Dạy học theo định hướng giáo dục STEM bài “Sự điện li của nước – PH – chất chỉ thị axit – bazơ” bằng cách chế tạo chất chỉ thị axit – bazơ từ nguyên liệu tự nhiên cho học sinh

Mục tiêu của sáng kiến là đề xuất nội dung và quy trình dạy học môn hóa học theo định hướng STEM cho học sinh 11 THPT, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học môn hóa học cũng như phát triển năng lực của học sinh trường THPT. Mời các bạn cùng tham khảo!

M C L CỤ Ụ

A. PH N M  Đ UẦ Ở Ầ

1. Lí do ch n đ  tàiọ ề 3

2. M c tiêu nghiên c u c a đ  tàiụ ứ ủ ề 4

3. Nhi m v  nghiên c u c a đ  tàiệ ụ ứ ủ ề 5

4. Đ i tố ượng nghiên c uứ 5 

5. Ph m vi nghiên c uạ ứ 5

6. Phương pháp nghiên c uứ 5 

B. PH N N I DUNGẦ Ộ CHƯƠNG I. C  S  LÍ LU N VÀ TH C TI N C A V N Đ  GIÁO Ơ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ấ Ề D C Ý TH C B O V  CH  QUY N BI N, Đ O QUA MÔN Đ A LÍỤ Ứ Ả Ệ Ủ Ề Ể Ả Ị L P 12 – THPTỚ 7

1.1. C  s  lý lu nơ ở ậ 7

1.1.1. B o v  ch  quy n bi n, đ o là trách nhi m chung c a côngả ệ ủ ề ể ả ệ ủ  dân,         trong đó có h c sinh, th  h  tọ ế ệ ương lai c a đ t nủ ấ ướ 7c 1.1.2. Giáo d c ch  quy n bi n, đ o c n đụ ủ ề ể ả ầ ược đ a vào nhà trư ườ 8ng 1.2. C  s  th c ti nơ ở ự ễ 9

1.2.1. V  phía h c sinhề ọ 9

1.2.2. V  phía giáo viênề 9

1.2.3. V  phía nhà trề ườ 10ng 1.2.4. V  tài li u gi ng d yề ệ ả ạ 10

1.3. Th c tr ng giáo d c ý th c b o v  ch  quy n bi n, đ o qua bài d y Đ a ự ạ ụ ứ ả ệ ủ ề ể ả ạ ị         Lí cho h c sinh l p 12 ­ THPT.ọ ớ 10

CHƯƠNG II. GIÁO D C Ý TH C B O V  CH  QUY N BI N, Đ O Ụ Ứ Ả Ệ Ủ Ề Ể Ả

QUA MÔN Đ A LÍ L P 12 ­ THPTỊ Ớ 17

2.1. N i dung giáo d c ý th c b o v  ch  quy n bi n, đ o trong chộ ụ ứ ả ệ ủ ề ể ả ương trình         Đ a lí 12ị 17

2.1.1. Làm rõ các khái ni m v  ch  quy n bi n, đ oệ ề ủ ề ể ả 17

2.1.2. Xác đ nh ph m vi và gi i h n c a vùng bi n nị ạ ớ ạ ủ ể ước ta 18

2.1.3. Nh n th c v  trí chi n lậ ứ ị ế ược và ti m năng kinh t  c a Bi n Đôngề ế ủ ể 18

2.1.4. Tìm hi u v  s  phát tri n c a các ngành kinh t  bi n.ể ề ự ể ủ ế ể 19

2.1.5. Xác đ nh đ c v  trí c a các đ o, qu n đ o trên b n đ ; th y đ c ị ượ ị ủ ả ầ ả ả ồ ấ ượ       vai trò c a các đ o và qu n đ oủ ả ầ ả 20

2.1.6. C p nh t và phân tích các v n đ  th i s    Bi n Đôngậ ậ ấ ề ờ ự ở ể 21

2.1.7. Xác đ nh rõ ph ng h ng gi i quy t các v n đ  v  bi n và th m ị ươ ướ ả ế ấ ề ề ể ề        l c đ a c a Đ ng và Nhà Nụ ị ủ ả ướ 21c 2.1.8. H c sinh nh n th c đ c trách nhi m công dân c a mình đ i v i ọ ậ ứ ượ ệ ủ ố ớ        v n đ  b o v  ch  quy n bi nấ ề ả ệ ủ ề ể , đ oả 22

2.1.9. Giáo d c ch  quy n bi n, đ o g n li n v i giáo d c b o v  tài nguyên, ụ ủ ề ể ả ắ ề ớ ụ ả ệ        môi trường bi n đ oể ả 22

2.1.10. Xác đ nh rõ xu h ng c a th  k  XXI là ti n ra bi n.ị ướ ủ ế ỉ ế ể 23

2.2. Phương pháp giáo d c ụ ý th c b o v  ứ ả ệ ch  quy n bi nủ ề ể , đ o ả qua môn          Đ a Lí ị l p ớ 12 23

2.2.1. Phương pháp khai thác b n đ ả ồ 23

2.2.2. Phương pháp s  d ng mô hình, s  đ ử ụ ơ ồ 25

2.2.3. Phương pháp s  d ng tranh  nh, video.ử ụ ả 25

2.2.4. Phương pháp tích h p liên môn.ợ 27

2.2.5. Phương pháp d y h c nhómạ ọ 29

2.2.6. Phương pháp d y h c nêu và gi i quy t v n đạ ọ ả ế ấ ề 29

2.2.7. Phương pháp s  d ng công ngh  thông tin.ử ụ ệ 29

2.2.8. Phương pháp d y h c theo ch  đạ ọ ủ ề 30

2.3. K t qu  th c nghi m s  ph mế ả ự ệ ư ạ 30

2.4. M t s  m u ví d  v  giáo d c ý th c b o v  ch  quy n bi n, đ o cho ộ ố ẫ ụ ề ụ ứ ả ệ ủ ề ể ả         h c sinh qua bài d y Đ a Lí l p 12ọ ạ ị ớ 32

K T LU NẾ Ậ 41

KI N NGH , Đ  XU TẾ Ị Ề Ấ 42

TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 44

A. PH N M  Đ UẦ Ở Ầ

1. Lý do ch n đ  tàiọ ề

Trong chương trình giáo d c ph  thông, Hoá h c là môn h c thu c nhóm môn khoaụ ổ ọ ọ ộ  

h c t  nhiên   c p trung h c ph  thông, đọ ự ở ấ ọ ổ ược h c sinh l a ch n theo đ nh họ ự ọ ị ướng nghề nghi p, s  thích và năng l c c a b n thân. Cùng v i Toán h c, V t lí, Sinh h c, Tin h cệ ở ự ủ ả ớ ọ ậ ọ ọ  

và Công ngh , môn Hoá h c góp ph n thúc đ y giáo d c STEM, m t trong nh ng xuệ ọ ầ ẩ ụ ộ ữ  

hướng giáo d c đang đụ ược coi tr ng   nhi u qu c gia trên thọ ở ề ố ế gi i.ớ

Các phương pháp d y h c tích c c đạ ọ ự ượ ử ục s  d ng là công c  giúp b  môn Hóa h cụ ộ ọ  hoàn thành nhi m v  c a mình. Trong đó “bàn tay n n b t” – giúp hình thành ki n th c.ệ ụ ủ ặ ộ ế ứ  

“d y h c d  án” – rèn luy n kĩ năng gi i quy t m t v n đ  trong th c ti n. “nghiên c uạ ọ ự ệ ả ế ộ ấ ề ự ễ ứ  khoa h c” – rèn luy n gi i quy t m t v n đ  m i thì “giáo d c STEM” – ti p c n th cọ ệ ả ế ộ ấ ề ớ ụ ế ậ ự  

ti n qua ho t đ ng th c hành – v n đ  đang đễ ạ ộ ự ấ ề ược quan tâm hàng đ u trong các môn h cầ ọ  

và là xu hướng t t y u trong giai đo n phát tri n giáo d c hi n đ i trên th  gi i nóiấ ế ạ ể ụ ệ ạ ế ớ  chung và Vi t Nam nói riêng. Tuy nhiên v i “bàn tay n n b t” – d  gây n ng n , quáệ ớ ặ ộ ễ ặ ề  

t i, “d y h c d  án” – c n nhi u công s c, th i gian, “nghiên c u khoa h c” – yêu c uả ạ ọ ự ầ ề ứ ờ ứ ọ ầ  cao v  năng l c t  duy thì “giáo d c STEM” – đa d ng v  m c đ , đ i tề ự ư ụ ạ ề ứ ộ ố ượng, trình đ ộ

Có r t nhi u y u t  gây h ng thú cho ngấ ề ế ố ứ ườ ọi h c. Đó có th  là s  v ng vàng, sâuể ự ữ  

s c v  chuyên môn; tính hài hắ ề ước, lòng nhi t tình, s  đ ng c m v i h c sinh   ngệ ự ồ ả ớ ọ ở ườ  i

th y; là s  h p d n, tính h u ích thi t th c c a n i dung h c t p. Không nh ng phầ ự ấ ẫ ữ ế ự ủ ộ ọ ậ ữ ụ thu c vào nhu c u, h ng thú; hi u qu  h c t p còn ph  thu c vào m c đ  ho t đ ngộ ầ ứ ệ ả ọ ậ ụ ộ ứ ộ ạ ộ  

c a ngủ ườ ọi h c trong phương pháp gi ng d y c a ngả ạ ủ ười th y. Ngầ ườ ọi h c s  h c t pẽ ọ ậ  

th c s  hi u qu  khi h  đự ự ệ ả ọ ược ho t đ ng.ạ ộ

Trong quá trình d y h c hi n nay tôi nh n th y ph n l n giáo viên và h c sinh m iạ ọ ệ ậ ấ ầ ớ ọ ớ  

ch  chú tr ng các phỉ ọ ương pháp gi i bài t p nhanh, hi u qu  áp d ng trong các đ  thi đ iả ậ ệ ả ụ ề ạ  

h c, ít chú tr ng trong vi c đ i m i v  d y h c nh m họ ọ ệ ổ ớ ề ạ ọ ằ ướng t i phát tri n các năng l cớ ể ự  

mà h c sinh c n có trong cu c s ng nh : năng l c t  h c, năng l c h p tác, năng l cọ ầ ộ ố ư ự ự ọ ự ợ ự  tìm ki m và x  lí thông tin đ c bi t năng l c v n d ng ki n th c vào th c ti n. Nhi uế ử ặ ệ ự ậ ụ ế ứ ự ễ ề  

h c sinh có th  gi i bài toán hóa h c trong m t th i gian ng n nh ng không bi t gi iọ ể ả ọ ộ ờ ắ ư ế ả  

thích các hi n tệ ượng g n gũi cu c s ng. Trong các đ  thi đ i h c hi n nay có l ng ghépầ ộ ố ề ạ ọ ệ ồ  các câu áp d ng th c ti n nh ng m i ch  d ng l i   vi c h c sinh ghi nh  nên có thụ ự ễ ư ớ ỉ ừ ạ ở ệ ọ ớ ể quên r t nhanh. M t khác, sách giáo khoa Hóa h c nói chung và Hóa h c 1ấ ặ ọ ọ 1 nói riêng 

ch a th c s  quan tâm đúng m c đ n v n đ  g n k t hóa h c v i th c ti n – m t v nư ự ự ứ ế ấ ề ắ ế ọ ớ ự ễ ộ ấ  

đ  đang c n đề ầ ược quan tâm đ c bi t hi n nay. ặ ệ ệ

     M t khác, khi s  d ng ch t ch  th  có th  x y ra m t s  v n đ  sau: không cóặ ử ụ ấ ỉ ị ể ả ộ ố ấ ề  

gi y ch  th  đ  dùng do trang thi t b  ch a đáp  ng k p th i; có gi y ch  th  nh ng đã quáấ ỉ ị ể ế ị ư ứ ị ờ ấ ỉ ị ư  

h n s  d ng ho c b  h ng do môi trạ ử ụ ặ ị ỏ ường; d u hi u nh n bi t không rõ ràng do ch tấ ệ ậ ế ấ  

lượng gi y ch  th  kém; m u gi y qu  nh  nên (HS) khó quan sát. Vi c t o ra dung d chấ ỉ ị ẩ ấ ỳ ỏ ệ ạ ị  

ch  th  là m t gi i pháp thi t th c trong trỉ ị ộ ả ế ự ường h p trên. ợ Hi n nay,ệ  có m t s  nguyênộ ố  

li u r t d  tìm trong cu c s ng đ  dùng làm ch t ch  th  làm nh : Hoa đ u bi c, b p c iệ ấ ễ ộ ố ể ấ ỉ ị ư ậ ế ắ ả  tím, hoa dâm b t, c  ngh  vàng, hoa c m tú c u… d  thành công và r t ti t ki m. Rútụ ủ ệ ẩ ầ ễ ấ ế ệ  kinh nghi m gi ng t  đ ng nghi p và b ng th c t  gi ng d y c a mình, tôi xin m nhệ ả ừ ồ ệ ằ ự ế ả ạ ủ ạ  

d n gi i thi u đ  tài:  ạ ớ ệ ề D Y H C THEO Đ NH HẠ Ọ Ị ƯỚNG GIÁO D C STEM BÀIỤ  

“S  ĐI N LI C A NỰ Ệ Ủ ƯỚC – PH – CH T CH  TH  AXIT – BAZ ” B NG CÁCHẤ Ỉ Ị Ơ Ằ  

CH  T O CH T CH  TH  AXIT – BAZ  T  NGUYÊN LI U T  NHIÊN CHOẾ Ạ Ấ Ỉ Ị Ơ Ừ Ệ Ự  

H C SINH  KH I 11 TRỌ Ố ƯỜNG THPT LƯƠNG TH  VINH.Ế

2. M c tiêu nghiên c u c a đ  tàiụ ứ ủ ề

M c tiêu c a sáng ki n là đ  xu t n i dung và quy trình d y h c môn hóa h c theoụ ủ ế ề ấ ộ ạ ọ ọ  

đ nh hị ướng STEM cho h c sinh 1ọ 1 THPT, góp ph n nâng cao hi u qu  d y và h c mônầ ệ ả ạ ọ  hóa h c cũng nh  phát tri n năng l c c a h c sinh trọ ư ể ự ủ ọ ường THPT

­ Rèn luy n cho HS kĩ năng làm vi c theo nhóm m t cách có hi u qu  t  đó hìnhệ ệ ộ ệ ả ừ  thành năng l c h p tác trong h c t p và năng l c v n d ng ki n th c vào th c ti n.ự ợ ọ ậ ự ậ ụ ế ứ ự ễ

­ Đ nh hị ướng cho HS cách tìm tòi, khai thác các tài li u liên quan đ n v n đ  h cệ ế ấ ề ọ  

t p và đ nh hậ ị ướng cách khai thác thông tin t  tài li u thu th p đừ ệ ậ ược m t cách có hi uộ ệ  

qu ả

­ Xây d ngự  ch  đ  d y h c theo n i dung tích h p STEM vào bài gi ng hóa h c 1ủ ề ạ ọ ộ ợ ả ọ 1 THPT đ  d y t t và h c t t môn hóa h c. ể ạ ố ọ ố ọ

3. Nhi m v  nghiên c uệ ụ ứ

1. Nghiên c u c  s  lí lu n c a vi c ứ ơ ở ậ ủ ệ giáo d c STEMụ

2. Nghiên c u chứ ương trình và sách giáo khoa hóa h c 11ọ

3. Nghiên c u các phứ ương pháp và cách th c l ng n i dung t  ch c các ho t đ ngứ ồ ộ ổ ứ ạ ộ  

tr i nghi m vào n i dung bài h c theo đ nh hả ệ ộ ọ ị ướng STEM

4. Thi t k  m u giáo án ế ế ẫ d y h c theo đ nh h ng STEM trong ch ng trình hóa h c l pạ ọ ị ướ ươ ọ ớ  

11 THPT

4. Đ i tố ượng nghiên c uứ

­ Đ i t ố ượ ng nghiên c u: ứ  Các bài h c  ọ theo đ nh hị ướng stem trong d y h c hóa h cạ ọ ọ  

­ V  th i gian: ề ờ  D y h c theo đ nh h ng STEM trong ch ng trình hóa h c l p 11ạ ọ ị ướ ươ ọ ớ  đã 

được ti n hành trong nhi u năm nay   trế ề ở ường THPT Lương Th  Vinh. Tuy nhiên trongế  

ph m vi c a sáng ki n, đ  tài ch  y u đạ ủ ế ề ủ ế ược th c nghi m trong năm h c 2020 ­ 2021.ự ệ ọ

6. Phương pháp nghiên c uứ

Các phương pháp nghiên c u lý lu nứ ậ

­ Đ c và nghiên c u các tài li u có liên quan đ n đọ ứ ệ ế ề tài

­ D y h c theo đ nh hạ ọ ị ướng STEM trong b  môn Hóa h cộ ọ

­ Các năng l c h c sinh đ t đự ọ ạ ược thông qua d y h c STEM.ạ ọ

Các phương pháp nghiên c u th cứ ự  ti nễ

­ Quan sát, thăm l p, d  gi , trao đ i v i giáo viên và h cớ ự ờ ổ ớ ọ  sinh

­ Kh o sát tình hình s  d ng d y h c theo đ nh hả ử ụ ạ ọ ị ướng STEM hi nệ  nay

­ T ng k t kinh nghi m th cổ ế ệ ự  ti n.ễ

ki n th c khoa h c, v a h c đế ứ ọ ừ ọ ược cách v n d ng ki n th c đó vào th c ti n.ậ ụ ế ứ ự ễ

Giáo d c STEM đ  cao đ n vi c hình thành và phát tri n năng l c gi i quy t v nụ ề ế ệ ể ự ả ế ấ  

đ  cho ngề ườ ọi h c. Trong m i bài h c theo ch  đ  STEM, h c sinh đỗ ọ ủ ề ọ ược đ t trặ ước m tộ  tình hu ng có v n đ  th c ti n c n gi i quy t liên quan đ n các ki n th c khoa h c.ố ấ ề ự ễ ầ ả ế ế ế ứ ọ  

Đ  gi i quy t v n đ  đó, h c sinh ph i tìm tòi, nghiên c u nh ng ki n th c thu c cácể ả ế ấ ề ọ ả ứ ữ ế ứ ộ  môn h c có liên quan đ n v n đọ ế ấ ề  (qua sách giáo khoa, h c li u, thi t b  thí nghi m,ọ ệ ế ị ệ  thi t b  công ngh ) và s  d ng chúng đ  gi i quy t v n đ  đ t ra.ế ị ệ ử ụ ể ả ế ấ ề ặ

1.1.2. M t s  đ c đi m d y h c tích h p STEM ộ ố ặ ể ạ ọ ợ

­ Là m t quan đi m d y h c, b n ch t là d y h c tích h p ( S, T, E , M) trong đó: ộ ể ạ ọ ả ấ ạ ọ ợScience : Khoa h c, Technology: Công ngh , Engineering: K  thu t và Math: Toán h c.ọ ệ ỹ ậ ọ

­ Hướng t i gi i quy t các v n đ  th c ti n.ớ ả ế ấ ề ự ễ

­ Là ho t đ ng đ nh hạ ộ ị ướng th c hành và đ nh hự ị ướng s n ph mả ẩ

­ Là ho t đ ng nh m hình thành xúc c m tích c c cho ngạ ộ ằ ả ự ườ ọi h c

­ Là ho t đ ng d y h c nh m phát tri n k t h p trí óc và chân tay.ạ ộ ạ ọ ằ ể ế ợ

1.1.3. Đi u ki n tri n khai giáo d c STEM: ề ệ ể ụ

­ Đ m b o: có s  quan tâm đ y đ  và toàn di n đ n lĩnh v c giáo d c.ả ả ự ầ ủ ệ ế ự ụ

­ Hi u bi t: toàn di n và th ng nh t v  giáo d c stem. K t n i ho t đ ng stem v iể ế ệ ố ấ ề ụ ế ố ạ ộ ớ  

ho t đ ng d y h c.ạ ộ ạ ọ

­ K t n i: các c  s  giáo d c đ i h c, giáo d c ngh  nghi p, các trung tâm nghiênế ố ơ ở ụ ạ ọ ụ ề ệ  

c u, các c  s  s n xu t đ  khai thác ngu n l c v  con ngứ ơ ở ả ấ ể ồ ự ề ười, c  s  v t ch t h  trơ ở ậ ấ ỗ ợ 

ho t đ ng giáo d c stem.ạ ộ ụ

1.2. Bài h c  ọ STEM

1.2.1.  Tiêu chí xây d ng bài h c  ự ọ STEM:

TC 1. Ch  đ  bài h c stem t p trung vào các v n đ  th c ti n.ủ ề ọ ậ ấ ề ự ễ

TC 2. C u trúc bài h c stem theo quy trình thi t k  kĩ thu t.ấ ọ ế ế ậ

TC 3. Phương pháp d y h c bài h c stem đ a h c sinh vào ho t đ ng tìm tòi vàạ ọ ọ ư ọ ạ ộ  khám phá, đ nh hị ướng hành đ ng, tr i nghi m và s n ph m.ộ ả ệ ả ẩ

TC 4. Hình th c t  ch c bài h c stem lôi cu n h c sinh vào ho t đ ng nhóm ki n t o.ứ ổ ứ ọ ố ọ ạ ộ ế ạ

TC 5. N i dung bài h c stem áp d ng ch  y u vào n i dung khoa h c và toán màộ ọ ụ ủ ế ộ ọ  

h c sinh đã và đang h c.ọ ọ

TC 6. Ti n trình bài h c stem tính đ n có nhi u đáp án đúng và coi s  th t b i nhế ọ ế ề ự ấ ạ ư 

là m t ph n c n thi t trong h c t p.ộ ầ ầ ế ọ ậ

1.2.2. Quy trình xây d ng bài h c STEM: ự ọ

Bước 1: L a ch n ch  đ  bài h c:  Căn c  vào n i dung ki n th c trong chự ọ ủ ề ọ ứ ộ ế ứ ươ  ngtrình môn h c, quá trình g n v i các ki n th c đó trong t  nhiên và s  d ng c a ki nọ ắ ớ ế ứ ự ử ụ ủ ế  

th c đó trong th c ti n  đ  l a ch n ch  đ  c a bài h c. ứ ự ễ ể ự ọ ủ ề ủ ọ

Bước 2: Xác đ nh v n đ  c n gi i quy t: Sau khi ch n ch  đ  c a bài h c, c n xácị ấ ề ầ ả ế ọ ủ ề ủ ọ ầ  

đ nh v n đ  c n gi i quy t đ  giao cho h c sinh th c hi n sao cho khi gi i quy t v nị ấ ề ầ ả ế ể ọ ự ệ ả ế ấ  

đ  đó, h c sinh ph i v n d ng nh ng ki n th c, k  năng đã bi t (STEM v n dung) đề ọ ả ậ ụ ữ ế ứ ỹ ế ậ ể xây d ng bài h c. ự ọ

Bước 3: Xây d ng tiêu chí, gi i pháp gi i quy t v n đ : Sau khi đã xác đ nh v nự ả ả ế ấ ề ị ấ  

đ  c n gi i quy t, c n xác đ nh rõ tiêu chí c a gi i pháp. ề ầ ả ế ầ ị ủ ả

Bước 4: Thi t k  ti n trình t  ch c ho t đ ng d y h c: M i ho t đ ng h c đế ế ế ổ ứ ạ ộ ạ ọ ỗ ạ ộ ọ ượ  cthi t k  rõ ràng v  m c đích, n i dung và s n ph m h c t p mà h c sinh ph i hoànế ế ề ụ ộ ả ẩ ọ ậ ọ ả  thành. Các ho t đ ng h c đó có th  đạ ộ ọ ể ượ ổc t  ch c c    trong và ngoài l p h c (ứ ả ở ớ ọ ở 

trường,   nhà và c ngở ộ   đ ng). Đ ng th i c n thi t k  bài h c đi n t  trên m ng đồ ồ ờ ầ ế ế ọ ệ ử ạ ể 

hướng d n, h  tr  ho t đ ng h c c a h c sinh bên ngoài l pẫ ỗ ợ ạ ộ ọ ủ ọ ớ  h c.ọ

1.2.3. Ti n trình t  ch c ho t đ ng d y ế ổ ứ ạ ộ ạ  h c STEM ọ  

Ho t đ ng 1: Tìm hi u th c ti n, phát hi n v n đạ ộ ể ự ễ ệ ấ ề

Ho t đ ng 2: Ho t đ ng nghiên c u ki n th c n nạ ộ ạ ộ ứ ế ứ ề

Ho t đ ng 3: Ho t đ ng gi i quy t v n đạ ộ ạ ộ ả ế ấ ề

1.2.4. Chú ý khi so n bài h c STEM: ạ ọ

­ Xây d ng bài h c stem v  ch  đ  s  d y.ự ọ ề ủ ề ẽ ạ

­ Liên h  ch  đ  c a bài h c v i m t v n đ  th c ti n.ệ ủ ề ủ ọ ớ ộ ấ ề ự ễ

­ Xác đ nh rõ th  thách stem mà h c sinh s  th c hi n.ị ử ọ ẽ ự ệ

­ Xác đ nh tiêu chí đánh giá k t qu  th c hi n nhi m v  h c t p.ị ế ả ự ệ ệ ụ ọ ậ

­ Áp d ng quy trình thi t k  công ngh  đ  xây d ng k  ho ch bài h c.ụ ế ế ệ ể ự ế ạ ọ

2. C  s  th c ti nơ ở ự ễ

V  sách giáo khoa và tài li u tham kh o ề ệ ả

Th  nh t, trong sách giáo khoa hi n hành còn n ng nhi u v  lý thuy t, tính toán,ứ ấ ệ ặ ề ề ế  nhi u bài th c hành trùng l p, không th c t  và xa v i v i th c ti n. N i dung hóa h cề ự ặ ự ế ờ ớ ự ễ ộ ọ  

g n v i các v n đ  th c ti n còn ít, đ c bi t kh  năng v n d ng ki n th c đó vào th cắ ớ ấ ề ự ễ ặ ệ ả ậ ụ ế ứ ự  

ti n h u nh  không có – trong khi đó hóa h c là b  môn g n gũi nh t v i các v n đễ ầ ư ọ ộ ầ ấ ớ ấ ề 

th c ti n. ự ễ

Sách giáo khoa xu t hi n các bài t p th c ti n nh ng s  lấ ệ ậ ự ễ ư ố ượng còn r t ít so v iấ ớ  

ki n th c th c t  mà các em đế ứ ự ế ược h c. C  th  nhọ ụ ể ư sách giáo khoa Hóa h c 11ọ : Chươ  ng2: 3/37; 9/62. Chương 3: 4/83. Chương 4: 4/91; 2/95; 4/95; 5/116; 4/123. Chương 7: 4/169, trong đó n i dung câu h i còn chung chung, s  li u còn cũ, ch a mang tính th iộ ỏ ố ệ ư ờ  

nghĩa c a vi c h c tr  nên kém h ng thú và khó thuy t ph c h củ ệ ọ ở ứ ế ụ ọ  sinh.

V  tài li u tham kh o ề ệ ả

Hi n nay do yêu c u đ i m i thi c  nên nh ng tài li u v  các bài t p hóa h c  ngệ ầ ổ ớ ử ữ ệ ề ậ ọ ứ  

d ng th c t  khá nhi u, tuy nhiên nh ng tài li u đó còn r i r c ch a đụ ự ế ề ữ ệ ờ ạ ư ược h  th ng vàệ ố  phân lo i chi ti t. H u h t các tài li u ch  đ a ra các bài t p (thạ ế ầ ế ệ ỉ ư ậ ường được trích d nẫ  trong các đ  thi th ) mà ch a có s  phân tích, thi t k  vào các bài gi ng c  th , gây khóề ử ư ự ế ế ả ụ ể  khăn cho giáo viên khi tham kh o và v n d ng. ả ậ ụ

 V  giáo viên và h c sinh ề ọ

a.  u đi m Ư ể

Trong nh ng năm g n đây, vi c đ i m i phữ ầ ệ ổ ớ ương pháp d y h c môn hóa h c ạ ọ ọ ở 

trường THPT đã có m t s  chuy n bi n tích c c. Trong m i ti t d y, giáo viên đã quanộ ố ể ế ự ỗ ế ạ  tâm đ n vi c chuy n t  h c t p m t chi u, th  đ ng sang h c t p ch  đ ng. Chú tr ngế ệ ể ừ ọ ậ ộ ề ụ ộ ọ ậ ủ ộ ọ  năng l c th c hành cho HS. Các hình th c d y h c tích c c đã đự ự ứ ạ ọ ự ược v n d ng làm choậ ụ  

vi c h c t p HS tr  nên h ng thú h n. Đ ng th i v i s  phát tri n m nh m  c a côngệ ọ ậ ở ứ ơ ồ ờ ớ ự ể ạ ẽ ủ  ngh  thông tin đệ ược áp d ng vào quá trình d y h c, vi c h c c a HS thu n l i r tụ ạ ọ ệ ọ ủ ậ ợ ấ  nhi u, t o đi u ki n đ  HS có th  t  mình khám phá tri th c m i theo nhi u cách khácề ạ ề ệ ể ể ự ứ ớ ề  nhau ch  không ph  thu c quá nhi u vào giáo viên.ứ ụ ộ ề

b. H n ch ạ ế

­ Năng l c c a GV trong vi c ti p c n v i chự ủ ệ ế ậ ớ ương trình đ i m i phổ ớ ương pháp 

d y h c   các trạ ọ ở ường và các đ a phị ương không đ ng đ u, m t s  GV ch a th c hi nồ ề ộ ố ư ự ệ  

đ i m i phổ ớ ương pháp giáo d c, gi ng d y do ch a quan tâm đ n quá trình đ i m i, c iụ ả ạ ư ế ổ ớ ả  cách c a B  giáo d c. Phủ ộ ụ ương pháp d y h c c a nhi u GV còn thi u sáng t o, gạ ọ ủ ề ế ạ ượ  ng

ép. 

­ Nhi u GV ch  chú tr ng vi c rèn luy n các d ng bài t p đ  luy n thi đ i h c,ề ỉ ọ ệ ệ ạ ậ ể ệ ạ ọ  

h c sinh h c đ  vọ ọ ể ượt qua các kì thi. Nhi u ki n th c th c ti n b  lãng quên mà khôngề ế ứ ự ễ ị  

được áp d ng  ngoài th c ti n.ụ ự ễ

Tuy nhiên v i s  phát tri n m nh m  c a khoa h c kĩ thu t, trong công cu c th cớ ự ể ạ ẽ ủ ọ ậ ộ ự  

hi n cu c cách m ng 4.0 chúng ta c n nhìn nh n l i cách truy n th  ki n th c cho h cệ ộ ạ ầ ậ ạ ề ụ ế ứ ọ  

sinh. Quá trình hình thành năng l c chính là quá trình phát tri n nhân cách toàn di n c aự ể ệ ủ  

h c sinh. Quá trình b i dọ ồ ưỡng giáo d c năng l c là quá trình tác đ ng s  ph m c a nhàụ ự ộ ư ạ ủ  giáo m t cách đúng quy lu t, đ m b o tính khoa h c và mang tính th c ti n.ộ ậ ả ả ọ ự ễ

Vì v y, chúng tôi v n d ng ậ ậ ụ d y h c theo đ nh hạ ọ ị ướng stem vào d y h c hóa h c ạ ọ ọ ở 

trường ph  thông v i mong mu n góp ph n th c hi n vi c đ i m i phổ ớ ố ầ ự ệ ệ ổ ớ ương pháp d yạ  

h c, đáp  ng yêu c u c a xã h i ngày nay.ọ ứ ầ ủ ộ

CHƯƠNG 2: THI T K  M T S  HO T Đ NG D Y H C THEOẾ Ế Ộ Ố Ạ Ộ Ạ Ọ  

Đ NH HỊ ƯỚNG GIÁO D C STEMỤ

1. N i dung ti n hành trong d y h c STEMộ ế ạ ọ

1.1. K  ho ch bài d y ế ạ ạ

Lên k  ho ch bài d y do GV th c hi n, ý tế ạ ạ ự ệ ưởng có th  xu t phát t  th c ti n ể ấ ừ ự ễ

gi ng d y, t  các v n đ  th i s  ho c có th  n y sinh trong quá trình đ  xu t, phát bi uả ạ ừ ấ ề ờ ự ặ ể ả ề ấ ể  

c a HS.ủ

Các bước th c hi n k  ho ch bài d y g m:ự ệ ế ạ ạ ồ

Bước 1: Lên ý tưởng d  ánự

Giáo viên đ nh hị ướng các ho t đ ng và HS là ngạ ộ ườ ẽ ựi s  th c hi n các ý tệ ưởng đó. 

GV là người giám sát, theo dõi, h  tr  khi c n thi t. Các bỗ ợ ầ ế ước ti n hành k  ho ch th c ế ế ạ ự

Bao g m th  t  các bồ ứ ự ước ti n hành:ế

Đ  tri n khai các bể ể ước trên HS c n:ầ

­ Tìm ki m thông tin, tài li uế ệ

­ Chu n b  nguyên, v t li uẩ ị ậ ệ

­ Ti n hành nhi m v  đế ệ ụ ược giao

­ Quay video, làm clip v  s n ph mề ả ẩ

­ Rút kinh nghi mệ

1.3. Công c  đánh giá ụ

­ Đ  đánh giá s n ph m c a HS, GV hể ả ẩ ủ ướng d n xây d ng b  công c  đánh giá.ẫ ự ộ ụ

­ Đi m s n ph m: là trung bình c ng t  phi u đánh giá c a HS vàể ả ẩ ộ ừ ế ủ  đi m s n ph mể ả ẩ  

t  ừ GV. 

1.4. Báo cáo s n ph m ả ẩ

Ch  đ  đủ ề ược hoàn thành theo qui đ nh s  t  ch c báo cáo s n ph m. GV hị ẽ ổ ứ ả ẩ ướ  ng

d n đi u hành, nhóm trẫ ề ưởng ho c đ i di n t ng nhóm báo cáo s n ph m mình làm. Cácặ ạ ệ ừ ả ẩ  nhóm khác theo dõi, đ t câu h i, GV có th  đ t câu h i đ  ki m tra ki n th c c a HSặ ỏ ể ặ ỏ ể ể ế ứ ủ  trong quá trình làm. Các nhóm có th  đ  xu t nh ng khó khăn, nh ng gi i pháp t i  u.ể ề ấ ữ ữ ả ố ư

Giáo viên rút ra k t lu n,  nh n xét  u, nhế ậ ậ ư ược đi m t ng nhóm, d a vào công cể ừ ự ụ đánh giá đ  cho đi m t ng HS.ể ể ừ

1.5. Ki m tra ki n th c v n d ng ể ế ứ ậ ụ

Giáo viên ti n hành bài ki m tra đánh giá quá trình ti p nh n ki n th c và kĩ năngế ể ế ậ ế ứ  

c a t ng h c sinh. Thông qua k t qu  GV có th  đ nh hủ ừ ọ ế ả ể ị ướng, đi u ch nh cho nh ng dề ỉ ữ ự 

án ti p theo, rút kinh nghi m và có k t lu n đúng đ n v  tính  u vi t c a phế ệ ế ậ ắ ề ư ệ ủ ương pháp 

d y h c theo đ nh hạ ọ ị ướng STEM

2. Các d  án tham kh o có th  thi t k  bài h c STEM trong chự ả ể ế ế ọ ương trình hóa h cọ  

l p 11 THPTớ

V i chớ ương trình hóa h c 11, có th  ti n hành các ho t đ ng tr i nghi m theoọ ể ế ạ ộ ả ệ  

d y h c STEM nh :ạ ọ ư

D  án 1:  ự Ch  t o ch t ch  th  màuế ạ ấ ỉ ị  t  rau c  qu ừ ủ ả

D  án 2: ự Phân bón hóa h c, thu c tr  sâu, thu c b o v  th c v t v i s c kh eọ ố ừ ố ả ệ ự ậ ớ ứ ỏ  

D  án 7: ự D  án làm nự ước gi i khát b ng quá trình lên men trái cây.ả ằ

D  án 8: Tìm hi u v  xăng sinh h c (E5).ự ể ề ọ

D  án 9:  Làm c m rự ơ ượu, làm gi mấ

D  án ự 10:  Rượu v i s c kh e và văn hóaớ ứ ỏ

3. Giáo án d y h c theo đ nh h ng STEM trong ch ng trình hóa h c l p 11ạ ọ ị ướ ươ ọ ớ  THPT

* Nhi m v  chung/s n ph m c a ệ ụ ả ẩ ủ d  ánự : Ch  t o gi y ch  th  axit – bazo t  ế ạ ấ ỉ ị ừ các nguyên 

ch  thỉ ị axit – Bazơ

­ Tính pH c a dung d ch axit m nh, baz  ủ ị ạ ơ

m nh.     ạ

­ Xác đ nh đị ược môi trường c a dung d ch ủ ị

b ng cách s  d ng gi y ch  th  v n năng,  gi yằ ử ụ ấ ỉ ị ạ ấ  

qu  tím ho c dung d ch phenolphtalein.ỳ ặ ị

­ HS nêu được nguyên li u chính đ  s n xu t gi y ch  th  axit ­ bazo.ệ ể ả ấ ấ ỉ ị

­ Trình bày được các bước ti n hành s n xu t gi y ch  th  axit – bazo t  ế ả ấ ấ ỉ ị ừ các nguyên li uệ  

t  nhiên.ự

­ Đ t đặ ược các câu h i cho v n đ  c n nghiên c u, l p k  ho ch th c hi n và GQVĐ.ỏ ấ ề ầ ứ ậ ế ạ ự ệ

­ S  d ng đử ụ ược các ph n m m tin h c đ  thi t k  bao bì s n ph m, l a ch n sloganầ ề ọ ể ế ế ả ẩ ự ọ  cho s n ph m.ả ẩ

2. M c tiêu ki n th c, k  năng, thái đ , phát tri n năng l c:  ụ ế ứ ỹ ộ ể ự

+ S  d ng các ph n m m h  tr  th c hi n d  án, thi t k  m u bao bì s n ph m.ử ụ ầ ề ỗ ợ ự ệ ự ế ế ẫ ả ẩ

+  Quay phim ho c làm video v  quá trình th c hi n d  án.ặ ề ự ệ ự

­ Công ngh :ệ

+ Có th  s  d ng để ử ụ ược các nguyên v t li u đ  s n xu t gi y ch  th  axit – bazo t  ậ ệ ể ả ấ ấ ỉ ị ừ các nguyên li u t  nhiên.ệ ự

+ T  làm đự ược gi y ch  th  axit – bazo t  ấ ỉ ị ừ các nguyên li u t  nhiênệ ự

­ Kĩ thu t: Mô t  ho c v  đậ ả ặ ẽ ược quy trình s n xu t gi y ch  th  axit – bazo t  ả ấ ấ ỉ ị ừ các nguyên 

li u t  nhiênệ ự

­ Toán h c: Tính toán đọ ượ ược l ng nguyên li u c n đ  s n xu t 10 t p gi y ch  th  axit ­ệ ầ ể ả ấ ệ ấ ỉ ị  bazơ

­ HS h ng thú say mê h c t p, yêu thích môn h c, ham tìm tòi, h c h i.ứ ọ ậ ọ ọ ỏ

­ Rèn luy n đ c tính c n th n, t  m , làm vi c khoa h c, chính xác.ệ ứ ẩ ậ ỉ ỉ ệ ọ

­ Quý tr ng các s n v t thiên nhiên, có ý th c s n xu t an toàn.ọ ả ậ ứ ả ấ

­ Có ý th c gi  gìn s c kh e, b o v  môi tr ng s ng.ứ ữ ứ ỏ ả ệ ườ ố

­ Hình thành thói quen t n d ng nh ng nguyên v t li u đã qua s  d ng t o thành nh ngậ ụ ữ ậ ệ ử ụ ạ ữ  

s n ph m có ích, h n ch  rác th i ho c gây ô nhi m môi trả ẩ ạ ế ả ặ ễ ường

d, Phát tri n năng l c: ể ự

(1)NL   GQVĐ 

& ST ­ Đ  xu t quy trình s n xu t gi y ch  th  axit – bazo t  t  nhiên.ự ề ấ ả ấ ấ ỉ ị ừ các nguyên li uệ  

­ Đ  xu t thang đo pH c a gi y ch  th  axit – bazo ề ấ ủ ấ ỉ ị các nguyên li u tệ ự nhiên

­ Thi t k  m u bao bì đ p, sáng t o.ế ế ẫ ẹ ạ

­ Bài thuy t trình v  s n ph m  n tế ề ả ẩ ấ ượng, nêu được đ c tính c a s nặ ủ ả  

ph m.ẩ(2)   NL   sử 

k  m u bao bì s n ph m, pano gi i thi u s n ph m, bài thuy t trình,…ế ẫ ả ẩ ớ ệ ả ẩ ế

­ Tìm ki m, l u tr , x  lí thông tin h  tr  gi i quy t nhi m v  d  án.ế ư ữ ử ỗ ợ ả ế ệ ụ ự

(4)   NL   giao 

ti pế ­ Trao đ i ý t­ Thuy t trình v  s n ph m c a nhóm.ếổ ưởề ảng, th o lu n v  câu h i c a m i nhóm.ả ẩ ậ ủề ỏ ủ ỗ

(5) NL t  h cự ọ ­ T  nghiên c u tài li u, thu th p và x  lí thông tin liên quan đ n bàiự ứ ệ ậ ử ế  

h c và d  án.ọ ự(6)   NL   th cự  

hành hóa h cọ

­ Tách, chi t đế ược anthocyanin t  ừ các nguyên li u t  nhiên.ệ ự

­ Làm thí nghi m s n xu t gi y ch  th  axit – bazo ệ ả ấ ấ ỉ ị các nguyên li u tệ ự nhiên và gi i thích các hi n tả ệ ượng thí nghi m, t  đó rút ra nh ng k tệ ừ ữ ế  

lu n c n thi t.ậ ầ ế

(7) NL h p tácợ ­ Chia nhóm, phân t , làm vi c nhóm đ  th c hi n tr  l i câu h i.ổ ệ ể ự ệ ả ờ ỏ

­ Các thành viên nhi t tình chia s , h  tr  các thành viên khác, bi t gópệ ẻ ỗ ợ ế  

ý xây d ng cũng nh  bi t l ng nghe và ti p thu s  góp ý c a các b n. ự ư ế ắ ế ự ủ ạ(8)   NL   v nậ  

d ng   ki nụ ế  

th c   hóa   h cứ ọ  

vào cu c s ngộ ố

­ Tìm hi u các ngu n thiên nhiên thân thu c v i con ngể ồ ộ ớ ườ ểi đ  xác đ nhị  

được pH c a s n ph m trong cu c s ng, t  đó HS thêm quý tr ngủ ả ẩ ộ ố ừ ọ  

­ Tính toán lượng nguyên li u, nệ ước đ  làm thí nghi mể ệ

II. Xác đ nh ki n th c STEM trong ch  đ :ị ế ứ ủ ề

ch t ch  th  axit – ấ ỉ ịbazơ

H p ch t màu t  ợ ấ ựnhiên anthocyanin 

có trong các  loài hoa, rau nh  ư hoa dâm b t, hoa đ u ụ ậ

bi c, b p c i tím, ế ắ ả

c  d n.ủ ề

Các thi t b ;ế ị  

d ng c  , ụ ụQuy trình chi t xu t ế ấ

ch t h u ấ ữ

c , ch  t o ơ ế ạ

gi y ch  thấ ỉ ị axit   –   bazo 

t  quy trình s nả ả  

xu t gi y ch  thấ ấ ỉ ị axit   –   bazo   từ hoa dâm b t, hoaụ  

đ u   bi c,   b pậ ế ắ  

c i tím, c  d n.ả ủ ềCác   ph n   m mầ ề  tin h c thi t kọ ế ế 

ph m.ẩ

­ Tính toán giá thành   và   hi uệ  

qu  s n ph m.ả ả ẩ

III. Chu n b :ẩ ị

1. C a giáo viên:ủ

­ Phương pháp d y h c d  án; d y h c nhóm;ạ ọ ự ạ ọ

­ Phi u đánh giá d  án c a GV và HS; Ngu n tài li u tra c u;ế ự ủ ồ ệ ứ

­ Tiêu chí đánh giá s n ph m: bài thuy t trình, gi y ch  th  axit ­ bazo thành ph m, bao bìả ẩ ế ấ ỉ ị ẩ  

s n ph m, poster ho c brochure gi i thi u v  s n ph m;ả ẩ ặ ớ ệ ề ả ẩ

­ N i dung ki n th c ch t sau d  án hoàn thành;ộ ế ứ ố ự

­ Trang thi t b  d y h c c n thi t đ  th c hi n d  án, nguyên li u c n dùng đ  làm thíế ị ạ ọ ầ ế ể ự ệ ự ệ ầ ể  nghi m th c hành;ệ ự

­ Các tài li u liên quan đ n ch t ch  th  axit – bazo.ệ ế ấ ỉ ị

2. H c sinh:ọ

+ Thay đ i màu rõ trong các môi trổ ường

+ Cho k t qu  nhanh ế ả

HS thông qua hương dân và yêu c ú ̃ ầ  

th c hiên  d  an  (phi u  h c t p, sự ̣ ự ́ ế ọ ậ ổ 

1. Thành l p nhóm.ậ

2   Nh n   nhi m   v ,   phân   côngậ ệ ụ  nhiêm   vu   cua   t ng   thanh   viêṇ ̣ ̉ ừ ̀  trong nhóm

3. Th o lu n th ng nh t tên dả ậ ố ấ ự án; nghiên c u ki n th c n n.ứ ế ứ ề

Thương   xuyên   đôn   đôc,   tr   giup   đề ́ ợ ́ ̉ đam bao tiên đô, hiêu qua lam viêc cuả ̉ ́ ̣ ̣ ̉ ̀ ̣ ̉  môi nhom.̃ ́

hi u qu  và ti n đ ệ ả ế ộ  

3. HS tr i nghi m ch  t o gi yả ệ ế ạ ấ  

ch   th   axit   ­   bazo   theo   đ nhỉ ị ị  

hướng c a nhóm (quay video quáủ  trình làm)

4. HS thi t k  m u bao bì s nế ế ẫ ả  

ph m, poster qu ng bá cho s nẩ ả ả  

ph m.ẩThu s n ph m.ả ẩ Nôp san phâm.̣ ̉ ̉

1. Bao cao san phâm d  an.́ ́ ̉ ̉ ự ́

2. Đanh gia san phâm d  an.́ ́ ̉ ̉ ự ́

3. Nôp lai đây đu bô hô s  hoc̣ ̣ ̀ ̉ ̣ ̀ ơ ̣  tâp.̣

2. Tô ch c nhom ̉ ứ ́

­ GV chia l p thanh 4 nhom HS, môi nhom khoang 8­10 HS, trong đó b u 01 nhomớ ̀ ́ ̃ ́ ̉ ầ ́  

trưởng, 01 th  kí .ư

­ Nhóm trưởng phân công, đi u hành th c hi n nhi m v ề ự ệ ệ ụ

­ Cac thanh viên trong nhom hô tr  lân nhau lam viêc đê đat hiêu qua cao nhât.́ ̀ ́ ̃ ợ ̃ ̀ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ́

­ Nhiêm vu cân th c hiên: Tra l i bô câu hoi đinh ḥ ̣ ̀ ự ̣ ̉ ờ ̣ ̉ ̣ ương c a giáo viên; lên y t́ ủ ́ưở  ngthiêt kê san phâm; ch  t o ra gi y ch  th  và thang đo giá tr  pH theo gi y ch  th  đó cùnǵ ́ ̉ ̉ ế ạ ấ ỉ ị ị ấ ỉ ị  

v i m u bao bì cũng nh  poster qu ng bá cho s n ph m; vi t s  nh t kí th c hi n dớ ẫ ư ả ả ẩ ế ổ ậ ự ệ ự án

3. Ti n trình th c hi n các ho t đ ng d y h c ế ự ệ ạ ộ ạ ọ

Ho t đ ng 1: Tìm hi u th c ti n, phát hi n v n đ  ạ ộ ể ự ễ ệ ấ ề

M c đích c a ho t đ ng: ụ ủ ạ ộ  

­ HS xác đ nh rõ nhi m v  là làm vi c theo nhóm nghiên c u ki n th c và làm ra ị ệ ụ ệ ứ ế ứ

gi y ch  th  ấ ỉ ị axit ­ bazo t  ừ các nguyên li u t  nhiên ệ ự đ m b o các tiêu chí đánh giá mà GV ả ảyêu c u.ầ

dưới,   đ   xác   đ nh   môi   trể ị ườ  ng

axit  ­  bazo  thì   các   em   thườ  ng

Huy   đ ng   ý   tộ ưởng,   trao   đ i   th oổ ả  

lu nậ