà số lượng các doanh nghiệp đối thủ cạnh tranh trên thị trường giảm đi thì mức độ “hoàn hảo” của cạnh tranh cũng bị giảm sút theo

T.H

Nảy sinh ra nhiều vấn đề về sự

hiện diện của các doanh nghiệp

SỰ RA ĐỜI PHÁP LUẬT VỀ KIỂM

SOÁT TẬP TRUNG KINH TẾ

PHÁP LUẬT KIỂM SOÁT

TẬP TRUNG KINH TẾ

Pháp luật về kiểm soát TTKT là hoạt động xem xét, đánh giá,theo dõi của cơ quan quản

lý nhà nước nhằm phát hiện, ngăn ngừa những sai phạm trong quá trình thực hiện tập trung kinh tế.

T.H

ĐẶC ĐIỂM

Thứ nhất, pháp luật kiểm soát TTKT là lĩnh vực pháp luật

công, mang tính quyền lực nhà nước.

Thứ hai, trong quan hệ pháp luật về kiểm soát TTKT, chủ

thể kiểm soát hoạtđộng TTKT là cơ quan nhà nước được

giao quản lý hoạt động cạnh tranh, chủ thể tham gia hoạt

động TTKT là nhà đầu tư trong và ngoài nước (doanh

nghiệp) có đầy đủ các điều kiện về năng lực chủ thể mà

pháp luật quy định

T.H

Thứ ba, Hệ thống các quy định pháp luật này vừa có tính

chất “tiền kiểm” (trước khi thực hiện các giao dịch tập

trung kinh tế) vừa có tính chất hậu kiểm

Thứ tư, kiểm soát TTKT mặc dù là một hình thức kiểm

soát của Nhà nước nhưng không ảnh hưởng đến quyền tự

chủ trong kinh doanh của các doanh nghiệp

TÓM LẠI

Pháp luật kiểm soát

TTKT là công cụ để Nhà

nước thực hiện chức

năng quản lý, điều tiết

nền kinh tế theo hướng

A NỘI DUNG PHÁP LUẬT KIỂM SOÁT TTKT

B QUY ĐỊNH VỀ THÔNG BÁO TTKT

C THỦ TỤC THÔNG BÁO TTKT

D CÁC TRƯỜNG HỢP TRONG TTKT

2 NỘI DUNG PHÁP LUẬT

KIỂM SOÁT KINH TẾ

T.H

E VI PHẠM PHÁP LUẬT TTKT

F CHẾ TÀI

Về cơ bản, kiểm soát hoạt động TTKT được thực hiện chủ yếu thông qua hai cơ chế

(i) cấm đoán các trường

A NỘI DUNG PHÁP LUẬT KIỂM SOÁT TTKT

T.H

TRƯỜNG HỢP CẤM TUYỆT ĐỐI T.H

Luật cũ: quy định

cấm tập trung kinh

tế nếu thị phần kết

hợp của các doanh

nghiệp tham gia tập

trung kinh tế chiếm

kể trên thị trường Việt Nam Do Ủy ban cạnh tranh quốc gia đánh giá (điều 30, luật cạnh tranh 2018)

B QUY ĐỊNH VỀ THÔNG BÁO TTKT

T.H

Luật cũ: quy định các

doanh nghiệp TTKT phải

thông báo khi tiến hành

TTKT khi có thị phần kết

hợp từ 30% đến 50%

trên thị trường liên

quan, trừ trường hợp

sau khi TTKT doanh

nghiệp vẫn thuộc loại

hình doanh nghiệp vừa

33 của luật cạnh tranh 2018 :

- Tổng tài sản trên thị trường VN của một trong các bên tham gia TTKT;

- Tổng doanh thu trên thị trường VN của một trong các bên tham gia TTKT;

- Giá trị giao dịch của TTKT.

- Thị phần kết hợp trên thị trường liên quan

hồ sơ (sơ bộ- chính thức)

Tham vấn trong quá trình thẩm định và yêu cầu các cá nhân tổ chức có liên quan cung cấp thông tin

yêu cầu bổ sung thông tin

nếu thiếu (không quá 2

lần)

Ra quyết định về việc TTKT

T.H

D CÁC TRƯỜNG HỢP TRONG TTKT

Trường hợp miễn trừ thuộc diện bị

cấm

• Miễn trừ là thủ tục cho phép hưởng ngoại lệ có thời

hạn của những diện TTKT bị tuyên bố là cấm.

• Thứ nhất, việc xem xét cho hưởng miễn trừ dựa trên

sự cân nhắc đến tác dụng tích cực cho sự phát triển

của thị trường, đến lợi ích của người tiêu dùng hoặc

xa hơn nữa là lợi ích chung của nền kinh tế.

• Thứ hai, không phải mọi trường hợp TTKT đều gây ra

hoặc có khả năng gây ra tác động tiêu cực đến cạnh

tranh

T.H

Trường hợp TTKT có điều kiện (D42

LCT 2018):

+ Chia, tách, bán lại phần vốn góp, tài sản

của doanh nghiệp tham gia TTKT

+ Kiểm soát nội dung liên quan đến giá mua,

giá bán hàng hóa, dịch vụ hoặc các điều giao

dịch khác trong hợp đồng hình thành sau khi

E VI PHẠM PHÁP LUẬT

TTKT

Hành vi vi phạm quy định về tập trung kinh tế:

• Hành vi sáp nhập doanh nghiệp bị cấm

• Hành vi hợp nhất doanh nghiệp bị cấm

• Hành vi mua lại doanh nghiệp bị cấm

• Hành vi liên doanh doanh giữa các doanh nghiệp bị cấm

• Hành vi không thông báo về tập trung kinh tế

T.H

F CHẾ TÀI

• Mỗi hành vi vi phạm, chủ thể vi phạm phải chịu hình phạt chính là

phạt tiền tối đa là 05% tổng doanh thu của doanh nghiệp vi

phạm trên thị trường liên quan trong năm tài chính trước năm thực hiện hành vi vi phạm (Đ111, Luật Cạnh Tranh 2018)

• Ngoài việc bị phạt tiền, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm của doanh nghiệp còn có hình phạt khác (Đ23,24,25,26, Nghị định số 71/2014/NĐ-CP)

T.H

4 Xử lý vi phạm và

cơ quan quản lý TTKT

Doanh nghiệp thực hiện hành vi

tập trung kinh tế thuộc trường

hợp phải thông báo với cơ quan

quản lý cạnh tranh mà không

thông báo với cơ quan này sẽ bị

KẾT LUẬN

Pháp luật về kiểm soát TTKT không có

mục đích cấm đoán, hạn chế các hành

vi TTKT mà nhằm để bảo vệ cạnh tranh,

đồng thời phát huy những khía cạnh

tích cực đối với cạnh tranh do TTKT

đem lại Mặt khác, bản chất của kiểm

soát TTKT là dựa trên cơ sở của việc

đánh giá các tác động nhằm xác định

liệu vụ TTKT có gây hại đến sự cạnh

tranh hay không và việc kiểm soát vụ

TTKT nên ở mức độ và phạm vi nào?

T.H

Cơ quan quản

THỰC TIỄN

Hơn 14 năm thực thi Luật Cạnh tranh, cơ quan quản

lý cạnh tranh đã tích cực triển khai theo dõi, giám sát hoạt động tập trung kinh tế đối với nhiều ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế và đã đạt được những kết quả nhất định Theo Báo cáo của Bộ Công thương về

số vụ việc thông báo tập trung kinh tế và vụ việc tham vấn về tập trung kinh tế cả trước và trong quá trình các doanh nghiệp thực hiện tập trung kinh tế, tính đến hết năm 2018, Việt Nam đã thụ lý 40 vụ việc thông báo tập kinh tế, 50 vụ việc tham vấn tập trung kinh tế.

T.H

tiến hành rà soát 05 vụ việc tập trung kinh tế và tiến hành điều tra 01 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh về tập trung kinh tế.

T.H

THỰC TIỄN

Số vụ việc cạnh tranh được phát hiện, điều tra, xử lý trong thời gian qua còn khiêm tốn, nhưng xét trong bối cảnh chung của nền kinh tế nước ta còn nhiều khó khăn, thách thức, nguồn nhân lực và kinh nghiệm thực tiễn của cơ quan quản lý cạnh tranh còn nhiều hạn chế, môi trường kinh doanh tiềm ẩn nhiều hành vi tập trung kinh tế có tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh nhất là trong những lĩnh vực có quy mô lớn hoặc đóng vai trò thiết yếu trong nền kinh tế như phân phối, bán lẻ, năng lượng, dược phẩm, vận tải, du lịch, … thì quy định về kiểm soát tập trung kinh tế trong Luật Cạnh tranh đã dần phát huy tác dụng

T.H

VỤ VIỆC TẬP TRUNG KINH TẾ GIỮA CÔNG TY TNHH GRABTAXI VÀ CÔNG TY

TNHH UBER VIỆT NAM

• Tại Việt Nam, Công ty TNHH GrabTaxi (49% vốn của Grab Inc.) (sau đây gọi tắt

là “GrabTaxi”) và Công ty TNHH Uber Việt Nam (100% vốn của Uber

International Holding B.V - công ty con của Uber International C.V.) (sau đây

gọi tắt là “Uber Việt Nam”) đã ký kết Hợp đồng mua bán, chuyển nhượng và

tiếp nhận nghĩa vụ ngày 25 tháng 3 năm 2018 về việc Uber Việt Nam bán các

tài sản, hoạt động kinh doanh, các lợi ích khác tại Việt Nam của mình cho

GrabTaxi.

• Ngay sau khi ký kết hợp đồng mua bán, chuyển nhượng và tiếp nhận nghĩa vụ,

trong ngày 25 tháng 3 năm 2018, GrabTaxi đã phát hành Hối phiếu nhận nợ

cho Uber Việt Nam theo quy định tại Hợp đồng (Hối phiếu trị giá

37.914.755.060 VNĐ) Đồng thời, GrabTaxi đã tiếp nhận một số tài sản, hợp

đồng từ Uber Việt Nam chuyển sang

T.H

VỤ VIỆC TẬP TRUNG KINH TẾ GIỮA CÔNG TY TNHH GRABTAXI VÀ CÔNG TY

TNHH UBER VIỆT NAM

Cục trưởng Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng đã ban hành Các

kết luận điều tra này xác định:

• Hình thức tập trung kinh tế: Hành vi tập trung kinh tế theo hình thức

mua lại doanh nghiệp quy định tại khoản 3 Điều 17 Luật Cạnh tranh.

• Thị trường liên quan trong vụ việc: Bao gồm 02 thị trường liên quan như

sau:

 Thị trường dịch vụ trung gian kết nối vận tải hành khách giữa người đi xe

với lái xe ô tô dưới 09 chỗ trên nền tảng phần mềm và tổng đài tại Thành

phố Hà Nội.

 Thị trường dịch vụ trung gian kết nối vận tải hành khách giữa người đi xe

với lái xe ô tô dưới 09 chỗ trên nền tảng phần mềm và tổng đài tại Thành

phố Hồ Chí Minh.

T.H

VỤ VIỆC TẬP TRUNG KINH TẾ GIỮA CÔNG TY TNHH GRABTAXI VÀ CÔNG TY

TNHH UBER VIỆT NAM

• Thị phần kết hợp trên các thị trường liên quan

trong năm 2017 như sau:

Thị phần kết hợp trên thị trường dịch vụ trung gian kết

nối vận tải hành khách giữa người đi xe với lái xe ô tô

dưới 09 chỗ trên nền tảng phần mềm và tổng đài tại Hà

Nội là 44,10%.

Thị phần kết hợp trên thị trường dịch vụ trung gian kết

nối vận tải hành khách giữa người đi xe với lái xe ô tô

dưới 09 chỗ trên nền tảng phần mềm và tổng đài tại

Thành phố Hồ Chí Minh là 82,68%.

T.H

VỤ VIỆC TẬP TRUNG KINH TẾ GIỮA CÔNG TY TNHH GRABTAXI VÀ CÔNG TY

TNHH UBER VIỆT NAM

• Quá trình điều tra xác định Bên bị điều tra đã thực hiện 02

hành vi vi phạm:

Hành vi không thông báo tập trung kinh tế quy định tại

Điều 20 Luật Cạnh tranh

Hành vi tập trung kinh tế bị cấm quy định tại Điều 18 Luật

Cạnh tranh, cụ thể là hành vi mua lại doanh nghiệp bị cấm

theo quy định tại Điều 25 Nghị định số 71/2014/NĐ-CP. 

(Đây là vụ việc có tính chất phức tạp nên nhóm phân tích đã tối lược

nhất thông tin để giảm mức độ phức tạp của vụ việc và chỉ phân tích

yếu tố cốt lõi)

T.H

Điều 16 Tập trung kinh tế

3 Mua lại doanh nghiệp;

4 Liên doanh giữa các doanh nghiệp;

5 Các hành vi tập trung kinh tế khác theo quy định của pháp luật.

Hành vi mua lại doanh nghiệp là có vẻ có liên quan đến vụ việc Theo hướng dẫn của Điều 34 Nghị định 116/2005/NĐ-CP (Nghị định 116) thì mua lại doanh nghiệp được hiểu là một doanh nghiệp giành được quyền sở hữu tài sản của doanh nghiệp khác

đủ chiếm được trên 50% quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị hoặc ở mức mà theo quy định của pháp luật hoặc điều lệ của doanh nghiệp bị kiểm soát đủ để doanh nghiệp kiểm soát chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp bị kiểm soát nhằm thu được lợi ích kinh tế từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bị kiểm soát

PHÂN TÍCH

T.H

• Nếu xét từ bản chất, đây là một giao dịch mua tài sản, trong đó có

hai biến tấu quan trọng:

Thứ nhất, toàn bộ hoạt động của Uber tại ĐNA được hiểu là

toàn bộ khách hàng (user), cơ sở dữ liệu người dùng, đội ngũ vận hành và các yếu tố bổ trợ khác, hình thành nên cái gọi là tài sản;

Thứ hai, bên mua không thanh toán bằng tiền mà thanh

toán bằng cổ phiếu của chính mình Kết quả của giao dịch này, giúp cho Grab loại bỏ một đối thủ lớn, mở rộng thị trường, trong khi đó Uber thì được 26% cổ phần của Grab

THỊ TRƯỜNG

LIÊN QUAN

Thị trường liên quan bị điều tra trong vụ việc là dịch vụ trung gian kết nối vận tải hành khách giữa người đi xe với lái xe ô tô dưới 09 chỗ trên nền tảng phần mềm và tổng đài tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Công ty TNHH Uber Việt Nam (trước và sau khi thực hiện giao dịch mua bán, chuyển nhượng tài sản) không có ngành nghề kinh doanh trong lĩnh vực gọi xe hay cung cấp dịch vụ vận tải tại Việt Nam, cũng không trực tiếp quản lý, vận hành ứng dụng Uber mà Công ty Uber B.V mới

là doanh nghiệp trực tiếp quản lý, vận hành ứng dụng Uber Bởi vậy, việc mua bán, chuyển nhượng

và tiếp nhận nghĩa vụ giữa Công ty TNHH GrabTaxi

và Công ty TNHH Uber Việt Nam không liên quan trực tiếp đến việc Công ty GrabTaxi kiểm soát, chi phối hoạt động của Công ty Uber Việt Nam.

PHÂN TÍCH

T.H

KẾT LUẬN

Giao dịch Grab-Uber không thoả mãn yếu tố là một giao dịch mua lại Đối với khoản 5 Điều 16 Luật Cạnh tranh 2004, đây là một quy định mang tính dự phòng Theo đó, Luật Cạnh tranh 2004 mở ra khả năng cho phép các luật khác có những quy định khác về tập trung kinh tế

Cái thiếu sót của Luật Cạnh tranh 2004 thể hiện ở chỗ nhà làm luật lấy thị phần làm căn cứ duy nhất và liệt kê các hành vi được coi là tập trung kinh tế tại Điều 16 Nói cách khác, với cách tiếp cận này, Luật Cạnh tranh 2004 đã không đủ khái quát tất cả các trường hợp tác động xấu đến cạnh tranh mà vụ Grab đang đề cập ở đây là một ví dụ

T H

IV KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP

LUẬT TTKT

1.NHẬN XÉT

2.KIẾN NGHỊ

3.HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT KIỂM

SOÁT TẬP TRUNG KINH TẾ

4.NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÁP

LUẬT

T.H

NHẬN XÉT

Tiêu chí để xác định trường hợp tập trung kinh tế bị cấm

dựa trên bản chất gây tác động hoặc có thể gây tác động

hạn chế cạnh tranh của giao dịch tập trung kinh tế chỉ

những giao dịch tập trung kinh tế gây tác động hoặc có

khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách

đáng kể mà không có biện pháp khắc phục tác động hạn

chế cạnh tranh đó mới bị cấm Cơ quan cạnh tranh quốc

gia xem xét, đánh giá việc tập trung kinh tế dựa trên

những tiêu chí cụ thể

T.H